Những người bán vé số dạo đang rơi vào tình trạng 3 không: không hợp đồng lao động, không bảo hiểm xã hội và không bảo hộ an toàn lao động. Mặc dù họ là người trực tiếp mang lại nguồn thu khổng lồ cho ngân sách (khoảng 52.000 tỉ đồng nộp ngân sách năm 2025), nhưng địa vị pháp lý của họ lại cực kỳ mờ nhạt.
Trên thực tế, Nghị định 30/2007/NĐ-CP về kinh doanh xổ số hiện chỉ tập trung điều chỉnh mối quan hệ giữa doanh nghiệp xổ số và các đại lý. Trong khi đó, mối quan hệ giữa đại lý và người bán dạo – khâu quan trọng nhất trong chuỗi phân phối lại bị bỏ ngỏ, dẫn đến việc các đại lý tự đặt ra những “luật chơi” riêng.
Mô hình “mua đứt bán đoạn” hiện nay bắt người bán lẻ phải gánh toàn bộ rủi ro kinh doanh, từ vé tồn đến vé giả, trong khi họ chỉ được hưởng mức hoa hồng ít ỏi; đi kèm đó là hệ thống an sinh xã hội không được đảm bảo kéo theo nhiều bấp bênh, gánh nặng cơm áo gạo tiền.
Liên quan kiến nghị của đại biểu Quốc hội về việc sửa đổi các quy định nhằm tăng quyền lợi cho người bán vé số dạo, nhiều luật sư cho rằng đề xuất này có cơ sở khi lực lượng bán vé số hiện chưa được bảo đảm đầy đủ về thu nhập và an sinh.
Cụ thể, luật sư kiến nghị rà soát Nghị định 122/2017/NĐ-CP (quy định một số nội dung đặc thù về cơ chế quản lý tài chính và đánh giá hiệu quả hoạt động đối với doanh nghiệp kinh doanh xổ số) và các thông tư liên quan để quy định minh bạch hơn cơ chế phân chia lợi nhuận, bổ sung chính sách hỗ trợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; đồng thời xác lập vị trí pháp lý phù hợp cho người bán vé số dạo trong hệ thống kinh doanh xổ số.
Luật sư Hoàng Hà, Đoàn luật sư TP.HCM cho rằng đề xuất tăng quyền lợi cho người bán vé số dạo là có cơ sở. Bởi pháp luật hiện hành đã quy định mức trần hoa hồng dành cho đại lý xổ số nhưng chưa có mức sàn dành riêng cho người bán lẻ cuối cùng. Vì vậy, thu nhập của người bán vé số dạo hiện phụ thuộc vào nhiều cách phân chia của từng đại lý.
Cụ thể, Nghị định 122 giao doanh nghiệp kinh doanh xổ số chi hoa hồng cho đại lý xổ số, Thông tư 138 năm 2017 của Bộ Tài chính quy định mức chi hoa hồng đại lý do doanh nghiệp quyết định nhưng tối đa không vượt quá 15% doanh thu từ hoạt động kinh doanh xổ số.
Ngoài ra, người bán vé số dạo cũng chưa có địa vị pháp lý rõ ràng để được bảo vệ ổn định. Họ thường tự nhận vé từ đại lý để bán, tự chịu rủi ro nếu vé ế, vé rách, vé bị tráo hoặc tai nạn trong quá trình mưu sinh.
Từ đó, luật sư Hoàng Hà đề xuất ba hướng xử lý trước mắt:
Thứ nhất, cần sửa nghị định, thông tư chuyên ngành. Cụ thể là Thông tư 138 để quy định tỷ lệ hoa hồng tối thiểu phải đến tay người bán lẻ; đồng thời yêu cầu doanh nghiệp công khai cơ cấu chi trả, minh bạch việc giao nhận vé và thanh toán.
Thứ hai, hỗ trợ người bán vé số tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế từ quỹ phúc lợi doanh nghiệp và các nguồn hợp pháp khác, thay vì cố xếp họ vào quan hệ lao động bắt buộc khi chưa phù hợp với bản chất của quan hệ này theo quy định của bộ luật Lao động 2019.
Thứ ba, nhìn nhận người bán vé số dạo là nhóm lao động phi chính thức đặc thù trong chính sách công vì họ chính là mắt xích không thể thiếu để tạo doanh thu cho hệ thống xổ số.
