Theo tính toán của hãng tư vấn WSP vào đầu tháng 3, mỏ Fensfeltet cách thủ đô Oslo (Na Uy) 150 km về phía tây nam có thể chứa đến 15,9 triệu tấn oxit đất hiếm. Con số này nhiều hơn 81% so với ước đoán ban đầu, qua đó khẳng định đây là mỏ có trữ lượng đất hiếm lớn nhất châu Âu.
Quy mô của mỏ Fensfeltet lớn hơn nhiều so với Per Geijer (Thụy Điển), từng được công ty khai thác LKAB xác định là mỏ lớn nhất khối này, với 2,2 triệu tấn.
Nolwenn Coint, chuyên gia tại Cơ quan Khảo sát địa chất Na Uy, cho rằng cần thêm các đợt khoan thăm dò để xác định chính xác trữ lượng của mỏ Fensfeltet. Tuy vậy, bà nhận định mỏ này có quy mô “đáng kể” ở phạm vi toàn cầu, dù hàm lượng đất hiếm thấp hơn các khu vực đang khai thác tại Mỹ (Mountain Pass), Australia (Mount Weld) và Bayan Obo ở Trung Quốc – mỏ lớn nhất thế giới.
Đặc biệt, 19% lượng oxit tại Fensfeltet là neodymium và praseodymium (NdPr) – những khoáng chất cần thiết cho nam châm vĩnh cửu, dùng trong xe điện, turbine gió, đồ điện tử và công nghiệp quốc phòng.
“Đây là những kim loại mà Ủy ban châu Âu (EC) xác định có rủi ro nguồn cung cao”, ông Alf Reistad, CEO Rare Earths Norway (REN), công ty đang nắm quyền khai thác mỏ Fensfeltet, nhận định. Trong cuộc họp mới đây, ông tỏ ra sốt ruột, cho rằng đã đến lúc châu Âu “ngừng nói và cần hành động”.
Nói với Reuters, ông Alf Reistad kỳ vọng REN có thể bắt đầu sản xuất vào cuối năm 2031, và đạt sản lượng 800 tấn NdPr vào 2032, đáp ứng khoảng 5% nhu cầu khoáng chất này của EU. Công ty được cấp phép khai thác nhưng vẫn cần giấy phép hoạt động và một số “cơ chế giảm thiểu rủi ro” để có mức giá cạnh tranh so với nguồn cung từ Trung Quốc.
CEO REN cảnh báo nếu chính quyền Na Uy, EC và các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) không hành động khẩn trương, nguồn đất hiếm – vốn được Brussels xem là nguyên liệu thô thiết yếu – có thể sẽ không bao giờ được khai thác.
“Chúng nằm trong một ngọn núi lửa cổ đã ngủ yên suốt 580 triệu năm và tiếp tục ở đó nếu việc khai thác không trở thành ưu tiên và chưa có cơ chế giảm thiểu rủi ro tài chính”, ông nói.
Ngoài ra, kế hoạch đánh thức mỏ Fensfeltet cũng vấp phải các quan ngại về môi trường.
Theo nhà địa chất Nolwenn Coint, mỏ này là phần gốc của một ngọn núi lửa cổ đại, được cấu tạo từ đá carbonat, dễ hòa tan hơn để chiết xuất đất hiếm.
Vì vậy, REN đề xuất xây dựng một mỏ ngầm, được ví là “mỏ vô hình”, nơi quặng được khai thác thông qua các giếng thẳng đứng, nghiền nhỏ. Chúng sẽ được vận chuyển xuống lòng đất bằng băng chuyền dài vài km, trước khi các nguyên tố đất hiếm được tách ra và ít nhất 60% chất thải được bơm trở lại mỏ.
REN cho rằng đây là phương án giúp giảm thiểu tác động đến môi trường. Tuy nhiên, địa điểm đề xuất cho cơ sở hạ tầng trên mặt đất đang gây tranh cãi. Các chuyên gia xác định ít nhất 78 loài động thực vật bị đe dọa ở các mức độ khác nhau, gồm bọ cánh cứng, bướm, động vật lưỡng cư, rết, nấm và địa y.
Một số tổ chức môi trường kêu gọi chính phủ Na Uy can thiệp. Họ lập luận rằng chính quyền địa phương thiếu nguồn lực để đánh giá thiệt hại và có thể vì lợi ích tài chính nên không xem xét địa điểm thay thế.
