Hãng Reuters ngày 10.5 dẫn lời giới chức Ukraine cáo buộc Nga tấn công bằng UAV và tham gia gần 150 cuộc giao tranh trên chiến trường trong vòng 24 giờ trước đó, bất chấp lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 8.5 cho hay Nga và Ukraine đồng ý ngừng bắn ba ngày từ 9-11.5, trong bối cảnh nỗ lực chấm dứt xung đột hơn 4 năm vẫn bế tắc.
Tuy nhiên, Tỉnh trưởng Ivan Fedorov tại tỉnh Zaporizhzhia sáng 10.5 cho hay một người thiệt mạng và ba người bị thương trong các cuộc tập kích của Nga tại tỉnh này.
Tại tỉnh Kharkiv phía đông bắc, tỉnh trưởng Oleh Syniehubov cho biết tám người, trong đó có hai trẻ em, bị thương trong các cuộc tấn công bằng UAV vào thủ phủ khu vực và các khu vực lân cận.
Bảy người, trong đó có một trẻ em, bị thương ở tỉnh Kherson do các cuộc tấn công bằng UAV và pháo binh của Nga kể từ sáng sớm ngày 9.5, tỉnh trưởng Oleksandr Prokudin cho biết.
Ngoài ra, một trẻ em bị thương và cơ sở hạ tầng bị hư hại trong các cuộc tấn công của Nga vào vùng Dnipropetrovsk.
Không quân Ukraine cho biết Nga đã phóng 27 UAV tầm xa vào Ukraine trong đêm, con số thấp hơn thường lệ, và tất cả đã bị phòng không của Ukraine bắn hạ.
Trong báo cáo sáng 10.5, Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết đã có 147 cuộc đụng độ diễn ra dọc theo tiền tuyến.
Ở phía ngược lại, quan chức Denis Pushilin do Nga bổ nhiệm tại vùng Donetsk ngày 10.5 cáo buộc quân đội Ukraine 7 lần nã pháo vào các khu dân cư trong vòng 24 giờ trước đó.
“Chúng tôi nhận được thông tin rằng một thường dân đã thiệt mạng và ba người khác bị thương. Một tòa nhà dân cư và một số xe ô tô bị hư hại”, theo hãng TASS dẫn lời giới chức Nga.
Bên cạnh đó, ông Pushilin cho hay thiết bị nổ được thả từ UAV xuống một chiếc xe hơi trên đường cao tốc Svetlodarsk-Debaltsevo, khiến một người đàn ông 58 tuổi thiệt mạng và một phụ nữ 76 tuổi bị thương.
Ngoài ra còn có hai người bị thương ở khu dân cư Selidovo sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine.
Trong một diễn biến khác, giới chức Nga ngày 10.5 cho hay các máy bay tại những sân bay phía nam Nga đã khôi phục hoàn toàn hoạt động. Trước đó hôm 8.5, Nga tạm dừng hoạt động 13 sân bay tại khu vực này do các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine.
Ukraine và Nga chưa bình luận về những thông tin trên của đối phương. Không thể xác thực thông tin do hai bên đưa ra. Cả hai nước luôn bác bỏ mọi cáo buộc tấn công nhắm vào dân thường trong cuộc xung đột.
Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 9.5 nói với các phóng viên rằng ông nghĩ cuộc xung đột Nga – Ukraine đang tiến gần đến hồi kết, theo TASS.
Phát biểu với các phóng viên sau cuộc duyệt binh kỷ niệm 81 năm ngày chiến thắng phát xít Đức ở Moscow hôm 9.5, Tổng thống Putin nói rằng Nga đã chuẩn bị cho một cuộc tấn công trả đũa quy mô lớn vào trung tâm thủ đô Kyiv nếu có bất kỳ ý đồ nào nhằm phá hoại lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng.
Mặt khác, nhà lãnh đạo Nga nói rằng ông không chủ động, cũng không từ chối cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. “Tôi chưa bao giờ từ chối. Tôi không đề xuất cuộc gặp này, nhưng nếu ai đó đề xuất thì hãy để họ đến. Ai muốn gặp thì hãy đến Moscow, và chúng ta sẽ gặp nhau”, Tổng thống Putin nói.
Nhà lãnh đạo Nga nói thêm rằng ông cũng sẵn sàng gặp ở một quốc gia thứ ba, nhưng chỉ để ký kết thỏa thuận. “Tuy nhiên, đây phải là bước cuối cùng, chứ không phải là để đàm phán”, ông Putin nhấn mạnh. Ông nói thêm: “Tôi nghĩ [cuộc xung đột Nga – Ukraine] đang tiến gần đến hồi kết”.
