Hoàng Hữu Đà, 34 tuổi, là trợ lý nghiên cứu tại IMF ở thủ đô Washington, Mỹ. Công việc chính của anh là theo dõi, nghiên cứu các diễn biến kinh tế trên thế giới, chẳng hạn như ảnh hưởng từ chính sách thuế quan Mỹ hay tình hình chiến tranh đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế.
Từ đó, anh hỗ trợ các nhà kinh tế học tại IMF đưa ra khuyến nghị về chính sách tài khóa, tiền tệ với các nước. Anh cũng tham gia xử lý dữ liệu, xây dựng các mô hình kinh tế lượng để trả lời cho giả thuyết nghiên cứu của các chuyên gia tại cơ quan này.
Trước đó, Đà có gần 10 năm làm về quản trị rủi ro tại các ngân hàng ở Việt Nam. Mùa thu năm nay, Đà sẽ lần đầu chính thức du học, theo chương trình tiến sĩ Kinh tế của Đại học California, Santa Barbara (Mỹ). Anh nhận tin trúng tuyển kèm học bổng toàn phần vào tháng trước.
“Tôi rất hào hứng, bởi đây là cơ hội rất tốt để được rèn luyện cách đối mặt với rủi ro”, Đà nói.
Đà là cựu sinh viên khoa Toán kinh tế, Đại học Kinh tế Quốc dân. Thời sinh viên, anh thấy ngành rất hợp với mình bởi có môn ưa thích là toán, cùng xác suất thống kê, kinh tế học và lập trình. Vì thích học, ngoài giờ trên lớp, anh hay “lặn ngụp” trên các trang web chia sẻ kiến thức hoặc các khóa học miễn phí online.
Tự thấy có hứng thú với việc giảng dạy, nhưng sau tốt nghiệp, năm 2014, Đà bước vào môi trường ngân hàng, làm chuyên viên quản trị rủi ro. Đà nhìn nhận công việc này khớp với ngành học và kỹ năng hơn. Anh được tiếp cận nguồn dữ liệu lớn, các phương pháp phân tích, thống kê, kinh tế lượng nâng cao, từ đó đưa ra mô hình dự báo rủi ro cho các ngành.
Dù làm ngân hàng, đam mê chia sẻ kiến thức của Đà vẫn âm ỉ. Năm 2015, Đà mở kênh YouTube về xác suất thống kê và kinh tế học. Anh mày mò viết nội dung, thiết kế hoạt họa, lồng tiếng,… Hàng tuần, Đà dành một buổi để tìm ý tưởng, rồi mỗi hôm lại hoàn thiện sản phẩm một chút.
Thấy các video dần được nhiều người đón nhận, giúp họ hiểu thêm về kinh tế, Đà càng có cảm hứng để kiên trì dù công việc bận rộn. Từ xuất phát điểm “cứ có người xem là được rồi”, tới nay, đứa con tinh thần của anh đã có gần 90 nghìn người đăng ký, nhiều video đạt hàng trăm nghìn lượt xem.
Bước ngoặt tới vào năm 2022, khi Đà viết cuốn sách đầu tay “Nghệ thuật tư duy dựa trên dữ liệu”, tổng hợp tất cả kiến thức đã học và chia sẻ. Anh liên hệ giảng viên cũ ở trường Kinh tế quốc dân để nhờ cô viết thư giới thiệu. Đây cũng là lúc cơ duyên với IMF bắt đầu.
Thấy học trò có kiến thức và kỹ năng viết tốt, cô giáo kết nối anh tham gia một dự án nghiên cứu cùng các chuyên gia ở IMF. Càng làm, Đà càng thấy thích thú, từ việc đặt câu hỏi, tìm nguồn dữ liệu cho tới xây dựng mô hình để tìm ra câu trả lời.
Nhờ cơ hội này, Đà nhen nhóm ý định học lên tiến sĩ. Anh cũng được các thành viên trong dự án giới thiệu để nộp đơn vào làm trực tiếp ở IMF. Ban đầu, Đà còn băn khoăn, vì chưa từng du học hay làm việc ở nước ngoài, nên không chắc có thích nghi được không.
