Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao: Phân biệt nguyên phân và giảm phân

Năm nay, ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức 2 đợt thi đánh giá năng lực phục vụ tuyển sinh. Ở đợt đầu tiên ngày 5.4, kỳ thi đánh giá năng lực với sự tham gia của 133.489 thí sinh (TS), đạt tỷ lệ dự thi 98,33% so với số đăng ký. Bước sang đợt 2, số lượng TS đăng ký bất ngờ tăng mạnh vượt mốc lịch sử sau 8 năm tổ chức kỳ thi.

Trong số 172.622 TS đăng ký dự thi đợt 2 năm nay, có 109.957 TS đã tham dự đợt 1 và chỉ 59.978 TS mới đăng ký dự thi đợt 2. Có trên 82% TS đăng ký dự thi đợt 2 từng tham gia đợt 1 kỳ thi này. So với đợt 2 năm 2025 với 97.387 TS, số lượng đăng ký đợt 2 năm nay tăng 77,25% và vượt xa hơn cả đợt đầu tiên với 133.489 TS.

Sau 8 năm tổ chức (lần đầu tiên tổ chức vào năm 2018), kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia TP.HCM đợt 2 lần đầu tiên ghi nhận số lượng TS đăng ký dự thi tăng đột biến. Năm 2025, hơn 97.121 TS đăng ký dự thi đánh giá năng lực đợt 2, tăng hơn gấp đôi so với cùng đợt thi của năm 2024 với 41.542 TS đăng ký. Năm 2019, đợt 2 kỳ thi này có 15.000 TS đăng ký dự thi. Trong đó, có khoảng 50% TS đã thi đợt 1 tiếp tục đăng ký thi đợt 2. So với 6 năm trước, số lượng TS đăng ký dự thi đợt 2 năm nay tăng hơn 11 lần.

Với mức tăng đột biến TS đăng ký dự thi đợt 2 năm nay, lần đầu tiên ĐH Quốc gia TP.HCM phải bổ sung địa điểm tổ chức thi, kéo dài thời gian để TS thực hiện việc thay đổi địa điểm thi theo phương án mới.

Lý giải sức hút kỳ thi đánh giá năng lực năm 2026, đặc biệt ở đợt thứ 2, PGS-TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho rằng do điều chỉnh xét tuyển năm nay và TS nhìn thấy lợi thế rõ rệt trong các điều chỉnh này. PGS Thắng nhận xét: "Một số trường tạo lợi thế khi dùng nguyên lý sử dụng kết quả kỳ thi cao hơn để xét tuyển, TS càng không e ngại khi dự thi mà lỡ điểm không cao. Kỳ thi cũng khá nhẹ nhàng chỉ diễn ra trong một buổi, không cần phải luyện thi căng thẳng. TS thi lần 1 xong đăng ký thi lần 2, nhất là đã cảm thấy sự quen thuộc về cách thi nên tự tin có thể có kết quả cao hơn so với lần thi đầu".

Theo thạc sĩ Hoàng Thanh Tú, Phó trưởng phòng Thông tin - Truyền thông Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), sức hút của kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM không chỉ đến từ uy tín kỳ thi mà còn xuất phát từ sự thay đổi trong chiến lược tuyển sinh của các trường ĐH. Khi nhiều trường sử dụng kết quả kỳ thi này như một phương thức xét tuyển độc lập hay phương thức xét tuyển tổng hợp, trong đó điểm đánh giá năng lực chiếm trọng số đáng kể, thì TS không còn xem đây là một phương án dự phòng mà là một cơ hội quan trọng cần được chuẩn bị nghiêm túc.

Bên cạnh đó, cũng theo thạc sĩ Tú, thực tế nhiều năm qua cho thấy phổ điểm đợt 2 thường có xu hướng cao hơn đợt 1. Điều này khá dễ hiểu, bởi sau đợt thi đầu tiên, TS đã có thêm trải nghiệm thực tế, hiểu rõ hơn cấu trúc đề, biết cách phân bổ thời gian, nhận diện được điểm yếu và có tâm lý thi ổn định hơn. Vì vậy, không ít TS xem đợt 2 là cơ hội để cải thiện kết quả, tăng thêm lợi thế cạnh tranh vào ngành học mong muốn.

