Những ngày cuối tháng 3, PV Thanh Niên có mặt tại khu vực ven sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An (xã Nông Sơn, TP.Đà Nẵng), dễ dàng nhận thấy dấu vết của hoạt động khai thác cát trái phép.
Người dân cho hay ban ngày bãi sông yên ắng, nhưng khi màn đêm buông xuống, nơi đây lại trở nên nhộn nhịp với tiếng máy nổ, ghe thuyền hoạt động liên tục.
Khu vực khai thác cát trái phép chỉ nằm cách tuyến đường bê tông vài trăm mét. Hiện trường cho thấy lòng sông bị đào xới để lấy cát với diện tích rộng lớn. Những hố cát sâu, rộng kéo dài hàng chục mét. Trên các lối dẫn từ bãi sông lên khu dân cư thấy dày đặc vết bánh xe tải hằn sâu…
Theo phản ánh của Người dân địa phương, hoạt động khai thác cát thường bắt đầu từ khoảng 22 giờ hôm trước đến rạng sáng hôm sau. Các đối tượng trộm cát sử dụng nhiều phương thức khai thác khác nhau, từ ghe máy hút cát giữa lòng sông kết hợp với việc xúc cát thủ công sát bờ.
“Gần như đêm nào tôi cũng nghe tiếng máy nổ từ các ghe hút cát. Tầm tối là ghe bắt đầu chạy ra giữa sông. Đến khuya thì có thêm nhóm khác xuống bãi xúc cát thủ công nhưng với quy mô lớn. Họ làm liên tục đến gần sáng mới nghỉ”, ông H., một người dân sống gần bờ sông, nói.
Theo một người dân khác, hoạt động khai thác cát diễn ra khá bài bản. Ghe hút cát thường neo ở khu vực giáp ranh địa bàn để tránh kiểm tra, trong khi nhóm khai thác thủ công dùng xe lôi xuống tận lòng sông, xúc cát rồi vận chuyển lên xe tải. Mỗi nhóm từ 6 – 7 người, có thể thu gom nhiều khối cát chỉ trong vài giờ; nếu hoạt động xuyên đêm mà không bị ngăn cản, lượng cát đưa đi tiêu thụ sẽ rất lớn.
Không chỉ gây mất trật tự, tình trạng khai thác cát trái phép còn khiến người dân thôn Trung An luôn sống trong tâm trạng lo lắng. Nhiều người cho rằng việc khai thác cát kéo dài đang tiềm ẩn nguy cơ sạt lở bờ sông, ảnh hưởng trực tiếp đến nhà cửa, tài sản và an toàn của người dân sống ven sông.
“Mỗi đêm, nghe tiếng máy nổ ầm ầm, tôi không ngủ được. Lo nhất là họ hút, trộm cát nhiều quá sẽ làm thay đổi dòng chảy, khoét sâu chân bờ, từ đó dẫn đến nguy cơ sạt lở bất cứ lúc nào”, bà T. (một người dân địa phương) bức xúc.
Thực trạng này đã được người dân nhiều lần phản ánh, từ các cuộc họp dân đến tiếp xúc cử tri, nhưng đến nay vẫn chưa có chuyển biến rõ rệt. Giải pháp từng được người dân đề xuất, như lắp đặt camera giám sát, vẫn chưa được triển khai. “Phản ánh nhiều rồi mà vẫn vậy, nên nhiều người dân tỏ ra nghi ngờ. Nếu làm quyết liệt thì khó có chuyện kéo dài nhiều năm như thế”, một người dân địa phương nói.
Tại khu vực phía sau dinh Bà Thu Bồn xuất hiện các bãi tập kết cát tạm thời. Cát được đổ thành từng đống lớn, chờ vận chuyển đi tiêu thụ. Người dân địa phương nghi ngờ bãi cát này được khai thác từ sông Thu Bồn, mang lên đây tập kết, chỉ tồn tại trong thời gian ngắn…
PV Thanh Niên nhiều lần thâm nhập vào ban đêm để điều tra về tình trạng khai thác trộm cát trên sông Thu Bồn đoạn qua thôn Trung An, nhưng vấp phải sự “cảnh giới” nên gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận.
Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Lý Xuân Phong, Chủ tịch UBND xã Nông Sơn, cho biết tình trạng các đối tượng lợi dụng ban đêm để khai thác cát tại sông Thu Bồn đã tồn tại từ nhiều năm trước, kéo dài từ thời điểm địa phương còn thuộc đơn vị hành chính huyện cũ.
Các đối tượng trộm cát thường cho ghe neo ở khu vực giáp ranh với xã Thu Bồn hoặc cho xe chuyên dụng xuống sông xúc rồi chở lên. Khi lực lượng địa phương phát hiện và tiếp cận, ghe đã nhanh chóng rời khỏi địa phận quản lý, gây khó khăn trong công tác xử lý.
