Ngày 10-4, thảo luận tại tổ, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh vấn đề phát triển khoa học – công nghệ phục vụ phát triển kinh tế – xã hội được hay không cốt lõi nằm ở việc thu hút và phát triển nhân tài.
Theo ông, có hai nguồn thu hút nhân tài, trong đó, nguồn nhân tài nhanh nhất, hiệu quả lớn nhất là cần tập trung thu hút các chuyên gia, nhà khoa học từ nước ngoài về, đặc biệt, người Việt Nam ở nước ngoài.
Vấn đề này đã được nêu trong nghị quyết 71, kết luận 18… nhưng trong định hướng phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn tới cần đưa nội dung này vào để thực hiện.
Nguồn thứ hai, theo ông là đào tạo và phát triển ở trong nước để thu hút những người giỏi trong các lĩnh vực khác nhau về làm nghiên cứu trong đại học, góp phần vừa nghiên cứu phát triển vừa đào tạo được nguồn nhân lực kế cận.
Bộ trưởng nói đã tham mưu xây dựng đề án về phát triển nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao gồm công nghệ lõi, chiến lược, khoa học cơ bản…
Bộ trưởng cũng cho biết, sẽ có nghị định về học bổng cho sinh viên, nghiên cứu sinh trong các ngành, hiện đang trình Chính phủ với nhiều đột phá để thu hút người giỏi, học sinh giỏi.
Từ đó, có đội ngũ nghiên cứu sinh, tiến sĩ toàn thời gian và không chỉ đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn công nghệ lớn khi vào Việt Nam mà để phát triển khoa học công nghệ, phát triển công nghệ lõi trong nhiều lĩnh vực để đảm bảo tự chủ chiến lược.
Một nội dung khác, ông chỉ rõ cần tạo nguồn nhân lực có kỹ năng nghề cao. Đây là giải pháp đột phá quan trọng để tạo ra tăng trưởng hai con số. Nếu không có lực lượng lao động kỹ năng nghề cao thì không thể thu hút đầu tư, không thể tăng năng suất lao động.
Ông đề nghị trong dự thảo nghị quyết về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, ngoài hạ tầng giao thông, xây dựng, phải đầu tư mạnh cho các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nói muốn có nhân lực chất lượng cao ở đại học và nghề nghiệp, gốc vẫn là giáo dục phổ thông.
Theo Bộ trưởng, số năm đi học trung bình của người Việt Nam vẫn còn thấp. Nghiên cứu của thế giới chỉ ra muốn vượt qua mức thu thập trung bình thì số năm đi học trung bình phải cao.
Họ cũng thống kê nếu tăng được 1 năm đi học trung bình của người dân, sẽ đóng góp khoảng 3-6% vào GDP. Với từng người, trung bình đi học tăng thêm 1 năm giúp thu nhập tăng thêm khi trưởng thành là 8-10%.
Vì vậy, Bộ trưởng nhấn mạnh việc phổ cập giáo dục phổ thông và cấp học tương đương – trung học nghề là yêu cầu hết sức cấp thiết.
Ông nhấn mạnh thêm đầu tư cho giáo dục không chỉ là vấn đề xã hội mà là đầu tư cho phát triển.
“Trong thời gian tới – 5 năm tới, phải làm sao đảm bảo mọi người dân có nhu cầu học tập phải được học, ít nhất hết phổ thông và tương đương. Đây là điều hết sức quan trọng, tạo lực lượng lao động có trình độ và tăng năng suất lao động”, Bộ trưởng nêu.
Ông đề nghị trong đầu tư công cần nhấn mạnh phải đảm bảo đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên cho giáo dục phổ thông và tương đương. Đây là trách nhiệm của cả trung ương, địa phương.
Ông chỉ ra ở Hà Nội, TP.HCM, nhiều thành phố lớn, khu công nghiệp còn chưa đủ trường, đủ lớp, tạo ra sự lãng phí rất lớn.
“Nguồn lực con người như vậy mà không tạo điều kiện cho các cháu, các em học hành, đóng góp cho nền kinh tế này thực sự là sự lãng phí.
Do vậy, phải đầu tư đủ trường, đủ lớp còn Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ sẽ lo đội ngũ giáo viên, đào tạo, bồi dưỡng để đủ năng lực…”, Bộ trưởng nói thêm.