"Đối với nhóm TS chỉ đăng ký dự thi đợt 2, đây có thể là thời điểm phù hợp đã được các em tính toán trong kế hoạch ôn thi của mình. Nhiều em chủ động chọn đợt 2 để có thêm thời gian củng cố kiến thức, đồng thời quan sát kết quả kỳ thi đợt 1 để có sự chuẩn bị kỹ lưỡng hơn về tâm lý và chiến thuật dự thi", thạc sĩ Tú phân tích thêm.

PGS-TS Tô Văn Phương, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Nha Trang, cũng nhìn nhận sau 8 năm tổ chức, kỳ thi ngày càng khẳng định uy tín và nhận được quan tâm của xã hội. Số lượng trường ĐH-CĐ sử dụng kết quả kỳ thi này trong tuyển sinh ngày càng tăng, kéo theo số lượng TS đăng ký dự thi tăng mạnh qua từng năm. PGS Phương phân tích: "Việc kỳ thi liên tục thiết lập các kỷ lục mới về quy mô TS là xu hướng tất yếu. Hầu hết các trường khu vực từ Huế đổ vào miền Nam đều sử dụng điểm đánh giá năng lực trong tuyển sinh. Đáng chú ý, xu hướng tuyển sinh năm 2026 của nhiều trường, nhất là các trường trong khối ĐH quốc gia, tuyển sinh theo phương thức xét tuyển kết hợp điểm đánh giá năng lực và các điểm khác, cũng có thể là lý do khiến TS muốn xét tuyển phải đăng ký thi. Khi một kỳ thi trở thành "tấm vé chung" cho rất nhiều trường, TS gần như buộc phải tham gia để mở rộng cơ hội".

"Đặc thù tổ chức kỳ thi cũng là một trong các yếu tố "tạo đột biến" khi khá linh hoạt về thời gian thi, mở rộng địa điểm thi trên nhiều tỉnh thành để giảm áp lực chi phí, di chuyển, giúp các em thoải mái hơn khi đăng ký dự thi để gia tăng cơ hội trong xét tuyển", PGS Phương nói thêm.

Trước số lượng TS tham gia kỳ thi đánh giá năng lực tăng mạnh, chuyên gia tuyển sinh các trường ĐH có những phân tích dự báo bức tranh tuyển sinh sắp tới.

Theo PGS-TS Bùi Hoài Thắng, thực sự năm nay có đột biến TS khi số đăng ký đợt 2 cao hơn nhiều so với đợt 1. Tuy nhiên, TS ồ ạt đăng ký dự thi đánh giá năng lực nhưng tổng số TS thực sự dự thi chưa đến 200.000, chiếm chưa đến 20% tổng số học sinh thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Chưa kể, TS còn tham gia các kỳ thi đánh giá năng lực, tư duy khác và có sự trùng lắp TS của các kỳ thi. Có thể nói, xét tuyển năm 2026 vẫn phụ thuộc lớn vào kỳ thi tốt nghiệp THPT và kết quả học THPT, đặc biệt năm nay tính điểm học bạ trong cả 3 năm học. Do đó, điểm xét tuyển có lẽ không có sự đột biến nhiều.

PGS-TS Tô Văn Phương dự báo điểm xét tuyển của nhiều ngành "hot", nhiều trường "top trên" có thể sẽ tăng do số lượng TS dự thi đánh giá năng lực tăng mạnh. Tuy vậy, điểm chuẩn của các nhóm ngành kỹ thuật, nhóm ngành thủy sản (khoa học thủy sản, nuôi trồng thủy sản, chế biến thủy sản, kỹ thuật biển…) có thể sẽ vẫn ổn định như các năm trước vì một số trường như Trường ĐH Nha Trang vẫn có thể dành nhiều chỉ tiêu cho nhóm ngành này.

Thạc sĩ Phạm Thái Sơn, Giám đốc Tuyển sinh và Truyền thông Trường ĐH Công thương TP.HCM, cho rằng cơ bản không có quá nhiều tác động tới việc xét tuyển của nhiều trường ngoài ĐH quốc gia khi điểm thi đánh giá năng lực vẫn là một trong số các phương thức xét tuyển độc lập.