Ông Truls Gulowsen, Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ thiên nhiên Na Uy, thừa nhận dự án mỏ Fensfeltet có điểm tích cực là cam kết hạn chế tác động sinh thái và hướng tới khai thác những khoáng sản thiết yếu.
“Chúng ta cần đảm bảo các phương án thay thế được cân nhắc trước khi chấp nhận tổn hại lớn đến đa dạng sinh học. Rủi ro là nếu chúng ta vội vàng, các bước tiếp theo sẽ mất nhiều thời gian hơn nữa”, ông cảnh báo.
Người phát ngôn của REN Tor Espen Simonsen, thừa nhận tình thế tiến thoái lưỡng nan. “Nếu chúng tôi đi quá nhanh, có thể sẽ vướng vào các tranh chấp pháp lý kéo dài nhiều năm. Nhưng ngược lại, nếu dành toàn bộ thời gian để phân tích, viết thêm báo cáo và nghiên cứu, ta có thể chẳng bao giờ bắt đầu”, ông nói. Công ty kêu gọi chính quyền can thiệp và coi Fensfeltet là dự án ưu tiên.
Trung Quốc, quốc gia kiểm soát thị trường đất hiếm toàn cầu, hiện cung cấp 98% nhu cầu nam châm vĩnh cửu của châu Âu. Các nhà sản xuất của khối đã nhận thức rõ khả năng dễ tổn thương vào mùa xuân 2025, khi Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu, gây ra tình trạng thiếu hụt, trước khi dỡ bỏ hạn chế vào tháng 11.
Châu Âu không có mỏ đất hiếm nào đang hoạt động. Khối này đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tự đáp ứng ít nhất 10% nhu cầu đất hiếm. Theo ông Reistad, mỏ tại Na Uy giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu, đáp ứng đến 30% nhu cầu đất hiếm của khối.
Tuy nhiên, một dự án khai khoáng ở châu Âu thường mất 20 năm để vận hành. Vì vậy, ông đề xuất hai giải pháp, gồm đẩy nhanh thủ tục và hỗ trợ tài chính, nếu EU không muốn bị kẹt giữa Trung Quốc và Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đầu tư khoảng 2 tỷ USD vào hai công ty Mỹ chuyên khai thác và chế biến đất hiếm. Chính phủ Mỹ cũng cam kết đảm bảo mức giá thu mua trong 10 năm đầu. Trong khi đó, Trung Quốc hỗ trợ ngành này từ những năm 1980 và có khả năng kiểm soát giá đất hiếm phạm vi toàn cầu, theo Reistad.
“Nếu không làm điều tương tự, chúng ta chẳng khác nào tham gia một đại hội thể thao nơi tất cả đều dùng doping, trừ chúng ta”, ông nói.
Theo báo Wall Street Journal, chỉ số chuẩn Dutch TTF đã giảm 15%, xuống còn 44 euro (51 USD)/MWh - mức giảm sâu nhất được ghi nhận trong gần một tháng qua đối với khí đốt tự nhiên.
Mức giảm mới nhất đã đưa chỉ số này quay trở lại mức đầu tháng 3, thấp hơn so với mức đỉnh gần đây, nhưng vẫn cao hơn 56% so với cuối năm 2025.
Khí đốt tự nhiên là yếu tố sống còn đối với nền kinh tế châu Âu, tuy nhiên giá khí đốt tự nhiên đã tăng vọt sau khi Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz.
Cùng với giá khí đốt, giá dầu đã giảm mạnh vào ngày 8-4 sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đồng ý ngừng bắn hai tuần với Iran, chưa đầy hai giờ trước hạn chót mà ông đặt ra để Tehran mở lại eo biển Hormuz.
Theo CNBC, giá dầu West Texas Intermediate giảm 18% xuống còn 92,62 USD/thùng. Trong khi đó, giá dầu Brent giảm 16% xuống còn 91,80 USD/thùng.
Giới phân tích đánh giá giá dầu West Texas Intermediate có thể trải qua phiên giảm mạnh nhất kể từ ngày 27-4-2020 nếu chốt phiên giảm hơn 14,52%.
Trong khi đó giá dầu diesel tại châu Âu cũng giảm 20,8%, xuống còn 1,210.50 USD/tấn
Liên quan đến tình hình eo biển Hormuz sau thỏa thuận ngừng bắn, một quan chức cấp cao Iran tiết lộ với Reuters rằng Tehran có thể mở lại eo biển Hormuz vào ngày 8 hoặc 9-4 (theo giờ địa phương), trước cuộc gặp với Mỹ tại Pakistan dự kiến vào ngày 10-4.
