Tại hội thảo “Đào tạo, trọng dụng tài năng trong bối cảnh mới” diễn ra tại Trường đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội sáng 8-4, các chuyên gia đã chỉ ra nhiều điểm nghẽn trong việc trọng dụng, thu hút nhân tài.
Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo – cho biết nhìn lại thời gian qua, hệ thống giáo dục đại học Việt Nam đã có những chuyển biến về quy mô đào tạo các ngành STEM, đóng góp trực tiếp cho các ngành công nghệ kỹ thuật, công nghệ then chốt.
Trong đó, năm 2022, toàn hệ thống tuyển sinh được hơn 177.000 sinh viên, thì đến năm 2024 con số này đã tăng lên gần 200.000. Một số lĩnh vực chiến lược như vi mạch bán dẫn đã hình thành mạng lưới đào tạo rộng khắp cả nước, đã có tới 150 cơ sở giáo dục đại học tham gia đào tạo khối ngành này, 166 cơ sở đào tạo các ngành liên quan; tuyển sinh được hơn 18,4 nghìn sinh viên nhập học.
Tuy nhiên, ông Thảo cho rằng cũng cần thẳng thắn nhìn nhận các chính sách chưa được triển khai đồng bộ. Chương trình tài năng vẫn còn là thuật ngữ xa xỉ. Nhân tài ở đâu đó chứ không hiện hữu quanh ta. Tính xấu của người Việt phần nào làm ảnh hưởng đến việc trọng dụng và sử dụng nhân tài. Chính sách phát hiện và bồi dưỡng nhân tài còn thiếu động lực và chưa liên tục, chưa hiệu quả.
Bên cạnh đó, việc liên kết giữa đào tạo – nghiên cứu – sử dụng còn lỏng lẻo. Chính sách đãi ngộ, môi trường làm việc và cơ hội phát triển chưa đủ sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa nhân lực chất lượng cao.
“Hiện tượng ‘chảy máu chất xám’ và lãng phí nhân tài vẫn còn hiện hữu. Chúng ta cần có những nhà khoa học hàng đầu dẫn dắt các ngành công nghệ lõi, công nghệ mới nổi, năng lượng tái tạo…”, ông Thảo nói.
GS David Trần – Đại học Massachusetts (Boston, Mỹ), đồng thời phụ trách chương trình Blockchain tại Viện Nghiên cứu cao cấp về toán, đã có gần 30 năm làm việc tại Mỹ. Khoảng 5 năm trở lại đây, ông bắt đầu trở về Việt Nam nhiều hơn để tham gia giảng dạy, kết nối học thuật và đóng góp vào các chương trình phát triển khoa học – công nghệ trong nước.
Ông chia sẻ các trường đại học tại Mỹ nhìn việc tuyển dụng giáo sư như một khoản đầu tư mạo hiểm, họ không áp KPI cứng nhắc, không tạo sức ép hành chính nặng nề, mà đặt niềm tin vào danh dự học thuật và năng lực tự thân của nhà khoa học.
Cụ thể, với bản thân ông David Trần tại Mỹ, ngoài mức lương cao so với mặt bằng chung, chỉ làm việc khoảng 9 tháng/năm (nghỉ 3 tháng hè). Một học kỳ ông chỉ giảng dạy 2 lớp. Mỗi lớp chỉ đứng giảng 2 buổi/tuần, mỗi buổi 1 giờ 15 phút, tổng thời gian đứng lớp 2 lớp là 5 tiếng/tuần. Thời gian còn lại dành cho nghiên cứu.
“Khi nghiên cứu tôi có thể ngồi tại quán cà phê, đi đến một bãi biển để giải một bài toán…”, ông David Trần nói về cơ chế mở tại Mỹ.
Từ trải nghiệm của bản thân, ông David Trần cho rằng để thu hút và giữ chân nhân tài khoa học ngoài chuyện thu nhập, cần tạo ra một môi trường, không gian cởi mở và được trao niềm tin, cơ hội.
Theo ông, cần coi việc đầu tư cho các nhà khoa học là một trong những khoản đầu tư chiến lược cho tương lai quốc gia. Có thể không phải ai cũng đạt kỳ vọng, nhưng chỉ cần một vài người tạo ra những đóng góp đủ lớn để đưa Việt Nam ghi dấu trên bản đồ khoa học thế giới, đó đã là thành công rất đáng giá.