Chủ tịch UBND xã Nông Sơn cho hay một trong những trở ngại lớn là thẩm quyền của lực lượng công an cấp xã còn hạn chế. Trên đường thủy nội địa, công an xã không có quyền kiểm tra, xử lý mà phải phối hợp với lực lượng CSGT đường thủy. Trên đường bộ, việc dừng xe cũng thuộc thẩm quyền của lực lượng CSGT. “Việc quản lý gặp khó khăn do địa bàn giáp ranh, các đối tượng dễ dàng di chuyển qua lại giữa các khu vực để né tránh lực lượng chức năng”, ông Phong nói.
Ông Phong cũng cho biết chính quyền địa phương thường xuyên tiếp nhận phản ánh của người dân về tình trạng này, cả qua điện thoại lẫn tại các buổi tiếp xúc cử tri. Trước những ý kiến nghi vấn về việc “bật đèn xanh” cho các đối tượng khai thác cát lậu, ông khẳng định không có chuyện bao che hay tiếp tay.
“Hiện nay, do thẩm quyền của cấp xã còn hạn chế nên chủ yếu chỉ có thể tổ chức xua đuổi, ngăn chặn ban đầu. Tôi thường xuyên nhận được phản ánh của người dân và cũng rất trăn trở. Nhưng để xử lý triệt để cần sự phối hợp của nhiều lực lượng, đặc biệt là lực lượng CSGT đường thủy”, ông nói.
Liên quan đến thông tin về bãi tập kết cát phía sau khu vực dinh Bà Thu Bồn, ông Phong cho biết hiện chưa có đủ cơ sở xác định nguồn gốc cát. Có khả năng đây là vật liệu phục vụ một công trình giao thông kết nối giữa xã Nông Sơn và xã Thu Bồn, song UBND xã sẽ kiểm tra làm rõ. Đối với việc lắp đặt hệ thống camera giám sát, địa phương cũng đang nghiên cứu phương án lắp đặt tại các tuyến đường từ bãi sông lên khu dân cư nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn hoạt động vận chuyển cát trái phép.
Về giải pháp lâu dài, UBND xã đã đề xuất quy hoạch 3 khu vực có thể khai thác cát hợp pháp, gồm khu vực cầu Nông Sơn, bãi Bình và khu vực gần cầu Khe Le (gần dinh Bà Thu Bồn). Nếu được cấp phép và tổ chức đấu giá khai thác theo quy định, hoạt động khai thác cát sẽ đi vào nề nếp, vừa đảm bảo nguồn cung cho xây dựng, vừa giúp quản lý tài nguyên hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo địa phương, việc triển khai cũng gặp nhiều khó khăn do đặc thù khu vực thượng nguồn, nơi dòng chảy biến động mạnh theo mùa. Đặc biệt sau các đợt mưa lũ, địa hình đáy sông có thể thay đổi hoàn toàn, khiến trữ lượng cát có thể biến động lớn dẫn đến việc đánh giá trữ lượng cát không chính xác, gây khó khăn cho công việc đấu giá quyền khai thác. “Quan điểm của địa phương là nếu được cấp phép khai thác hợp pháp thì vừa quản lý được tài nguyên, vừa tạo nguồn thu ngân sách”, ông Phong nói.
Sáng 16.5, ông Đỗ Tâm Hiển, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi, cho biết sau khi nhận được thông tin Báo Thanh Niên phản ánh về vấn đề "Bất thường hoạt động khai thác cát cạnh công trình thủy điện Trà Khúc 2", Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh chủ trì, phối hợp với UBND xã Sơn Hạ theo chức năng nhiệm vụ, tổ chức kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm (nếu có) theo thẩm quyền hoặc báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét theo quy định của pháp luật. Qua đó, báo cáo UBND tỉnh kết quả thực hiện trước ngày 18.5.
Tối 15.5, lãnh đạo xã Sơn Hạ cho biết sau khi tiếp nhận phản ánh của Báo Thanh Niên cùng văn bản của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu rà soát, làm rõ nội dung báo chí phản ánh, UBND xã đã tổ chức kiểm tra thực tế hiện trường và làm việc với các tổ chức, cá nhân liên quan.
"Ngay khi nhận văn bản của Báo Thanh Niên về việc phản ánh tình trạng khai thác, vận chuyển cát cạnh công trình thủy điện Trà Khúc 2, UBND xã Sơn Hạ đã tổ chức kiểm tra, khảo sát thực tế và làm việc với các tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan. Sau đó, UBND xã đã gửi văn bản phản hồi lại, nhưng có thể quá trình vận chuyển có vấn đề nên công văn chưa đến Báo Thanh Niên", vị này giải thích.
