Ngày 24-4-2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 29, có hiệu lực từ 1-5-2026, quy định cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý vi phạm pháp luật đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.
Trong đó, đáng chú ý là có những loại “đất ở không hình thành đơn vị ở”, đất ở có thông tin khác không đúng quy định pháp luật.
Điểm đáng chú ý là Nghị quyết đã “định danh” rõ giấy chứng nhận không đúng quy định là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (gọi chung là giấy chứng nhận) đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp – mà trên đó ghi mục đích sử dụng đất là đất ở (không hình thành đơn vị ở), hoặc đất ở (xây dựng và kinh doanh bất động sản, du lịch), hoặc đất ở có thông tin khác không đúng quy định của pháp luật về đất đai.
Thực tế, nhóm dự án đất ở “không hình thành đơn vị ở” (condotel, officetel) là các dự án kinh doanh thương mại, dịch vụ chỉ có thời hạn sử dụng là 50 năm, nhưng được chính quyền địa phương cấp giấy chứng nhận là “đất ở không hình thành đơn vị ở có thời hạn lâu dài” mà không có trong quy định pháp luật hiện hành với mục đích sử dụng là đất ở (Khánh Hòa là địa phương có trên 50 dự án thuộc nhóm này).
Chính sự “lệch chuẩn” này đã tạo ra hàng loạt hệ lụy pháp lý khiến nhiều dự án bị đình trệ suốt thời gian dài.
Nghị quyết 29 thiết kế cơ chế xử lý theo hướng phân loại rõ ràng, trên cơ sở rà soát quy hoạch.
Thứ nhất, nếu dự án phù hợp quy hoạch đất ở: UBND cấp tỉnh sẽ cho phép điều chỉnh mục đích sử dụng đất sang đất ở. Tuy nhiên, chủ đầu tư phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính phát sinh, bao gồm tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất tính theo thời điểm điều chỉnh. Chỉ khi hoàn thành nghĩa vụ này và chứng minh đủ năng lực tiếp tục triển khai dự án, việc điều chỉnh mới được thực hiện.
Thứ hai, nếu dự án không phù hợp quy hoạch đất ở: Giấy chứng nhận sẽ được điều chỉnh về đúng bản chất là đất thương mại, dịch vụ. Thời hạn sử dụng đất được xác định lại (thường là 50 năm), tính từ thời điểm xây dựng hoặc nhận chuyển nhượng.
Đồng thời, các nghĩa vụ tài chính còn thiếu tại thời điểm cấp giấy chứng nhận trước đây cũng phải được hoàn tất.
Cách tiếp cận này thể hiện nguyên tắc xuyên suốt: không hợp thức hóa sai phạm một cách đơn giản, mà xử lý có điều kiện, gắn với quy hoạch và nghĩa vụ tài chính cụ thể.
Trong gần một thập kỷ, Kiểm toán Nhà nước và Thanh tra Chính phủ đã nhiều lần chỉ ra bất cập của loại hình “đất ở không hình thành đơn vị ở”.
Tuy nhiên, do thiếu cơ chế, chính sách xử lý cụ thể, nhiều dự án bị “treo”, quyền lợi của người mua và doanh nghiệp bị ảnh hưởng nghiêm trọng, còn thị trường bất động sản bị méo mó, phát sinh khiếu nại, tố cáo đông người tại các địa phương có nhóm dự án đã cấp giấy chứng nhận không đúng quy định.
Nghị quyết 29 có thể xem là bước ngoặt khi tạo cơ sở cơ chế, chính sách đặc thù, để Chính phủ thiết lập khung pháp lý đồng bộ nhằm xử lý dứt điểm các dự án đã được cấp giấy chứng nhận không đúng quy định; buộc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước; khôi phục tính minh bạch và ổn định của thị trường; đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
Quan trọng hơn, cơ chế, chính sách đặc thù này cũng chính thức “khai tử” cách làm tùy tiện trong việc sáng tạo ra loại đất không có trong pháp luật.
Vấn đề còn lại là thực thi phải minh bạch, thống nhất. Dù đã có khung pháp lý, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào khâu tổ chức thực hiện tại các địa phương. Nếu việc rà soát quy hoạch, xác định nghĩa vụ tài chính và điều chỉnh giấy chứng nhận không được thực hiện minh bạch, thống nhất, nguy cơ phát sinh khiếu kiện là khó tránh khỏi.