“Cân nhắc cả chi phí, lợi ích và ngưỡng chịu đựng rủi ro của bản thân, tôi thấy đó sẽ là lựa chọn lợi hơn cả, là cơ hội để bước ra khỏi vùng an toàn và phát triển bản thân”, Đà nói. Nhờ vốn kỹ năng qua nhiều năm ở ngân hàng, Đà vượt qua vòng phỏng vấn mà không quá áp lực, bắt đầu tới Mỹ làm việc từ năm 2023.
Ban đầu, Đà không tránh khỏi những rào cản về văn hóa và ngôn ngữ. Anh nhớ những lần lúng túng khi gặp đồng nghiệp, vì họ nói quá nhanh, còn anh phải nhắc lại nhiều lần thì họ mới hiểu.
Để cải thiện, Đà tập nói tiếng Anh một mình ở nhà sau giờ làm, tải các ứng dụng học tiếng rồi luyện theo, chủ động bắt chuyện với đồng nghiệp để xây dựng mối quan hệ. Sau khoảng ba tháng, Đà tự tin hơn, bắt nhịp được.
Môi trường ở IMF giúp anh học từ những nhà kinh tế hàng đầu, khám phá nhiều câu hỏi và tiếp cận những nguồn dữ liệu tốt. Anh được làm việc với những bài toán vĩ mô hơn nhiều so với thời ở ngân hàng.
Cuối cùng, sau ba năm kể từ dự án nghiên cứu đầu, với kinh nghiệm thực chiến, lời giới thiệu từ IMF, Đà thuyết phục được hội đồng tuyển sinh UCSB. Đà tin rằng tấm bằng này sẽ dẫn tới nhiều cơ hội, như giảng dạy đại học, làm việc tại các tổ chức kinh tế thế giới, hay làm cố vấn cho công ty tư nhân,…
Cô Trần Chung Thủy, giảng viên, đồng sáng lập bộ môn Toán tài chính tại Đại học Kinh tế Quốc dân, nhận xét học trò cũ xuất sắc, có ý tưởng riêng và có dáng dấp của một nhà nghiên cứu từ sớm.
“Đà trầm tính, nên ban đầu mọi người có thể không có ấn tượng. Nhưng đối với ngành rất khó như Toán tài chính, Đà có sự bền bỉ, lại nỗ lực, có kỷ luật với kế hoạch của bản thân”, cô Thủy nói, đánh giá phải vài khóa mới có một người đi sâu vào nghiên cứu tốt như vậy.
Theo Đà, sự chuẩn bị là chìa khóa để mỗi người quản lý rủi ro, đón nhận cơ hội mới. Việc này bao gồm cả khám phá bản thân để biết mục tiêu và ngưỡng chấp nhận rủi ro phù hợp, lẫn tìm hiểu các dữ liệu bên ngoài để đưa ra quyết định tự tin và chắc chắn hơn, thay vì chỉ dựa vào niềm tin và trực giác.
Khi tìm hiểu một chủ đề, Đà nhận định một cách tốt là học từ nhiều nguồn hay kênh khác nhau – website, podcast, YouTube. Phương pháp này giúp người học được nhìn một vấn đề từ nhiều hướng, nên sẽ nhớ và hiểu sâu hơn.
“Dù sự chuẩn bị là thiết yếu, các bạn trẻ vẫn nên đón nhận sự ngẫu nhiên, coi thử thách là những cơ hội để học hỏi, kết nối để có thêm hiểu biết và sự giúp đỡ”, anh chia sẻ.
Sáng 6-5, sinh viên ngành truyền thông - marketing Trường đại học Hoa Sen đã có buổi trò chuyện cùng nhà báo Trương Bảo Châu - Phó tổng thư ký báo Tuổi Trẻ - với chuyên đề “Làm sao để viết một bài bình luận có chiều sâu, có trách nhiệm và mang tiếng nói riêng”.
Buổi talkshow thuộc học phần Kỹ năng viết bài bình luận trong chương trình hợp tác đào tạo giữa báo Tuổi Trẻ và Trường đại học Hoa Sen.
