Khi màn đêm buông xuống tại ngôi làng nhỏ Doradal ở Colombia, sự yên tĩnh thường bị phá vỡ bởi những tiếng bước chân nặng nề của các “cư dân” khổng lồ nặng hơn 1,3 tấn đi ngang qua vườn nhà, sân trường và hiên nhà dân.
Dọc theo con sông Magdalena – tuyến sông lớn nhất Colombia – nhiều ngư dân cho biết, lưới đánh cá ngày càng ít cá da trơn hơn trước, thay vào đó là những gợn sóng lớn do đàn hà mã tạo ra. Nhiều người thậm chí không dám thả câu vào ban đêm.
“Chúng đã làm thay đổi cuộc sống của chúng tôi”, ngư dân Giovanny Contreras nói khi lái thuyền qua một con hà mã đực đang nổi trên mặt nước.
Ít ai ngờ rằng nơi cách xa quê hương châu Phi hàng nghìn cây số, loài động vật này lại sinh sôi mạnh giữa Colombia. Tất cả bắt đầu từ sở thích kỳ quái của trùm ma túy khét tiếng Pablo Escobar.
Từ “thú cưng” của trùm ma túy đến đại họa sinh thái
Trong thập niên 1980, trùm ma túy Escobar đưa 4 con hà mã về nuôi tại dinh thự Hacienda Nápoles rộng hơn 2.000ha của mình. Chúng gia nhập cùng hàng loạt động vật ngoại lai như voi, hươu cao cổ, tê giác, lạc đà, chuột túi…
Sau khi Escobar bị cảnh sát tiêu diệt năm 1993, khu điền trang bị bỏ hoang. Phần lớn động vật được chuyển tới sở thú, riêng đàn hà mã bị bỏ mặc giữa môi trường tự nhiên thuận lợi.
Không có thiên địch như sư tử hay cá sấu, chúng nhanh chóng sinh sản ngoài kiểm soát.
Hiện Colombia ước tính có khoảng 200 con hà mã hoang dã. Đây là quần thể duy nhất ngoài châu Phi. Các nhà khoa học dự báo con số này có thể vượt 1.000 con vào năm 2035 nếu không kiểm soát.
Giới chuyên gia cảnh báo đàn hà mã có thể phá hủy hệ sinh thái địa phương, cạnh tranh nguồn thức ăn với các loài bản địa như lợn nước capybara hay bò biển, đồng thời làm thay đổi chất lượng nước sông do lượng chất thải khổng lồ.
Kế hoạch tiêu hủy gây tranh cãi
Sau nhiều năm tìm giải pháp, đầu tháng 4 năm nay, chính phủ Colombia gần đây công bố kế hoạch trị giá 2 triệu USD (hơn 52 tỷ đồng) nhằm tiêu hủy 80 con hà mã bằng thuốc gây chết hoặc bắn hạ.
Đây được xem là biện pháp cuối cùng sau khi nhiều nỗ lực khác thất bại.
Trước đó, Colombia từng cố gắng di dời hà mã sang các quốc gia khác nhưng rất ít nơi chấp nhận. Việc triệt sản cũng cực kỳ khó khăn, cần ít nhất 8 người để bắt giữ, gây mê và phẫu thuật cho mỗi con.
Kế hoạch tiêu hủy lập tức gây chia rẽ dư luận giữa các nhóm bảo vệ động vật và giới bảo tồn sinh thái.
Mới đây, một tỷ phú Ấn Độ thậm chí từng đề nghị tiếp nhận số hà mã này vào khu bảo tồn tư nhân, song việc vận chuyển hàng chục con hà mã xuyên lục địa được đánh giá vô cùng phức tạp.
Từ cơn ác mộng tới mỏ vàng du lịch
Kế hoạch tiêu hủy cũng chia rẽ sâu sắc người dân Doradal – nơi đặt dinh thự cũ của Escobar. Tại đây, đàn hà mã duy nhất ngoài châu Phi lại trở thành mỏ vàng du lịch và dần định hình bản sắc địa phương.
“Tôi hiểu rằng họ cần loại bỏ hoặc di dời chúng. Nhưng suy cho cùng, chúng cũng chỉ là động vật, không có lỗi cho những quyết định của tên trùm ma túy”, anh Samy Castaño, 35 tuổi, sống đối diện một hồ đầy hà mã, chia sẻ.
Người đàn ông đồng thời chỉ trích chính quyền Colombia đã không hành động quyết liệt từ nhiều năm trước.
Nhưng suốt nhiều năm, đàn hà mã đã trở thành một phần kỳ lạ trong đời sống thường nhật ở ngôi làng tại Doradal.
