Tại Nepal, việc cứu hộ bằng trực thăng ở vùng núi cao là một hoạt động sống còn. Ở vùng núi cao, nơi nồng độ oxy loãng và thời tiết thay đổi đột ngột, khả năng đưa người leo núi gặp nạn đến thủ đô Kathmandu trong vòng vài giờ đã cứu sống vô số người.
Lợi dụng tính cấp bách, ẩn mình trong hệ thống hợp pháp đó là một trong những mạng lưới gian lận bảo hiểm tinh vi nhất thế giới. Năm 2018, chính phủ đã thành lập một ủy ban điều tra, công bố báo cáo dài 700 trang và tuyên bố cải cách. Nhưng năm ngoái, Cục Điều tra Trung ương (CIB) thuộc Cảnh sát Nepal đã mở lại hồ sơ và phát hiện ra hành vi gian lận không những không dừng lại mà còn tăng.
Chiêu trò lừa đảo này hoạt động như thế nào?
Cơ chế của trò lừa đảo cứu hộ giả mạo khá đơn giản: Dàn dựng trường hợp cấp cứu y tế, gọi trực thăng, đưa du khách vào bệnh viện, và làm thủ tục yêu cầu. Nhưng sự tinh vi nằm chỗ: Một công ty bảo hiểm nước ngoài khó có thể xác minh được các sự kiện xảy ra ở độ cao 3.000 m trong một thung lũng hẻo lánh thuộc dãy Himalaya.
Cuộc điều tra của CIB đã xác định hai phương pháp chính để tạo ra một “tình huống khẩn cấp”.
Trường hợp đầu tiên liên quan đến những du khách không muốn đi bộ về. Các hướng dẫn viên sẽ đưa ra một giải pháp thay thế là vờ bị ốm và trực thăng sẽ đến. Hướng dẫn viên sẽ lo phần còn lại.
Phương pháp thứ hai đáng lo ngại hơn. Ở độ cao trên 3.000 mét, các triệu chứng nhẹ của say độ cao thường gặp. Độ bão hòa oxy trong máu có thể giảm, tay chân tê bì, đau đầu xuất hiện.
Trong hầu hết các trường hợp, chỉ cần nghỉ ngơi, uống đủ nước hoặc xuống dốc từ từ là đủ. Nhưng theo cuộc điều tra của CIB, các hướng dẫn viên và nhân viên khách sạn đã được huấn luyện để làm cho những người leo núi sợ hãi.
Họ nói với những người leo núi rằng có nguy cơ tử vong, chỉ cấp cứu mới có cửa sống. Hướng dẫn viên thậm chí bị cáo buộc trộn bột nở vào thức ăn để khiến tình trạng du khách trầm trọng hơn.
Ngay khi có lệnh “cứu hộ”, quá trình dàn xếp tài chính bắt đầu. Một chiếc trực thăng chở nhiều hành khách. Nhưng các hóa đơn riêng biệt với giá đầy đủ, được gửi đến công ty bảo hiểm của từng hành khách, như thể mỗi người có chuyến bay riêng.
Một chuyến bay thuê bao trị giá 4.000 USD trở thành một yêu cầu bồi thường 12.000 USD. Danh sách hành khách và bảng kê hàng hóa giả mạo được làm giả.
Tại bệnh viện, các nhân viên y tế trong mắt xích lừa đảo sẽ chuẩn bị bản tóm tắt xuất viện bằng chữ ký điện tử của các bác sĩ cấp cao chưa từng tham gia vào vụ việc và không có sự đồng ý của họ.
Hồ sơ nhập viện giả với những triệu chứng trầm trọng được tạo ra cho khách du lịch, trong khi khách thì thực sự đang cười đùa, uống bia ở hành lang bệnh viện.
Một nhân viên bệnh viện thậm chí dùng phim chụp X-quang của chính mình, được thực hiện khoảng một năm trước tại một bệnh viện khác làm hồ sơ điều trị cho những người leo núi, CIB cáo buộc.
