Những ngày gần đây, tôi đọc nhiều bài viết của các phụ huynh chia sẻ của phụ huynh về việc học các môn liên kết trong trường công lập. Bản thân tôi cũng là một người có con đang đi học và có cùng trải nghiệm tương tự, đặc biệt là với môn tin học IC3 (chứng chỉ tin học quốc tế), nên muốn kể lại câu chuyện của chính mình, với mong muốn góp thêm một góc nhìn thực tế.
Tôi có ba con, hiện đang học ở ba cấp khác nhau. Con lớn của tôi học lớp 10, trước đây đã từng học môn IC3 từ cấp hai. Con thứ hai của tôi đang học lớp 7, hiện vẫn theo chương trình này. Còn con út lớp 3 cũng bắt đầu làm quen với IC3. Ban đầu, tôi cũng nghĩ việc con được tiếp cận sớm với tin học theo chuẩn quốc tế là điều tích cực. Nhưng khi tìm hiểu kỹ hơn, tôi bắt đầu có nhiều nghi ngại.
Tôi xem qua tài liệu học của các con thì thấy phần lớn là lý thuyết và các bộ câu hỏi trắc nghiệm. Cách học chủ yếu là ghi nhớ đáp án để đi thi. Khi tôi hỏi kỹ hơn về phương pháp giảng dạy, các con cho biết gần như không có hoặc rất ít thực hành, chủ yếu là nghe giảng và học thuộc. Điều này khiến tôi liên tưởng đến kiểu học “mẹo” để vượt qua các kỳ thi, giống như cách nhiều người từng học để thi bằng lái xe trước đây.
Tôi thử hỏi lại các con một số kiến thức đã học. Tùy từng đứa, khả năng tiếp thu khác nhau, nhưng nhìn chung, tôi không thấy hiệu quả rõ rệt. Theo đánh giá cá nhân, việc học IC3 ở độ tuổi này chưa mang lại giá trị tương xứng. Trong khi đó, chương trình tin học chính khóa theo sách giáo khoa, nếu được học bài bản, đã đủ để các con nắm vững nền tảng cần thiết.
>> Cắn răng chi tiền triệu cho con học môn liên kết vì xen giờ học chính khóa
Bản thân tôi làm lập trình viên, nên phần nào hiểu rõ những kiến thức tin học nào thực sự quan trọng và phù hợp với lứa tuổi. Chính vì vậy, tôi khá chắc chắn rằng việc dạy và học IC3 theo cách hiện tại là chưa cần thiết đối với các con mình.
Nhưng vấn đề khiến tôi trăn trở là tính “tự nguyện” của chương trình dạy học liên kết. Tôi được biết, nếu không đăng ký học, các con vẫn phải ở lại lớp, không được về, do lịch học được tổ chức vào giữa buổi chính khóa. Điều đó đặt phụ huynh vào tình thế khó xử: nếu chỉ riêng con mình không học, bé sẽ làm gì trong khi cả lớp tiếp tục chương trình? Việc này vô hình trung tạo ra áp lực phải tham gia, dù phụ huynh có thể chưa thấy thực sự cần thiết.
Chi phí cho các môn học như vậy cũng không hề nhỏ. Khi cân nhắc giữa số tiền bỏ ra và lợi ích thực tế mà các con nhận được, tôi thấy sự chênh lệch khá lớn. Là phụ huynh, ai cũng mong con được học những gì thiết thực, hiệu quả, thay vì chạy theo các chứng chỉ mà giá trị thực tế còn nhiều tranh cãi.
Tôi chia sẻ câu chuyện này không nhằm phủ nhận hoàn toàn ý nghĩa của các chương trình liên kết, mà chỉ mong việc tổ chức và triển khai cần phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của học sinh. Quan trọng nhất, việc học nên giúp các con hiểu và làm được, chứ không chỉ dừng lại ở việc nhớ để vượt qua một kỳ thi.