Về nâng cao chất lượng đào tạo, ông cho biết, đầu tiên cơ sở vật chất phải đủ, sau đó, sẽ tiếp tục tăng cường các điều kiện để có các phòng học đầy đủ chức năng, để phát triển con người một cách toàn diện, có sân tập thể thao, văn nghệ, nghệ thuật…
“Có lẽ trong giai đoạn trước mắt, đủ trường đủ lớp và đủ phòng học chức năng đã là một cố gắng rất lớn. Điều này sẽ tạo ra quy mô, chất lượng giáo dục phổ thông, làm nền tảng cho phát triển giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp…”, Bộ trưởng nêu thêm.
UBND TPHCM vừa ban hành quyết định tổ chức lại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo trực thuộc Sở Khoa học và Công nghệ. Việc kiện toàn được thực hiện trên cơ sở sáp nhập Trung tâm Thông tin, Thống kê và Ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ và Trung tâm Hỗ trợ Thanh niên khởi nghiệp.
Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo có tên giao dịch quốc tế là Startup And Innovation Hub of Ho Chi Minh City, viết tắt SIHUB. Đơn vị đặt trụ sở tại số 123 Trương Định, phường Xuân Hòa, cùng các cơ sở tại đường Trương Định và Huỳnh Văn Nghệ.
Theo quyết định, đơn vị có chức năng kết nối nguồn lực trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp và thúc đẩy hợp tác trong nước, quốc tế. Trung tâm đồng thời triển khai hoạt động truyền thông, thống kê khoa học, phục vụ công tác quản lý Nhà nước.
Đơn vị còn thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ thanh niên vay vốn, đào tạo kỹ năng quản lý kinh tế và nghiên cứu, chuyển giao công nghệ. Các dịch vụ tư vấn, môi giới công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo cũng được triển khai theo quy định.
Trung tâm chịu sự quản lý trực tiếp của Sở Khoa học và Công nghệ về tổ chức bộ máy, nhân sự và hoạt động. Lãnh đạo gồm giám đốc cùng các phó giám đốc, số lượng cấp phó thực hiện theo quy định hiện hành.
Vào tháng 8/2025, TPHCM đã tổ chức khánh thành tòa nhà Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo (SIHUB). Công trình được kỳ vọng trở thành bệ phóng cho cộng đồng khởi nghiệp tại TPHCM.
Công trình có quy mô 11 tầng, tổng diện tích gần 17.000m2, được khởi công từ tháng 10/2020 với tổng vốn đầu tư hơn 320 tỷ đồng. Với vị trí đắc địa tại trung tâm thành phố và định hướng chiến lược rõ ràng, SIHUB được định vị là trạm trung chuyển ý tưởng, công nghệ, đồng thời là cầu nối giữa các nguồn lực, góp phần hình thành môi trường khởi nghiệp bền vững.
Tại hội thảo, các chuyên gia đã đưa ra nhiều ý kiến và giải pháp cho “bài toán” làm thế nào biến thách thức già hóa dân số thành động lực tăng trưởng, thông qua việc gắn kết chặt chẽ giữa các lĩnh vực y tế, công nghệ, bảo hiểm và quy hoạch phát triển.
ThS Nguyễn Thị Oanh - Phó trưởng phòng Sức khỏe người cao tuổi, Cục Dân số - cho hay Việt Nam đang trải qua quá trình già hóa dân số với tốc độ rất nhanh. Thời gian chuyển đổi dự kiến chỉ khoảng 20 năm, thậm chí có những giai đoạn tăng tốc mạnh, tạo ra áp lực lớn lên hệ thống y tế và an sinh xã hội.
“Thực tế này đặt ra thách thức khi Việt Nam bước vào giai đoạn “chưa giàu đã già”. Đặc biệt, hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đang đứng trước yêu cầu phải thích ứng nhanh chóng, từ mô hình điều trị sang mô hình chăm sóc chủ động, liên tục và lấy người cao tuổi làm trung tâm”, bà nói.
Bà Nguyễn Thị Thu Hằng - Phó giám đốc Bảo hiểm xã hội TP.HCM - cho rằng chính sách bảo hiểm y tế hiện nay của Việt Nam vẫn chủ yếu tập trung vào chi trả cho điều trị, trong khi chi cho y tế dự phòng còn hạn chế.
Cơ chế thanh toán hiện nay được thực hiện theo chi phí dịch vụ thực tế, tức là người bệnh phát sinh chi phí khám chữa bệnh, sử dụng thuốc, kỹ thuật thì quỹ bảo hiểm sẽ chi trả. Điều này dẫn đến thực tế là bệnh càng nặng, chi phí chi trả càng lớn.
