Campuchia và Thái Lan từ lâu tranh chấp đường biên giới dài khoảng 800 km, trong đó có nhiều khu vực gắn với các đền cổ hàng trăm năm tuổi. Những bất đồng này bắt nguồn từ di sản phân định lãnh thổ thời thuộc địa Pháp và đã nhiều lần dẫn đến căng thẳng và giao tranh vũ trang, theo AFP ngày 14.5.
Năm 2025, tranh chấp giữa Thái Lan – Campuchia bùng phát thành giao tranh vào tháng 7 và tháng 12, khiến hàng chục người thiệt mạng. Sau các cuộc đụng độ, một số ngôi đền mà cả hai bên cùng tuyên bố chủ quyền hiện nằm dưới sự kiểm soát của Thái Lan.
Ngày 13.5, Bộ Văn hóa Campuchia kêu gọi Thái Lan rút lại việc “đăng ký bất hợp pháp” đối với các đền Tamone, Ta Krabey và K’nar, cùng một số di chỉ khảo cổ khác nằm tại khu vực biên giới tranh chấp.
Tại Thái Lan, các địa điểm này lần lượt được gọi là Ta Muen, Ta Kwai và Nong Khana. Theo thông báo đăng trên công báo hoàng gia Thái Lan ngày 11.5, đây là 3 trong số 9 di tích được Bangkok bổ sung vào sổ đăng ký chính thức nhằm “làm rõ việc bảo vệ các di tích cổ”.
Bộ Văn hóa Campuchia cho rằng động thái của Thái Lan là “nỗ lực bất hợp pháp nhằm tạo ra vẻ ngoài pháp lý giả tạo” đối với các di tích văn hóa mà Campuchia khẳng định thuộc chủ quyền của mình.
Trước đợt giao tranh kéo dài 5 ngày vào tháng 7.2025, các đền Ta Krabey và Tamone từng có sự hiện diện của binh sĩ cả hai nước. Campuchia kiểm soát đền K’nar cho đến tháng 12.2025 khi lực lượng Thái Lan giành quyền kiểm soát cả 3 địa điểm.
Căng thẳng giữa hai nước tiếp tục gia tăng hồi tháng 4, sau khi quan chức, binh sĩ và nhà sư Thái Lan tổ chức nghi lễ Phật giáo tại Ta Krabey, còn gọi là Ta Kwai. Tại thời điểm đó, Campuchia chỉ trích Thái Lan “tiếp tục hiện diện bất hợp pháp” tại khu vực đền.
Trong năm 2025, Thái Lan đã kiểm soát một số khu vực ở các tỉnh biên giới mà hai bên cùng tuyên bố chủ quyền. Campuchia nhiều lần yêu cầu Thái Lan rút quân, đồng thời cáo buộc lực lượng Bangkok gây hư hại một số đền cổ trong giao tranh.
Hai nước đã ký thỏa thuận ngừng bắn mong manh vào cuối tháng 12.2025. Tuy nhiên, căng thẳng giữa hai bên vẫn chưa hạ nhiệt, khi cả Thái Lan và Campuchia tiếp tục cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận.
Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA xác nhận thông tin Tehran đã gửi đề xuất mới nhất về đàm phán cho các nhà trung gian hòa giải Pakistan ngày 1-5. Động thái được kỳ vọng có thể cải thiện triển vọng phá vỡ bế tắc trong nỗ lực chấm dứt xung đột Mỹ - Israel và Iran.
IRNA không cung cấp chi tiết đề xuất nhưng giá dầu toàn cầu, vốn tăng mạnh kể từ khi Iran bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz, đã giảm sau thông tin trên.
Hiện chưa rõ liệu đề xuất của Iran đã được chuyển đến Mỹ hay chưa. Trước đó, nhiều thông tin cho hay Tổng thống Mỹ Donald Trump sắp được thông báo về kế hoạch tấn công quân sự mới để buộc Iran ngồi vào bàn đàm phán.
Hãng tin Reuters dẫn các nguồn tin cấp cao Iran tiết lộ Tehran đã kích hoạt hệ thống phòng không và lên kế hoạch đáp trả trên diện rộng nếu bị tấn công sau khi đánh giá rằng sẽ có một cuộc tấn công ngắn, dữ dội từ phía Mỹ và Israel.
Trang tin Axios trước đó đưa tin một kế hoạch tác chiến sẽ được chia sẻ với ông Trump trong cuộc họp giao ban của các lãnh đạo quân sự cấp cao của Mỹ. Kế hoạch này liên quan đến việc sử dụng lực lượng mặt đất để chiếm một phần eo biển Hormuz nhằm mở lại dòng chảy dầu thô và thương mại.
Các quan chức cho biết ông Trump cũng đang cân nhắc việc gia hạn lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran hoặc tuyên bố chiến thắng đơn phương.
Nhà Trắng không lên tiếng phủ nhận hay xác nhận, càng phủ bóng mờ lên các bước tiếp theo của Mỹ. Hồi đầu tuần này, ông Trump tuyên bố ông không hài lòng với đề xuất trước đó từ Iran. Pakistan vẫn chưa ấn định ngày cho các cuộc đàm phán mới giữa hai phe.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei hôm 30-4 cảnh báo không nên kỳ vọng kết quả nhanh chóng từ các cuộc đàm phán.
Truyền thông Thái Lan cho biết vụ tai nạn xảy ra vào cuối buổi chiều gần một ga đường sắt sân bay ở khu vực trung tâm thành phố. Trung tâm y tế khẩn cấp Erawan của Bangkok cho hay ít nhất 8 người đã thiệt mạng và hơn 20 người khác bị thương.