Cùng quan điểm, luật sư Nguyễn Đình Thế, Đoàn luật sư TP.HCM cho rằng cần có giải pháp căn cơ hơn để giải quyết triệt để vấn đề và tăng quyền lợi cho người bán vé số dạo.
Theo luật sư Thế, trước hết cần quy định mức hoa hồng tối thiểu (sàn hoa hồng) cho người bán vé số dạo. Mức này nên được quy định ở mức 12 – 15% trên giá vé hoặc một khung tỷ lệ cố định để đảm bảo thu nhập thực tế.
Bên cạnh đó, nên áp dụng cơ chế “ký gửi – hoàn trả” vé tồn, tức người bán dạo chỉ thanh toán số vé đã bán được và có quyền trả lại vé chưa bán trước giờ quay số. Cơ chế này sẽ giúp giảm rủi ro ôm vé cho người lao động yếu thế.
Luật sư Thế cũng đề xuất ban hành hợp đồng mẫu giữa đại lý và người bán lẻ, quy định rõ tỷ lệ hoa hồng, trách nhiệm hỗ trợ khi xảy ra tai nạn hoặc bị lừa đảo.
Về dài hạn, luật sư kiến nghị cho phép các công ty xổ số trích một phần lợi nhuận, khoảng 1 – 2% lập Quỹ an sinh ngành xổ số, dùng để hỗ trợ trực tiếp đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, mức hỗ trợ này có thể lên đến 50 – 70% và mua bảo hiểm y tế cho người bán vé số dạo. Khi người bán vé số dạo có được tấm thẻ bảo hiểm và sổ hưu trí, họ mới thực sự an tâm lao động và không còn là gánh nặng của xã hội khi về già.
Ngoài ra, cần khuyến khích thành lập các tổ chức đại diện như nghiệp đoàn hoặc hội nghề nghiệp để người bán vé số có tiếng nói tập thể khi thương lượng quyền lợi của chính mình. Sự đoàn kết này sẽ tạo ra tiếng nói đủ mạnh để đối trọng với quyền lực pháp lý của các đại lý, đảm bảo sự công bằng trong chuỗi giá trị xổ số.
Cũng theo luật sư, bảo vệ người bán vé số dạo không chỉ là hoạt động nhân đạo mà còn là trách nhiệm pháp lý và thước đo của một xã hội văn minh.
Trước đó, hôm 20.4, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về các vấn đề kinh tế – xã hội năm 2026 và kế hoạch 5 năm (2026 – 2030). Bà Châu Quỳnh Dao (đại biểu đoàn An Giang) dẫn số liệu của Bộ Tài chính năm 2025, riêng 21 công ty xổ số khu vực miền Nam đạt doanh thu 155.500 tỉ đồng, đóng góp ngân sách khoảng 52.000 tỉ đồng.
Tuy nhiên, theo bà Dao, những người bán vé số dạo, chủ yếu là người yếu thế, người già neo đơn, phụ nữ, trẻ em khó khăn, người khuyết tật hoặc lao động di cư lại đang phải đối mặt với cuộc sống vô cùng bấp bênh.
Trong khi đó, các nghị định về phân phối lợi nhuận chưa có quy định cụ thể để chăm lo trực tiếp cho lực lượng lao động tự do này. Do không có hợp đồng lao động chính thức với các đại lý hay doanh nghiệp xổ số, người bán vé số dạo hoàn toàn không có bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.
Bà Dao dẫn chứng: Với mức hoa hồng khoảng 1.000 đồng/tờ, một người bán vé số dạo phải làm việc cực nhọc cả ngày mới kiếm được khoảng 200.000 đồng. Trong khi có sự chênh lệch rất lớn giữa tiền lương của cán bộ nhân viên của công ty xổ số kiến thiết hay mức thu nhập của các đại lý lớn và người lao động tự do, nhóm yếu thế bán vé số dạo.
Đồng thời, đội ngũ bán vé số dạo cũng phải đối mặt với tai nạn giao thông, thời tiết khắc nghiệt, nạn tráo vé giả hay rủi ro ôm vé khi bán ế.