Trước đó, ngày 22.4, bà Võ Thị Xuân Liễu, Chủ tịch UBND xã Sơn Hạ đã ký báo cáo xác minh việc khai thác, vận chuyển khoáng sản ra khỏi khu vực dự án thủy điện Trà Khúc 2.
Theo báo cáo của UBND xã Sơn Hạ, trong quá trình thi công dự án, Công ty cổ phần thủy điện Trà Khúc 2 được UBND tỉnh Quảng Ngãi cấp bản xác nhận cho phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường trong phạm vi dự án vào ngày 14.3.2025, thời hạn đến hết tháng 12.2025.
Hết tháng 12.2025, công ty đã có văn bản xin gia hạn tiếp thực hiện khai thác khoáng sản trong khu vực thực 2 hiện dự án. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, việc thu hồi khoáng sản của công ty thuộc trường hợp không phải đăng ký hoạt động thu hồi khoáng sản với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về khoáng sản, được quy định tại điểm a khoản 4 và khoản 5 điều 75 luật Địa chất và khoáng sản năm 2024. Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã có văn bản hướng dẫn thủ tục về khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường tại công trình thủy điện Trà Khúc 2.
Liên quan vụ việc, ngày 17.4, đoàn kiểm tra của UBND xã Sơn Hạ đã kiểm tra hiện trường. Đến ngày 20.4, Công ty cổ phần thủy điện Trà Khúc 2 có báo cáo giải trình.
Theo doanh nghiệp, trong quá trình thi công, công ty có khai thác khoáng sản trong khu vực dự án để phục vụ xây dựng công trình theo chủ trương đầu tư. Tuy nhiên, do mặt bằng tập kết vật tư nhỏ hẹp, cùng với ảnh hưởng của nhiều đợt lũ lớn trong năm 2025 khiến hai bên bờ sông bị bồi lấp, khối lượng cát thu hồi phát sinh lớn nên không thể tập kết hết trong khu vực công trình.
Do đó, doanh nghiệp đã tập kết tạm tại nhiều vị trí trong vùng dự án và thuê thêm đất của người dân lân cận để làm bãi chứa tạm, gồm khoảng 4.000 m³ cát ở bờ trái công trình và khoảng 250 m³ đá ở bờ phải.
Chủ đầu tư khẳng định, đã yêu cầu các nhà thầu chỉ được thu hồi khoáng sản để phục vụ thi công công trình, nghiêm cấm vận chuyển, mua bán khoáng sản ra ngoài dự án. Đồng thời, cam kết sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác, xử lý nghiêm nếu phát hiện vi phạm.
Theo đề xuất, tổng mức đầu tư sơ bộ (đã bao gồm lãi vay) của dự án khoảng 29.592 tỉ đồng, trong đó vốn chủ sở hữu tối thiểu bằng 20% tổng vốn đầu tư, còn lại là nguồn vốn huy động. Doanh nghiệp kiến nghị triển khai dự án theo hình thức đối tác công tư, hợp đồng BT thanh toán bằng quỹ đất kết hợp ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, công ty này đề xuất phê duyệt lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt theo Nghị quyết 260/2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM.
Công ty TNHH đầu tư và phát triển Mặt Trời Sài Gòn cho biết dự án này thuộc danh mục ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược. Đây cũng là một trong các dự án trọng điểm của TP.HCM cần sớm triển khai, đảm bảo ổn định và hiệu quả trong giai đoạn đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Theo doanh nghiệp, việc áp dụng quy trình lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt là phù hợp, cấp bách và có cơ sở pháp lý, nhằm rút ngắn thời gian triển khai, kịp động thổ vào ngày 30.4.
Doanh nghiệp đánh giá dự án khi hoàn thành sẽ thiết lập mô hình quản lý hành chính tập trung, hiện đại, nâng cao hiệu quả vận hành bộ máy và chất lượng phục vụ hành chính công. Bên cạnh đó, không gian kiến trúc - nghệ được tổ chức có chất lượng, tạo điểm nhấn cảnh quan và giá trị biểu tượng cho khu vực hồ trung tâm Thủ Thiêm, góp phần phát huy các giá trị văn hóa, nghệ thuật và bản sắc đô thị…
Về quy mô, dự án rộng 46,7 ha và được bao quanh bởi đường Tố Hữu, Mai Chí Thọ và Nguyễn Cơ Thạch. Trong đó, đất trụ sở hơn 7,8 ha, đất văn hóa khoảng 3,2 ha, đất cây xanh 10 ha, mặt nước 12 ha, đất cây xanh khu quảng trường trung tâm 8,2 ha và đất giao thông khoảng 5,5 ha. Văn bản nêu rõ thời gian thực hiện dự án trong 2 năm, kể từ thời điểm ký hợp đồng BT. Nhà đầu tư dự kiến chia dự án thành 4 thành phần, gồm hạ tầng kỹ thuật, công trình phụ trợ và hầm xe khu vực TTHC, nhà hát và công viên cảnh quan; TTHC; nhà hát; quảng trường trung tâm và hầm xe.