Trong khi đó, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov hôm 9.5 nói rằng việc đạt được thỏa thuận hòa bình về Ukraine là một con đường còn rất dài, theo Hãng tin TASS.
Trang The Kyiv Independent ngày 10.5 dẫn lời Tổng thống Trump cho hay ông có thể điều chuyển 5.000 binh sĩ Mỹ đến Ba Lan, sau khi trước đó cam kết rút quân khỏi Đức.
Trả lời câu hỏi của các phóng viên về vấn đề này, ông Trump nói rằng việc ông thay đổi là “có thể”, viện dẫn lý do quan hệ tốt hơn với giới lãnh đạo Ba Lan.
“Ba Lan muốn điều đó. Chúng tôi có mối quan hệ tuyệt vời với Ba Lan. Tôi có mối quan hệ tuyệt vời với Tổng thống Ba Lan”, ông Trump nói, đề cập Tổng thống Karol Nawrocki.
“(Tổng thống Nawrocki) là một chiến binh vĩ đại, ông ấy là một người tuyệt vời, tôi rất thích ông ấy, vì vậy điều đó là có thể”, ông Trump nói thêm.
Phát biểu của Tổng thống Mỹ được đưa ra sau khi Bộ Quốc phòng Mỹ thông báo vào ngày 1.5 rằng Mỹ sẽ rút khoảng 5.000 binh sĩ khỏi Đức, một đồng minh quan trọng của NATO, trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Washington và Berlin về xung đột ở Iran.
Đức là nơi đóng quân lớn nhất của Mỹ tại châu Âu, với khoảng 35.000 quân nhân tại ngũ, và đóng vai trò là trung tâm huấn luyện và hậu cần. Ngày 22.4, Bộ Quốc phòng Đức đã công bố kế hoạch tăng cường lực lượng vũ trang trong vài năm tới, hướng tới trở thành đội quân mạnh nhất châu Âu để đối phó các mối đe dọa ngày càng gia tăng từ Nga.
Tướng Sergey Karakayev, tư lệnh lực lượng tên lửa chiến lược Nga, hôm 13/5 thông báo cuộc thử nghiệm tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) hạng nặng, sử dụng nhiên liệu lỏng RS-28 Sarmat đã diễn ra thành công, hoàn thành tất cả nhiệm vụ đề ra.
Tên lửa phóng từ sân bay vũ trụ Plesetsk ở tỉnh Arkhangelsk trưa 12/5, đánh trúng mục tiêu chỉ định ở thao trường Kura tại bán đảo Kamchatka thuộc vùng Viễn Đông. Tổng thống Nga Vladimir Putin gọi đây là "sự kiện quan trọng và thành công tuyệt đối".
Lực lượng tên lửa chiến lược Nga hồi năm 2019 cho biết RS-28 Sarmat có tầm bắn 18.000 km. Để so sánh, mẫu ICBM có tầm bắn xa nhất trong biên chế Mỹ hiện nay là Minuteman III có thể vươn tới mục tiêu ở khoảng cách 14.000 km, trong khi con số này của dòng DF-41 Trung Quốc là 12.000-15.000 km.
Dù vậy, Tổng thống Putin hôm 12/5 khẳng định tên lửa Sarmat còn có thể vươn xa hơn nhiều nếu phóng theo phương pháp đặc biệt. "Tên lửa không chỉ có thể bay theo quỹ đạo đạn đạo thông thường mà còn cả quỹ đạo thấp, giúp đạt tầm bắn hơn 35.000 km, tăng gấp đôi độ chính xác và có khả năng xuyên phá mọi hệ thống phòng không hiện tại và tương lai", ông nói.
Lãnh đạo Nga dường như đề cập phương pháp phóng tương tự Hệ thống vũ khí tấn công từ quỹ đạo thấp (FOBS), được Liên Xô phát triển và triển khai với số lượng hạn chế trong Chiến tranh Lạnh.
ICBM thông thường sẽ bay theo quỹ đạo cố định, với độ cao tối đa 1.200 km và lao xuống mục tiêu với tốc độ gấp gần 30 lần âm thanh. Trong khi đó, FOBS sử dụng tên lửa giống ICBM để đưa phương tiện hồi quyển chứa đầu đạn hạt nhân lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, chỉ khoảng 150 km so với mặt đất.
Không rõ lý do Tổng thống Putin nói tên lửa Sarmat chỉ đạt tầm bắn hơn 35.000 km nếu ứng dụng quỹ đạo dạng FOBS. Về lý thuyết, vũ khí dạng này có thể bay nhiều vòng quanh Trái Đất và đạt tầm bay gần như vô hạn. Đầu đạn sẽ hiện diện trên vũ trụ suốt thời gian dài và chỉ lao xuống mục tiêu khi có yêu cầu.