Việc mở lại eo biển sẽ được thực hiện với sự phối hợp của quân đội Iran.
Trong khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn với Washington, Tehran đã đồng ý cho phép các tàu thuyền đi lại an toàn qua eo biển Hormuz.
Ngày 8-4, công ty theo dõi hàng hải MarineTraffic cho hay hai tàu đã lưu thông qua eo biển Hormuz, sau khi Iran chấp thuận mở lại tuyến hàng hải này theo thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ.
Cụ thể, tàu chở hàng rời NJ Earth thuộc sở hữu Hy Lạp đã đi qua eo biển lúc 8h44 UTC (15h44 giờ Việt Nam), trong khi tàu Daytona Beach treo cờ Liberia vượt qua khu vực này trước đó lúc 06h59 UTC (13h59 giờ Việt Nam), ngay sau khi rời cảng Bandar Abbas lúc 05h28 UTC (12h28 giờ Việt Nam).
Tuy nhiên phần lớn eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa. Hiện các chủ tàu đang cân nhắc liệu họ có thể đi qua tuyến đường thủy quan trọng này một cách an toàn hay không, theo Hãng tin Bloomberg.
Nhiều bên vận tải tại châu Á, châu Âu và Trung Đông cho biết đang liên hệ với các công ty bảo hiểm và cố vấn an ninh, cũng như chuẩn bị sẵn sàng đội tàu để đi qua eo biển Hormuz.
- Sáng 7-5 (theo giờ Việt Nam), hợp đồng dầu Brent tương lai giảm 7,2% xuống 101,96 USD/thùng. Trong khi dầu WTI của Mỹ mất 4% còn 96 USD mỗi thùng.
Giá dầu hạ nhiệt trong bối cảnh Mỹ và Iran đang tiến gần đến một bản ghi nhớ gồm 14 điểm, dài một trang, nhằm chấm dứt chiến tranh và thiết lập khuôn khổ cho các cuộc đàm phán hạt nhân chi tiết hơn.
Giá vàng cũng tăng không ngừng khi Mỹ - Iran sắp đạt thỏa thuận chấm dứt chiến tranh. Tại thời điểm hơn 7h sáng nay, giá vàng sát mốc 4.700 USD/ounce, tăng hơn 100 USD so với cùng thời điểm sáng qua.
- Tại Mỹ, các chỉ số chứng khoán chính ngập trong sắc xanh. S&P 500 tăng mạnh 1,46% (tương đương 105,81 điểm), chốt phiên ở mức 7.365,03 điểm - mức cao nhất mọi thời đại.
Dow Jones công nghiệp bình quân tăng 612,34 điểm (1,24%), đóng cửa tại 49.910,59 điểm. Nasdaq Composite cũng tăng rất cao với 2,03% (512,82 điểm), lên 25.838,94.
Thị trường Hàn Quốc cũng thăng hoa khi chỉ số Kospi tăng 5,1% và lần đầu vượt mốc 7.000 điểm. Shanghai của Trung Quốc gia tăng thêm 1,17%, trong khi Nikkei 225 cao lên hơn 4%.
- Trong nước, thị trường phục hồi và tăng điểm tốt với động lực đến từ nhóm cổ phiếu chứng khoán, nhóm Gelex... Kết phiên ngày 6-5, VN-Index tăng 16,35 điểm (+0,87%) lên mức 1.891,20 điểm, tiếp tục kiểm định vùng đỉnh lịch sử quanh 1.900 điểm.
Trong khi VN30 tăng tốt hơn 21,11 điểm (+1,04%) lên mức 2.053,41 điểm, với kỳ vọng vượt lên vùng đỉnh tháng 10-2025.
- Diễn biến lãi suất tiếp tục là vấn đề được giới đầu tư quan sát. Theo Hội Nghiên cứu thị trường liên ngân hàng Việt Nam, lãi suất bình quân liên ngân hàng VND phiên 5-5 tăng từ 0,15 đến 0,4 điểm phần trăm ở tất cả các kỳ hạn từ một tháng trở xuống so với phiên đầu tuần.
Cụ thể, lãi suất qua đêm (ON) và một tuần (1W) cùng ở mức 7%/năm; kỳ hạn hai tuần (2W) đạt 6,90%/năm và một tháng (1M) ở mức 7,15%/năm.