Lời khuyên với TS, thạc sĩ Hoàng Thanh Tú cho hay: "Một tháng cuối trước kỳ thi không chỉ là giai đoạn tăng tốc, mà còn là thời gian để TS giữ sự tỉnh táo, củng cố sự tự tin và chuẩn bị tâm thế tốt nhất. Các em nên rà soát lại những phần kiến thức trọng tâm, luyện cách phân bổ thời gian cho từng nhóm câu hỏi, làm quen với áp lực thời gian thực tế và lưu ý những lỗi thường gặp để tránh mất điểm đáng tiếc. Hãy xem kỳ thi này như một cơ hội để thể hiện năng lực chứ không phải là "cánh cửa duy nhất" quyết định tương lai".

Còn PGS-TS Bùi Hoài Thắng khuyên TS thi thật tốt đợt 2 kỳ thi này và cả kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Tin Gốc: Thanh Niên

Theo nghiên cứu về tác động kinh tế - xã hội của làn sóng du học sinh quốc tế tại Hàn Quốc, do Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Di cư công bố, khoảng 71,1% du học sinh quốc tế làm thêm đang làm việc trong lĩnh vực ăn uống và lưu trú.

Tại một số địa phương như Gwangju, Incheon, Busan và các tỉnh Chungcheongnam, Gyeonggi, tỷ lệ du học sinh làm việc trong ngành nhà hàng - khách sạn vượt 80%. Nghiên cứu cho thấy chỉ 2,4% du học sinh lựa chọn công việc dựa trên mức độ liên quan đến ngành học hoặc định hướng nghề nghiệp tương lai.

Trong khi đó, yếu tố được ưu tiên nhiều nhất là thời gian làm việc phù hợp với lịch học, chiếm 54,4%. Mức lương là yếu tố quan trọng thứ hai với 24,8%.

Theo nghiên cứu, điều này cho thấy công việc làm thêm hiện chưa đóng vai trò như bước đệm giúp du học sinh tích lũy kinh nghiệm cho nghề nghiệp tương lai.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy 41,9% du học sinh làm thêm mà không khai báo chính thức với cơ quan chức năng, mà chủ yếu thông qua các "thỏa thuận miệng" với chủ sử dụng lao động.

Nghiên cứu nhận định tình trạng lao động phi chính thức, hay “lao động chui”, đang diễn ra phổ biến. Một trong những nguyên nhân chính được cho là xuất phát từ quy định tài chính hiện hành.

Theo quy định tại Hàn Quốc, du học sinh sẽ mất ưu đãi giảm 50% phí bảo hiểm y tế quốc gia nếu thu nhập hàng năm vượt 3,6 triệu won (hơn 63 triệu đồng). Để tránh vượt ngưỡng này, nhiều sinh viên và chủ sử dụng lao động lựa chọn hình thức trả lương ngoài sổ sách, trả lương bằng tiền mặt.

Nghiên cứu cho biết điều này khiến nhiều du học sinh ngần ngại báo cáo các vi phạm lao động như bị nợ lương hoặc bị đối xử bất công.

Báo cáo cũng nhận định du học sinh quốc tế đang được xem là nguồn lao động có chi phí thấp, ít phản kháng ngay cả khi chỉ nhận mức lương tối thiểu. Công việc làm thêm của họ không còn mang tính tạm thời mà đã trở thành một phần cấu trúc của ngành dịch vụ trong nước.

Các du học sinh được khảo sát cho biết rào cản ngôn ngữ, sự phân biệt đối xử và tính chất nặng nhọc của công việc tay chân là những khó khăn lớn khi làm thêm. Họ tìm việc chủ yếu dựa vào các mối quan hệ cá nhân, nền tảng trực tuyến và cộng đồng du học sinh quốc tế.

Để giải quyết tình trạng này, nhóm nghiên cứu đề xuất xây dựng hệ thống quản lý chính thức đối với việc làm thêm của du học sinh nhằm đưa hoạt động này vào khuôn khổ pháp lý.

Nghiên cứu cũng đề xuất cải cách quy định, bao gồm áp dụng chế độ khai báo hằng năm đối với các sinh viên đủ điều kiện như đạt TOPIK cấp 4 trở lên hoặc có thành tích học tập tốt, đồng thời điều chỉnh ngưỡng bảo hiểm y tế và gỡ bỏ quy định hạn chế khoảng cách nơi làm việc.

Tin Gốc: Dân Trí

Tuy nhiên, điều kiện để được hưởng các chính sách miễn giảm học phí chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ (nghiên cứu sinh) không đơn giản.