Mục đích của Liên Xô khi phát triển FOBS là qua mặt lưới cảnh giới và phòng không của Mỹ, vốn tập trung về phía Bắc Cực để phát hiện ICBM đang bay tới từ đối thủ. Tầm bay lớn của FOBS sẽ cho phép Liên Xô phóng chúng theo những hướng khác, trong đó có vòng qua Nam Cực, để tiếp cận lãnh thổ Bắc Mỹ.
Độ cao bay thấp hơn nhiều so với ICBM truyền thống cũng giúp FOBS ẩn mình tốt hơn trước radar cảnh giới, ngay cả khi được phóng về hướng bao phủ của mạng lưới phòng thủ đối phương.
"FOBS có thể tấn công từ những hướng mà radar không theo dõi, làm suy giảm khả năng dự đoán vị trí và thời điểm đòn đánh diễn ra, chứ chưa nói đến triển khai biện pháp đối phó", Tyler Rogoway, biên tập viên chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.
Mỗi quả đạn Sarmat dài 35,5 m, có đường kính 3 m, mang được 10-15 đầu đạn hạt nhân hồi quyển độc lập (MIRV) với tổng sức mạnh tương đương 50 triệu tấn thuốc nổ TNT, kèm theo nhiều loại mồi bẫy để đánh lừa hệ thống phòng thủ đối phương. Sarmat cũng có thể lắp 3 phương tiện lướt siêu vượt âm Avangard hoặc các đầu đạn tương tự trong tương lai.
"Điểm nổi bật của phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV) như Avangard là quỹ đạo bay. Khác với tên lửa đạn đạo truyền thống, chúng bay theo quỹ đạo tương đối thấp và phẳng ở tốc độ siêu vượt âm, đồng thời sở hữu khả năng cơ động trong toàn hành trình. HGV khó bị phát hiện và đánh chặn hơn nhiều so với đầu đạn hồi quyển thông thường", chuyên gia quân sự Nga Dmitry Kornev, sáng lập viên dự án Military Russia, cho hay.
Rogoway cũng cho rằng HGV có thể tập kích mục tiêu nằm lệch rất nhiều so với quỹ đạo đạn đạo cố định và "gần như không thể bị đánh chặn".
Dù vậy, cây bút Michael Pecks của tạp chí Forbes cho rằng FOBS kém chính xác hơn so với ICBM truyền thống. Khi vòng qua Nam Cực, nó vẫn sẽ bị phát hiện bởi mạng lưới vệ tinh cảnh báo trang bị cảm biến hồng ngoại chuyên phát hiện luồng xả động cơ. Hướng bay này cũng khiến đầu đạn mất gần một giờ để đến đích, thay vì 30 phút như khi bay qua Bắc Cực.
"Có lẽ một vụ phóng FOBS đơn lẻ sẽ không gây ra báo động, nhưng phóng hàng loạt chính là điều mà hệ thống cảnh báo tên lửa của Mỹ được thiết kế để phát hiện", Pecks cho hay.
Đây dường như cũng là một trong những vấn đề mà nhà sản xuất Sarmat tìm cách khắc phục. Bộ Quốc phòng Nga cho biết tầng đẩy của tên lửa hoạt động trong thời gian tương đối ngắn, hạn chế đáng kể nguy cơ bị phát hiện bởi các vệ tinh trang bị cảm biến hồng ngoại.
Chương trình FOBS bị Liên Xô hủy bỏ vào những năm 1980. Không quân Mỹ hồi năm 2021 cho biết Trung Quốc đang phát triển và thử nghiệm vũ khí tương tự với đầu đạn HGV, nhưng chưa rõ tiến độ thực tế.
RS-28 Sarmat là một trong 6 "siêu vũ khí" được Tổng thống Putin giới thiệu lần đầu hồi năm 2018. Nga ban đầu dự kiến biên chế Sarmat vào năm 2020, song phải lùi thời hạn do chương trình chậm tiến độ. Lần phóng thành công đầu tiên của tên lửa Sarmat hoàn chỉnh diễn ra hồi tháng 4/2022, sau đó là những vụ thử thất bại vào tháng 2/2023 và tháng 9/2024.
"Lịch sử thử nghiệm của nó tới nay vẫn khá thất thường. Hoàn thiện dòng Sarmat sẽ mở đường cho Nga triển khai thêm nhiều tên lửa chiến lược nữa trong tương lai, có khả năng kích hoạt cuộc chạy đua vũ trang mới", Thomas Newdick, biên tập viên của War Zone, cảnh báo.
