Đây là chia sẻ của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn trong buổi làm việc với Vụ Giáo dục đại học chiều 6-5.
Chia sẻ tại buổi làm việc, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh giáo dục đại học là lĩnh vực vô cùng quan trọng, yêu cầu trong giai đoạn mới rất cao, mọi công việc phải bảo đảm nhanh, hiệu quả và chất lượng.
Theo ông Sơn, nếu thực sự phát huy đầy đủ trách nhiệm, quyết liệt và đúng hướng thì sẽ không có nhiều công việc chậm, muộn như thời gian qua.
Bộ trưởng yêu cầu lãnh đạo Vụ Giáo dục đại học và các chuyên viên tiếp tục siết chặt kỷ cương, kỷ luật công vụ, bảo đảm “6 rõ”, tăng cường giám sát, kiểm đếm tiến độ và có chế tài rõ ràng trong thực hiện nhiệm vụ.
Về chuyên môn, Bộ trưởng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương pháp làm việc, chuyển từ tư duy quản lý từ kiểm soát hành chính sang quản trị theo chuẩn và dữ liệu.
Theo đó, công tác quản lý cần tập trung vào những nội dung cốt lõi như chuẩn chương trình đào tạo, chuẩn cơ sở giáo dục đại học và hệ thống dữ liệu về tuyển sinh, người học.
Ông Sơn nhấn mạnh tư duy hiện nay phải là tư duy kiến tạo phát triển, luôn đặt câu hỏi “mình giúp gì được cho các trường, cho sinh viên, cho giảng viên”, thay vì chủ yếu đặt ra quy định để kiểm soát, hạn chế. Những cơ sở giáo dục làm tốt, đầu tư bài bản cần được khuyến khích phát triển. Việc cấp phép chỉ tập trung với một số ngành đặc thù, có yêu cầu quản lý riêng.
Đối với việc xây dựng đề án, chiến lược, chương trình, ông Sơn yêu cầu phải làm rõ mục tiêu, nội hàm, nguồn lực và tính khả thi. Không chỉ nêu tên nhiệm vụ mà phải xác định rõ làm để làm gì, giải quyết vấn đề gì và tác động ra sao.
Bộ trưởng cũng đề nghị Vụ Giáo dục đại học rà soát lại chức năng, nhiệm vụ trong bối cảnh mới; ngoài công tác tuyển sinh, chương trình đào tạo cần quan tâm làm rõ các vấn đề về tài chính giáo dục đại học, đào tạo sau đại học gắn với nghiên cứu khoa học, phát triển đội ngũ giảng viên… với tinh thần không chỉ “làm gì” mà còn “chịu trách nhiệm về điều gì”.
Về một số nhiệm vụ cụ thể, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn lưu ý nguyên tắc “nắm ít nhưng nắm việc quan trọng”. Những vấn đề phức tạp phải được xử lý theo hướng đơn giản, hiệu quả. Trọng tâm thời gian tới là chiến lược phát triển giáo dục đại học, sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học.
Đối với công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ trưởng yêu cầu các văn bản còn nợ đọng phải trình trước ngày 20-5, phấn đấu hoàn thành toàn bộ các văn bản còn lại trước ngày 1-7.
Đồng thời tiếp tục rà soát, tinh gọn danh mục ngành đào tạo, làm rõ định hướng quốc tế hóa giáo dục đại học và xác định rõ các nhiệm vụ ưu tiên trong xử lý công việc.
Bộ trưởng nhấn mạnh phương châm hành động của Vụ Giáo dục đại học trong thời gian tới là “Đoàn kết thống nhất – Tăng tốc mạnh mẽ – Kết quả thực chất”. Trong đó, đoàn kết thống nhất là nền tảng tạo nên sức mạnh, cũng là yêu cầu về đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ lãnh đạo và công chức của vụ.
Điều này đồng nghĩa, cứ 10 đương đơn thì sẽ có ít nhất 3 người trượt visa du học Mỹ, trong bối cảnh năm 2025 chứng kiến một số thay đổi trong quy trình xét duyệt, như siết kiểm tra thông tin mạng xã hội hay hạn chế trường hợp được miễn phỏng vấn khi gia hạn visa. Tuy nhiên, thống kê không chỉ rõ tỷ lệ trượt của tất cả các nước mà chỉ đề cập đến số liệu chung của khu vực và một số nước nhất định, không bao gồm Việt Nam.
Trong đó, châu Phi đứng đầu về tỷ lệ từ chối với 64% và xếp sau là châu Á với 41%. Ngược lại, tỷ lệ trượt visa du học Mỹ trong năm 2025 thấp nhất tại châu Âu, ở mức 9%.