Cơ cấu hoa hồng chi phối mạng lưới này đã được mô tả chi tiết trong các cuộc thẩm vấn của cảnh sát. Các bệnh viện trả 20-25% tiền bảo hiểm cho các công ty du lịch leo núi và thêm 20-25% cho các đơn vị cứu hộ bằng trực thăng để đổi lấy việc giới thiệu bệnh nhân.
Các hướng dẫn viên leo núi và công ty lữ hành của họ được hưởng lợi từ những hóa đơn được thổi phồng. Trong một số trường hợp, chính khách du lịch cũng được đề nghị chia hoa hồng bằng tiền mặt để tham gia phi vụ.
Những con số kinh ngạc
Từ năm 2022 đến năm 2025, các nhà điều tra đã xác định được 4.782 bệnh nhân nước ngoài được điều trị tại các bệnh viện liên quan. Trong số này, 171 trường hợp được xác nhận là các vụ giải cứu giả mạo. Trong giai đoạn đó, hai bệnh viện liên quan đã nhận thanh toán khoảng 18 triệu USD. Ba công ty dịch vụ cứu hộ thu về khoảng 30 triệu USD từ các chuyến bay cứu hộ.
CIB ví dụ, 4 du khách được giải cứu trên cùng một chuyến bay trực thăng, vào cùng một ngày. Tuy nhiên, các hồ sơ bảo hiểm tách ra thành 4 chuyến bay riêng, máy bay riêng, với tổng chi phí cứu hộ lên tới 31.000 USD, cộng thêm một hóa đơn bệnh viện riêng 12.000 USD.
Trong quá trình thẩm vấn, một bác sĩ của Bệnh viện Shreedhi cho biết chỉ riêng trong một khách, bệnh viện của ông đã trả khoảng 10,6 triệu rupee (gần 2 tỷ đồng) tiền hoa hồng cho dịch vụ trực thăng cứu hộ và thêm 1,5 triệu rupee (27 triệu đồng) cho các công ty điều hành tour leo núi.
“Bệnh viện của tôi chia hoa hồng để thúc đẩy kinh doanh”, ông nói trong một đoạn ghi âm.
Tại sao việc xác minh yêu cầu bồi thường bảo hiểm lại khó khăn?
Hầu hết hợp đồng bảo hiểm du lịch đều yêu cầu phải liên hệ với công ty bảo hiểm trước khi tiến hành cứu hộ. Tại dãy Himalaya, ở những vùng cao mà việc liên lạc rất khó khăn và nhiều khu vực không có tín hiệu điện thoại di động tốt, điều này hầu như không bao giờ xảy ra.
Đến khi công ty bảo hiểm được thông báo, việc sơ tán đã hoàn tất, bệnh nhân đã được đưa đến bệnh viện cách đó hàng trăm km ở thủ đô, và một công ty cứu hộ địa phương hoặc nhà điều hành tour đã bắt đầu chuẩn bị giấy tờ.
Mục tiêu của công ty cứu hộ là tối đa hóa số lượng hành khách trên mỗi chuyến bay nhưng lại tính phí riêng cho từng công ty bảo hiểm.
Mục tiêu của công ty du lịch là môi giới khách cho các nhà điều hành cứu hộ trả hoa hồng cao nhất.
Mục tiêu của bệnh viện là tiếp nhận bệnh nhân, thực hiện các thủ tục không cần thiết và duy trì mối quan hệ với các nhà điều hành tour mang lại bệnh nhân cho họ. Ở bất kỳ khâu nào trong chuỗi này, không có bên nào có lợi ích trùng khớp với lợi ích của công ty bảo hiểm chi trả bồi thường.
Năm 2018, sau những bài báo điều tra đầu tiên trên tờ The Kathmandu Post, một ủy ban điều tra của chính phủ đã dành nhiều tháng để điều tra. Báo cáo dài 700 trang, được đệ trình lên Bộ trưởng Du lịch, ghi nhận tình trạng gian lận tràn lan. Nhiều biện pháp được đưa ra nhưng đều không hiệu quả.
