Sau 4 năm xung đột Nga – Ukraine, Robin Radar, công ty Hà Lan chuyên sản xuất hệ thống radar phát hiện thiết bị bay không người lái (drone) được Ukraine và các đồng minh của Mỹ ở Trung Đông sử dụng, đã nhận ra bài học rằng việc quá chú trọng vào tính hoàn hảo của vũ khí có thể khiến kho dự trữ bị thiếu hụt và không kịp đưa ra chiến trường.
Kristian Brost, tổng giám đốc Robin Radar chi nhánh tại Mỹ, nói rằng một giải pháp chưa hoàn hảo ở “ngay thời điểm hiện tại đôi khi vẫn tốt hơn một giải pháp hoàn hảo nhưng lại quá muộn”.
Đây cũng là điều mà ngày càng nhiều nhà sản xuất vũ khí cũng như quân đội phương Tây nhận ra nhờ chiến sự Ukraine. Mục tiêu của họ hiện tại không phải sở hữu một vũ khí hoàn hảo nữa, mà là nắm trong tay những hệ thống sẵn sàng được tung vào chiến trường ở quy mô lớn.
Bài học từ băng keo và dây thun
“Có rất nhiều điều chúng ta học hỏi được từ Ukraine, nơi mà đôi khi họ phải dùng cả băng keo và dây thun để xoay xở”, Brost nói. “Tôi nghĩ bản thân điều này đã là một bài học. Hãy dùng những gì hiệu quả và rẻ tiền”.
“Không nên từ bỏ các loại vũ khí tinh vi mà Mỹ vốn ưa chuộng, nhưng chúng ta phải thực tế hơn. Chỉ cần tạo ra những thứ dùng được và đưa ngay cho binh sĩ, huấn luyện họ sử dụng, vì một giải pháp dù chỉ đạt 80% yêu cầu vẫn tốt hơn là không có gì”, ông giải thích.
Nỗ lực chống drone, mảng hoạt động của Robin Radar, là một trong những lĩnh vực trọng yếu mà các đồng minh phương Tây đang học hỏi từ Ukraine. Họ giờ đây hiểu rằng cần tập trung vào các hệ thống rẻ hơn và có khả năng sản xuất hàng loạt, thay vì những khí tài tinh vi, đắt tiền, chỉ có thể xuất xưởng với số lượng nhỏ.
Chẳng hạn, Mỹ và các đồng minh đang ngày càng quan tâm đến những drone đánh chặn theo kiểu của Ukraine để đối phó với thiết bị bay đối phương, thay vì phụ thuộc vào những loại tên lửa phòng không đắt đỏ.
“Đây là lĩnh vực then chốt mà các công ty không nên chờ đợi đến lúc hoàn hảo”, Brost nói. “Đặc biệt là khi đối mặt với một trong những lỗ hổng lớn nhất của quốc phòng Mỹ hiện nay. Chúng ta cần đưa khí tài ra thực địa dù chưa hoàn thiện, bởi chính chúng ta cũng có thể rút ra bài học từ đó”.
Robin Radar vẫn sản xuất vũ khí hiện đại và hướng tới hiệu suất cao, nhưng cũng muốn có những hệ thống rẻ hơn, dễ nhân rộng và linh hoạt hơn so với khí tài truyền thống của phương Tây.
Brost cho rằng một số loại vũ khí phương Tây rất tuyệt vời, nhưng liệu chúng có trụ vững qua thời gian và có khả năng thích ứng linh hoạt hay không lại là câu chuyện khác.
Tốc độ hơn hoàn hảo
Ý kiến của ông cũng nhận được đồng tình từ các quan chức phương Tây và những công ty quốc phòng đang nghiên cứu về chiến trường Ukraine.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte năm ngoái từng nhận định liên minh này đang đổi mới quá chậm chạp. “Một trong những vấn đề chúng ta gặp phải là cái tốt thường bị cái hoàn hảo cản trở. Chúng ta luôn yêu cầu mọi thứ phải thật hoàn hảo”, ông nói. “Nhưng chúng không cần phải hoàn hảo đến vậy”.
Rutte cho rằng liên minh phải học hỏi cách tiếp cận của Kiev. Theo ông, Ukraine sẵn sàng triển khai các khí tài chỉ đạt mức 6 hoặc 7 trên thang điểm 10, trong khi quân đội các nước trong liên minh luôn khăng khăng phải đạt mức 9 hoặc 10. Thời bình cho phép họ làm như vậy, nhưng giới lãnh đạo NATO đã cảnh báo hòa bình đang bị đe dọa.
