Theo sử sách triều Nguyễn, năm 1864, vua Tự Đức bắt đầu tiến hành xây dựng Vạn Niên Cơ ở khu vực gần đồi Vọng Cảnh, phường Thủy Xuân ngày nay để làm nơi nghỉ ngơi. Khu vực này được bao phủ rừng thông, gần với sông Hương.
Nhà vua giao việc xây dựng Vạn Niên Cơ cho Bộ Công tiến hành, Thị lang Nguyễn Bỉnh cùng Biện lý Nguyễn Văn Chất cùng thống chế Lê Văn Xa chỉ huy xây dựng. Theo kế hoạch của Bộ Công, công trình dự kiến mất khoảng 6-7 năm hoàn thành, với sự tham gia khoảng 3.000 lính và thợ, các lính và thợ sẽ được thay phiên nhau nghỉ 3 tháng một lần.
Năm 1865, Nguyễn Văn Chất và Lê Văn Xa đã tâu xin vua Tự Đức đẩy nhanh tiến độ, xây dựng công trình xong trong vòng 3 năm. Việc đẩy nhanh tiến độ đã vắt kiệt sức thợ không được nghỉ ngơi, xảy ra cuộc khởi nghĩa của lính và thợ do anh em Đoàn Hữu Trưng, Đoàn Tư Trực, Đoàn Hữu Ái lãnh đạo. Binh khí nghĩa quân sử dụng là chày vôi, đánh thẳng vào hoàng cung. Sau khi dập tắt cuộc khởi nghĩa, vua Tự Đức đã cho đổi tên Vạn Niên Cơ thành Khiêm Cung.
Khiêm Cung cơ bản hoàn thành vào năm 1867 với quy mô hơn 50 hạng mục lớn nhỏ như cung điện, đình tạ, hồ nước, đảo cảnh và các công trình phục vụ sinh hoạt, nghỉ dưỡng của nhà vua.
Trong đó, Minh Khiêm Đường được xây dựng vào năm 1865, là một trong những công trình đặc biệt nhất. Nhà hát này được thiết kế chuyên biệt để phục vụ nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của vua Tự Đức, người nổi tiếng yêu văn chương, âm nhạc và sân khấu. Vua Tự Đức thường xuyên lui tới đây nghỉ ngơi. Trong những lần ngự giá lên Khiêm Cung, vua Tự Đức thường tổ chức biểu diễn nhã nhạc, ca múa và đặc biệt là tuồng, loại hình sân khấu đạt đến đỉnh cao dưới triều Nguyễn.
Hơn 40 năm trước, nhà nghiên cứu Phan Thuận An khảo cứu, đánh giá Minh Khiêm Đường là tòa nhà ba gian hai chái, hai hiên, dựng trên nền hình chữ nhật dài 27,57 m, rộng 18,15 m, nền cao 0,65 m, lát gạch Bát Tràng và bó vỉa đá thanh. Phần nền chái phía tây cao hơn phía đông 0,2 m, nơi đặt ngự tọa cho vua xem. Hai mặt trước sau có 5 hệ thống bậc cấp bằng đá, chạm khắc hình kỷ lân mềm mại. Công trình cao khoảng 7 m, với hệ thống cột gồm 6 hàng dọc, 8 hàng ngang.
Điểm đặc sắc nằm ở trần gỗ rộng khoảng 40 m2, được trang trí thành một “bầu vũ trụ” với mặt trời, mây và khoảng 50 vì tinh tú bằng đồng bọc thủy tinh, tạo hiệu ứng ánh sáng lung linh khi thắp đèn.
Bao quanh nhà là tường gạch che ba mặt chái, mở 7 cửa sổ và 3 cửa lớn thông thoáng. Hai mặt trước sau của gian giữa lắp hệ cửa gỗ. Mái lợp ngói ống thanh lưu ly, bờ nóc trang trí hình bát quái bằng đồng, hai đầu đắp hình lá hóa rồng bằng sành sứ, đầu hồi gắn họa tiết khánh men xanh.