Tôi có cô chú ngoài 50 tuổi, mưu sinh bằng một cửa hàng tạp hóa nhỏ nằm trên vỉa hè một con phố trung tâm Hà Nội. Cửa hàng chật hẹp nên bao năm nay, phần lớn hàng hóa đều được bày tràn ra khoảng vỉa hè phía trước cửa. Khách quen chỉ cần tấp xe sát lề đường, gọi với vào là mua được đồ. Nhờ tiện lợi như thế mà cửa hàng lúc nào cũng đông khách, đủ nuôi sống cả gia đình.
Nhưng từ khi Hà Nội đồng loạt siết chặt trật tự đô thị, xử lý tình trạng lấn chiếm vỉa hè, cuộc sống của cô chú bắt đầu đảo lộn. Hàng hóa buộc phải dọn hết vào trong nhà. Từ ngoài đường nhìn vào, cửa hàng trở nên mờ nhạt và khó nhận biết hơn trước. Người đi đường ít ghé lại, khách cũng giảm dần. Tháng vừa rồi, doanh thu của cô chú giảm gần một nửa.
Mỗi lần gọi điện, cô chú đều than thở "mất ăn, mất ngủ" vì lo. Hai người không có lương hưu, cả nhà chỉ trông chờ vào quầy tạp hóa nhỏ ấy. Ở tuổi ngoài 50, việc chuyển nghề hay tìm sinh kế mới đâu còn dễ dàng. Nghe cô chú kể, tôi thực sự thương và hiểu cho nỗi vất vả của những người phải bám vào từng mét vỉa hè để kiếm sống qua ngày.
Nhưng nếu nhìn rộng hơn một chút, tôi cũng hiểu vì sao thành phố phải làm quyết liệt? Vỉa hè ở các đô thị Việt Nam vốn đã rất nhỏ. Nếu người dân tiếp tục bày hàng hóa, dựng mái che, treo bảng hiệu, đỗ xe kín lối thì người đi bộ sẽ đi ở đâu? Bao năm qua, chuyện lấn chiếm vỉa hè dường như đã trở thành thói quen. Một người lấn ra thì nhiều người khác cũng làm theo. Người này dựng mái bạt, người kia kê thêm quầy hàng. Dần dần, nhiều nơi vỉa hè biến mất hoàn toàn, thậm chí còn lấn xuống lòng đường gây cản trở giao thông mà không ít người xem đó là điều bình thường.
Điều đáng nói là tâm lý "ai cũng làm nên mình làm" khiến việc vi phạm kéo dài hàng chục năm. Nếu quản lý nửa vời, cho thuê hay thu phí sử dụng tạm thời mà thiếu kiểm soát chặt chẽ thì tình trạng lấn chiếm sẽ càng dễ biến tướng. Hôm nay cho bày ra một mét, ngày mai sẽ lấn thêm hai mét. Cuối cùng, lợi ích cá nhân lại đè lên lợi ích cộng đồng.
>> Xe hơi bị viết xước 'trả thù' vì đỗ trước quán trà đá vỉa hè
Tôi từng sang Bangkok (Thái Lan) và rất ấn tượng khi thấy vỉa hè ở đó gần như dành trọn cho người đi bộ. Hàng quán được sắp xếp vào khu vực riêng, có quy định rõ ràng. Người kinh doanh hiểu giới hạn của mình, còn người dân có không gian để đi bộ an toàn. Không cần nói đến những nước phát triển xa xôi, ngay một quốc gia Đông Nam Á gần Việt Nam cũng đã làm được điều mà chúng ta vẫn còn loay hoay.
Từ ngày nhiều tuyến phố ở Hà Nội thông thoáng hơn, tôi nhận ra lợi ích rất rõ ràng. Cháu tôi có thể đi bộ đến trường trên vỉa hè thay vì phải né xe máy dưới lòng đường. Ba mẹ tôi buổi tối có chỗ tản bộ an toàn hơn. Những điều tưởng nhỏ ấy thực ra lại là nhu cầu rất cơ bản của một đô thị văn minh.