Khách du lịch tới đây được chào đón bằng các bức tượng hà mã đầy màu sắc, Người dân mở tour ngắm hà mã. Nhiều người dân địa phương nhìn chúng với tâm trạng pha trộn giữa tự hào, thương cảm và dè chừng.
Hà mã là động vật có vú trên cạn lớn nhất sau voi và tê giác. Chúng nổi tiếng hung dữ, có thể chạy nhanh hơn con người và từng gây ra nhiều cái chết tại châu Phi.
Cho tới nay, các vụ tấn công ở Colombia còn hạn chế, dù người dân liên tục kể lại những lần chạm trán nguy hiểm khi hà mã đi kiếm ăn lúc bình minh hoặc hoàng hôn.
Năm 2020, một con hà mã từng tấn công một nông dân đang lấy nước bên bờ sông khiến người này gãy xương sườn và suýt thiệt mạng.
Năm 2023, một tài xế trên đường cao tốc đâm phải hà mã. Cú va chạm khiến con vật chết tại chỗ nhưng tài xế may mắn sống sót.
Các chuyên gia cảnh báo việc có người thiệt mạng chỉ còn là vấn đề thời gian.
“Khi đàn hà mã tiếp tục lan rộng, nguy cơ tai nạn sẽ ngày càng cao”, Katherine Corrales, chuyên gia về sinh vật xâm lấn làm việc cho cơ quan môi trường tại Boyacá nhận định.
Hiện khu điền trang cũ của trùm ma túy Colombia được chính quyền địa phương biến thành công viên giải trí tư nhân với cầu trượt nước và sở thú. Đến nay nơi này là điểm du lịch nổi tiếng.
Tại đây, du khách không còn nhắc tới tên của trùm ma túy. Du khách hiện có thể ngắm đàn hà mã hoang từ đài quan sát hoặc cho hai con hà mã nuôi nhốt tên Paco và Juaco ăn cà rốt.
“Đây không phải loài vật mà ngày nào bạn cũng được nhìn thấy”, nhân viên chăm sóc Henri Samil Perez nói khi nhắc các gia đình không cho trẻ trèo vào khu nuôi nhốt.
Được coi là mỏ vàng du lịch cho người dân Doradal, nhưng với người ngư dân, đàn hà mã là cơn ác mộng. Ngư dân Giovanny Contreras, 48 tuổi, cho biết ông rất mong kế hoạch tiêu hủy sớm bắt đầu.
Ông gần như bỏ hẳn việc đánh cá ban đêm. Trước khi, đó là thời điểm từng mang lại sản lượng lớn nhất. Nguyên nhân vì những con hà mã chìm dưới nước gần như vô hình trong bóng tối.
Ngư dân sợ vô tình lái thuyền đè lên cơ thể khổng lồ của chúng hoặc kích động một con hà mã đực. Chỉ một cú húc đầu, chúng cũng có thể phá hỏng thân thuyền.
“Mọi người cứ mãi nghĩ đến mạng sống của động vật. Nhưng tại sao không ai nghĩ tới nỗi khổ của ngư dân và những người nghèo sống bên bờ sông”, ông đặt câu hỏi.
Ngày 4/5, ông Võ Ngọc Thạch, Chủ tịch UBND phường Sông Cầu cho biết chính quyền đã làm việc với đại diện đoàn khách từ Gia Lai và chủ khách sạn Timothe Beach Hotel & Apartments về phản ánh "chặt chém" dịch vụ. Cơ quan chức năng ghi nhận việc khách sạn trả lại 2,5 triệu đồng cho khách, tuy nhiên chưa kết luận cơ sở có vi phạm về minh bạch giá hay không.
Trước đó, chị Trang Đài (Gia Lai) phản ánh trải nghiệm tệ tại cơ sở này trong hai ngày thuê phòng 29-30/4. Đoàn khách thuê phòng, tự mang đồ ăn và sử dụng bàn ghế của khách sạn. Theo chị Đài, chủ cơ sở gợi ý đoàn có thể ở lại ăn uống sau khi trả phòng và sẽ tính "giá hợp lý". Tuy nhiên, khi thanh toán, đoàn "sốc" với hóa đơn tổng cộng 14,5 triệu đồng.
Trong đó, phí dịch vụ phục vụ được tính riêng cho 3 bữa ăn là 1,8 triệu đồng, 900.000 đồng và 2,5 triệu đồng. Chị Đài cho rằng mức phí này không minh bạch vì đoàn tự nấu nướng. Ngoài ra, tiền bia cũng bị đẩy lên 900.000 đồng mỗi thùng, gấp gần đôi giá thị trường. Với hai thùng bia đoàn tự mang theo, khách sạn cũng phụ thu hơn 900.000 đồng.