Dữ liệu do Bộ Ngoại giao Mỹ cung cấp cho tập đoàn giáo dục đa quốc gia Shorelight, được nêu trong báo cáo mới của đơn vị này về tỷ lệ từ chối cấp visa du học Mỹ trong 10 năm qua - từ 2015 tới 2025. Trước đó, tỷ lệ trượt visa từng lập đỉnh vào năm 2020, ở mức 33%, khi dịch Covid-19 bắt đầu bùng phát trên toàn cầu. Tuy nhiên tỷ lệ này giảm còn 25% vào năm 2021 và tăng lên 31% trong 3 năm liên tiếp từ 2022-2024, trước khi cán mốc 35%.
"Nhìn chung, tỷ lệ từ chối visa du học F-1 tăng mạnh trong thập niên qua và vẫn duy trì ở mức cao. Từ 2015 tới 2020, tỷ lệ từ chối tăng đều đặn tại nhiều khu vực. Dù con số này có vẻ đã ổn định trong 2023, 2024, song dữ liệu mới nhất từ 2025 cho thấy xu hướng này đang tái diễn", báo cáo có đoạn.
Một diễn biến đáng chú ý trong dữ liệu năm 2025 là số lượng quốc gia có tỷ lệ từ chối visa vượt ngưỡng 70-80% ngày càng tăng so với 2024, còn số nước nằm trong nhóm trung bình (30-50%) lại giảm. Từ bức tranh đối sánh, thống kê 2025 cũng cho thấy có một nhóm tỷ lệ trượt cao đang thành hình, bao trùm phần lớn các quốc gia khu vực Nam bán cầu. Bối cảnh này, theo Shorelight, có thể làm "suy yếu nguyên tắc xét duyệt visa dựa trên năng lực".
"Khi xác suất nhập cảnh của một du học sinh phụ thuộc vào nơi sinh nhiều hơn là năng lực học thuật hoặc khả năng tài chính, tính liêm chính của hệ thống visa Mỹ sẽ bị tổn hại", báo cáo nêu.
Trả lời tờ Inside Higher Ed về dữ liệu của báo cáo, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết: "Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang duy trì các tiêu chuẩn cao nhất về an ninh quốc gia, an toàn công cộng thông qua quy trình xét duyệt visa, khẳng định rõ rằng việc nhập cảnh vào Mỹ là một đặc quyền chứ không phải quyền đương nhiên và sự an toàn của người dân Mỹ luôn được đặt lên hàng đầu".
Người này chia sẻ thêm, tất cả đơn xin visa đều được xem xét theo từng trường hợp cụ thể, tuân thủ luật pháp Mỹ và quyết định cấp hay từ chối sẽ dựa trên những thông tin, hoàn cảnh của mỗi cá nhân.
Trong khi đó, Phái đoàn Ngoại giao Mỹ tại Việt Nam thời gian qua liên tục đăng tin khuyến nghị đương đơn không đưa hộ chiếu cho người lạ hay dịch vụ trung gian và tuyệt đối không ký vào các mẫu đơn còn để trống. Song song đó, đương đơn không mua hoặc sử dụng giấy tờ giả để tránh nguy cơ bị cấm nhập cảnh vào Mỹ vĩnh viên, cũng như trả lời trung thực và đầy đủ trước khi nộp đơn DS-160.
Cũng theo Phái đoàn Ngoại giao Mỹ tại Việt Nam, ứng viên nên tự điền đơn ở địa chỉ ustraveldocs.com với lệ phí là 185 USD (4,8 triệu đồng). "Cảnh giác với các đối tượng lừa đảo thu phí cao hơn để nộp đơn hoặc đặt lịch phỏng vấn thay cho bạn", bài đăng trên mạng xã hội của Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội lưu ý.
"Các dịch vụ trung gian không thể tác động tới quyết định cấp visa. Trên thực tế, việc dùng trung gian có thể làm giảm cơ hội được cấp visa du học", một bài đăng khác cảnh báo. Phía Mỹ cũng cho biết công dân Việt Nam có thể tham khảo thông tin xin visa du học trên trang web chính thức được cập nhật thường xuyên.
Trước đó, dữ liệu công bố hồi tháng 3 của Bộ Ngoại giao Mỹ chỉ ra rằng, số lượng visa du học cấp mới cho người nước ngoài vào hè 2025 giảm tới 35,6% so với 2024, trong bối cảnh Mỹ từng tạm dừng cấp lịch hẹn phỏng vấn visa du học gần một tháng ở hè 2025. Tuy nhiên, Việt Nam không chịu tác động quá lớn bởi biến động này vì tỷ lệ giảm chỉ ở mức 25%, với 9.673 visa du học cấp mới vào hè 2025.