Tôi biết sẽ có nhiều người như cô chú tôi chịu ảnh hưởng trong giai đoạn đầu. Và thành phố cũng cần tính đến giải pháp hỗ trợ sinh kế, quy hoạch khu buôn bán phù hợp để người lao động nhỏ lẻ không bị dồn vào đường cùng. Nhưng nếu chỉ vì khó khăn trước mắt mà tiếp tục chấp nhận cảnh đường phố nhếch nhác, lộn xộn, người đi bộ bị đẩy xuống lòng đường thì vòng luẩn quẩn ấy sẽ còn kéo dài mãi.
Vỉa hè sinh ra để phục vụ cộng đồng, không phải để trở thành tài sản riêng của bất kỳ ai. Một nền kinh tế không thể dựa mãi vào việc tận dụng sự lộn xộn và dễ dãi trong quản lý đô thị. Tôi thương cô chú mình, nhưng tôi cũng muốn con cháu sau này được sống trong những thành phố có trật tự, an toàn và văn minh hơn. Muốn thay đổi, chắc chắn sẽ có những xáo trộn và hy sinh nhất định. Nhưng nếu không bắt đầu quyết liệt từ hôm nay, chúng ta sẽ còn để sự nhếch nhác ấy kéo dài đến bao giờ?
Tôi hy vọng Hà Nội rồi đến TP HCM sẽ đủ kiên trì để làm được điều mà người dân đã mong đợi suốt nhiều năm qua: trả lại vỉa hè đúng nghĩa cho người đi bộ.
Một người bạn của tôi làm chủ thầu gần đây gần như bất lực khi gặp một khách hàng xây quán cà phê theo kiểu AI chỉ đâu, làm đó thì tôi cảm thấy cạn lời. Vị khách tham khảo ý tưởng từ AI nên hôm nay bản vẽ này, mai lại đổi phương án khác.
Mỗi lần AI cho ra một hình ảnh mới, là một lần công trình phải điều chỉnh. Tôi thấy rất khó hiểu vì sao một số người cho rằng AI có thể thay bác sĩ, kiến trúc sư như vậy.
Thời đại bây giờ, cái gì cũng có thể tìm kiếm trên mạng. Tôi từng khá ngạc nhiên khi trên các sàn thương mại điện tử có bán đơn ly hôn, thậm chí bản vẽ nhà cũng có đầy, ưng ý mẫu nào thì cứ việc chốt đơn.
Tôi cũng từng khá ngạc nhiên khi thấy một đồng nghiệp chụp lại một nốt đỏ trên da rồi hỏi AI xem đây là gì, có nghiêm trọng và cần đi mua thuốc uống không.
AI giỏi tạo ra hình ảnh đẹp, nhưng lại không hiểu mảnh đất mà bạn định xây một công trình lên đó. Nó không biết nền đất yếu hay cứng, không đánh giá được độ lún, không tính toán tải trọng theo điều kiện thực tế.
Đơn cử như AI có thể cho ra một bản vẽ quán cà phê lung linh trên ảnh, nhưng ngoài thực tế thì nóng hầm hập buổi chiều, bí bách vì thiếu thông gió... những thứ này không thể chỉ "prompt" vài dòng là giải quyết được.
Có một xu hướng đáng lo là nhiều người bây giờ gặp gì cũng hỏi AI. Từ chuyện nhỏ đến chuyện lớn, AI dần trở thành biết tuốt.
Công nghệ có thể giúp bạn hình dung ý tưởng, tham khảo phong cách, tiết kiệm thời gian ở bước khởi đầu. Nhưng để biến ý tưởng đó thành công trình thực tế, vẫn cần kiến thức kỹ thuật, kinh nghiệm và trách nhiệm của con người.
Ông bạn chủ thầu của tôi giờ nghe đâu chủ quán đang định làm lại cổng, lát lại sân và phía bên trái định dựng lên một hòn giả sơn với một hồ cá Koi chạy dọc theo hàng rào, nhưng "chưa chốt được vì mẫu nào cũng đẹp".
"Với tôi mặt bằng treo bảng hàng loạt là tôi rất mừng đến lệ rơi. Vì như vậy nhà đất không bị ngáo giá, nên những ai có nhu cầu thuê hoặc mua nhà thực sự dễ dàng tiếp cận hơn".