"Tôi không hiểu phí dịch vụ khách sạn tính là gì, rất thiếu minh bạch", chị nói, cho biết như sáng ngày 30/4, đoàn tự làm bánh xèo ăn trong khuôn viên khách sạn. Các bữa ăn khác, đoàn hầu hết sử dụng đồ tự mang theo.
Giải thích về việc này, bà Bùi Thị Kim Bình, chủ khách sạn, cho biết dù đoàn lưu trú chỉ 12 người nhưng thực tế có tới 30 người tập trung ăn uống. Khoản phí dịch vụ thực chất là tiền công nhân viên dọn dẹp, rửa bát và khấu hao tài sản. "Đêm 29/4, đoàn ăn uống như tiệc cưới, nhân viên phải dọn đến 1h hôm sau. Ngày lễ, lương nhân viên phải chi trả cao nên mức giá đó là hợp lý", bà Bình nói.
Ngoài ra, chủ cơ sở cũng bày tỏ sự bức xúc khi nhóm khách mang theo loa kéo và hát karaoke sau 22h dù chưa có sự đồng ý, gây ảnh hưởng đến các khách lưu trú khác và hàng xóm xung quanh. Khi bị nhắc nhở, nhóm khách đã tự ý chuyển loa ra ngoài bãi biển để hát tiếp. Sáng sớm ngày 30/4, chị Bình xem lại camera và phát hiện nhóm khách tự ý cắm trại ngủ ngay trong sân của resort.
Theo quy định tại Luật Du lịch 2017, các cơ sở lưu trú có nghĩa vụ niêm yết công khai giá hàng hóa, dịch vụ và bán đúng giá niêm yết. Việc phụ thu các khoản phí phát sinh ngoài giá phòng cần được thỏa thuận rõ ràng và đồng thuận bằng văn bản hoặc xác nhận trước khi khách sử dụng dịch vụ.
Sự việc đang được cơ quan chức năng tiếp tục theo dõi và xử lý. Lãnh đạo ngành du lịch địa phương khuyến cáo du khách nên kiểm tra kỹ bảng giá dịch vụ phụ thu và yêu cầu xác nhận chi phí trước khi sử dụng không gian chung của cơ sở lưu trú để tránh tranh chấp.
Với chủ đề “Tinh hoa áo dài Việt - Sắc lụa sông Hàn”, Lễ hội Áo dài Đà Nẵng 2026 lần đầu tiên được thành phố tổ chức, hướng đến việc tôn vinh và lan tỏa giá trị áo dài trong đời sống đương đại.
Lễ hội diễn ra từ ngày 24 đến 26-4 tại nhiều không gian trung tâm thành phố Đà Nẵng và kết nối với đô thị cổ Hội An
Tại đêm khai mạc tối 24-4, các tiết mục trình diễn hát múa kết hợp thời trang áo dài đại diện cho các vùng miền, dân tộc Việt Nam đã tạo nên một không gian nghệ thuật đặc sắc. Đồng thời màn giới thiệu bộ sưu tập “Tinh hoa miền di sản” của nhà thiết kế Tuấn Nguyễn trên nền ca khúc “Dáng lụa Hà Đông”, mang đến nhiều cảm xúc cho khán giả.
Lễ hội là bước đi mới của Đà Nẵng trong cách tiếp cận áo dài, chuyển từ giá trị biểu trưng sang giá trị ứng dụng, đưa trang phục truyền thống từ không gian trình diễn đến gần hơn với đời sống thường nhật.
Qua đó thành phố hướng tới xây dựng hình ảnh điểm đến văn hóa sáng tạo, thân thiện và giàu bản sắc, đồng thời khuyến khích cộng đồng, doanh nghiệp, nhà thiết kế và nghệ nhân cùng tham gia phát triển, quảng bá áo dài.
Bên cạnh lễ khai mạc, chuỗi hoạt động phong phú của lễ hội mang đến nhiều trải nghiệm cho người dân và du khách như diễu hành áo dài “Dấu ấn Đà Nẵng”, chương trình trình diễn “Hội An - Sắc màu của lụa”, không gian trải nghiệm và may đo tại chỗ, chương trình nghệ thuật “Hội tụ sông Hàn” diễn ra tại cầu Nguyễn Văn Trỗi...
Bà Nguyễn Thị Hội An - Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng - cho biết lễ hội hướng đến việc tiếp tục tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị áo dài Việt Nam trong đời sống đương đại.