- Thanh tra Chứng khoán Nhà nước vừa ban hành quyết định về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán với Công ty CP Neo Floor - thành viên thuộc CTCP Sản xuất và Công nghệ Nhựa Pha Lê (Pha Lê Group).
Cụ thể, Neo Floor bị phạt vì không công bố thông tin với nhiều tài liệu. Trong đó, công ty không gửi nội dung công bố thông tin cho HNX nhiều tài liệu: Báo cáo tài chính năm 2024; Tình hình sử dụng số tiền thu được từ phát hành trái phiếu đã được kiểm toán bán niên và cả năm 2022, 2023, 2024.
Bên cạnh đó, công ty gửi công bố thông tin không đúng thời hạn cho HNX với các tài liệu: Báo cáo về việc hoàn tất mua lại trái phiếu trước hạn đối với mã trái phiếu NEOCH2123001; Nghị quyết của những người sở hữu trái phiếu NEOCH2123001; Nghị quyết của những người sở hữu trái phiếu về việc gia hạn thời gian đáo hạn trái phiếu NEOCH2123001.
- Bà Trương Nguyễn Thiên Kim - vợ ông Tô Hải, Thành viên hội đồng quản trị Công ty CP Chứng khoán Vietcap (VCI) - vừa có báo cáo giao dịch cổ phiếu.
Theo đó, bà Kim đã bán thành công hơn 16,9 triệu cổ phiếu VCI, tương đương 1,47% vốn điều lệ. Giao dịch diễn ra trong thời gian từ ngày 15-4 đến 4-5. Sau giao dịch, bà này không còn sở hữu bất kỳ cổ phiếu VCI nào.
Ước tính với khoảng giá 26.150 đồng/cổ phiếu, bà Kim có thể đã thu về khoảng 442 tỉ đồng. Hiện ông Tô Hải đang nắm giữ hơn 174,3 triệu cổ phiếu, tương đương 15,19% vốn tại Vietcap.
Ngày 19-4, Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) thông tin cơ quan này vừa xử phạt 3 doanh nghiệp đầu mối và đang làm việc với 5 doanh nghiệp khác vì hành vi không duy trì mức dự trữ xăng dầu tối thiểu theo quy định.
Cụ thể, từ ngày 11 đến 31-3, cơ quan này đã làm việc với 26 thương nhân đầu mối nhằm kiểm tra, giám sát việc thực hiện nguồn cung, dự trữ lưu thông xăng dầu.
Qua đó, cơ quan chức năng phát hiện, xử phạt 3 đơn vị không duy trì mức dự trữ tối thiểu theo quy định. Ba thương nhân bị xử lý gồm: Công ty Vật tư xăng dầu Hải Dương, Tổng công ty Dầu Việt Nam - Công ty cổ phần (PVOil), Công ty Xăng dầu Vĩnh Long Petro. Mỗi doanh nghiệp bị phạt 130 triệu đồng.
"Cả 3 doanh nghiệp đầu mối xăng dầu nói trên đã không duy trì mức dự trữ xăng dầu bắt buộc, hoặc duy trì mức dự trữ xăng dầu thấp hơn mức tối thiểu theo quy định", đại diện Bộ Công Thương cho biết.
Ngoài các trường hợp đã bị xử phạt, Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước cho hay đang tiếp tục làm việc với 5 thương nhân đầu mối khác có dấu hiệu vi phạm liên quan đến mức dự trữ tối thiểu.
Trong đó có trường hợp xuất hiện dấu hiệu găm hàng. Hành vi này hiện đang được cơ quan quản lý tập trung làm rõ để xử lý theo quy định của pháp luật.
Trong bối cảnh thị trường xăng dầu đang chịu nhiều bất ổn từ biến động của khu vực Trung Đông, việc tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm được xác định là giải pháp trọng tâm, nhằm siết chặt kỷ cương trong hoạt động kinh doanh xăng dầu, góp phần bảo đảm nguồn cung ổn định và an ninh năng lượng trong nước.
Theo khảo sát, từ cuối tháng 2 đến nay, giá bán lẻ xăng dầu trong nước trải qua nhiều kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 23.760 đồng, dầu diesel 31.040 đồng. Trước đó có thời điểm giá hai loại nhiên liệu này lên lần lượt gần 34.000 đồng và 45.000 đồng/lít.