Theo nhà nghiên cứu Phan Thuận An, không gian nội thất Minh Khiêm Đường được chia thành ba phần gồm sân khấu, hậu trường và khán đài. Sân khấu nằm ở ba gian giữa với một gác nhỏ, sàn cao 2,7 m, phía trước có lan can, phía sau có cầu thang cho diễn viên lên xuống. Các móc sắt phía trước dùng để kéo màn.
Phía sau là hậu trường, gồm các phòng hóa trang, đặt kệ và đạo cụ phục vụ biểu diễn.
Đối diện sân khấu là khán đài dành cho vua và đoàn tùy tùng, đặt trên một bục thấp ở chái phía tây. Ngự tọa nằm chính giữa, dưới tấm hoành phi đề tên công trình, hướng thẳng ra sân khấu, tạo góc nhìn thuận lợi để thưởng thức các buổi diễn.
Sau khi vua Tự Đức qua đời năm 1883, Khiêm Cung được đổi tên thành Khiêm Lăng theo di nguyện của nhà vua. Nhiều phi tần của vua Tự Đức cũng lên khu vực Khiêm Lăng sinh sống để hương khói.
Nhà nghiên cứu Phan Thuận An lúc đó đánh giá, trước năm 1975, các công trình kiến trúc khác trong lăng Tự Đức được tu sửa khá nhiều lần song trong những danh sách ghi tên các hạng mục công trình kiến trúc được trùng tu, bấy giờ lại không thấy có Minh Khiêm Đường. Do đó, vào thời điểm năm 1975, nhà hát này ở trong tình trạng hư hỏng khá nặng, mái bị dột, một vài cột chính trong nhà bị mục đã phải chống đỡ tạm thời. Nhiều pano trang trí bằng gỗ trên các liên ba đã bị bong rơi và mất hẳn từ lâu về trước.
Năm 1978, Pierre Pichard, một chuyên gia của UNESCO, khi đến tìm hiểu tình hình di tích ở Huế, đã ghi nhận rằng Minh Khiêm Đường bấy giờ đang ở trong tình trạng hư hỏng 60%. Ông Pierre Pichard đánh giá rất cao về nhà hát Minh Khiêm Đường nên đến năm 1978, ông đã đưa Minh Khiêm Đường vào hạng ưu tiên I trong danh sách các di tích Huế sẽ được tu sửa đợt đầu tiên do UNESCO vận động sự tài trợ của quốc tế.
Sau đó, Ban Quản lý Di tích Huế đã cho triệt giải phần mái trên 3 gian chính và lợp tạm lại bằng tôn do UNESCO viện trợ để bảo đảm phần khung gỗ còn lại bên trong, chờ ngày tu sửa. Cơ quan quản lý di tích Huế đã nhiều lần dùng hàng chục cây gỗ và cây tre để chống đỡ cấp thiết, chằng chéo tạm thời để cho ngôi nhà đứng vững.
Dù đã gia cố như thế, nhưng vì tuổi thọ của tường gỗ khá cao, cho nên tình trạng di tích này xuống cấp nhanh, có thể sập đổ bất cứ lúc nào. Có thời điểm, trước cửa Minh Khiêm Đường phải gắn thêm biển cấm không cho du khách vào tham quan trong nội thất, để tránh nguy hiểm. Năm 1990. Minh Khiêm Đường được đánh giá hư hỏng khoảng 80%.
Sau hàng chục năm gồng mình, tháng 6/2024 Minh Khiêm Đường cùng với điện Hòa Khiêm, Ôn Khiêm đường được hạ giải để trùng tu. Trước lúc trùng tu, đơn vị thi công là Công ty CP Tu bổ di tích Huế đã đánh dấu các cấu kiện gỗ Minh Khiêm Đường để so sánh. Việc trùng tu Minh Khiêm Đường ngoài hiện trạng công trình, đơn vị thi công cũng tham khảo các hình ảnh tư liệu.