Thành phố cũng kỳ vọng từng bước xây dựng lễ hội trở thành hoạt động văn hóa thường niên mang bản sắc riêng, góp phần phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng, thu hút du khách trong và ngoài nước. Đồng thời đây cũng là dịp để khơi dậy niềm tự hào về di sản dân tộc, tạo không gian kết nối, sáng tạo giữa các nhà nghiên cứu, nghệ nhân, doanh nghiệp và cộng đồng.
Thông qua lễ hội, hình ảnh áo dài Việt Nam được kỳ vọng sẽ hiện diện sâu rộng hơn trong đời sống, từ trường học, công sở đến các hoạt động du lịch và giao lưu quốc tế, góp phần lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh hiện đại.
Mỗi bộ áo dài mang một dấu ấn riêng, tái hiện nét đẹp văn hóa của từng vùng miền qua chất liệu, họa tiết. Tất cả tạo nên một bức tranh đầy màu sắc và đậm nét ... của trang phục truyền thống Việt Nam.
Du khách nước ngoài thích thú theo dõi buổi trình diễn áo dài - Ảnh: THANH NGUYÊN
Với nhiều sự kiện chào hè ấn tượng, Quảng Ninh là điểm đến được du khách tại miền Bắc yêu thích trong hai kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30-4 sắp tới. Theo khảo sát của Tuổi Trẻ Online, nhiều du thuyền trên vịnh Hạ Long đã tạm dừng nhận khách.
Dịp nghỉ lễ, thời tiết tại miền Bắc được dự báo mát mẻ, không nắng nóng, tạo điều kiện cho du khách tham gia các hoạt động ngoài trời.
Tại Quảng Ninh, vịnh Hạ Long là điểm đến không thể bỏ qua trong dịp lễ sắp tới. Trong kỳ nghỉ này, du khách có xu hướng du lịch chậm.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Phạm Hà - CEO LuxGroup - cho biết trong hai dịp lễ cuối tháng 4, nhu cầu trải nghiệm du thuyền trên vịnh tăng rất mạnh, đặc biệt với các hành trình nghỉ ngắn ngày, điểm đến gần.
Hiện các du thuyền Heritage Bình Chuẩn tại vịnh Hạ Long và vịnh Lan Ha đã đạt 100% công suất, các tàu Emperor Cruises đạt khoảng 80% công suất. Du khách có xu hướng nghỉ ngắn 2-3 ngày nhưng trải nghiệm sâu hơn, yếu tố riêng tư cũng được quan tâm nhiều. Du khách chủ yếu đi theo nhóm nhỏ, gia đình.
Ngoài các hoạt động tham quan vịnh, du khách còn có nhiều trải nghiệm như workshop vẽ cho trẻ em, cắm hoa nghệ thuật, vẽ mặt nạ, học nấu ăn, học võ vovinam hay giăng buồm đón bình minh.
Đại diện Pradise Vietnam cho biết khách Việt có xu hướng đặt dịch vụ sát ngày nghỉ lễ. Vào các ngày nghỉ lễ chính, đơn vị này ghi nhận lượng khách tăng cao, nhiều tàu đã hết chỗ.
Bên cạnh tàu ngủ đêm, các sản phẩm tàu ngày với hải trình 4 tiếng, 7 tiếng cũng được du khách quan tâm. Các ngày chính lễ từ 1-5 đến 3-5 công suất tàu đạt 85-90%.
Tương tự, ông Đoàn Ngọc Bảo - Phó tổng giám đốc APC Corporation - chia sẻ tất cả các du thuyền của Ambassador đều ghi nhận công suất đạt gần 100% trong 2 kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương (10-3) và kỳ nghỉ 30-4, 1-5.
"Chúng tôi vẫn cung cấp các lựa chọn ở các hải trình khác nhau dành cho du khách như: hải trình ngủ đêm, du thuyền ngày hay du thuyền ăn tối. Do hai dịp lễ khá gần nhau, hầu như du khách sẽ quan tâm tới hầu hết các sản phẩm nhằm đáp ứng được lịch trình khác nhau.
Trong dịp lễ, cơ cấu khách khá cân bằng, 50% khách Việt và 50% khách nước ngoài", ông Bảo chia sẻ.
Thời gian qua, giá xăng dầu bị ảnh hưởng bởi tình hình căng thẳng tại Trung Đông, tuy nhiên các tàu trên vịnh Hạ Long, vịnh Lan Hạ vẫn đảm bảo không tăng giá, đồng thời có thêm nhiều trải nghiệm như tăng đồ uống, dịch vụ spa cho khách.