Tại buổi trò chuyện, nhà báo Trương Bảo Châu đã chia sẻ những trải nghiệm nghề nghiệp tích lũy qua nhiều năm làm báo, đồng thời phân tích các yếu tố làm nên một bài bình luận có chiều sâu, từ việc lựa chọn vấn đề, xác lập quan điểm đến cách xây dựng lập luận thuyết phục và có trách nhiệm với công chúng.
Nhiều sinh viên đặt vấn đề rằng: "Tại sao khi bắt tay vào viết, đặc biệt là viết bình luận, lại không biết bắt đầu từ đâu?”, trong khi đây là kỹ năng cốt lõi góp phần hình thành tư duy làm báo và truyền thông chuyên nghiệp.
Không ít bạn cho rằng nếu viết một bài tường thuật đã khó, thì việc xây dựng lập luận, đưa ra góc nhìn và bảo vệ quan điểm cá nhân một cách thuyết phục còn là thử thách lớn hơn.
Trước băn khoăn này, nhà báo Trương Bảo Châu cho rằng một bài bình luận cần dựa trên các yếu tố cốt lõi: chọn đề tài là những vấn đề gây bức xúc trong các lĩnh vực đời sống, xây dựng hệ thống quan điểm để làm sáng tỏ quan điểm và thuyết phục dư luận mà mình hướng đến, dùng dẫn chứng đắt, đáng ton cậy, trình bày văn phong phù hợp với góc nhìn, hướng đến những giải pháp mới mẻ có thể định hướng người đọc, tuân thủ những quy chuẩn pháp luật, đạo đức, và hướng đến những giá trị nhân văn.
Theo nhà báo Trương Bảo Châu, giá trị của một bài bình luận chỉ được đảm bảo khi người viết biết cân nhắc trách nhiệm trong từng câu chữ của mình.
Sau buổi học, nhiều sinh viên cho biết các bạn đã có cái nhìn rõ ràng hơn về cách tiếp cận thể loại bình luận, vốn được xem là một trong những dạng bài khó của báo chí.
Bạn Huỳnh Phạm Đăng Khoa - sinh viên năm hai ngành truyền thông - marketing Trường đại học Hoa Sen - cho biết sau buổi học bản thân tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm trong việc viết bài bình luận sao cho thuyết phục người đọc.
"Qua chia sẻ của nhà báo Trương Bảo Châu, mình học được cách lựa chọn đề tài, xây dựng góc nhìn và triển khai nội dung một cách chặt chẽ, từ đó giúp bài viết có chiều sâu và sức nặng hơn", Khoa nói.
Cùng quan điểm, bạn Lâm Phương Thy nhận định buổi học không đơn thuần là một buổi chia sẻ mà giống như một lớp học thực tế. Từ những kinh nghiệm của diễn giả, Thy hiểu rõ hơn cách đặt tiêu đề, cách chọn vấn đề để khai thác cũng như tư duy khi viết một bài bình luận.
"Việc được tiếp cận với những dẫn chứng thực tế giúp mình nhận ra yêu cầu cao của người viết báo: không chỉ giỏi kỹ năng mà còn cần nền tảng hiểu biết rộng. Đối với mình, những chia sẻ này là nguồn kiến thức vô cùng quý giá khó có ở bên ngoài", Thy nói.
Sau bài Sai chiến lược dễ trượt đại học, hàng loạt ý kiến gửi về cho rằng việc vào đại học không còn là hành trình học tập đơn thuần mà như cuộc đua thông tin, bài toán chiến lược cùng câu hỏi không mới "Bao giờ chấm dứt cảnh tuyển sinh năm nào cũng đổi?".
"Không biết đến bao giờ Bộ Giáo dục và Đào tạo mới ngừng thay đổi tuyển sinh đại học?", bạn đọc Ly Lan đặt câu hỏi.
Nhiều phụ huynh cho biết năm nào cũng nghe thông tin "ổn định" nhưng thực tế lại xuất hiện những điều chỉnh mới khiến họ luôn trong trạng thái thấp thỏm.