Sau gần hai năm trùng tu, đơn vị thi công đã hồi sinh Minh Khiêm Đường theo dáng vẻ ban đầu. Song tranh cãi xảy ra khi đơn vị thi công bịt kín hai cánh cửa ở chái đông, khi cho rằng dưới thời vua Tự Đức, khu vực này không có hai cửa lớn. Tuy nhiên, việc bịt kín hai cánh cửa chái vấp phải sự phản bác của các nhà nghiên cứu văn hóa. Một số nhà nghiên cứu văn hóa cũng băn khoăn hệ thống hoa văn trên trần nhà Minh Khiêm Đường sau trùng tu chưa chuẩn xác.
Trong cuộc họp với đơn vị thi công cùng các nhà nghiên cứu văn hóa, ông Nguyễn Phước Hải Trung, Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho rằng, dưới thời vua Tự Đức hai cánh cửa ở phần chái đông của Minh Khiêm Đường là nơi các diễn viên ra vào trước và sau khi biểu diễn.
Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, đã yêu cầu Ban Quản lý dự án di tích Huế, Công ty Cổ phần Tu bổ di tích Huế điều chỉnh, lắp lại hai cánh cửa lớn ở chái đông Minh Khiêm đường như trước khi hạ giải. Ông Trung cũng yêu cầu điều chỉnh các chòm sao trang trí trên trần Minh Khiêm Đường, song đại diện Công ty CP Tu bổ di tích Huế, đơn vị thi công từ chối. Giám đốc công ty cho rằng khi hạ giải công trình, trên trần nhà hay ảnh tư liệu, đơn vị thi công không thấy những vì tinh tú làm bằng thủy tinh xung quanh bọc đồng nên rất khó để tu bổ, phục hồi.
Việc thiết kế, thi công những vì tinh tú trên trần nhà Minh Khiêm Đường được ông Trung giao lại cho Ban Quản lý dự án di tích Huế hoàn thiện.
Trong khi doanh nghiệp liên tục cầu cứu vì khoản tiền gần 20 tỉ đồng mà doanh nghiệp đã bỏ ra để bồi thường giải phóng mặt bằng cho dự án trạm biến áp 500kV Đức Hòa mãi chưa được hoàn trả, thì phía ngành điện cho rằng vướng mắc nằm ở chính câu chữ trong quyết định phê duyệt của địa phương.
Cụ thể, Công ty cổ phần Đại Lộc Long An (chủ đầu tư Khu công nghiệp Nam Thuận, tỉnh Tây Ninh) vừa qua đã gửi đơn khởi kiện đến cơ quan chức năng, yêu cầu Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Nam (SPMB, thuộc Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia) hoàn trả số tiền gần 20 tỉ đồng.
Đây là khoản kinh phí mà doanh nghiệp này đã chủ động ứng trước để chi trả cho 17 hộ dân bị ảnh hưởng bởi đường dây 500kV Đức Hòa và các đường dây đấu nối 500kV số 1 và 2, có đi qua phạm vi Khu công nghiệp Nam Thuận.
Đại diện doanh nghiệp cho biết để đảm bảo tiến độ dự án, SPMB đã nhiều lần đề nghị doanh nghiệp phối hợp bàn giao mặt bằng sớm, đồng thời cam kết bằng văn bản sẽ hoàn trả toàn bộ chi phí bồi thường sau khi phương án được phê duyệt.
Trên cơ sở các cam kết này, dù chưa được phê duyệt phương án bồi thường và chưa nhận được nguồn kinh phí hoàn trả, Công ty cổ phần Đại Lộc Long An chủ động ứng trước tiền để chi trả cho 17 hộ dân bị ảnh hưởng.
Doanh nghiệp cũng phối hợp với chính quyền địa phương hoàn tất giải phóng mặt bằng, góp phần giúp dự án điện được thi công, kéo dây và hoàn thành đúng tiến độ.
