Ngày 24-4-2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 29, có hiệu lực từ 1-5-2026, quy định cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý vi phạm pháp luật đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.
Trong đó, đáng chú ý là có những loại “đất ở không hình thành đơn vị ở”, đất ở có thông tin khác không đúng quy định pháp luật.
Điểm đáng chú ý là Nghị quyết đã “định danh” rõ giấy chứng nhận không đúng quy định là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (gọi chung là giấy chứng nhận) đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp – mà trên đó ghi mục đích sử dụng đất là đất ở (không hình thành đơn vị ở), hoặc đất ở (xây dựng và kinh doanh bất động sản, du lịch), hoặc đất ở có thông tin khác không đúng quy định của pháp luật về đất đai.
Thực tế, nhóm dự án đất ở “không hình thành đơn vị ở” (condotel, officetel) là các dự án kinh doanh thương mại, dịch vụ chỉ có thời hạn sử dụng là 50 năm, nhưng được chính quyền địa phương cấp giấy chứng nhận là “đất ở không hình thành đơn vị ở có thời hạn lâu dài” mà không có trong quy định pháp luật hiện hành với mục đích sử dụng là đất ở (Khánh Hòa là địa phương có trên 50 dự án thuộc nhóm này).
Chính sự “lệch chuẩn” này đã tạo ra hàng loạt hệ lụy pháp lý khiến nhiều dự án bị đình trệ suốt thời gian dài.
Nghị quyết 29 thiết kế cơ chế xử lý theo hướng phân loại rõ ràng, trên cơ sở rà soát quy hoạch.
Thứ nhất, nếu dự án phù hợp quy hoạch đất ở: UBND cấp tỉnh sẽ cho phép điều chỉnh mục đích sử dụng đất sang đất ở. Tuy nhiên, chủ đầu tư phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính phát sinh, bao gồm tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất tính theo thời điểm điều chỉnh. Chỉ khi hoàn thành nghĩa vụ này và chứng minh đủ năng lực tiếp tục triển khai dự án, việc điều chỉnh mới được thực hiện.
Thứ hai, nếu dự án không phù hợp quy hoạch đất ở: Giấy chứng nhận sẽ được điều chỉnh về đúng bản chất là đất thương mại, dịch vụ. Thời hạn sử dụng đất được xác định lại (thường là 50 năm), tính từ thời điểm xây dựng hoặc nhận chuyển nhượng.
Đồng thời, các nghĩa vụ tài chính còn thiếu tại thời điểm cấp giấy chứng nhận trước đây cũng phải được hoàn tất.
Cách tiếp cận này thể hiện nguyên tắc xuyên suốt: không hợp thức hóa sai phạm một cách đơn giản, mà xử lý có điều kiện, gắn với quy hoạch và nghĩa vụ tài chính cụ thể.
Trong gần một thập kỷ, Kiểm toán Nhà nước và Thanh tra Chính phủ đã nhiều lần chỉ ra bất cập của loại hình “đất ở không hình thành đơn vị ở”.
Tuy nhiên, do thiếu cơ chế, chính sách xử lý cụ thể, nhiều dự án bị “treo”, quyền lợi của người mua và doanh nghiệp bị ảnh hưởng nghiêm trọng, còn thị trường bất động sản bị méo mó, phát sinh khiếu nại, tố cáo đông người tại các địa phương có nhóm dự án đã cấp giấy chứng nhận không đúng quy định.
Nghị quyết 29 có thể xem là bước ngoặt khi tạo cơ sở cơ chế, chính sách đặc thù, để Chính phủ thiết lập khung pháp lý đồng bộ nhằm xử lý dứt điểm các dự án đã được cấp giấy chứng nhận không đúng quy định; buộc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước; khôi phục tính minh bạch và ổn định của thị trường; đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
Quan trọng hơn, cơ chế, chính sách đặc thù này cũng chính thức “khai tử” cách làm tùy tiện trong việc sáng tạo ra loại đất không có trong pháp luật.
Vấn đề còn lại là thực thi phải minh bạch, thống nhất. Dù đã có khung pháp lý, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào khâu tổ chức thực hiện tại các địa phương. Nếu việc rà soát quy hoạch, xác định nghĩa vụ tài chính và điều chỉnh giấy chứng nhận không được thực hiện minh bạch, thống nhất, nguy cơ phát sinh khiếu kiện là khó tránh khỏi.
Do đó yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý nhanh, mà còn phải đúng và công bằng. Chỉ khi đó, mục tiêu khơi thông nguồn lực đất đai, ổn định thị trường và củng cố niềm tin của nhà đầu tư mới có thể đạt được.
Theo Cổng thông tin điện tử Công an tỉnh Gia Lai, Công an xã Chư Sê đã bàn giao Y Phơu Byă và Y Đam Mdrang cho Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Gia Lai để làm rõ hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Khoảng 19h ngày 29/4, Công an xã Chư Sê nhận được tin báo của ông Hà Ngọc Kỳ (SN 1970, trú thôn Liên Hung, xã Đam Giông 2, tỉnh Lâm Đồng) về việc bị đối tượng Y Phơu Byă (SN 1981, trú Buôn Ja, xã Hòa Sơn, tỉnh Đắk Lắk) và Y Đam Mdrang (SN 1993, trú Buôn Eea Khit, xã Dray Bhăng, tỉnh Đắk Lắk) có hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản tại thôn 7, xã Chư Sê, tỉnh Gia Lai.