Từ đó, bà Châu Quỳnh Dao kiến nghị Chính phủ rà soát, hoàn thiện quy định pháp luật để công nhận vị trí xã hội của người bán vé số dạo, có chính sách hỗ trợ tiếp cận bảo hiểm xã hội tự nguyện và hỗ trợ đóng bảo hiểm cho người bán vé số dạo thông qua ngân sách hoặc trích từ quỹ phúc lợi của các công ty xổ số.
Cũng theo bà Dao, Chính phủ cần nghiên cứu, sửa đổi các nghị định, thông tư, đặc biệt là Nghị định số 122 theo hướng tiếp cận hài hòa, minh bạch về phân phối lợi nhuận giữa công ty xổ số, đại lý và người bán dạo.
Nghị định 85/2026, có hiệu lực từ ngày 10/5, quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hình thức tự nguyện dành cho người sử dụng lao động và người lao động đã đóng BHXH bắt buộc. Chương trình do người sử dụng và doanh nghiệp quản lý quỹ chủ động xây dựng.
Hưu trí bổ sung không phải là điều kiện bắt buộc để tuyển dụng, ký kết hay gia hạn hợp đồng lao động. Người sử dụng lao động không được phân biệt, cản trở quyền lợi của lao động khi tham gia hay gắn với chính sách khen thưởng, đánh giá thi đua.
Mức đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung do hai bên tự thỏa thuận trên cơ sở tự nguyện. Quy trình là người sử dụng lao động xây dựng thỏa thuận, lấy ý kiến người lao động rồi ký kết với từng cá nhân hoặc chủ tịch Công đoàn sau khi có ý kiến tập thể của người lao động. Chủ sử dụng sau đó ký hợp đồng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung với doanh nghiệp quản lý quỹ.
Người lao động được mở tài khoản hưu trí cá nhân với khoản tiền góp bao gồm của chủ sử dụng hoặc của chính người đó. Tài khoản này ghi nhận toàn bộ khoản đóng góp, hạch toán kết quả đầu tư và chi phí liên quan. Số dư tài khoản không được dùng để cầm cố, chuyển nhượng hay giải quyết thủ tục phá sản của doanh nghiệp quản lý quỹ.
Mỗi người được phép có một hoặc nhiều tài khoản hưu trí cá nhân. Điều kiện để họ được thụ hưởng phần đóng góp của chủ sử dụng và kết quả đầu tư từ tiền góp phải được nêu cụ thể trong thỏa thuận của hai bên. Nếu chủ doanh nghiệp có yêu cầu thời gian làm việc tối thiểu của lao động thì không quá 5 năm.
Lao động có quyền dừng hoặc tạm dừng tham gia theo văn bản thỏa thuận với các bên; được duy trì hợp đồng bảo hiểm hưu trí bổ sung tối đa một năm hoặc chọn chuyển tài khoản hưu trí cá nhân sang quỹ hưu trí khác sau khi thôi việc hoặc đến tuổi về hưu.
Lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung được hưởng phần đóng góp của chủ sử dụng và kết quả đầu tư từ khoản góp này khi đáp ứng một trong các điều kiện mắc bệnh hiểm nghèo, suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, là người khuyết tật đặc biệt nặng, qua đời; công dân nước ngoài không tiếp tục cư trú tại Việt Nam hoặc giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề hết hiệu lực mà không được gia hạn.
Doanh nghiệp quản lý quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung là đơn vị được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ này, thực hiện quản lý quỹ và nhận ủy thác đầu tư tài sản. Đơn vị phải có ít nhất 5 năm kinh nghiệm; tổng giá trị tài sản tối thiểu 1.000 tỷ đồng; đang quản lý ít nhất 2 quỹ đại chúng và trong số này có một quỹ trái phiếu.
Quỹ hưu trí bổ sung được phép đầu tư để tăng giá trị thông qua trái phiếu Chính phủ, công trái, tiền gửi ngân hàng, cổ phiếu... Doanh nghiệp quản lý quỹ phải báo cáo định kỳ hàng quý, năm với Bộ Tài chính. Cơ quan quản lý có quyền yêu cầu giám sát báo cáo bất thường của quỹ trong trường hợp cần thiết nhằm bảo vệ người tham gia.