Sau đó UBND tỉnh Long An (nay là UBND tỉnh Tây Ninh) đã thống nhất chủ trương hoàn trả một phần kinh phí cho doanh nghiệp. UBND huyện Đức Hòa (cũ) cũng đã phê duyệt phương án hỗ trợ, xác định số tiền phải hoàn trả hơn 19,9 tỉ đồng, do SPMB bố trí nguồn vốn.
Tuy nhiên theo phía doanh nghiệp, dù đã có quyết định cụ thể cùng nhiều văn bản đôn đốc từ UBND huyện Đức Hòa (cũ), đơn vị phát triển quỹ đất và UBND tỉnh Tây Ninh, đến nay SPMB vẫn chưa thực hiện việc hoàn trả kinh phí theo cam kết.
Dù doanh nghiệp đã có văn bản xin rút yêu cầu khởi kiện liên quan việc hoàn trả tiền bồi thường và khoản lãi suất tạm tính với lý do "hai bên tiếp tục tự thương lượng trước khi giải quyết tại tòa án", tuy nhiên đến nay việc giải quyết của đôi bên vẫn "đi vào ngõ cụt".
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online về lý do chậm trễ và lùm xùm lần này, đại diện Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Nam cho biết đơn vị luôn tuân thủ chỉ đạo của lãnh đạo tỉnh và các cơ quan chức năng, nhưng hiện đang gặp vướng mắc lớn về tính pháp lý của hồ sơ bồi thường.
Cụ thể mấu chốt nằm ở chỗ UBND huyện Đức Hòa (cũ) phê duyệt đây là "phương án hỗ trợ hoàn trả một phần kinh phí" thay vì "phương án bồi thường" như quy định thông thường trong công tác giải phóng mặt bằng.
Đại diện phía SMPB lý giải về nguyên tắc, chủ đầu tư chỉ chi trả tiền dựa trên phương án bồi thường được phê duyệt. Khái niệm "phương án hỗ trợ hoàn trả" là điều SMPB "lần đầu gặp", chưa từng gặp trong hồ sơ bồi thường từ trước đến nay.
Ngoài ra phía ngành điện cũng bày tỏ sự thận trọng trong việc xác định đúng chủ thể nhận tiền để tránh tranh chấp pháp lý sau này, đặc biệt là với các trường hợp người dân mua bán bằng giấy tay hoặc ủy quyền cho doanh nghiệp.
Trước thông tin doanh nghiệp khởi kiện, đại diện Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Nam cho rằng các nỗ lực kiện tụng trước đây của phía doanh nghiệp không thành công do sai lệch về đối tượng và thủ tục hành chính.
Theo hồ sơ, Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Nam đã nhiều lần gửi văn bản đến chính quyền địa phương là UBND tỉnh Tây Ninh, UBND xã Mỹ Hạnh (tỉnh Tây Ninh) để đề nghị hướng dẫn về tính pháp lý của khoản kinh phí hoàn trả.
Từ đó phía ngành điện khẳng định không có ý định kéo dài vụ việc hay gây thiệt thòi cho doanh nghiệp.
Để tháo gỡ điểm nghẽn này, đại diện SMPB kiến nghị: "Chỉ cần UBND tỉnh có văn bản khẳng định quyết định phê duyệt phương án trên là đúng quy định và đề nghị chủ đầu tư chuyển tiền, kèm cam kết chịu trách nhiệm về tính pháp lý, chúng tôi sẽ thực hiện chi trả ngay".
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết hôm nay 10-4, thời tiết từ Thanh Hóa đến TP Huế nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất 38-40 độ C, có nơi trên 40 độ C, độ ẩm thấp nhất từ 35-40%.
Tây Bắc Bộ và từ TP Đà Nẵng đến phía đông tỉnh Đắk Lắk nắng nóng và nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất 36-38 độ C, có nơi trên 38 độ C, độ ẩm thấp nhất từ 40-45%.