Trước đó, khoảng tháng 3/2026, qua bạn bè giới thiệu ông Mbon Ha Năm (SN 1971, trú thôn Đa Kao 2, xã Đam Rông 4, tỉnh Lâm Đồng) gọi điện cho Y Phơu Byă để hỏi Byă có đá thiên thạch để bán không. Sau khi nghe ông Năm hỏi thì Byă trả lời có đá và hẹn ông Năm vài ngày sau đến xem đá.
Sau đó, Byă tìm hiểu trên mạng xã hội thì biết tác dụng của đá thiên thạch là làm vỡ kính và đông thủy ngân nên đã bàn bạc Mdrang làm giả đá thiên thạch mục đích lừa ông Năm mua để chiếm đoạt tiền.
Byă và Mdrang đã mua nguyên liệu làm giả đá thiên thạch, chuẩn bị 2 tấm gương (1 gương đã vỡ), 2 ống thủy ngân (1 ống thủy ngân đã đông) rồi hẹn ông Năm tại Đắk Lắk để thử nghiệm đá cho ông Năm chứng kiến. Ông Năm rủ ông Kỳ cùng đi xem Byă và Mdrang đặt đá thiên thạch giả lên tấm gương và ống thủy ngân sau đó yêu cầu ông Năm, ông Kỳ đứng ra cách 10m để quan sát một lúc. Lợi dụng lúc ông Kỳ và ông Năm không chú ý, Byă đã dùng 1 gương vỡ và 1 ống thủy ngân đã đông chuẩn bị trước đó đánh tráo kết quả, mục đích để ông Kỳ và ông Năm tin đá thiên thạch là thật. Sau đó ông Kỳ nghĩ đá thiên thạch là thật nên hỏi giá thì Byă nói giá bán là 400 triệu đồng, ông Kỳ đồng ý mua và hẹn về chuẩn bị tiền.
Đến ngày 29/4, sau khi ông Kỳ gom đủ tiền đã liên hệ với Byă để mua đá, Byă đưa đá thiên thạch giả cho ông Kỳ và nhận số tiền 400 triệu đồng. Sau khi nhận được tiền, Byă điều khiển xe bỏ đi, Mdrang lợi dụng lúc ông Kỳ, ông Năm không để ý để bỏ chạy nhưng bị bắt giữ lại.
Ngày 16/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh An Giang bắt tạm giam Vũ Thị Hương (55 tuổi, cư trú tại ấp Rạch Vược, phường Tô Châu, tỉnh An Giang) về tội Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, các nhân.
Thời gian qua, bà Hương đã lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, quyền khiếu nại, tố cáo để liên tục gửi đơn thư đến nhiều cơ quan chức năng từ Trung ương đến địa phương. Đáng nói, nội dung các đơn thư này hoàn toàn không liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân bà này.
Dù các vụ việc nêu trên đã được các cơ quan có thẩm quyền rà soát, giải quyết theo đúng trình tự và quy định của pháp luật, song bà Hương không đồng tình. Bị can liên tục đưa ra yêu cầu đối với các cơ quan công quyền phải xử lý vụ việc theo ý kiến chủ quan của mình.
Khi không được đáp ứng, bà Hương tiếp tục khiếu nại, tố cáo với nội dung xuyên tạc, vu khống, xúc phạm các tổ chức, cá nhân, làm suy giảm uy tín của nhiều cơ quan tổ chức cá nhân, gây ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh trật tự tại địa phương.
Qua vụ việc của bà Hương, công an tỉnh An Giang khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, sử dụng quyền tự do ngôn luận, quyền khiếu nại, tố cáo đúng quy định của pháp luật.
Ngày 25/4, Cơ quan An ninh điều tra, Công an tỉnh Nghệ An cho biết, vừa phát đi thông báo lần thứ hai về việc tìm bị hại trong vụ án "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" xảy ra vào tháng 1/2026 trên địa bàn.
Theo kết quả điều tra, đối tượng Vũ Thanh Bình (SN 2009, trú tại Hưng Yên) đã bị khởi tố theo Điều 174 Bộ luật Hình sự. Bình cùng một số đối tượng liên quan lập trang Facebook "Phòng vé Thanh Bình - Vé máy bay trong nước và quốc tế" để rao bán vé giá rẻ.
Nhóm này tự xưng là đại diện doanh nghiệp kinh doanh vé máy bay, đưa ra nhiều thông tin sai sự thật nhằm tạo lòng tin. Khi khách hàng liên hệ, các đối tượng yêu cầu đặt cọc hoặc chuyển tiền thanh toán qua tài khoản cá nhân, sau đó chiếm đoạt.
Trước đó, ngày 26/2, cơ quan điều tra đã phát thông báo tìm bị hại lần thứ nhất. Tuy nhiên, đến nay vẫn còn nhiều người chưa đến làm việc để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Để phục vụ công tác điều tra, Cơ quan an ninh điều tra thông báo đến tổ chức, cá nhân bị chiếm đoạt bằng thủ đoạn trên liên hệ đơn vị hoặc qua điều tra viên Bùi Hữu Hải (điện thoại 0911182338) để được hướng dẫn giải quyết.
Thời hạn tiếp nhận thông tin, giải quyết quyền lợi liên quan đến vụ án kéo dài đến ngày 10/6. Sau thời điểm này, cơ quan điều tra sẽ tiến hành kết thúc vụ án theo quy định pháp luật.