Tương tự, ThS Tân Anh – phụ trách Ban Phát triển nguồn nhân lực, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Tài chính – cho rằng trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam cần trở thành một quốc gia thực sự tạo cơ hội cho người tài.
Cơ hội không chỉ là tuyển dụng trả lương cao, mà quan trọng hơn là tạo ra một môi trường để nhân tài được phát huy tối đa năng lực, được trao quyền dẫn dắt và tham gia giải quyết những bài toán lớn của đất nước.
Bà Tân Anh cho rằng không nhất thiết nhân tài phải trở về hoàn toàn mới có thể cống hiến. Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng nguồn lực trí tuệ của người Việt toàn cầu thông qua nhiều hình thức linh hoạt như làm việc bán thời gian, hợp tác theo dự án hoặc tham gia tư vấn chuyên môn.
Theo bà Tân Anh, hiện nay Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Tài chính đang tích cực kết nối với mạng lưới chuyên gia người Việt trên khắp thế giới, đồng thời chia sẻ các bài toán, thách thức trong nước để mời gọi cộng đồng trí thức cùng tham gia tháo gỡ. Theo bà, đây vừa là thách thức, vừa là một hướng đi cần thiết để phát huy tối đa nguồn lực nhân tài cho sự phát triển của đất nước.
Sáng nay (29.4), Sở An toàn thực phẩm TP.HCM cho biết, ngay sau khi tiếp nhận thông tin vụ việc tại Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm, phường Tân Thuận, TP.HCM, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã ban hành quyết định thành lập đoàn điều tra, xử lý vụ việc; trực tiếp phối hợp chính quyền địa phương, ngành y tế và Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm triển khai các biện pháp xử lý theo quy định.
"Sở An toàn thực phẩm TP.HCM thông tin ban đầu vụ việc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm như sau: Ngay sau khi tiếp nhận thông tin vụ việc, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã ban hành quyết định thành lập đoàn điều tra, xử lý vụ việc; trực tiếp phối hợp chính quyền địa phương, ngành y tế và Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm triển khai các biện pháp xử lý theo quy định", thông báo cho biết.
Cũng theo thông tin từ Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, "Sở đã tổ chức rà soát, thống kê các trường hợp nghi ngờ ngộ độc thực phẩm; thu thập thông tin ca bệnh tại các cơ sở khám chữa bệnh; thực hiện điều tra dịch tễ, xác minh bữa ăn nghi ngờ; kiểm tra thực tế tại trường học và đơn vị cung cấp suất ăn; đánh giá điều kiện chế biến, bảo quản, vận chuyển thực phẩm; truy xuất nguồn gốc nguyên liệu; đồng thời lấy mẫu thực phẩm lưu, mẫu nước uống đang sử dụng để kiểm nghiệm và đã yêu cầu các cá nhân tham gia chế biến, chia suất ăn, phục vụ bữa ăn thực hiện xét nghiệm phân nhằm phục vụ công tác điều tra, xác định nguyên nhân vụ việc".
"Theo thông tin tổng hợp bước đầu, đến chiều ngày 28.4.2026, có 46 trường hợp học sinh có triệu chứng nghi ngờ ngộ độc thực phẩm đến khám và điều trị tại các cơ sở y tế. Trong đó, 29 trường hợp đang điều trị nội trú và 17 trường hợp được theo dõi, điều trị ngoại trú. Hiện sức khỏe các học sinh đang được các cơ sở y tế theo dõi, chăm sóc. Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đang tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan khẩn trương điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ việc và sẽ thông tin chính thức khi có kết quả", thông báo từ Sở An toàn thực phẩm TP.HCM cho biết.