Với các bệnh mạn tính, bảo hiểm y tế hiện chi trả khá tốt, từ danh mục thuốc đến thời gian kê đơn, có thể lên đến 90 ngày. Tuy nhiên, tỉ lệ bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam hiện rất cao, chiếm khoảng 70%, kéo theo áp lực lớn lên quỹ bảo hiểm.
Một điểm đáng chú ý là dù chính sách đã có quy định về khám chữa bệnh từ xa và tại nhà, nhưng hiện vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể để triển khai trên thực tế. Đây cũng chính là “khoảng trống” lớn trong chăm sóc sức khỏe, đặc biệt với người cao tuổi.
Tại TP.HCM, bảo hiểm xã hội đang phối hợp với ngành y tế để đề xuất thí điểm một số mô hình chăm sóc tại nhà, trước mắt tập trung vào các nhóm yếu thế như: người cao tuổi trên 80 tuổi, người mất khả năng đi lại, người cần chăm sóc dài hạn.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là bài toán tài chính và cơ chế thanh toán, bởi nếu mở rộng quyền lợi thì cần đi kèm với nguồn lực phù hợp.
Bà Hằng cho biết trong tương lai, quỹ bảo hiểm y tế có thể sẽ từng bước chuyển dịch từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”. Việc triển khai khám sức khỏe toàn dân có thể làm tăng chi phí trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài sẽ giúp phát hiện sớm bệnh, quản lý tốt hơn và giảm các ca bệnh nặng như ung thư, tim mạch. Khi đó chi phí điều trị sẽ giảm và quỹ bảo hiểm sẽ bền vững hơn.
Đại tá Phan Đình Mừng - Phó giám đốc Bệnh viện Quân y 175 - chia sẻ bệnh viện trân trọng sự đồng hành của ban tổ chức và báo Tuổi Trẻ trong chương trình “Vì một Việt Nam khỏe mạnh”, được triển khai theo tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về tăng cường chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Nghị quyết nhấn mạnh ba định hướng lớn gồm chủ động trong chăm sóc sức khỏe, nâng cao năng lực y tế cơ sở và tăng cường truyền thông nhằm thay đổi nhận thức, hành vi chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng.
Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh chóng, đặc biệt tại TP.HCM, đây vừa là thách thức lớn vừa là cơ hội để ngành y tế đổi mới mô hình hoạt động và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Bác sĩ Mừng nhận định cần xây dựng môi trường đô thị thân thiện hơn với người cao tuổi, tạo điều kiện để họ tham gia các hoạt động xã hội và lao động phù hợp, hướng tới mục tiêu sống khỏe, sống độc lập và có chất lượng sống tốt.
TS.BS Trần Thị Minh Hạnh - Trưởng khoa dinh dưỡng tiết chế, Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn - chia sẻ tại Nhật Bản, hệ thống bảo hiểm không chỉ chi trả khi người dân mắc bệnh mà còn có cơ chế khuyến khích duy trì sức khỏe, thậm chí gửi quà và thư cảm ơn cho những người ít sử dụng dịch vụ y tế. Điều này phản ánh rõ định hướng lấy phòng bệnh làm trọng tâm.
Trong khi đó, tại Việt Nam, nhận thức về chăm sóc sức khỏe chủ động vẫn còn hạn chế. Nhiều người, kể cả người trẻ, chưa có thói quen khám sức khỏe định kỳ, chỉ đi khám khi đã có triệu chứng. Có những trường hợp đến bệnh viện mới phát hiện mắc đái tháo đường, nhưng thực tế bệnh đã tiến triển từ lâu, thậm chí đã có biến chứng như suy thận.
Nguyên nhân không chỉ nằm ở chất lượng thực phẩm, mà còn ở cách ăn uống và thiếu cá thể hóa dinh dưỡng. Có một thực trạng là người Việt Nam nghĩ mình ăn uống lành mạnh nhưng vẫn mắc nhiều bệnh. Nguyên nhân có thể do thực phẩm không tươi hoặc quan trọng hơn là người dân chưa biết cách ăn đúng và phù hợp với nhu cầu thực tế của cơ thể.
Ông Trịnh Văn Hưng - Phó giám đốc phụ trách trải nghiệm khách hàng Ecom, hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu - cho rằng công nghệ không chỉ là công cụ để hỗ trợ mà còn là hệ thống cốt lõi giúp người dân, đặc biệt là người cao tuổi tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe một cách hiệu quả và thuận tiện hơn.
Theo đó, công nghệ sẽ giúp nhắc nhở và hỗ trợ tuân thủ điều trị, theo dõi các chỉ số sức khỏe hằng ngày và cho phép người cao tuổi tiếp cận tư vấn từ xa, kết nối với bác sĩ, dược sĩ thuận lợi, từ đó giảm bớt rào cản về khoảng cách và thời gian.