Cuộc điều tra thứ 2 được khởi xướng vào tháng 9/2025, khi một nhóm công dân đệ đơn khiếu nại mới lên CIB. Từ đây, cơ quan này phải mở lại các hồ sơ sau 8 năm.
Ngày 12/3 vừa qua, CIB đã buộc tội 32 cá nhân đến từ 3 công ty trực thăng cứu hộ, 2 bệnh viện và 10 công ty du lịch về các tội danh chống lại nhà nước và tội phạm có tổ chức.
Lần này, chính quyền dự định chấm dứt kế hoạch này trước khi nó gây thiệt hại trầm trọng cho ngành du lịch Nepal.
Ngày 15/5, Công an xã Chư Sê (tỉnh Gia Lai) cho biết đơn vị đã bàn giao Y Phơu Byă (SN 1981) và Y Đam Mdrang (SN 1993), cùng trú tại tỉnh Đắk Lắk, cho Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai để làm rõ hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Trước đó tối 29/4, Công an xã Chư Sê tiếp nhận tin báo của ông H.N.K. (SN 1970, trú tại xã Đam Giông 2, tỉnh Lâm Đồng) về việc bị 2 đối tượng trên lừa đảo chiếm đoạt 400 triệu đồng.
Theo trình báo của ông K., khoảng tháng 3, ông K. nhờ ông M.H.N. (SN 1971, trú tại xã Đam Rông 4, tỉnh Lâm Đồng) tìm mua thiên thạch. Sau đó, ông N. liên hệ Byă nhờ tìm mua.
Byă lên mạng xã hội tìm hiểu và biết nhiều người tin rằng thiên thạch có thể làm vỡ kính, đông thủy ngân. Byă bàn bạc với Mdrang làm thiên thạch giả nhằm lừa bán lấy tiền.
Hai đối tượng đã chuẩn bị nguyên liệu để làm thiên thạch giả. Các đối tượng còn chuẩn bị 2 tấm gương (trong đó có một tấm đã bị đập vỡ) cùng 2 ống thủy ngân (một ống ở trạng thái đông đặc) để dàn dựng màn kịch lừa đảo nạn nhân.
Sau đó Byă hẹn ông N. và ông K. đến tỉnh Đắk Lắk để thử nghiệm. Tại đây, Byă và Mdrang đặt thiên thạch giả lên gương và ống thủy ngân. Các đối tượng yêu cầu hai ông N. và K. đứng cách khoảng 10m để quan sát.
Lợi dụng lúc các nạn nhân mất tập trung, Byă tráo đổi bằng tấm gương vỡ và ống thủy ngân đông đặc đã được chuẩn bị sẵn. Tin rằng thiên thạch là thật, ông K. đồng ý mua với giá 400 triệu đồng.
Đến ngày 29/4, ông K. liên hệ 2 đối tượng để giao dịch. Sau khi nhận 400 triệu đồng và giao thiên thạch giả, Byă cùng Mdrang lên xe bỏ chạy. Biết bị lừa, ông K. vội trình báo công an.
Nhận được tin báo, Công an xã Chư Sê đã phối hợp lực lượng chức năng bắt giữ được Mdang. Qua công tác nghiệp vụ, Công an xã Chư Sê tiếp tục vận động Byă ra đầu thú và thu giữ toàn bộ số tiền 400 triệu đồng.
Gần đây, trên địa bàn Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa) xảy ra tình trạng người nước ngoài chạy xe máy, mô tô phân khối lớn vi phạm pháp luật về an toàn giao thông.
Vi phạm chủ yếu của những người nước ngoài này là không đội mũ bảo hiểm, lạng lách đánh võng, lái xe trong tình trạng say xỉn... gây mất an ninh trật tự, gây tai nạn chết người, chống người thi hành công vụ.
Mới đây nhất, Công an phường Nha Trang đã tạm giữ hình sự Smoliakov Konstantin (35 tuổi, quốc tịch Nga) để điều tra về tội "vi phạm quy định về giao thông đường bộ gây hậu quả nghiêm trọng".