Trước đó, Sở Y tế TP.HCM cho biết, theo báo cáo nhanh của một số cơ sở y tế, từ ngày 25.4 đến trưa ngày 27.4.2026, 4 bệnh viện trên địa bàn thành phố đã tiếp nhận loạt ca bệnh nghi ngờ bị ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm, phường Tân Thuận, TP.HCM. Ghi nhận tổng số 25 trường hợp có các triệu chứng rối loạn tiêu hóa điển hình như: đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, một số ca kèm sốt…, trong đó có 23 ca học sinh và 2 ca người lớn. Trong đó, có 1 trẻ khi nhập viện Bệnh viện Nhi đồng 2 có dấu hiệu sốt cao, mất nước nặng có sốc, co gồng co giật, toan nặng; sau 1 ngày điều trị tích cực (chống sốc, vận mạch cao, thở máy), trẻ đã tỉnh táo, giảm sốt, giảm tiêu lỏng, ngưng vận mạch và cai thở máy.
Hôm nay (29.4), học sinh Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm học tập trung tại trường vào buổi sáng, buổi chiều học trực tuyến tại nhà, buổi trưa không tổ chức ăn bán trú. Kế hoạch học tập như trên được duy trì từ ngày hôm qua, 28.4.
Anh Tâm (tên nhân vật đã được thay đổi), phụ huynh bé lớp 1, Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm, phường Tân Thuận, TP.HCM cho biết chiều thứ sáu tuần trước (ngày 24.4), trước kỳ nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương, con anh đi học về bị mệt, sốt, gia đình nghĩ là con bị mệt thông thường. Về sau, khi phụ huynh trao đổi, nói chuyện với nhau trong nhóm phụ huynh thì mới biết nhiều bé trong lớp bị sốt, ói, mệt, đau bụng, nhiều bé phải nhập viện.
Thông tin đăng tải công khai trên trang web Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm cho biết thực đơn ăn bán trú của trường hôm 24.4 có trứng vịt hấp thịt heo, cá ba sa phi lê chiên nước mắm, bầu xào tỏi, canh rong biển đậu hũ nấu thịt; món xế là sữa chua uống; tráng miệng là bánh gạo.
Suất ăn bán trú của học sinh Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm do một công ty cung cấp.
Phụ huynh mong muốn nhà trường minh bạch các thông tin liên quan vụ việc an toàn thực phẩm trong trường học để phụ huynh nắm được tình hình, vì liên quan trực tiếp đến sức khỏe trẻ em.
Cho đến nay, bà Lê Thị Ngọc Nga, Hiệu trưởng Trường tiểu học Đặng Thùy Trâm, phường Tân Thuận, TP.HCM chưa lên tiếng trả lời phỏng vấn báo chí về vụ việc.
Vậy giáo viên, trường học phải làm gì để giải quyết những sự cố truyền thông, chưa kể phải hỗ trợ rất nhiều tình huống về tâm lý của học sinh?
Hôm nay (18.4), Sở GD-ĐT tỉnh Đồng Nai phối hợp với Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng tổ chức chương trình tập huấn cho gần 500 cán bộ quản lý, giáo viên các trường mầm non, tiểu học, THCS, THPT, cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh với chủ đề "Công tác truyền thông trong hoạt động giáo dục và đào tạo, hỗ trợ tâm lý học sinh".
"Thay vì im lặng hay né tránh, lãnh đạo các trường nên sẵn sàng đối thoại, cung cấp thông tin đúng sự thật, minh bạch, kịp thời, nói lời xin lỗi sớm nếu có sai sót... Những điều này có thể giúp trường hóa giải được sự cố và giảm đi những hệ lụy", nhà báo Trọng Phước, Giám đốc Trung tâm Phát triển Nội dung số, kiêm phụ trách Ban Giáo dục Báo Thanh Niên chia sẻ tại buổi tập huấn.
Để tránh thông tin chưa rõ đúng sai có thể lan truyền từ chính giáo viên hay học sinh, theo nhà báo Trọng Phước, nhà trường cần có quy định bằng văn bản về quy chế phát ngôn, bên cạnh đó là quy chế ứng xử trên mạng xã hội cho giáo viên và học sinh. Giúp học sinh và giáo viên nhận thức về trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội.
Có mặt tại buổi tập huấn, cô Cao Thị Xuyến, Phó hiệu trưởng Trường THPT Nam Hà, P.Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai, nhận định trong công tác giáo dục, mối quan hệ giữa nhà trường, học sinh và phụ huynh, đặc biệt là giữa giáo viên với phụ huynh và học sinh đôi khi vẫn phát sinh những vấn đề cần nhìn nhận thẳng thắn.