"Về phía FPT Long Châu, chúng tôi đang tiên phong ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn để phát triển các giải pháp chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng. Chúng tôi tin rằng công nghệ chính là chìa khóa để xây dựng một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện", ông Hưng chia sẻ.
Từ chiều 2.5, sau hai ngày du lịch sôi động tại Đà Lạt, các nhà xe tuyến Đà Lạt - TP.HCM phải huy động 100% phương tiện nhưng vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu. Tình trạng “cháy vé” diễn ra phổ biến, đặc biệt là vé đi vào khung giờ buổi tối 2.5 và trong ngày 3.5.
Vợ chồng anh Cao Duy Hoàng dự định rời Đà Lạt vào tối 2.5, nhưng khi liên hệ nhiều hãng xe đều trong tình trạng hết chỗ, buộc phải ở lại thêm một ngày.
Tương tự, bà Cao Hoàng Đoàn Trinh cho biết đã tìm cách đặt vé cho con trai là sinh viên trở lại TP.HCM trong tối 3.5 nhưng không thành công, phải đăng ký chờ... người khác hủy vé.
Nhiều du khách thì tự lái xe rời Đà Lạt. Tuy nhiên, áp lực giao thông trên các tuyến đèo như Bảo Lộc (quốc lộ 20) hay Đại Ninh (quốc lộ 28B) khiến hành trình không hề dễ dàng.
Ông Bùi Văn Đức (TP.HCM) cho biết năm nay gia đình không di chuyển bằng đường hàng không do sân bay Liên Khương tạm đóng cửa, nên lựa chọn đi ô tô qua tuyến cao tốc Phan Thiết - Vĩnh Hảo, sau đó rẽ vào quốc lộ 28B để lên Đà Lạt. Tuy vậy, khi di chuyển qua đèo Đại Ninh vào ngày 30.4, phương tiện tăng cao đã khiến khu vực này xảy ra ùn ứ cục bộ.
Trong suốt kỳ nghỉ, các điểm trung tâm như hồ Xuân Hương, quảng trường Lâm Viên, cà phê Đồi Cù hay chợ đêm Đà Lạt... luôn đông kín du khách. Nhiều người vừa thưởng thức cà phê vừa tận hưởng không khí se lạnh đặc trưng của phố núi.
Các khu, điểm du lịch nổi tiếng tại Đà Lạt như thác Datanla, vườn hoa Đà Lạt, Thung lũng Tình Yêu ghi nhận lượng khách tăng mạnh trong dịp lễ. Đáng chú ý, sự kiện Love Valley Concert 2026 tổ chức ngày 1.5 tại Thung lũng Tình Yêu đã thu hút hơn 6.500 lượt khách đến tham quan, trải nghiệm và thưởng thức âm nhạc chỉ trong một ngày.
Ở khu vực ngoại ô, các điểm check-in như Puppy Farm, Mongo Land, Fresh Garden Đà Lạt… cũng ghi nhận lượng khách tăng đột biến. Xu hướng thuê xe máy, ô tô tự lái để khám phá Đà Lạt gia tăng, kéo theo mật độ phương tiện trên các tuyến đường cửa ngõ tăng cao đáng kể.
Theo cơ quan chức năng, công suất phòng dịp lễ tại khu vực trung tâm Đà Lạt đạt 70 - 80%, nhiều khách sạn gần như kín phòng trong hai ngày 30.4 và 1.5. Tuy nhiên, ngay sau cao điểm, từ 2 - 3.5, lượng khách giảm nhanh, công suất chỉ còn 20 - 40%. Giá phòng được giữ ổn định, chỉ tăng nhẹ 10 - 30%.
Đại diện một hệ thống khách sạn tại Đà Lạt cho biết, tỷ lệ lấp đầy phòng đạt gần 100% trong hai ngày đầu kỳ nghỉ lễ, nhưng giảm mạnh ngay sau đó. Dù nhiều cơ sở lưu trú đã chủ động điều chỉnh giá về mức ngày thường, lượng khách đặt phòng vẫn ở mức thấp.
Trong bối cảnh hạ tầng giao thông còn hạn chế và phương thức di chuyển chưa đa dạng, tình trạng "cháy vé" xe sau các kỳ nghỉ lễ tiếp tục là bài toán quen thuộc, đặt ra yêu cầu sớm thực hiện cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc, Bảo Lộc - Liên Khương để nâng cấp kết nối và năng lực vận tải cho phố núi Đà Lạt.
