Dự thảo hồ sơ chính sách sửa đổi Bộ luật Hình sự đang được Bộ Công an xây dựng, lấy ý kiến công khai đến hết ngày 7/5, trước khi trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XVI. Trong số các đề xuất đang được xem xét, có nội dung mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền với một số tội danh.
Cụ thể, hình phạt tiền sẽ được mở rộng thêm với một số trường hợp người phạm tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, và cả một số trường hợp rất nghiêm trọng trong các nhóm tội nhất định do Bộ luật quy định.
Hiện, dự thảo chưa liệt kê cụ thể các tội danh thuộc diện mở rộng này.
Ngoài ra, khi áp dụng phạt tiền thay vì phạt tù, người phạm tội phải thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, đồng thời đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại.
Lý do nên phạt tiền thay phạt tù
Theo cơ quan soạn thảo, Bộ luật Hình sự hiện xác định phạt tiền là một trong các hình phạt chính. Chiến lược cải cách tư pháp và các quan điểm về phòng, chống tham nhũng cũng ưu tiên thu hồi tài sản bị thất thoát. Tuy nhiên, Bộ luật hiện chưa đặt ra chuẩn cứng, khi nào được phạt tiền, khi nào phải phạt tù, mà vẫn dừng ở quy định mang tính “có thể”, khiến chính sách hình sự vẫn nghiêng về trừng phạt hơn là phục hồi.
Theo đề xuất, khi sửa đổi, Bộ luật Hình sự sẽ tiến thêm một bước từ “cho phép”, “có thể” sang quy định chặt chẽ hơn, giúp tòa án có căn cứ pháp lý minh bạch khi áp dụng hình phạt tiền thay vì phạt tù.
Theo Bộ Công an, chính sách mở rộng các tội danh được áp dụng phạt tiền thay vì phạt tù sẽ giúp giảm chi phí giam giữ, quản lý trại giam, đồng thời tăng nguồn thu ngân sách từ các vụ án có động cơ vụ lợi.
Với xã hội và doanh nghiệp, chính sách này giúp người phạm tội, đặc biệt là người phạm tội lần đầu, ít nguy hiểm, có điều kiện duy trì việc làm, chăm sóc gia đình và tái hòa nhập tốt hơn. Đối với doanh nghiệp, việc áp dụng phạt tiền thay tù cũng giảm rủi ro đứt gãy lao động và quản trị khi người quản lý vi phạm các lỗi có thể xử lý bằng tiền mà không cần cách ly khỏi xã hội.
Tuy nhiên, để chính sách thực sự hiệu quả, Nhà nước cần đầu tư thêm cơ chế xác minh tài sản, thu nhập, tránh tình trạng bản án đã tuyên nhưng khó thi hành do người phạm tội tẩu tán tài sản.
Nhiều người đã được chuyển từ án tù sang phạt tiền
Trước đó, trong một số vụ án, các bị cáo đã được chuyển từ án tù sang phạt tiền, khi xét hậu quả đã được khắc phục xong.
Như vụ án xảy ra tại Tập đoàn FLC, tại giai đoạn sơ thẩm, 14 bị cáo gồm Chủ tịch HĐQT Trịnh Văn Quyết, 2 em gái, cùng 11 lãnh đạo, nhân viên của doanh nghiệp này, đều bị tuyên 2-3 năm tù về tội Thao túng thị trường chứng khoán với số tiền chiếm đoạt 700 tỷ đồng.
Nhưng tại giai đoạn phúc thẩm, HĐXX ghi nhận toàn bộ hậu quả đã được khắc phục, có người khắc phục thừa, cộng thêm các yếu tố sức khỏe, nhân thân… Do đó, cả 14 bị cáo đều được tòa chuyển án phạt tù sang phạt tiền. Người thấp nhất bị phạt 2 tỷ đồng, cao nhất là ông Quyết, bị phạt 4 tỷ đồng.
Theo tòa, hình phạt tiền với tội danh này “cũng đã đủ tác dụng răn đe, giáo dục” đối với bị cáo, đồng thời thể thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của pháp luật đối với những người phạm tội.