"Tại trường chúng tôi cũng có xảy ra một vài tình huống, chẳng hạn, cách ứng xử hay ngôn từ của thầy cô trong một số tình huống chưa thật sự phù hợp khiến nhiều học sinh có xu hướng chia sẻ bức xúc trong các nhóm kín, hoặc tâm sự với người thân thậm chí là phản ánh với báo chí. Điều đó cho thấy khủng hoảng truyền thông trong môi trường học đường diễn ra rất đa dạng, khó lường", cô Xuyến chia sẻ.
Theo cô Xuyến, không phải lúc nào nhà trường cũng có thể xử lý triệt để ngay từ đầu. Tuy nhiên, khi trường tiếp cận được những thông tin không hay, thì đều tiến hành xác minh để xử lý kịp thời.
Tiến sĩ tâm lý học Trịnh Viết Then, Trưởng Bộ môn Tâm lý học Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, cho biết, một khảo sát với 400 học sinh tỉnh đồng Nai cho thấy 65,5% gặp lo âu, 50,3% bị stress và 32,8% bị trầm cảm. Trong đó 5,5% học sinh bị trầm cảm ở mức nặng, nguy cơ tăng mạnh ở học sinh lớp 12.
"Những vấn đề tâm lý này đến từ áp lực học tập và thi cử, bị bắt nạt, bạo lực học đường, khủng hoảng bản sắc, rối loạn cảm xúc và lo âu, khó khăn trong các mối quan hệ tình cảm... Chúng ta có thể nhận diện, phát hiện thông qua các biểu hiện của học sinh qua học tập và nhận thức, qua cảm xúc và khí sắc, qua hành vi và tương tác xã hội...", tiến sĩ Then nhìn nhận.
Khi đã phát hiện những vấn đề tâm lý của học sinh, theo tiến sĩ Then, tùy vào từng mức độ mà giáo viên có cách hỗ trợ phù hợp. Ở mức độ 1 (80% học sinh), hỗ trợ tại chỗ (giáo viên chủ nhiệm và gia đình) bằng cách trò chuyện, lắng nghe, điều chỉnh nhẹ nhàng môi trường học tập và phối hợp với phụ huynh để ổn định sinh hoạt.
Mức độ 2 (15% học sinh) cần tham vấn chuyên môn (cán bộ tâm lý học đường), sử dụng các liệu pháp tâm lý như nhận thức - hành vi để giúp học sinh thay đổi tư duy tiêu cực.
Mức độ 3 (5% học sinh) là nặng nhất, cần chuyển tuyến can thiệp (chuyên gia/bác sĩ tâm thần). Lúc này nhà trường hỗ trợ gia đình kết nối với các bệnh viện hoặc trung tâm trị liệu chuyên sâu, tiếp tục theo dõi và tạo điều kiện cho học sinh tái hòa nhập sau điều trị.
Phát biểu tại buổi tập huấn, ông Phạm Hữu Thắng, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Đồng Nai, cũng nhấn mạnh tại thời điểm này, các kỳ thi kết thúc năm học, kỳ thi tuyển sinh 10 và kỳ thi tốt nghiệp THPT đang được chuẩn bị và diễn ra. Do đó, việc tăng cường thêm kỹ năng để cán bộ quản lý, giáo viên nắm vững bản chất, quy trình tư vấn và biết cách phối hợp với gia đình, các chuyên gia, cơ sở y tế khi học sinh gặp rối loạn tâm lý lo âu hoặc căng thẳng quá mức vượt quá khả năng hỗ trợ của nhà trường, là rất cần thiết.
GS-TS Lê Quân, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT nêu quan điểm về chi phí học tập và chất lượng đầu ra học đại học (ĐH) tại Hội nghị tuyển sinh ĐH do Bộ GD-ĐT tổ chức ngày 20.4 tại TP.HCM.
GS-TS Lê Quân dẫn dữ liệu của Bộ Nội vụ cho biết thu nhập bình quân của người lao động năm 2025 khoảng 8-9 triệu đồng mỗi tháng. Trong khi thống kê sơ bộ học phí và các chi phí khác cho thấy một sinh viên tiêu tốn không dưới 100 triệu đồng mỗi năm. Ông nhìn nhận việc lo cho con học ĐH hiện là áp lực không nhỏ với người lao động.