“Tốc độ mới là yếu tố cốt lõi chứ không phải hoàn hảo”, Tổng thư ký NATO khẳng định, đồng thời cho biết liên minh cần tập trung vào cả tốc độ lẫn chất lượng nhưng ở mức vừa đủ.
Agris Kipurs, giám đốc điều hành (CEO) Origin Robotics, công ty sản xuất drone của Latvia có sản phẩm đang được sử dụng tại Ukraine, từng cho biết binh sĩ Ukraine không quan tâm công nghệ tiên tiến đến mức nào, họ chỉ cần các hệ thống hoạt động ổn định và có sẵn với số lượng lớn.
“Họ cần những thứ chỉ đơn giản là dùng được”, Kipurs nói. “Họ không bận tâm công nghệ nào tạo ra tính năng đó. Dù là mô hình AI, thuật toán thị giác máy tính hay đơn giản là một phi công giàu kinh nghiệm điều khiển hoàn toàn bằng tay, họ cũng không quan tâm”.
Theo ông, một số cơ chế khuyến khích dành cho các công ty phương Tây đang đi chệch hướng, khi họ thường ưu tiên khí tài tối tân hoặc hào nhoáng hơn là những thứ thực sự thiết thực ngay lúc này.
Công ty của ông cũng không sản xuất những loại khí tài thô sơ. Họ thậm chí còn ứng dụng các công nghệ như AI. Tuy nhiên, họ tập trung vào những hệ thống đơn giản và rẻ tiền hơn so với các loại vũ khí truyền thống như tên lửa.
Kuldar Vaarsi, CEO công ty robot Milrem Robotics của Estonia với các sản phẩm đang được sử dụng ở Ukraine, nói rằng cuộc xung đột Nga – Ukraine đã cho thấy “tính đơn giản” là chìa khóa để chế tạo vũ khí nhanh hơn với chi phí rẻ hơn.
“Công nghệ càng phức tạp thì càng dễ phát sinh vấn đề”, ông nói. “Trong xung đột, khí tài tin cậy mới là thứ cần thiết”.
Ukraine cũng đưa ra những cảnh báo tương tự. Serhiy Goncharov, giám đốc điều hành Hiệp hội các ngành Công nghiệp Quốc phòng Quốc gia Ukraine, đại diện cho khoảng 100 công ty trong nước, nhấn mạnh trong một cuộc xung đột kéo dài, việc phương Tây tập trung vào số lượng ít khí tài tối tân không phải hướng tiếp cận đúng đắn. Thay vào đó, cần số lượng lớn các loại vũ khí ở mức “dùng tốt”.
Ngành công nghiệp quốc phòng đang phát triển nhanh chóng của Ukraine có cách vận hành khác biệt so với phần lớn phương Tây. Hệ thống này gồm hàng loạt công ty, trong đó có nhiều cơ sở quy mô nhỏ sản xuất các sản phẩm được nâng cấp thần tốc, đôi khi chỉ tính bằng giờ hoặc bằng ngày, ngay sát chiến trường, dựa trên những góp ý trực tiếp từ binh sĩ.
Điều này giúp các công ty có thể bắt đầu với những thiết kế đơn giản rồi liên tục cập nhật dựa trên phản hồi từ những người sử dụng chúng trên chiến trường.
Lo ngại về tình hình an ninh, giới chức châu Âu đang thúc giục NATO tính toán lại cách thức mua sắm và phát triển vũ khí. Một trong những nhận thức quan trọng của họ là quân đội các nước phương Tây cần lượng lớn vũ khí giá rẻ và phải từ bỏ việc quá tập trung vào những hệ thống tối tân nhưng số lượng ít.
Các quan chức NATO cũng đã nêu lên vấn đề này, trong đó có Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch Troels Lund Poulsen. Ông từng nói rằng “một trong những bài học” từ Ukraine là phương Tây cần lượng lớn vũ khí giá rẻ.
Điều này không đồng nghĩa rằng phương Tây sẽ không còn cần những loại vũ khí tối tân vốn là thế mạnh của họ. Tuy nhiên, trong một cuộc chiến quy mô lớn và kéo dài, các hệ thống như vậy có nguy cơ bị cạn kiệt và mất nhiều thời gian để thay thế, Poulsen nói.