Trong vụ án khác được TAND khu vực 10, tỉnh Đăk Lăk xét xử tháng 12/2025, liên quan hành vi Trốn thuế, 5 bị cáo thuộc các doanh nghiệp khác nhau đã móc nối, mua bán 47 hóa đơn giá trị gia tăng để hợp thức hóa số hàng hóa không rõ nguồn gốc. Các bị cáo sau đó dùng hóa đơn đã mua để kê khai, báo cáo thuế đầu vào để được khấu trừ và giảm thuế cho doanh nghiệp, với số tiền mỗi người bị cáo buộc từ 160-580 triệu đồng.
Với khung hình phạt được quy định tại Điều 200, Bộ Luật Hình sự, các bị cáo bị truy tố ở 2 khung phạt: phạt tiền từ 100 đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm; hoặc phạt tiền từ 500 triệu đến 1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù 1-3 năm.
Nhưng tương tự vụ tập đoàn FLC, HĐXX xét thấy toàn bộ hậu quả đã được khắc phục, bị cáo là người dân tộc thiểu số, bị bệnh hiểm nghèo… để tuyên cả 5 bị cáo hình phạt tiền, mỗi người 175-325 triệu đồng, thay vì án tù.
Ngoài ra, tại dự thảo, Bộ Công an cũng đề xuất bổ sung một số tội danh, hành vi mới chưa được quy định trong Bộ luật Hình sự; mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại; điều chỉnh tăng, giảm ngưỡng tài sản để truy cứu trách nhiệm hình sự với một số tội.
Bên cạnh đó, Bộ Công an cũng đề xuất giảm các tội áp dụng án tử hình, đồng thời tăng gấp đôi tiền phạt với các tội liên quan kinh doanh, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm nhằm tăng tính công bằng, nhân đạo và khuyến khích người phạm tội khắc phục hậu quả.
Theo VietNamnet, ngày 11/5, Cơ quan CSĐT Công an Tp.HCM đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Nguyễn Văn Thái (SN 1987, ngụ phường Bình Trị Đông) và Nguyễn Văn Thắng (SN 1990, ngụ phường Trung Mỹ Tây) về tội Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
Theo điều tra, từ năm 2024, Thái bắt đầu sản xuất thịt bò giả tại nhà riêng ở phường Bình Trị Đông. Thủ đoạn của Thái là thu mua thịt đùi heo nái với giá 110.000 đồng/kg, sau đó cắt nhỏ và ngâm vào dung dịch nước pha hóa chất Sodium Metabisulphite.
Hóa chất này có tác dụng làm mất mùi đặc trưng của thịt heo và thay đổi cấu trúc thịt. Sau khi xử lý qua hóa chất, Thái tiếp tục cho thịt vào máy cắt lát mỏng rồi ngâm với huyết heo để tạo màu sắc và mùi vị như thịt bò thật. Loại thịt giả này được bán ra thị trường với giá 150.000 đồng/kg.
Ngoài việc làm giả, Thái còn thu mua thịt bò đông lạnh giá rẻ, ngâm hóa chất Sodium Metabisulphite để thịt trông tươi hơn, bảo quản được lâu hơn rồi bán với giá 180.000 đồng/kg.
Cơ quan công an xác định, trung bình mỗi ngày Thái đưa ra thị trường khoảng 140kg thịt bò giả và 120kg thịt bò đông lạnh ngâm hóa chất. Địa bàn tiêu thụ chính là khu vực chợ Cầu (phường Đông Hưng Thuận) và chợ Tân Trụ (phường Tân Sơn).
Thông tin thêm trên tờ Công an Tp.HCM, từ tháng 2/2026 đến nay, Thái thuê thêm Nguyễn Văn Thắng (SN 1990, ngụ phường Trung Mỹ Tây, Tp.HCM) tham gia sản suất, buôn bán thịt bò giả, thịt bò có chứa chất cấm nêu trên.