Mới đây, ĐH Bách khoa Hà Nội tuyển 145 nghiên cứu sinh (NCS) ở 27 ngành cho năm 2026. Trong đó, ngành kỹ thuật điều khiển và tự động hóa tuyển 25 học viên, kỹ thuật cơ điện tử 15 học viên, khoa học máy tính 10 học viên, kỹ thuật máy tính 10 học viên... Từ năm học này, trường sẽ cấp học bổng tương đương học phí khoảng 80-100 triệu đồng cho NCS trúng tuyển.

Trong hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM, một số đơn vị cũng đã và sẽ áp dụng chính sách hỗ trợ tài chính tương tự cho người học tiến sĩ. PGS-TS Đinh Đức Anh Vũ, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết nhiều năm nay trường áp dụng chính sách hỗ trợ học phí và sinh hoạt phí cho NCS trúng tuyển.

Theo đó, NCS toàn thời gian được miễn 100% học phí và hỗ trợ sinh hoạt phí theo mức 10 triệu đồng/tháng, được bố trí không gian làm việc và tham gia các hoạt động chuyên môn tại khoa; áp dụng cho tất cả NCS. "Chính sách này bắt đầu triển khai từ năm 2020 nhằm thu hút các NCS xuất sắc tham gia học tập tại trường. Trong thời gian tới, trường sẽ tiếp tục rà soát và điều chỉnh để tăng cường thu hút nhiều hơn NCS, đặc biệt từ nước ngoài, tham gia học tập tại trường", PGS Anh Vũ cho hay.

Thời gian tới, Trường ĐH Khoa học sức khỏe (ĐH Quốc gia TP.HCM) cũng tiếp tục triển khai nhiều định hướng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo sau ĐH. Một trong những ưu tiên quan trọng là phát triển các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh, tạo điều kiện để học viên tiếp cận tri thức khoa học quốc tế và mở rộng hợp tác học thuật. Đồng thời trường đang xây dựng chủ trương hỗ trợ học phí và chi phí nghiên cứu cho NCS, bác sĩ nội trú cũng như các trình độ đào tạo sau đại học khác nhằm khuyến khích đội ngũ bác sĩ trẻ và nhà khoa học trẻ tham gia các chương trình đào tạo chuyên sâu. PGS-TS Phạm Anh Vũ Thụy, Phó hiệu trưởng nhà trường, cho biết từ năm nay trường bắt đầu miễn học phí cho tất cả NCS học tập tại trường. Sắp tới, trường sẽ công bố một số điều kiện liên quan đến chương trình, nghiên cứu và thời gian học.

Năm 2026, Trường ĐH Luật TP.HCM dự kiến triển khai nhiều chính sách hỗ trợ lớn đối với NCS. Cụ thể, với chính sách nội bộ, NCS được hỗ trợ toàn bộ học phí trong 3 năm (dự kiến 200 triệu đồng). Sau khi hoàn thành chương trình, NCS tiếp tục được hỗ trợ 100% học phí (dự kiến 200 triệu đồng). Như vậy, cán bộ giảng viên nhà trường khi học tiến sĩ luật sẽ được trường hỗ trợ tương đương 2 lần học phí (khoảng 400 triệu đồng/người). Về chính sách xét tuyển NCS toàn thời gian, người học được hỗ trợ 100% học phí, hỗ trợ thu nhập hằng tháng, tham gia các hoạt động khoa học công nghệ và tham gia giảng dạy cùng các hoạt động liên quan. Theo đại diện trường, chính sách có tính khuyến khích cao, góp phần giảm áp lực tài chính và tạo điều kiện để người học tập trung vào nghiên cứu.

Bên cạnh đó, nhiều cơ sở đào tạo ĐH cũng công bố chương trình học bổng và hỗ trợ sinh hoạt phí cho NCS có điều kiện.

Trường ĐH Tôn Đức Thắng có chương trình học bổng và hỗ trợ sinh hoạt phí chương trình tiến sĩ, áp dụng cho toàn bộ NCS sau khi nhập học, nhưng có điều kiện cụ thể. Chẳng hạn, để được nhận học bổng 100% học phí toàn khóa, NCS nhóm ngành khoa học tự nhiên - kỹ thuật cần công bố 2 bài báo khoa học thuộc cơ sở dữ liệu WoS, trong đó ít nhất 1 bài báo khoa học WoS hạng 5 trở lên, là tác giả ghi tên đầu và/hoặc tác giả gửi bài/liên hệ. Với nhóm ngành khoa học xã hội, cần công bố 1 bài báo thuộc cơ sở dữ liệu WoS hạng 10 trở lên và 1 bài báo Scopus, là tác giả ghi tên đầu và/hoặc tác giả gửi bài/liên hệ. Ngoài học bổng, NCS có thể nộp đơn xin hỗ trợ sinh hoạt phí theo từng năm học trong thời gian đào tạo chuẩn, với mức 8 triệu đồng/tháng. Một trong các điều kiện là NCS phải làm việc toàn thời gian và thực hiện ít nhất 2 trong các hoạt động dưới sự phân công và giám sát của trường.