Sau khi uống rượu, Smoliakov Konstantin đã lái xe máy và tông chết một cụ bà 70 tuổi đang đi qua đường Trần Phú trên vạch đường dành cho người đi bộ.
Qua kiểm tra, cảnh sát cho biết nồng độ cồn của Smoliakov ở mức 268,8mg/100ml máu - gấp hơn 3 lần khung phạt cao nhất với vi phạm nồng độ cồn.
Trước đó, vào tháng 8-2025, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Khánh Hòa đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và cấm đi khỏi nơi cư trú đối với Khafizov Artur (19 tuổi, quốc tịch Nga) để điều tra tội "chống người thi hành công vụ".
Sau khi uống rượu, Khafizov Artur đã lái xe máy trở về nhà, khi đến đường Trần Phú (phường Nha Trang), nam thanh niên này đã tông vào một người phụ nữ 53 tuổi.
Sau khi gây tai nạn, thay vì phối hợp với cơ quan chức năng giải quyết, thanh niên người Nga nêu trên lại chống đối và đấm vào miệng cán bộ cảnh sát giao thông gây thương tích.
Cũng trong tháng 8-2025, dư luận bức xúc với việc một thanh niên người nước ngoài phóng xe tốc độ cao, lạng lách trên đường phố Nha Trang. Sau khi vụ việc được phản ánh lên mạng xã hội, nam thanh niên này đã "lặng lẽ" xuất cảnh sang Trung Quốc.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ Online, thực tế trong thời gian qua, tình trạng người nước ngoài vi phạm trật tự an toàn giao thông trên địa bàn Nha Trang vẫn còn tiếp diễn, đặc biệt vào các khung giờ từ 21h đến 23h tại các tuyến đường Phạm Văn Đồng, Trần Phú, Nguyễn Thị Minh Khai...
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, thượng tá Đào Xuân Trường - Trưởng Công an phường Nha Trang - nhìn nhận thời gian gần đây tình hình vi phạm trật tự an toàn giao thông, an ninh trật tự trên địa bàn liên quan đến người nước ngoài có chiều hướng phức tạp.
Theo ông Trường, để "chặn đứng" người nước ngoài vi phạm giao thông, lực lượng chức năng không chỉ xử lý rốt ráo các trường hợp vi phạm, mà còn phải chế tài nghiêm khắc, xử lý hình sự các cơ sở kinh doanh cho người nước ngoài thuê xe máy tự lái khi không đủ điều kiện.
Ông nói cách tuyên truyền hiệu quả nhất trong thời điểm này là đưa thông tin các quy định phát luật của Việt Nam vào những hội, nhóm của người nước ngoài đang sinh sống trên địa bàn, từ đó họ sẽ tiếp cận nhanh chóng.
Còn trung tá Lê Đức Thuận - Đội phó Đội Cảnh sát giao thông đường bộ (Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Khánh Hòa) - cho biết người nước ngoài lưu thông trên các tuyến đường ở Nha Trang thường vi phạm các lỗi như không có giấy phép lái xe, phóng nhanh, vượt ẩu, vi phạm nồng độ cồn...
Đơn vị này đã điều tra cơ bản để nắm các cơ sở, tổ chức, cá nhân cho người nước ngoài thuê xe, đồng thời đã mời các chủ cơ sở này làm việc, yêu cầu phải cam kết kiểm tra điều kiện của người nước ngoài khi thuê xe.
"Chúng tôi cũng bố trí các tổ công tác tập trung ở những tuyến đường, địa bàn mà người nước ngoài hay lái xe để kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm" - trung tá Thuận cho hay.
Ở góc độ địa phương, ông Trần Xuân Tây - Chủ tịch UBND phường Nha Trang - cho biết phường sẽ tích cực tuyên truyền, vận động, nhắc nhở các cơ sở cho thuê xe hơi, mô tô, xe máy trên địa bàn nhận thức rõ trách nhiệm hình sự nếu để xảy ra tai nạn giao thông từ nghiêm trọng trở lên khi cho người nước ngoài không đủ điều kiện thuê xe.