Do đó yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý nhanh, mà còn phải đúng và công bằng. Chỉ khi đó, mục tiêu khơi thông nguồn lực đất đai, ổn định thị trường và củng cố niềm tin của nhà đầu tư mới có thể đạt được.
Ngày 24/4, TAND Hà Nội lần thứ 3 mở phiên xét xử Cao Văn Hùng, 52 tuổi, trú phường Đông Ngạc, về tội Giết người và Hủy hoại tài sản trong vụ đốt quán hát khiến 11 người chết và thiêu rụi nhiều ôtô, xe máy, hàng hóa...
Tại các phiên xử trước, Hùng "bỗng mất tính lực", không trả lời bất cứ câu hỏi nào của thẩm phán hay luật sư.
Bị cáo trong năm 1998 bị xử 6 năm tù về tội Cướp tài sản của công dân; năm 2005 bị phạt 15 tháng tù do Trộm cắp tài sản.
Trong các phiên tòa, bị hại hoặc đại diện bị hại yêu cầu Hùng phải bồi thường thiệt hại vật chất; bồi thường tổn hại tinh thần; phụng dưỡng bố mẹ già hoặc con nhỏ của những người tử vong. Tuy nhiên, đến nay bị cáo vẫn chưa thực hiện việc xin lỗi hay bồi thường.
Lần này, tòa tiếp tục tạm dừng để các đại diện của bị hại đã tử vong trong vụ án có thể cung cấp thêm tài liệu, hồ sơ liên quan. Thời gian mở lại phiên tòa chưa được thông báo.
Án mạng từ một vụ 'ăn quỵt'
VKSND Hà Nội xác định, khoảng tháng 11/2024, bị cáo Hùng uống một lon bia và dùng một bao thuốc lá tại quán trên đường Phạm Văn Đồng, hết 55.000 đồng nhưng nói không thanh toán. Một người khách (không rõ nhân thân) đi đến hỏi lý do và tát vào mặt bị cáo, nói lần sau đi ăn uống phải trả tiền đàng hoàng.
Khoảng 21h17 ngày 18/12/2024, Hùng trở lại quán một mình, tiếp tục gọi một chai bia, một bao thuốc và gọi nhân viên gây sự. Lúc này, một người khách đến khuyên ông ta về; một người khác ra đánh, sau đó dừng tay khi được can ngăn.
Bị cáo đi mua 6 lít xăng đựng vào xô, quay lại quán hắt toàn bộ xăng vào cửa kính và khu vực lối ra vào rồi châm lửa.
Hậu quả 11 khách tử vong, 4 người bị bỏng. Nhiều tài sản trong quán, 8 xe máy, một ôtô cùng 7.184 máy móc, thiết bị, linh kiện là tài sản của công ty bên cạnh, bị hỏng hoàn toàn. Tổng giá trị thiệt hại hơn 2,6 tỷ đồng.
Người khách có hành vi đánh Hùng đã tử vong, nên cơ quan điều tra không truy cứu.
Quá trình điều tra, chủ quán hát đã hỗ trợ mỗi gia đình có khách tử vong 5 triệu đồng, gia đình nam nhân viên tử vong 30 triệu đồng, hỗ trợ nữ nhân viên bị bỏng 10 triệu đồng.
Hiện gia đình các nạn nhân tử vong yêu cầu bị cáo bồi thường 250-475 triệu đồng và chu cấp cho con cái họ đến khi trưởng thành. Trong 5 người bị thương, hai người không yêu cầu bồi thường, 3 người còn lại yêu cầu 5-70 triệu đồng.
Ngày 15/4, Công an tỉnh Thanh Hóa thông tin, thời gian qua, đơn vị đã chủ động tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, triển khai đồng bộ việc thực hiện Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ.
Lực lượng Công an tỉnh Thanh Hóa còn phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh phát động phong trào toàn dân tham gia giao nộp, tố giác vi phạm. Trong đó nổi bật là việc thành lập ban chỉ đạo các cấp, xây dựng kế hoạch chi tiết theo từng địa bàn, nhóm đối tượng.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền được tổ chức bài bản, đi vào chiều sâu, bám sát đặc điểm từng vùng, từng đối tượng. Lực lượng công an từ tỉnh đến cơ sở đã phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành, đoàn thể địa phương, đẩy mạnh công tác tuyên truyền; kết hợp linh hoạt giữa phương tiện truyền thống với ứng dụng công nghệ hiện đại có sức lan tỏa nhanh, rộng khắp như mạng xã hội, tin nhắn di động (SMS), “trợ lý ảo”.