Sự việc xảy ra tối 19/4, khi khu trục hạm USS Zumwalt đang neo đậu tại thành phố Pascagoula thuộc bang Mississippi của Mỹ, nhưng thông tin chỉ được hải quân Mỹ công bố ngày 22/4. Đám cháy khiến ba thủy thủ bị thương, trong đó một người phải nhập viện và đang trong tình trạng ổn định.
Hải quân Mỹ đang điều tra nguyên nhân và đánh giá mức độ ảnh hưởng đến tàu Zumwalt.
Sự cố xảy ra trong lúc khu trục hạm Zumwalt đang trong quá trình thử nghiệm sau khi hiện đại hóa tại nhà máy của hãng Huntington Ingalls (HII). Dự án bắt đầu từ tháng 8/2023, trong đó pháo tầm xa AGS cỡ nòng 155 mm sẽ được thay bằng loạt ống phóng tên lửa siêu vượt âm C-HGB.
Tháng 12/2024, tàu Zumwalt rời ụ nổi và bước vào giai đoạn tiếp theo để chuẩn bị quay lại hoạt động. Chiến hạm ra biển lần đầu hôm 15/1, sau hơn hai năm nằm xưởng.
USS Zumwalt là chiếc đầu tiên của lớp tàu cùng tên, được coi là một trong những dự án quân sự tốn kém nhất lịch sử Mỹ, nhưng gây thất vọng với hàng loạt lỗi thiết kế, đội giá và chậm tiến độ.
Quốc hội Mỹ đã cắt giảm số lượng đặt mua từ 32 xuống chỉ còn 3 tàu, trong đó USS Zumwalt và USS Michael Monsoor đã đưa vào biên chế, còn USS Lyndon B. Johnson hạ thủy từ năm 2019 và đang trong giai đoạn thử nghiệm.
Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ hồi tháng 9/2020 cho biết mỗi tàu lớp Zumwalt có giá hơn 9 tỷ USD, bao gồm cả chi phí nghiên cứu phát triển, so với mức giá dự kiến 1,3 tỷ USD/chiếc hồi năm 1998. Cơ quan này đánh giá lớp Zumwalt chỉ có thể đạt khả năng làm nhiệm vụ đầy đủ sớm nhất là sau năm 2025.
Hải quân Mỹ ban đầu định sử dụng lớp Zumwalt để tấn công các mục tiêu ven biển bằng pháo AGS. Đây là loại pháo lớn nhất được Mỹ chế tạo và trang bị cho chiến hạm từ sau Thế chiến II, có thể bắn 10 phát đạn mỗi phút nhằm vào mục tiêu cách vị trí khai hỏa hơn 150 km.
Tuy nhiên, mỗi quả đạn pháo dẫn đường tầm xa (LRLAP) cho AGS có trị giá gần một triệu USD, khiến hải quân Mỹ phải từ bỏ kế hoạch mua đạn và loay hoay tìm cách thay đổi cấu hình vũ khí cho lớp Zumwalt. Hải quân Mỹ cuối năm 2021 thông báo sẽ hoán cải tàu khu trục lớp Zumwalt, loại bỏ AGS để trang bị tên lửa siêu vượt âm tầm xa IRCPS.
"Quân đội Anh và đồng minh đã theo dõi từng km hành trình của các tàu ngầm Nga trong hơn một tháng. Họ triển khai tàu ngầm tấn công Đề án 971 để đánh lạc hướng chúng tôi khỏi hai tàu ngầm thuộc Tổng cục Nghiên cứu Biển sâu (GUGI)", Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey cho biết hôm nay.
GUGI là một trong những cơ quan bí mật nhất thuộc Bộ Quốc phòng Nga, được cho là sở hữu phương tiện có thể lặn sâu tới 6.000 m. Cơ quan này cũng vận hành tàu ngầm Belgorod thuộc Đề án 09852, có khả năng triển khai tàu lặn con và siêu ngư lôi hạt nhân Poseidon.
Bộ trưởng Healey nói rằng các tàu ngầm Nga không tiến vào lãnh hải Anh, mà chỉ hoạt động ở vùng đặc quyền kinh tế phía bắc nước Anh, gần các đường cáp và ống ngầm trọng yếu. Nhóm chiến hạm Anh sau đó thả phao thủy âm để gây chú ý.
"Chúng tôi khiến nhóm tàu ngầm Nga hiểu rằng bản thân đang bị theo dõi và hoạt động của họ không còn là bí mật. Điều này giúp làm giảm nguy cơ gây tổn hại đến các đường ống hoặc cáp biển của chúng tôi", ông nói, thêm rằng tàu ngầm Nga sau đó rời khỏi khu vực và di chuyển về hướng bắc.