Riêng quỹ đất đối ứng, doanh nghiệp đề xuất khoảng 10,5 ha đất thương mại dịch vụ và đất hỗn hợp ở phân khu số 1, 2 thuộc Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Việc thanh toán thực hiện theo từng dự án thành phần. Các hạng mục hạ tầng kỹ thuật, công trình phụ trợ, TTHC, nhà hát sẽ thực hiện thông qua quỹ đất đối ứng. Riêng hạng mục quảng trường trung tâm và hầm đỗ xe có tổng vốn đầu tư hơn 733 tỉ đồng sẽ thanh toán bằng nguồn ngân sách nhà nước.
TAND TP.Hà Nội vừa ban hành quyết định đưa ra xét xử sơ thẩm đối với 10 bị cáo trong vụ án xảy ra tại dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức.
9 người cùng bị truy tố tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí, gồm: cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, cựu Giám đốc Ban quản lý dự án y tế trọng điểm Bộ Y tế Nguyễn Chiến Thắng, cựu Giám đốc Ban quản lý dự án chuyên ngành Xây dựng công trình y tế Bộ Y tế Nguyễn Hữu Tuấn và nhiều cựu cán bộ thuộc Bộ Y tế, Bộ Xây dựng.
Riêng ông Thắng và ông Tuấn còn bị truy tố thêm tội nhận hối lộ. Người duy nhất bị truy tố tội lừa đảo là Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng Lê Thanh Thiêm.
Phiên tòa dự kiến được mở vào ngày 20.5, do thẩm phán Nguyễn Xuân Văn làm chủ tọa.
Cả 10 bị cáo đều có luật sư bào chữa. Trong đó, cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến có 4 luật sư.
Cáo trạng xác định quá trình thực hiện dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức có nhiều sai phạm dẫn tới phải dừng thi công từ tháng 1.2021 đến hết tháng 12.2024; bị đình trệ, kéo dài, không đạt được tiến độ. Hậu quả gây thất thoát, lãng phí hơn 800 tỉ đồng.
Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến là người đứng đầu Bộ Y tế, có nhiệm vụ chỉ đạo, điều hành và quản lý chung mọi mặt hoạt động của ngành y tế; trực tiếp chỉ đạo nhiều lĩnh vực, trong đó có công tác kế hoạch tài chính, quy hoạch và phát triển ngành, xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị y tế...
Tại 2 dự án nêu trên, Bộ Y tế có nhiệm vụ chỉ đạo việc lập, thẩm định, phê duyệt và tổ chức triển khai dự án thuộc thẩm quyền; chủ trì, phối hợp với các bộ và các cơ quan liên quan tổ chức kiểm tra, giám sát, đánh giá tiến độ và kết quả thực hiện đề án.
Song bà Tiến đã có sai phạm trong việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu nước ngoài lập dự án, lập phương án thiết kế kiến trúc và phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu.
Các quyết định này là cơ sở để Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm triển khai thực hiện, trong đó có nhiều sai phạm như đã nêu, dẫn đến thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước hơn 800 tỉ đồng.
Hai cựu thuộc cấp của bà Nguyễn Thị Tiến là Nguyễn Chiến Thắng và Nguyễn Hữu Tuấn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao, yêu cầu các nhà thầu phải đưa tiền cho mình theo tỷ lệ 5% số tiền được tạm ứng, thanh toán.
Bị cáo Thắng nhận hơn 88 tỉ đồng (bao gồm hơn 36 tỉ đã chuyển thông tin đến Bộ Quốc phòng để xử lý theo thẩm quyền), bị cáo Tuấn nhận hơn 12 tỉ đồng (trong đó 4,5 tỉ đồng đã chuyển thông tin đến Bộ Quốc phòng).
Sau khi nhận tiền, 2 bị cáo khai đã đưa gần 18 tỉ đồng và 100.000 USD cho bà Tiến. Tuy nhiên, bà Tiến chỉ thừa nhận cầm 7,5 tỉ đồng và không biết về nguồn gốc số tiền, do đó không bị truy cứu tội nhận hối lộ.
Đáng chú ý, lợi dụng bị cáo Thắng sợ bị xử lý, bị cáo Lê Thanh Thiêm đã đưa ra thông tin gian dối về việc "chạy án", nhằm chiếm đoạt 2 triệu USD, tương đương hơn 45 tỉ đồng của ông này.