Theo thống kê của Cơ quan Thực thi di trú và hải quan Mỹ (ICE), năm 2024 tổng cộng có 36.176 người Việt du học Mỹ, xếp thứ 6 về số du học sinh và tiếp tục đà tăng trưởng kể từ sau Covid-19. Nhưng nếu xét riêng số lượng tại các trường từ mẫu giáo đến lớp 12 (K-12), Việt Nam đông thứ 2 với 4.252 người, chỉ sau Trung Quốc. Riêng năm học 2023-2024, du học sinh Việt đóng góp hơn 1 tỉ USD cho nền kinh tế Mỹ, theo Tổng lãnh sự quán Mỹ.
Hệ thống cũng ghi nhận thí sinh miễn thi ngoại ngữ là 8.065 trường hợp (chiếm 0,67%), giảm rất mạnh so với những năm gần đây (từ 47.000 - 67.000 em). Tỷ lệ đăng ký dự thi các môn ngoại ngữ giữ số lượng cao với gần 350.000 thí sinh.
Ông Huỳnh Văn Chương cho rằng, việc này cũng đã dự báo trước, các em mong muốn đăng ký thi trực tiếp tại kỳ thi để lấy điểm xét tuyển sinh ĐH.
Trước năm 2025, ngoại ngữ là môn thi bắt buộc cùng với ngữ văn và toán. Nhiều học sinh không có nhu cầu lấy điểm môn này để xét tuyển đại học nên đăng ký miễn thi nhằm giảm áp lực.
Quy chế thi từ năm 2025, ngoại ngữ trở thành môn lựa chọn đồng thời thí sinh đủ điều kiện miễn thi cũng không được quy đổi điểm xét tốt nghiệp THPT như trước. Ví dụ, giai đoạn trước, thí sinh có chứng chỉ IELTS 4.0 trở lên đã được quy đổi thành điểm 10 môn ngoại ngữ.
Theo quy chế thi tốt nghiệp THPT, thí sinh được miễn thi môn ngoại ngữ nếu có một trong 22 chứng chỉ. Trong đó, 12 chứng chỉ môn tiếng Anh, còn lại ở các môn tiếng Nga, Pháp, Trung Quốc, Đức, Nhật, Hàn. Yêu cầu tối thiểu mà thí sinh cần đạt là tương đương bậc 3/6 (B1) trở lên.
Cũng theo Cục trưởng Huỳnh Văn Chương, hệ thống đăng ký thi rất ổn định và hầu như thí sinh không gặp khó khăn nào. Năm nay cũng là năm 100% thí sinh có thể đăng ký trực tuyến, kể cả thí sinh tự do.
"Từ nay đến hết 17 giờ ngày 5.5, các em vẫn có quyền rà soát lại thông tin và vẫn được quyền điều chỉnh môn thi và các thông tin nếu có sai sót", ông Chương lưu ý và nhắn nhủ các thí sinh cần giữ gìn sức khoẻ, sắp xếp thời gian hợp lý để tập trung ôn tập kỹ các môn đã đăng ký thi tốt nghiệp.
"Các em cần bám sát kế hoạch ôn thi của nhà trường, tham gia thi thử để có thêm nhiều trải nghiệm, kinh nghiệm kỳ thi và đánh giá được các nội dung còn hạn chế, qua đó tập trung ôn tập kỹ hơn", ông Chương nói.
Đặc biệt, theo ông Chương, năm nay muốn xét tuyển ĐH dù bằng phương thức nào cũng cần tổ hợp 3 môn xét tuyển phải đạt 15 điểm thi tốt nghiệp THPT trở lên, dự kiến một số ngành học sẽ được hỗ trợ học bổng. Đây cũng là cơ hội mà các em cần cân nhắc khi đăng ký môn thi phù hợp với tổ hợp các môn vào các ngành yêu thích.
Diện ưu tiên năm nay được điều chỉnh để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đồng nhất với nhóm được ưu tiên trong tuyển sinh ĐH, CĐ để các cơ quan thuận lợi rà soát. Theo đó, thí sinh được cộng 0,25 - 0,75 điểm tùy theo khu vực ưu tiên.
Nếu như năm trước có 2 loại đề thi, 2 quy chế thi ứng với 2 chương trình giáo dục phổ thông 2006 và 2018, thì năm nay chỉ còn 1 đề thi, 1 quy chế.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 diễn ra ngày 11 - 12.6. Điểm thi dự kiến được công bố vào 8 giờ ngày 1.7, tất cả đều đẩy sớm so với năm 2025.