Hiện, lao động sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương từ khoản đóng góp vào Quỹ Bảo hiểm xã hội theo hình thức bắt buộc với người có hợp đồng, tự nguyện cho khu vực phi chính thức. Hết năm 2025, cả nước có hơn 21,5 triệu lao động tham gia BHXH, bao phủ 45% lực lượng lao động trong độ tuổi. Trong số này, hơn 19,3 triệu người khu vực bắt buộc và 2,2 triệu người khu vực tự nguyện.
Cả nước có 3,4 triệu người hưởng lương hưu, trợ cấp với các mức khác nhau: hơn 11.500 người hưởng 20 triệu đồng mỗi tháng trở lên; gần 418.500 người hưởng 10 đến dưới 20 triệu đồng; 1,063 triệu người hưởng 6 đến dưới 10 triệu đồng; 1,347 triệu người hưởng 3 đến dưới 6 triệu đồng; 144.850 người hưởng 2,34 đến dưới 3 triệu đồng và gần 419.400 người hưởng dưới 2,34 triệu đồng - tương đương mức lương cơ sở.
Chỉ thị nêu rõ, triển khai kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương về giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở, Thủ tướng Chính phủ chỉ thị các bộ, ngành, địa phương tập trung, khẩn trương thực hiện các nhiệm vụ trong kết luận.
Rà soát, đánh giá tổng thể chất lượng, trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã; hoàn thiện tiêu chuẩn, tiêu chí theo yêu cầu vị trí việc làm, hoàn thành trong tháng 6.2026.
Tham mưu cấp ủy cùng cấp bố trí, sắp xếp cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã bảo đảm "đúng người, đúng việc, đúng thời điểm, đúng địa bàn" và phát huy năng lực thực tiễn, sở trường và kinh nghiệm công tác.
Đặc biệt, Thủ tướng chỉ đạo triệt để phân công, điều động đối với các lãnh đạo, quản lý cấp phó đang vượt quy định tại tỉnh, thành ủy, UBND cấp tỉnh về cấp xã.
Ưu tiên bố trí cán bộ, công chức có bản lĩnh, khả năng chịu áp lực và kinh nghiệm xử lý tình huống về công tác tại các địa bàn phức tạp, khối lượng công việc lớn, nhất là các lĩnh vực đòi hỏi năng lực, trình độ chuyên môn chuyên sâu, như đất đai, xây dựng, dân tộc, tôn giáo, khiếu nại, tố cáo...
Kiên quyết không để xảy ra tình trạng phân công cán bộ, công chức không phù hợp với năng lực, sở trường công tác, hoàn thành trong quý 3/2026.
Thực hiện tinh giản biên chế đối với những người năng lực yếu kém, thiếu tinh thần trách nhiệm, không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Đồng thời, tuyển dụng để bổ sung nguồn nhân lực cho các cơ quan, đơn vị tại chính quyền địa phương cấp xã, ưu tiên người có tài năng và kinh nghiệm công tác đáp ứng ngay yêu cầu công việc... Các nhiệm vụ này phải thực hiện thường xuyên.
Cạnh đó, Thủ tướng yêu cầu nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính, đạo đức công vụ và trách nhiệm giải trình của cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã; siết chặt kỷ luật lao động, thực hiện nghiêm quy trình xử lý hồ sơ, thời hạn trả kết quả trên môi trường điện tử; ngăn chặn biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền, chậm trễ trong giải quyết công việc của người dân, doanh nghiệp.
Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý cán bộ và thực thi công vụ, số hóa quản lý cán bộ (hồ sơ điện tử, theo dõi quá trình công tác, đào tạo, đánh giá, cảnh báo thiếu chuẩn vị trí việc làm); nâng cao kỹ năng số trong thực thi công vụ (văn bản điện tử, dịch vụ công, họp trực tuyến...).
Theo chương trình kỳ họp, sáng nay 11-4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về các dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý.
Đáng chú ý, trong dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, Chính phủ đề xuất bỏ quy định người dân đi công chứng phải chụp ảnh cùng công chứng viên.
Dự thảo cũng đề xuất thu hẹp phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng.
Theo đó, chỉ các giao dịch quan trọng, giá trị lớn và rủi ro cao mới bắt buộc công chứng như mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp bất động sản giữa cá nhân với cá nhân hoặc với tổ chức không kinh doanh bất động sản.