Tại cơ quan điều tra, Thái và Thắng thừa nhận hành vi sản xuất thịt bò giả, biết hóa chất Sodium Metabisulphite bị cấm dùng trong thực phẩm nhưng vì lợi nhuận cao nên vẫn thực hiện hành vi phạm tội. Từ năm 2024 đến nay, Thái khai đã đưa ra thị trường tiêu thụ khoảng hơn 15 tấn thịt bò giả và khoảng hơn 50 tấn thịt bò đông lạnh ngâm hóa chất; thu được số tiền hơn 9 tỷ đồng.
Sodium Metabisulfite là phụ gia thực phẩm, thường dùng làm chất bảo quản và chống oxy hóa, không được phép sử dụng trong sản xuất, chế biến sản phẩm thịt heo (thịt lợn) và thịt bò.
Căn cứ tài liệu, chứng cứ thu thập được, ngày 8/5, Cơ quan CSĐT Công an Tp.HCM đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với Nguyễn Văn Thái và Nguyễn Văn Thắng về tội Vi phạm qui định về an toàn thực phẩm quy định Điều 317 Bộ luật hình sự.
Hiện vụ án đang được tiếp tục điều tra mở rộng đối với hành vi sản xuất, buôn bán thịt bò giả, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tiếp tay để xem xét, xử lý theo quy định pháp luật.
Hiện cơ quan công an đang lấy lời khai và làm rõ các tình tiết liên quan.
Trước đó mạng xã hội lan truyền đoạn clip cho rằng một cặp vợ chồng tới bến xe Mỹ Đình để bắt xe khách về Lai Châu.
Tuy nhiên họ bị một số xe ôm ngăn cản vào bến, rồi chở đến địa điểm đón trả khách gần Khu công nghiệp Bắc Thăng Long (Hà Nội).
Sau đó tài xế yêu cầu trả 700.000 đồng tiền xe. Khi nạn nhân phản ứng vì cho rằng giá quá cao, người này đã rút vật nhọn đe dọa và cầm tiền rời đi.
Ngay trong đêm 7-5, Công an xã Thiên Lộc (Hà Nội) đã phối hợp với các đơn vị chức năng của Công an thành phố Hà Nội khẩn trương vào cuộc xác minh, làm rõ. Đơn vị sẽ thông tin khi có kết quả điều tra.
Theo khảo sát của Tuổi Trẻ Online, đoạn đường trên dài khoảng 12km. Mức giá trên các ứng dụng gọi xe phổ biến cho xe máy khoảng 73.000 - 81.000 đồng.
Ngày 13/5, Công an tỉnh Phú Thọ cho biết Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố ông Thanh, 64 tuổi, trú Hà Nội, để điều tra tội Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.
Công an xác định, tai nạn xảy ra do ông Thanh không chú ý quan sát, không làm chủ tốc độ. Tài xế không giảm tốc độ trên tuyến đường đồi núi.
Gần hai tháng trước, hôm 29/3, ông Thanh lái ôtô chở đoàn du khách chạy trên quốc lộ 2B, khi tới xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ thì bất ngờ đâm bật taluy âm và lao xuống vực bên đường.
Do vực thoai thoải, có nhiều cây to nên ôtô bị mắc lại ở lưng chừng vực, cách mặt đường khoảng 20 m. Một số nạn nhân bất tỉnh tại chỗ, số khác đập cửa xe thoát ra ngoài và leo lên mặt đường kêu cứu.
Trên xe lúc đó có 29 người gồm cả lái xe và phụ xe. Tại hiện trường, ôtô nằm nghiêng, kính vỡ, thân móp méo. Đuôi xe hướng xuống đáy vực, đầu quay lên mặt đường, cho thấy nhiều khả năng xe đã bị lộn vòng trước khi dừng ở lưng chừng vực. Hơn 20 m taluy âm bị bật tung.
Công an Phú Thọ cho hay vụ án này là bài học với đơn vị kinh doanh vận tải và đội ngũ lái xe chở khách về trách nhiệm bảo đảm an toàn khi tham gia giao thông.
Công an khuyến cáo, tài xế cần kiểm tra tình trạng kỹ thuật của xe trước khi xuất bến và khi tham gia giao thông phải làm chủ tốc độ, chú ý quan sát, đặc biệt tại các tuyến đường đèo dốc, quanh co, địa hình phức tạp.