Độc giả nickname hancuasat567 bày tỏ quan điểm như trên, sau bài viết Bán bánh bao lời 75 nghìn mỗi ngày trong căn nhà 9 tỷ đồng. Trong bài viết này, tác giả kể lại câu chuyện hai vợ chồng người bác ruột quyết định không cho thuê mặt bằng tầng trệt của căn nhà ba tầng, chỉ để một xe bánh bao "bán cho vui cửa vui nhà".
Độc giả le919291 nói: "Chi phí mặt bằng sẽ được tính vào giá hàng hóa dịch vụ. Nên nếu giá thuê mặt bằng giảm sẽ giúp kéo giảm giá, từ đó giúp nâng cao hơn cuộc sống người dân. Người dân ai cũng muốn giá hàng hóa dịch vụ giảm, hay ít nhất là không tăng.
Dữ liệu của kênh rao tin trực tuyến Batdongsan chỉ ra mức độ quan tâm phân khúc nhà riêng tại Hà Nội giảm 22% so với cuối năm ngoái. Một số phường ghi nhận giá chào thuê trung bình loại hình nhà phố lao dốc 13-37% so với mức đỉnh 2025 như Cát Linh (giảm 37%), Kim Mã (32%), Bùi Thị Xuân (28%), Trung Hòa (23%), Ô Chợ Dừa (13%)...
Độc giả huvi cho rằng giá mặt bằng thuê giảm không đồng nghĩa giá nhà cũng sẽ giảm theo: "Nhà ở đô thị sẽ luôn tăng giá, tăng ít hay nhiều thôi vì nhu cầu càng cao trong khi nguồn cung không tăng nhanh được.
Xu hướng càng phát triển thì dân sẽ càng tập trung ở đô thị, nơi có giáo dục, y tế phát triển. Cứ nhìn sinh viên từ rất nhiều nơi về thành phố, khi đi làm họ có quay lại quê hương bao nhiêu đâu? Cứ nhìn các nước phát triển trước chúng ta là thấy, giá nhà ở đô thị thì hầu như không giảm mà nó càng tăng cao so với thu nhập".
Đồng quan điểm, độc giả Crystal Rose nói: "Lúc mà nhà giảm giá là lúc có bất ổn vĩ mô, lúc đó người ít tiền cũng không mua được nhà đâu mà mừng.
Lúc mặt bằng bỏ trống là lúc buôn bán ế ẩm, buôn bán ế là do tiêu dùng yếu, tiêu dùng yếu là do thu nhập giảm, vậy giá nhà giảm cùng lúc thu nhập cũng giảm thì bạn mua được nhà hay sao?".
Là một người có mặt bằng cho thuê, độc giả tuangull35 chia sẻ:
"Tôi có một mặt bằng mặt tiền. Đơn vị cũ chuyển đi được 6 tháng rồi, có người mới hỏi thuê nhưng tôi không đồng ý vì thấy ngành kinh doanh của họ không phù hợp. Vợ tôi thì hỏi 'sao anh không cho người ta thuê?'.
Với tôi, không có người thuê cũng chẳng sao, khi nào có đơn vị nào phù hợp, kinh doanh sạch sẽ, giữ gìn nhà thì cho thuê".
Trong khi đó, độc giả vandong2402 nhìn nhận: "Ngày xưa nếu nhiều nhà mặt tiền ế ẩm thì rất đáng lo ngại. Nhưng bây giờ thì không, vì đó chỉ là hiện tượng bên ngoài.
Bây giờ nhờ hiệu ứng internet, người ta thuê mặt bằng trong hẻm nhỏ vẫn kinh doanh tốt và giảm được tiền thuê nhà. Gần nhà chị tôi ở trong một con hẻm ở phường Nhiêu Lộc, TP HCM các mặt bằng kinh doanh rất đông khách dù ở trong hẻm sâu, thậm chí có cửa hàng khách hàng vô tấp nập".