"Quanh năm toàn nghe chuyện thay đổi quy chế tuyển sinh đại học, hết sức ngán ngẩm", một bạn đọc bày tỏ. Người khác than phiền: "Thay đổi hoài, học sinh, giáo viên, phụ huynh chạy theo mệt mỏi năm nào cũng vậy".
Ngay giáo viên phổ thông cũng lúng túng khi tư vấn cho học sinh. Bạn đọc Thu Thủy - một giáo viên, chia sẻ bản thân "không biết giải thích, tư vấn cho học sinh thế nào" trước những thay đổi liên tục.
Theo cô, năm nào cơ quan quản lý cũng khẳng định tuyển sinh sẽ ổn định nhưng thực tế lại khác: "Nhiều năm nay, năm nào quy chế tuyển sinh đại học cũng điều chỉnh, sửa đổi, toàn những thay đổi lớn, ảnh hưởng rất nhiều đến thí sinh".
Phụ huynh Trí có con cùng lúc thi vào lớp 10 và đại học cho biết chỉ riêng việc đọc và hiểu các thông tin tuyển sinh đã thấy "đau đầu" nên mong quy chế được xây dựng ổn định và trình bày thật rõ ràng, dễ hiểu.
Nếu trước đây việc vào đại học chủ yếu dựa vào kết quả thi thì nay nhiều ý kiến cho rằng tuyển sinh đã trở thành một "cuộc chơi nhiều biến số".
"Học sinh bây giờ không chỉ học, thi, chọn ngành mà còn phải tính chiến lược nguyện vọng, điểm cộng, tổ hợp, quy đổi điểm… nghe đã thấy mệt", một ý kiến nhận xét. Trong khi lẽ ra tuyển sinh phải giúp học sinh vào đúng ngành, đúng năng lực chứ không nên biến thành "bài toán mẹo cho ai có nhiều thông tin hơn thì thắng".
Nhiều ý kiến cũng chỉ ra sự chồng chéo giữa các phương thức xét tuyển. Việc vừa xét học bạ, vừa yêu cầu ngưỡng điểm thi tốt nghiệp THPT trong tổ hợp môn khiến không ít người cảm thấy khó hiểu.
Bạn đọc Huy cho rằng việc xét tuyển học bạ dựa trên đủ 6 học kỳ của ba năm THPT là hợp lý vì phản ánh cả quá trình học tập của học sinh. Tuy nhiên không nên kèm thêm điều kiện điểm thi tốt nghiệp THPT trong tổ hợp xét tuyển. "Nếu đã quy định như vậy thì không cần đến phương thức xét học bạ", bạn đọc Huy viết.
Cùng băn khoăn, ý kiến khác cho rằng các chính sách tuyển sinh nhiều năm qua tạo cảm giác chính ngành giáo dục chưa thực sự tin vào "sản phẩm" của mình.
Theo đó, việc vừa xét học bạ vừa bổ sung ngưỡng điểm từ kỳ thi tốt nghiệp THPT hay yêu cầu kết hợp thêm điều kiện với các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy khiến các phương thức trở nên chồng chéo, mất đi ý nghĩa ban đầu.
Việc quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển cũng gây nhiều tranh cãi. "Năm ngoái mỗi trường quy đổi một kiểu, chả hiểu được gì", một ý kiến phản ánh và đề nghị cần có quy định chung áp dụng toàn quốc.
Bạn đọc Minh Trí cho rằng mỗi phương thức tuyển sinh hướng đến những nhóm thí sinh khác nhau nên nếu vẫn yêu cầu quy đổi điểm như cách làm thời gian qua thì việc tồn tại nhiều phương thức trở nên thiếu ý nghĩa. Nếu bắt buộc quy đổi điểm thì nên quy định mỗi trường chỉ sử dụng một phương thức tuyển sinh để đảm bảo rõ ràng, tránh rối rắm.