Một số trường hợp đặc biệt như di chúc của người không biết chữ hoặc bị hạn chế về thể chất cũng thuộc diện bắt buộc.
Ngược lại, các giao dịch giá trị nhỏ, rủi ro thấp sẽ không còn bắt buộc công chứng, mà có thể thực hiện theo cơ chế đơn giản hơn.
Buổi chiều, Quốc hội thảo luận tại hội trường dự thảo nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.
Cùng với đó thảo luận dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.
Đáng chú ý, dự luật đề xuất đơn giản hóa quy trình thực hiện, tiếp tục phân quyền mạnh cho địa phương, giảm tiền kiểm, tăng cường hậu kiểm nhằm nâng cao vai trò, trách nhiệm của chủ dự án trong thực hiện thủ tục hành chính về môi trường.
Bổ sung quy định mới theo hướng tiếp tục cắt giảm đối tượng phải thực hiện ĐTM đối với dự án trong khu, cụm công nghiệp, các dự án không thuộc loại hình có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao, dự án có quy mô, công suất nhỏ và không có yếu tố nhạy cảm về môi trường.
Sửa đổi quy trình thẩm định theo hướng chỉ ban hành thông báo kết quả thẩm định (không phê duyệt kết quả thẩm định ĐTM) đối với các dự án thuộc đối tượng ĐTM đơn giản.
Tiếp tục phân quyền cho địa phương theo hướng bộ chỉ thực hiện thẩm định đối với các dự án có phạm vi tác động lớn, liên vùng hoặc liên quan đến điều ước quốc tế mà bộ là cơ quan đầu mối.
Bổ sung thêm đối tượng không phải có giấy phép môi trường là dự án đầu tư trụ sở làm việc của cơ quan thực hiện dịch vụ hành chính công, cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông.
Theo báo cáo của Hội Nghiên cứu thị trường liên ngân hàng Việt Nam, trong phiên giao dịch ngày 9-4, lãi suất bình quân trên thị trường liên ngân hàng bằng VND tăng trở lại ở tất cả các kỳ hạn ngắn.
Cụ thể, lãi suất tăng từ 0,05 - 1,1 điểm phần trăm ở các kỳ hạn từ 1 tháng trở xuống so với phiên trước, giao dịch quanh mức: qua đêm (ON) 5,8%; 1 tuần 6,5%; 2 tuần 6,3% và 1 tháng 7,35%.
Về hoạt động thị trường mở, Ngân hàng Nhà nước chào thầu tổng cộng 6.000 tỉ đồng trên kênh cầm cố, gồm 1.000 tỉ đồng kỳ hạn 14 ngày, 2.000 tỉ đồng kỳ hạn 35 ngày và 3.000 tỉ đồng kỳ hạn 56 ngày, cùng mức lãi suất 4,5%/năm. Toàn bộ khối lượng đều trúng thầu.
Trong phiên có 3.393 tỉ đồng đáo hạn, trong khi Ngân hàng Nhà nước không chào thầu tín phiếu. Như vậy, cơ quan điều hành đã bơm ròng 2.606 tỉ đồng ra thị trường. Tổng khối lượng lưu hành trên kênh cầm cố hiện ở mức 268.566 tỉ đồng.
Theo dữ liệu Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), trong tháng 3-2026 ghi nhận 5 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp.
Trong đó có 3 đợt phát hành riêng lẻ với tổng giá trị 11.616 tỉ đồng và 2 đợt phát hành ra công chúng trị giá 4.695 tỉ đồng.
Lũy kế 3 tháng đầu năm 2026, giá trị phát hành trái phiếu riêng lẻ đạt 11.885 tỉ đồng, trong khi phát hành ra công chúng đạt 12.917 tỉ đồng.
Ở chiều ngược lại, trong tháng 3, các doanh nghiệp đã mua lại trước hạn khoảng 6.298 tỉ đồng trái phiếu, giảm 37% so với cùng kỳ năm 2025.
Áp lực đáo hạn vẫn ở mức cao khi ước tính trong 9 tháng còn lại của năm 2026, tổng giá trị trái phiếu đến hạn lên tới 175.987 tỉ đồng.
Về nghĩa vụ thanh toán, thị trường ghi nhận 10 mã trái phiếu chậm trả lãi và gốc với tổng giá trị khoảng 2.205 tỉ đồng trong tháng 3.