Khu vực Đông Bắc Bộ (ngoại trừ Quảng Ninh, Hải Phòng), cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất 35-37 độ C, có nơi trên 37 độ C. Độ ẩm thấp nhất từ 45-50%, riêng khu vực Đông Bắc Bộ từ 55-60%.
Do ảnh hưởng của nắng nóng kết hợp độ ẩm trong không khí giảm thấp nên nguy cơ cao xảy ra cháy nổ do nhu cầu sử dụng điện tăng cao và nguy cơ cháy rừng.
Ngày 6-5, Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM (tổ đại biểu số 1) tiếp xúc cử tri tại trụ sở UBND phường Thuận An, và kết nối trực tuyến đến điểm cầu tại trụ sở UBND các phường Lái Thiêu, Thuận Giao, An Phú và Bình Hòa (thuộc khu vực thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương cũ).
Tổ đại biểu số 1 Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM gồm các đại biểu: ông Võ Văn Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP.HCM, Thiếu tướng Vũ Huy Khánh - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, ông Nguyễn Thế Duy - Phó chủ tịch Hội đồng quản trị, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Đầu tư và phát triển Becamex.
Theo ghi nhận tại điểm tiếp xúc cử tri hội trường UBND phường Thuận An, cử tri ngồi kín hội trường với hàng trăm chỗ ngồi.
Ngoài ra buổi tiếp xúc cử tri cũng được kết nối cầu truyền hình để lắng nghe ý kiến của cử tri các phường còn lại.
Ngoài việc phát biểu tại hội trường, bàn ghi nhận ý kiến, kiến nghị được đặt ngay tại điểm tiếp xúc cử tri để ghi nhận kiến nghị của người dân.
Nhiều cử tri đăng ký phát biểu, kiến nghị nhiều vấn đề phát triển hạ tầng, phát triển kinh tế và an sinh xã hội. Cử tri Nguyễn Thị Lễ (phường Thuận An) phản ánh đường Cách Mạng Tháng Tám qua địa bàn phường đến mùa mưa nhiều đoạn xảy ra ngập cục bộ.
Cử tri kiến nghị cần đẩy nhanh dự án mở rộng quốc lộ 13 nối khu vực Bình Dương (cũ) về TP.HCM, vì dự án này từng được hứa hẹn sớm hoàn thành nhưng hiện nay tiến độ chậm, vẫn chưa thi công xong.
Cử tri Nguyễn Công Trình kiến nghị việc thi công dự án vành đai 3 TP.HCM cần hạn chế ảnh hưởng đến đời sống của người dân. Trong đó đối với các vườn măng cụt tại địa phương bị ảnh hưởng nhưng đến nay chưa tiến hành hỗ trợ, đền bù.
Một số ý kiến của các cử tri khác kiến nghị cần có phương án điều chỉnh phù hợp đối với trạm thu phí trên quốc lộ 13 (đoạn giao với cầu Phú Long) để đảm bảo an toàn giao thông.
Cử tri kiến nghị cần sớm đưa vào hoạt động dự án Bệnh viện Đa khoa Bình Dương 1.500 giường, tiếp tục thúc đẩy các dự án nhà ở xã hội… Đại diện các sở, ngành tham dự đã giải đáp, phản hồi các ý kiến của cử tri được nêu ra.
Phát biểu tại buổi tiếp xúc cử tri, đại biểu Võ Văn Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP.HCM - yêu cầu các sở, ngành, địa phương theo chức năng, thẩm quyền nhanh chóng xử lý các kiến nghị của cử tri.
Cũng tại buổi tiếp xúc, thay mặt tổ đại biểu, Thiếu tướng Vũ Huy Khánh - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội - báo cáo kết quả kỳ họp thứ nhất của Quốc hội, thông tin về hoạt động của Đoàn đại biểu Quốc hội thời gian qua…