Năng lực hải quân Anh đã bị soi xét trong những tuần gần đây. Tổng thống Donald Trump nhiều lần chỉ trích phản ứng của London trong xung đột ở Trung Đông, cũng mô tả các tàu sân bay tối tân trong biên chế hải quân Anh là "đồ chơi".
Bộ trưởng Healey khẳng định chiến dịch này cũng cho thấy triển khai phần lớn lực lượng hải quân Anh tới Trung Đông không phục vụ lợi ích quốc gia. "Hải quân Anh sẽ tăng cường nỗ lực bảo vệ hạ tầng dưới biển", ông cho hay.
Bộ Quốc phòng Na Uy cùng ngày thông báo đã điều một hộ vệ hạm và máy bay tuần thám P-8A Poseidon tham gia chiến dịch chung với Anh trong những tuần qua nhằm "răn đe tàu ngầm Nga".
Bộ Quốc phòng Nga chưa bình luận về thông tin.
Quan hệ giữa Anh và Nga được nhận định đang ở mức thấp nhất từ trước đến nay, trong đó Moskva coi London có thái độ đặc biệt thù địch. Quan chức Nga từng tuyên bố nước này "có quyền cắt cáp quang biển" của đối phương sau khi cáo buộc phương Tây "đồng lõa phá đường ống Nord Stream".
Anh và Na Uy tháng 12/2025 ký hiệp ước quốc phòng, thành lập hạm đội liên hợp để truy tìm tàu ngầm Nga ở Bắc Đại Tây Dương, bảo vệ hạ tầng dưới biển trong khu vực. Hạm đội này có 13 chiến hạm săn ngầm, trong đó có 5 chiếc của Na Uy.
Anh phụ thuộc rất nhiều vào mạng lưới hạ tầng dưới biển để truyền dữ liệu, cũng như cần nguồn cung dầu mỏ và khí đốt qua đường ống ngầm. Ủy ban Chiến lược An ninh Quốc gia Anh hồi tháng 9/2025 cảnh báo các vụ tấn công nhằm vào những hệ thống này có thể gây "gián đoạn thảm khốc" cho hệ thống tài chính và viễn thông.
Báo Wall Street Journal của Mỹ ngày 19/4 đăng bài viết có tựa đề "Cách tội phạm mạng trở thành ngành công nghiệp hàng đầu ở 'Scambodia'", trong đó cụm từ "Scambodia" là lối chơi chữ ghép giữa "scam" (lừa đảo) và "Cambodia" (Campuchia).
Báo Khmer Times ngày 22/4 dẫn lời ông Tep Asnarith, Thứ trưởng kiêm phát ngôn viên Bộ Thông tin Campuchia, cho biết ngôn từ trong bài báo đã "làm tổn hại tới danh dự đất nước".
"Gắn tên một quốc gia có chủ quyền với vấn đề tội phạm toàn cầu cho thấy ý định gây ra sự phân biệt chủng tộc nhằm vào quốc gia đó. Cách diễn đạt như vậy là sự xúc phạm phẩm giá người dân Campuchia và tổn hại vị thế Campuchia trên trường quốc tế", ông nói.
Ông Asnarith cho rằng không nên miêu tả các quốc gia là nguồn gốc của tội phạm, đồng thời chỉ trích bài viết "thiếu chuyên nghiệp, bị cảm xúc chi phối và dùng ngôn từ giật gân để gây chú ý". Quan chức Campuchia nhấn mạnh rằng tội phạm mạng toàn cầu nên được giải quyết thông qua bằng chứng, dữ liệu và sự thật, chứ không phải là những lời lẽ miệt thị.
Thứ trưởng Asnarith khẳng định chính phủ Campuchia kiên định loại bỏ mọi hình thức lừa đảo trực tuyến khỏi đất nước, thông qua tăng cường thực thi pháp luật.
Wall Street Journal chưa phản hồi về thông tin.
Ban Thư ký Ủy ban Chống Lừa đảo Trực tuyến Campuchia (CCOS) cho biết nước này đã tăng cường các hoạt động truy quét tội phạm trên toàn quốc.
Từ tháng 7/2025 đến giữa tháng 4 năm nay, hơn 250 vụ lừa đảo trực tuyến đã bị phát hiện, trong đó có các cuộc đột kích 91 casino. Từ tháng 1/2025 đến ngày 19/4, chính quyền Campuchia đã trục xuất 13.039 người nước ngoài có liên quan đến các hoạt động lừa đảo trực tuyến.