Bên cạnh đó, phường tổ chức kiểm tra và yêu cầu tất cả các cơ sở cho thuê ô tô, xe máy trên địa bàn ký cam kết chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật trong việc kinh doanh dịch vụ cho thuê xe.
"Nha Trang kiên quyết xử phạt vi phạm hành chính hoặc thu hồi giấy phép kinh doanh đối với các cơ sở kinh doanh giao phương tiện cho người không đủ điều kiện" - ông Tây cho hay.
Ngày 15/5, Phòng Cảnh sát hình sự Công an Tp.Cần Thơ cho biết đã phối hợp Phòng Cảnh sát hình sự Công an Tp.Hải Phòng và Công an phường Hoà Bình (Hải Phòng) truy bắt Trần Văn Sơn (SN 1994).
Trần Văn Sơn là đối tượng trộm cắp tài sản trị giá hơn 1,5 tỷ đồng tại phường Sóc Trăng (Tp.Cần Thơ).
Trước đó lúc 18h ngày 30/4, một cặp vợ chồng khi đi du lịch về nhà tại khu dân cư Minh Châu, phường Sóc Trăng, phát hiện nhà có dấu hiệu bị kẻ gian cạy phá, trộm cắp tài sản.
Qua kiểm tra chủ nhà phát hiện bị mất trộm nhiều vàng nữ trang, trang sức kim cương và tiền mặt 20 triệu đồng; tổng giá trị khoảng 1,5 tỷ đồng.
Ngay sau đó, Phòng Cảnh sát hình sự Công an Tp.Cần Thơ phối hợp các đơn vị nghiệp vụ khám nghiệm hiện trường, điều tra, truy xét đối tượng gây án.
Qua trích xuất camera an ninh, cảnh sát xác định đây là đối tượng chuyên nghiệp, nguỵ trang kín đáo. Lực lượng chức năng khoanh vùng nghi can xác định thủ phạm là Trần Văn Sơn; đối tượng đã bỏ trốn về T.Hải Phòng sau khi gây án.
Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Ban Giám đốc Công an Thành phố, với tinh thần quyết tâm xử lý đối tượng phạm tội, Phòng Cảnh sát hình sự đã cử một tổ công tác vượt hơn 2.000km để truy bắt đối tượng.
Qua xét hỏi, Sơn thừa nhận do cần tiền tiêu xài nên Sơn nảy sinh ý định vào các tỉnh phía nam tìm nhà giàu để đột nhập trộm cắp tài sản.
Ngày 28/4, Sơn đi máy bay từ Tp.Hải Phòng vào Tp.HCM rồi đi mua công cụ gây án.
Ngày 29/4, Sơn bắt xe khách từ Bến xe Miền Tây đến Cà Mau, sau đó thuê xe ôm chở đến các khu dân cư để tìm nơi gây án.
Thấy một căn biệt thự lớn đang mở cửa và chỉ có một người giúp việc lớn tuổi bên trong, tên trộm trèo qua rào nấp ở nóc nhà, đợi lúc không còn ai mới ra tay trộm nhiều nữ trang, trang sức kim cương cùng 20 triệu đồng.
Sau khi lấy được tài sản, Sơn nhanh chóng tẩu thoát, tiếp tục thuê xe ôm chở đến cầu Cần Thơ rồi bắt xe khách đi Tp.HCM. Trên đường đi, Sơn xuống xe đi bộ một đoạn để tránh sự truy vết của lực lượng công an, tìm đến một nhà nghỉ thay quần áo, thay đổi đặc điểm nhận dạng.
Sau đó, Sơn tiếp tục bắt một xe khách khác đi đến Tp.HCM. Từ đây, Sơn lần lượt bắt các chuyến xe khách đi Đà Lạt, Nha Trang, sau cùng là đi máy bay ra Hà Nội để tiêu thụ tài sản trộm cắp được.
Hiện Phòng Cảnh sát hình sự Công an Tp.Cần Thơ đang tiếp tục củng cố hồ sơ điều tra để xử lý đối tượng Sơn theo quy định của pháp luật.