Hai máy bay không người lái (UAV) của Ukraine hồi tuần trước trong khi tiến hành đợt tập kích vào lãnh thổ Nga đã bay lạc sang biên giới vào Latvia, rơi trúng các bể chứa dầu của nước này, gây ra hỏa hoạn.
Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiga ngày 10/5 thừa nhận hai UAV trên là của nước này đang tiến hành cuộc tập kích vào mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga, giải thích rằng chúng bay lạc vào Latvia do "tác chiến điện tử của Nga".
Đám cháy tại các bể dầu không gây thiệt hại về người và nhanh chóng được khống chế, nhưng gây ra phẫn nộ ở Latvia, khi lực lượng phòng không nước này không thể phát hiện và ứng phó với UAV xâm nhập lãnh thổ.
Thủ tướng Latvia Evika Silina tuyên bố rằng Bộ trưởng Quốc phòng Adris Spruds đã đánh mất niềm tin của bà và công chúng.
Theo bà Silina, các hệ thống chống UAV đã không được triển khai đủ nhanh để đối phó. "Sự việc đã chứng minh rõ ràng rằng giới lãnh đạo quốc phòng không giữ được lời hứa về bầu trời an toàn cho đất nước. Đó là trách nhiệm to lớn, cần phải có kết quả rõ ràng", Thủ tướng Silina cho biết.
Người đứng đầu chính phủ Latvia nói thêm nước này là một trong những quốc gia chi tiêu nhiều nhất cho quốc phòng trong NATO. Latvia dành gần 5% GDP cho quốc phòng.
Sau lời chỉ trích của Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Spruds hôm 10/5 đã từ chức. Ukraine cũng cam kết sẽ triển khai các chuyên gia chống UAV tới hỗ trợ các quốc gia vùng Baltic để tăng cường năng lực phòng không.
Một số UAV của Nga và Ukraine đã bị rơi tại ba nước vùng Baltic gồm Estonia, Latvia và Litva, kể từ khi cuộc xung đột Moskva - Kiev bắt đầu hồi tháng 2/2022.
Tối nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã về nước bằng tàu liên vận trên tuyến đường sắt từ Nam Ninh tới Hà Nội, theo VTV.
Trước đó, Trưởng Ban Liên lạc đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Lưu Hải Tinh cùng các quan chức khác đã tháp tùng và tiễn Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng phu nhân.
Hôm 16/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trải nghiệm đi tàu cao tốc từ Bắc Kinh đến Nam Ninh, với quãng đường khoảng 2.400 km. Lãnh đạo Việt Nam bày tỏ ấn tượng về quá trình phát triển mạng lưới đường sắt cao tốc của Trung Quốc, mong muốn hai nước tiếp tục tăng cường hợp tác kết nối giao thông, bao gồm đường sắt, vì sự phát triển xanh và tăng trưởng quốc gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị lãnh đạo ngành đường sắt và các doanh nghiệp Trung Quốc chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ, tham gia cùng Việt Nam trong quá trình xây dựng, chuyển giao công nghệ cho các dự án đường sắt quan trọng tại Việt Nam.
Trong khuôn khổ chuyến thăm Trung Quốc ngày 14-17/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và hội kiến các lãnh đạo chủ chốt khác của Trung Quốc. Lãnh đạo Việt Nam đã phát biểu tại Đại học Thanh Hoa, thăm Khu mới Hùng An ở tỉnh Hà Bắc, thăm Trung tâm Hợp tác đổi mới trí tuệ nhân tạo (AI) Trung Quốc - ASEAN.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã gặp gỡ cộng đồng người Việt tại Trung Quốc, gặp gỡ thân nhân các gia đình cựu chuyên gia, cố vấn Trung Quốc từng giúp đỡ Việt Nam, thăm di tích khu học xá Trung ương ở Quảng Tây, cũng như dự Lễ khởi động Liên hoan giao lưu nhân dân biên giới Việt - Trung.
Việt Nam và Trung Quốc ra tuyên bố chung về tiếp tục làm sâu sắc quan hệ, thúc đẩy các lĩnh vực hợp tác, trong đó có kết nối chiến lược phát triển. Hai bên ký kết 32 văn kiện hợp tác, bao gồm các lĩnh vực hợp tác kênh Đảng, công an, tư pháp, kinh tế, đường sắt, thương mại nông sản, chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng, hợp tác hải quan, khoa học - công nghệ, dân sinh, khai thác nguồn nhân lực, truyền thông và địa phương.