Có nhiều đề xuất được đưa đều mong muốn hệ thống tuyển sinh phải rõ ràng hơn. Một bạn đọc mong quy chế cần ổn định trong vài năm, công bố sớm, viết thật dễ hiểu và quy đổi điểm minh bạch, đừng để chuyện vào đại học trở thành cuộc thử sức của phụ huynh trong việc đọc quy chế và đoán điểm chuẩn.
Ý kiến khác đề xuất đơn giản hóa các phương thức tuyển sinh. Bạn đọc Đỗ Dũng cho rằng cần tính toán lại khâu ra đề thi tốt nghiệp THPT theo hướng tăng tính phân loại để kỳ thi này phục vụ đồng thời hai mục tiêu: xét tốt nghiệp và tuyển sinh đại học.
"Đề thi chỉ cần 30% câu hỏi khó để phân loại thí sinh là có thể dùng cho tuyển sinh", bạn đọc này nêu quan điểm.
Đồng thời đã đến lúc cần nhìn nhận đúng giá trị thực của giáo dục, tránh nặng về thành tích khi tỉ lệ tốt nghiệp nhiều năm luôn ở mức rất cao nhưng chưa phản ánh rõ năng lực phân hóa.
Ở hướng khác, các ý kiến ủng hộ trao quyền tự chủ tuyển sinh cho các trường đại học. Bộ chỉ nên tập trung giám sát, kiểm soát chất lượng đào tạo thay vì can thiệp sâu vào cách thức tuyển sinh.
Những ý kiến khác quan tâm đến chất lượng giáo dục đại học. "Tuyển sinh chỉ là một phần trong cả quá trình đào tạo. Nếu chỉ tập trung chọn đầu vào mà bỏ qua kiểm soát chất lượng trong quá trình học và đầu ra sẽ khó đảm bảo hiệu quả giáo dục", một giảng viên nhận định.
Như vậy so với tổng số hơn 1 triệu thí sinh THPT và tự do, con số đăng ký ngày đầu tiên chỉ chiếm gần một nửa.
Tin từ Cục Quản lý Chất lượng (Bộ GD&ĐT) sáng nay, trong số thí sinh đăng ký ngày đầu tiên, có hơn 452 nghìn thí sinh là học sinh lớp 12, chiếm 93,88%; gần 30 nghìn thí sinh tự do, chiếm 6,12%. Trong số này, đã có 2.446 thí sinh đăng ký miễn thi môn ngoại ngữ.
Trong tổng số thí sinh đăng ký dự thi, số lượng đăng ký trực tuyến hơn 474 nghìn em, chiếm 98,37%. Hệ thống chạy ổn định.
Tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, thí sinh đăng ký dự thi trực tuyến để xét công nhận tốt nghiệp trên hệ thống từ ngày 24/4 đến 17h00 ngày 5/5.
Để xét công nhận tốt nghiệp THPT, thí sinh phải đăng ký dự thi môn ngữ văn, toán và 1 bài thi tự chọn gồm 2 môn thi trong số các môn tự chọn đã được học ở lớp 12: Vật lý, hóa học, sinh học, lịch sử, địa lý, giáo dục kinh tế và pháp luật, tin học, công nghệ công nghiệp, công nghệ nông nghiệp, ngoại ngữ.
Thí sinh được đăng ký dự thi môn ngoại ngữ khác với môn ngoại ngữ đang học tại trường phổ thông.
Theo Bộ GD&ĐT, các em phải có trách nhiệm bảo mật thông tin tài khoản, mật khẩu được cấp để đăng nhập vào Hệ thống Quản lý thi. Trường hợp thí sinh quên tài khoản và mật khẩu, cần liên hệ với nơi đăng ký dự thi để được hỗ trợ.
Trong quá trình đăng ký dự thi, đăng ký sơ tuyển, đăng ký xét tuyển sinh đại học, cao đẳng, thí sinh phải sử dụng thống nhất một loại giấy tờ tùy thân là thẻ căn cước/căn cước công dân/định danh cá nhân/số hộ chiếu.
Lưu ý, ảnh của thí sinh trên hệ thống phải bảo đảm độ phân giải tối thiểu là 400x600 pixels, được chụp theo kiểu căn cước và trước thời gian nộp hồ sơ không quá 6 tháng.