Ông Quân nói: "ĐH không phải là chỗ để học đại". Ông nhấn mạnh: "Bây giờ chi phí học tập ngày càng lớn và 4 năm học tập với chi phí không nhỏ. Nếu ra trường công việc không đáp ứng lực, đặc biệt là không thích ứng được với sự biến đổi của công nghệ thì rõ ràng chúng ta sẽ có những hệ lụy rất lớn về một lực lượng lao động không có chất lượng trong một thời gian không xa".
Vì vậy, GS-TS Lê Quân nhấn mạnh đến yếu tố chất lượng đầu ra trong đào tạo ĐH. Ông nói: "Đến lúc nào đó chúng ta chỉ có thể nói đến những giá trị khác ngoài chất lượng bởi vì chất lượng là điều đương nhiên, không đảm bảo chất lượng thì sẽ có những cái khó khăn và không được thừa nhận. Và chất lượng trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi, công nghệ thay đổi rất nhanh áp lực rất lớn đến chúng ta".
Ông Quân nêu quan điểm của lãnh đạo Bộ và của cá nhân là phải nâng chuẩn chất lượng. Ông cho rằng tuyển sinh cần làm sao chuẩn đầu vào tốt lên, nhưng dần dần phải hướng đến chuẩn đầu ra cao hơn. Chuẩn đầu ra cao hơn thì được đánh giá bởi thị trường lao động trong nước và quốc tế.
"Vì những cái đó sẽ đảm bảo cho chúng ta tốt hơn và để loại bỏ điều mà rất nhiều người cho rằng chưa bao giờ thấy học ĐH hay học thạc sĩ ở nước chúng ta dễ như vậy. Nếu mà dễ như vậy, không vất vả thì rõ ràng là tương lai việc làm cũng sẽ khó khăn. Chúng ta cần phải có trách nhiệm hơn với ngành và với xã hội", ông chia sẻ với đại diện các cơ sở đào tạo ĐH tại hội nghị.
Nhấn mạnh yếu tố trách nhiệm, Thứ trưởng Lê Quân cho rằng cần tuyển đúng người, đào tạo đúng người và tạo cơ hội việc làm đúng người. "Tỷ lệ việc làm sau khi đào tạo mà chúng ta nêu nhiều khi chưa thực sự đầy đủ và không phản ánh hết vấn đề. Vì thế, thời gian tới, ngành giáo dục sẽ phối hợp Bộ Công an đồng bộ dữ liệu, ghi nhận thông tin từ lúc sinh viên nhập học đến khi tốt nghiệp, đóng bảo hiểm xã hội. Khi đó, sẽ thấy rõ được trách nhiệm của cơ sở đào tạo với người học', ông Quân nhấn mạnh.
Chia sẻ trong hội nghị tuyển sinh, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT cũng nêu bật điểm mới trong cách thức xác định chỉ tiêu tuyển sinh theo quy định mới vừa được ban hành. Ông nói: "Quy định có nhiều điểm mới, theo quan điểm mới. Trong đó, một sự thay đổi cơ bản là cách xác định giảng viên và hệ số quy đổi".
Theo ông, thạc sĩ là chỉ được tính hệ số quy đổi 0,75. Về nguyên tắc, thạc sĩ cũng sẽ dần dần hạn chế, với vai trò như là trợ giảng trong hệ thống. Do đó, những cơ sở giáo dục mà đang có số lượng thạc sĩ lớn, quy mô tuyển sinh dựa vào số lượng thạc sĩ lớn thì sẽ phải điều chỉnh và tính toán về mặt đội ngũ thời gian tới. Nếu không, đến một thời điểm nào đó, chỉ tiêu tuyển sinh sẽ bị hạn chế nhiều.
Nói thêm về định hướng thay đổi này, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT nói: "Bài toán này chúng ta cũng thấy rõ bởi ĐH dần dần định hướng đổi mới sáng tạo. Thầy cô phải có khả năng tư duy tổng hợp, tư duy nghiên cứu và tư duy khoa học và đổi mới sáng tạo".