Các đoạn video lan truyền trên mạng xã hội ghi lại thời điểm va chạm cho thấy một dãy phương tiện đang dừng tại điểm giao cắt đường sắt thì một đoàn tàu chở hàng lao vào chiếc xe buýt màu cam.
Cú va chạm còn kéo theo nhiều phương tiện gần đó dọc theo đường ray trước khi chiếc xe buýt bốc cháy dữ dội. Nhiều xe máy cùng người điều khiển cũng bị hất văng ra đường sau vụ va chạm.
Các video sau đó cho thấy lực lượng cứu hộ tiến vào chiếc xe buýt cháy đen sau khi ngọn lửa được khống chế.
Thứ trưởng Giao thông Thái Lan Siripong Angkasakulkiat nói với báo giới tại hiện trường rằng toàn bộ các thi thể đều được tìm thấy bên trong xe buýt. Ông cho biết hiện vẫn chưa rõ có bao nhiêu người trên xe vào thời điểm xảy ra tai nạn.
Khi được hỏi về các thông tin cho rằng chiếc xe buýt đã dừng trên đường ray và các thanh chắn cảnh báo có thể không hạ xuống đúng lúc để ngăn phương tiện đi qua khi tàu tới gần, ông Siripong cho biết vụ việc vẫn cần được điều tra thêm.
Nhân chứng Kittipong Raksa cho biết ông đã đỗ xe gần đường ray khi nghe thấy tín hiệu cảnh báo tàu sắp chạy qua.
“Tôi nghe một tiếng va chạm lớn rồi thêm một tiếng nữa. Tôi nghe thấy thứ gì đó đâm vào xe của mình. Sau đó tôi thấy đoàn tàu chạy qua, kéo lê chiếc xe buýt theo", ông cho hay.
Ông cho biết sau vụ va chạm, ông phát hiện một người mắc kẹt dưới gầm xe, với bên chân bị gãy.
Kittipong nói rằng ông không thấy các thanh chắn đường sắt hạ xuống.
"Tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang hoạt động tại Trung Đông, thực thi lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các tàu đến và đi từ cảng Iran", Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội hôm nay.
Vị trí cụ thể của chiến hạm Mỹ không được tiết lộ. Bài viết kèm hình ảnh trực thăng chở nhu yếu phẩm từ tàu hậu cần USNS Carl Brashear để chuyển cho USS Abraham Lincoln trên biển Arab hôm 18/4.
CENTCOM cũng thông báo tàu sân bay USS Gerald R. Ford đã tiến vào khu vực do cơ quan này phụ trách, bắt đầu thực hiện các nhiệm vụ hàng không ở Biển Đỏ. Trong khi đó, nhóm tác chiến tàu sân bay George H. W. Bush đang di chuyển ngoài khơi Madagascar, phía đông châu Phi để hướng tới Trung Đông.
Đây là lần đầu tiên CENTCOM xác nhận tàu sân bay USS Abraham Lincoln trực tiếp tham gia chiến dịch phong tỏa các cảng biển của Iran.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine hôm 16/4 cho biết chiến dịch phong tỏa do một khu trục hạm dẫn đầu và USS Abraham Lincoln "chỉ hiện diện trong khu vực". CENTCOM sau đó cũng mô tả tàu sân bay "đang di chuyển trên biển Arab".
Tàu sân bay USS Abraham Lincoln mang theo loạt tiêm kích tàng hình F-35C, chiến đấu cơ F/A-18E/F, máy bay tác chiến điện tử EA-18G, phi cơ cảnh báo sớm E-2D, trực thăng lai CMV-22B và trực thăng săn ngầm.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) từng nhiều lần phát động tấn công USS Abraham Lincoln bằng tên lửa, máy bay không người lái và xuồng tự sát, nhưng hải quân Mỹ khẳng định nỗ lực này không ảnh hưởng tới hoạt động của chiến hạm.
Trong sự việc hồi giữa tháng 3, một phương tiện của Iran đã áp sát USS Abraham Lincoln. Khu trục hạm hộ tống của Mỹ bắn pháo nhưng không ngăn được đối phương, buộc trực thăng vũ trang cất cánh và phóng tên lửa hạ mục tiêu.
Quân đội Mỹ ngày 13/4 bắt đầu nỗ lực chặn tàu thuyền đến và đi từ các cảng của Iran, sau khi cuộc đàm phán ở Pakistan hai ngày trước đó kết thúc mà không có kết quả và Iran từ chối mở cửa trở lại tuyến đường biển trọng yếu nói trên.
Iran ngày 17/4 thông báo mở cửa eo biển Hormuz để hoan nghênh lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực, song tiếp tục phong tỏa tuyến hàng hải này chỉ sau một ngày để đáp trả chiến dịch ngăn chặn cảng biển do Mỹ thực thi.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei tuyên bố Mỹ phong tỏa các cảng và bờ biển của Iran không chỉ vi phạm lệnh ngừng bắn do Pakistan làm trung gian, mà còn là "hành động bất hợp pháp, phạm tội và trừng phạt tập thể người dân".
Căng thẳng leo thang từ hôm 19/4, khi tàu khu trục USS Spruance của Mỹ nã pháo, vô hiệu hóa tàu hàng Touska treo cờ Iran khi nó di chuyển ở biển Oman. Thủy quân lục chiến Mỹ triển khai từ tàu đổ bộ USS Tripoli đã khống chế tàu hàng Iran sau đó.
Tehran cáo buộc đây là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn, đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả quyết liệt. Giới chức Iran cũng cho rằng các động thái của Mỹ gần đây cho thấy nước này không nghiêm túc về đàm phán hòa bình, do đó chưa xác nhận sẽ tham gia vòng đối thoại thứ hai tại Islamabad.