Trường ĐH Bách khoa TP.HCM lần đầu tiên có chính sách mới trong đào tạo tiến sĩ gồm trả lương và hỗ trợ học phí cho NCS. Trường thông báo tuyển dụng nghiên cứu viên toàn thời gian, đồng thời là NCS chương trình đào tạo tiến sĩ với chế độ đãi ngộ và trả lương hấp dẫn cùng chính sách hỗ trợ về học phí. Theo đó, ứng viên trúng tuyển sẽ làm việc theo vị trí nghiên cứu viên, đồng thời tham gia chương trình đào tạo tiến sĩ của Trường ĐH Bách khoa TP.HCM. Trong thời gian công tác, nghiên cứu viên được hưởng lương và các chế độ khác theo vị trí việc làm cũng như các quyền lợi của người lao động theo quy định hiện hành (tối đa là 3 năm tính từ thời gian hoàn thành thử việc). Song song đó, nghiên cứu viên được hỗ trợ 50% học phí chương trình đào tạo tiến sĩ, các trường hợp có thành tích đặc biệt có thể được xem xét hỗ trợ 100% học phí.

Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM hiện chỉ tuyển sinh chương trình NCS kết hợp trợ giảng/giảng viên (Teaching Assistantship Program) cho khoa Công nghệ thông tin, với các ngành: khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo và hệ thống thông tin. NCS được trường miễn 100% học phí chương trình tiến sĩ (78.625.000 đồng/năm cho năm học 2025-2026). Bên cạnh đó, NCS còn được hưởng các chế độ phúc lợi như nhân viên chính thức của trường, gồm: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các quyền lợi khác, đảm bảo sự ổn định trong suốt quá trình học tập và công tác. Trong đó, riêng lương cơ bản của trợ giảng theo quy định nhà trường từ khoảng 7 triệu đồng/tháng; thù lao giảng dạy tùy vào số tiết giảng dạy thực tế.

Tất cả NCS trúng tuyển vào Trường ĐH Văn Lang đều có thể đăng ký ứng tuyển nhận học bổng đến 100% học phí toàn khóa. NCS cần cam kết thực hiện đúng tiến độ đào tạo được thể hiện trong Kế hoạch học tập, nghiên cứu toàn khóa căn cứ theo quyết định công nhận trúng tuyển; cam kết nghiên cứu và công bố khoa học vượt chuẩn điều kiện đầu ra tiến sĩ. Nếu học viên không thực hiện đúng cam kết thì có thể bị thu hồi hoặc hoàn lại học bổng, tùy theo mức độ.

Trong khi đó, nhiều trường hiện chỉ áp dụng miễn học phí với cán bộ, giảng viên của trường khi học tiến sĩ. Ví dụ, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM hỗ trợ 50% học phí (nếu học tại trường) hoặc 40% học phí (nếu học tại cơ sở đào tạo khác trong hệ thống); sau khi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ sẽ được thưởng 100 triệu đồng. Nếu học ngoài hệ thống, giảng viên được miễn giảm 100 tiết chuẩn nghiên cứu khoa học/năm, lãnh đạo được miễn giảm 50 tiết chuẩn nghiên cứu khoa học/năm trong 4 năm kể từ khi trúng tuyển NCS; sau khi hoàn thành chương trình cũng được thưởng 100 triệu đồng. Trường hợp học tiến sĩ ở nước ngoài sẽ được hỗ trợ tìm kiếm học bổng, hỗ trợ bảo hiểm xã hội trong thời gian học và được thưởng 200 triệu đồng sau khi nhận bằng. Thạc sĩ Nguyễn Thị Xuân Dung, Giám đốc Trung tâm Truyền thông nhà trường, cho biết chính sách nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy nghiên cứu khoa học trong hệ thống giáo dục ĐH.

Tin Gốc: Thanh Niên