Từ năm 2025 đến nay, toàn tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức hơn 2.800 buổi tuyên truyền với hơn 12.000 lượt người tham gia; ký cam kết với 528 tổ chức, trên 14.000 cá nhân; cấp phát hơn 3.000 tài liệu tuyên truyền, phổ biến Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ.
Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”, lực lượng Công an Thanh Hóa đã có nhiều cách làm hay, sáng tạo như: mô hình “Đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ lấy bình chữa cháy”, “Đổi quà lấy súng”…
Nhờ đó mà từ đầu năm 2025 đến hết tháng 1, toàn tỉnh Thanh Hóa đã vận động, thu hồi hơn 2.300 khẩu súng, 2.520 viên đạn, 39 bom, mìn, đầu đạn, gần 68kg thuốc nổ cùng hàng nghìn vũ khí thô sơ, công cụ hỗ trợ.
Trong năm 2025, lực lượng chức năng đã kiểm tra 137 cơ sở kinh doanh; phát hiện, xử phạt vi phạm hành chính 24 cơ sở, với tổng số tiền hơn 870 triệu đồng.
Bên cạnh đó, lực lượng công an đã chủ động nắm chắc tình hình, xác định tuyến, địa bàn, đối tượng trọng điểm; triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, tập trung đấu tranh, xử lý quyết liệt các hành vi vi phạm.
Ngoài ra, Công an Thanh Hóa đã phát hiện, xử lý 162 vụ với 323 đối tượng; khởi tố 142 vụ, 288 đối tượng liên quan đến tội Tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí, Gây thương tích, Gây rối trật tự công cộng.
Ngày 9/4, Công an tỉnh Gia Lai hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố Thông (34 tuổi, xã Bờ Ngoong); Rôh (63 tuổi, xã Ayun); Di (tức Siu Di, 85 tuổi, xã Lơ Pang) và Đinh Yum (63 tuổi, xã Bờ Ngoong) về tội Phá hoại chính sách đoàn kết.
Trong đó, Di và Đinh Yum hiện ở nước ngoài, bị đề nghị truy tố và xét xử vắng mặt.
Theo điều tra, từ năm 2019, Di và Đinh Yum - bị xác định là thành viên Fulro lưu vong - đã móc nối, chỉ đạo các đầu mối trong nước tổ chức hoạt động nhằm phục hồi lực lượng, hướng tới mục tiêu ly khai, thành lập "nhà nước riêng" cho người Bahnar tại Tây Nguyên.
Từ năm 2023 đến nay, hai người bị cáo buộc gia tăng tuyên truyền, lôi kéo người dân tham gia tổ chức tự xưng "Bahnar Đêga Kon Kông", đồng thời thu thập danh sách gửi ra nước ngoài để phục vụ việc kêu gọi can thiệp từ bên ngoài.
Tại Việt Nam, Rôh và Thông bị cho là phát triển lực lượng, lập 6 điểm nhóm tại hai xã Ayun và Bờ Ngoong với hơn 200 người tham gia. Hai người này còn thu thập danh sách hàng trăm người, tiếp nhận tiền cùng nhiều vật dụng như áo, mũ, băng rôn, huy hiệu từ nước ngoài để từng bước tổ chức hóa, củng cố lực lượng.
Cơ quan điều tra xác định Di và Đinh Yum giữ vai trò chỉ đạo, thường xuyên liên lạc, cung cấp tài chính, phương tiện và định hướng hoạt động cho các nhóm trong nước. Nhóm này bị cáo buộc lợi dụng vỏ bọc tôn giáo để tuyên truyền, lôi kéo người dân, từng bước phục hồi Fulro và cái gọi là "Tin lành Đêga", qua đó gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.
Thượng tá Nguyễn Văn Đây, Trưởng phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Gia Lai, cho biết: "Bản chất của 'Bahnar Đêga Kon Kông' không phải là tổ chức tôn giáo mà là thủ đoạn đánh tráo khái niệm nhằm che giấu hoạt động của Fulro và 'Tin lành Đêga'".
