Đại biểu (ĐB) Trần Văn Khải (Ninh Bình) chỉ ra 3 “điểm nghẽn” đang cản trở phát triển văn hóa cần tháo gỡ ngay, gồm tỷ lệ chi ngân sách cho hạ tầng công nghệ ngành văn hóa còn khiêm tốn, thiếu hụt nhân lực số, nguồn lực đầu tư từ ngân sách còn hạn chế.
Trong các đề nghị của ĐB, đáng chú ý là nội dung sửa điều 3 của dự thảo nghị quyết theo hướng ngoài việc bảo đảm mức sàn 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa, cần quy định rõ ưu tiên bố trí kế hoạch đầu tư công trung hạn và dự toán ngân sách hằng năm cho chuyển đổi số văn hóa, hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia, số hóa di sản đã xếp hạng, bảo quản số lâu dài và an ninh văn hóa số.
Cạnh đó, cần thiết kế Quỹ văn hóa, nghệ thuật thực sự trở thành công cụ dẫn dắt đổi mới sáng tạo, có thể đầu tư cho startup công nghệ văn hóa, nền tảng nội dung số, mô hình bảo tồn số, nhưng phải có cơ chế quản trị quỹ hết sức chặt chẽ, minh bạch, không để “biến một chủ trương đúng thành một thiết chế rủi ro”.
Dự thảo nghị quyết của Quốc hội, theo ĐB Khải, phải “thiết kế cơ chế thực thi”; trong đó 3 trọng tâm bắt buộc là nguồn lực tài chính đủ mạnh, nhân lực số đủ sâu và hạ tầng dữ liệu – nền tảng – an ninh văn hóa số đủ đồng bộ.
ĐB Cà Thị Thắm (Lai Châu) đề nghị bổ sung tại điều 7 cơ chế phụ cấp nghề nghiệp đặc thù hằng tháng đối với các danh hiệu nghệ sĩ ưu tú, nghệ sĩ nhân dân được hưởng ổn định độc lập kể cả khi đã nghỉ hưu. Cạnh đó, cần có nguyên tắc bình đẳng trong đánh giá và sử dụng tài năng tại các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, lấy thành tích giải thưởng và năng lực chuyên môn làm thước đo chủ yếu để tuyển dụng và sử dụng nhân lực.
ĐB Đỗ Đức Hồng Hà (Hà Nội) đồng ý việc đưa ngày 24.11 là ngày Văn hóa VN hằng năm trở thành ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương. Ông cũng đề xuất thay vì chỉ giới hạn việc miễn giảm phí ở các cơ sở công lập, nghị quyết nên bổ sung cơ chế khuyến khích các cơ sở văn hóa, giải trí thuộc khu vực tư nhân cùng tham gia chiến dịch giảm giá, từ đó tạo thành một ngày hội kích cầu công nghiệp văn hóa trên toàn quốc.
Giải trình một số vấn đề ĐB nêu, Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, dự thảo nghị quyết của Quốc hội nhằm tập trung giải quyết 2 vấn đề lớn: tháo gỡ các điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc trong phát triển văn hóa; huy động, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực để phát triển văn hóa. Chính sách nào đã rõ, đã “chín”, bảo đảm khả thi, có sự đồng thuận cao thì quy định ngay; đồng thời đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết những vấn đề cần có sự linh hoạt, vấn đề mới cần được thí điểm bằng chính sách đặc thù.
Đặc biệt, dự thảo xác định rõ nguồn lực phát triển văn hóa gồm nguồn ngân sách nhà nước hằng năm bảo đảm tối thiểu 2% trong tổng chi ngân sách và huy động các nguồn lực xã hội. Bộ VH-TT-DL đang phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan, địa phương xác định rõ cơ cấu của 2% nêu trên, đảm bảo việc chi cho văn hóa đúng mục tiêu và đúng ưu tiên trọng tâm.
Về ngày Văn hóa VN, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, mục đích của quy định này nhằm chăm lo, bảo đảm cho nhân dân được tiếp cận, tham gia thụ hưởng văn hóa; đồng thời nâng cao khả năng cảm thụ văn hóa của người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên.
Ngoài quy định các đơn vị văn hóa, giải trí công lập sẽ miễn, giảm phí, lệ phí cho nhân dân trong ngày Văn hóa VN, có đại biểu đề xuất thêm cơ chế để khuyến khích các cơ sở tư nhân tham gia. Bộ trưởng cho biết sẽ ghi nhận để tiếp thu nội dung này. Liên quan đến Quỹ văn hóa nghệ thuật, bà Thanh cho hay, việc thành lập quỹ chủ yếu để huy động các nguồn lực xã hội. Ngân sách nhà nước chủ yếu đóng vai trò là “vốn mồi” để khuyến khích việc đóng góp của tư nhân. Chính phủ đã bổ sung vào dự thảo theo hướng thí điểm thành lập quỹ này dưới mô hình hợp tác công tư, là quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch.
Theo phản ánh của người dân, thời gian qua tại khu vực sông Trà Khúc, đoạn giáp công trình thủy điện Trà Khúc 2 đang thi công, thuộc địa bàn xã Sơn Hạ (tỉnh Quảng Ngãi), xuất hiện tình trạng vận chuyển, khai thác cát trái phép diễn ra công khai trong thời gian dài.
Trong các ngày từ 12 - 14.4, PV Thanh Niên ghi nhận hoạt động hút cát bằng bè bơm trực tiếp lên xe tải, vận chuyển tập kết cát tại bãi trữ dọc sông Trà Khúc.
Tại hiện trường, có 2 người sử dụng bè gắn máy hút để bơm cát trực tiếp từ lòng sông Trà Khúc lên xe tải đậu sát mép nước. Sau khi được bơm cát đầy thùng, xe tải di chuyển đến một bãi tập kết nằm cạnh khu vực hút cát khoảng 30 - 50 m để đổ xuống. Còn phía trong rừng keo lá tràm, cách bè hút cát khoảng 50 m, có một xe máy đào màu xanh liên tục xúc cát lên xe tải 4 chân.
Tiếng máy hút cát, tiếng động cơ xe tải, xe máy đào hoạt động liên tục hòa lẫn với âm thanh thi công của công trình thủy điện Trà Khúc 2 vang vọng cả khu vực vào lúc giữa trưa.
Theo ghi nhận của PV Thanh Niên, các xe tải mang biển số 76H-073.75 và 76A-305.28 thường xuyên ra vào vận chuyển cát từ bãi tập kết ra quốc lộ 24B rồi đưa đến một bãi vật liệu xây dựng trên địa bàn xã Sơn Hạ, cách khu vực khai thác khoảng hơn 2 km.
Đáng chú ý, các phương tiện vận chuyển cát đều chở đầy thùng, có dấu hiệu quá tải, quá khổ nhưng chỉ che chắn sơ sài.
Điều đáng nói, hoạt động hút cát, vận chuyển cát diễn ra công khai vào ban ngày, kéo dài nhiều ngày liên tiếp. Tại khu vực bãi tập kết có lán trại, luôn có người túc trực trông coi, cảnh giới.
Trong quá trình tác nghiệp, khi phóng viên ghi nhận hình ảnh tại hiện trường thì xuất hiện một người đàn ông mặc áo đen điều khiển xe máy bám theo xe phóng viên từ xã Sơn Hạ đến xã Trường Giang rồi mới rời đi.
Liên quan vụ việc, ngày 15.4 chúng tôi đăng ký làm việc trực tiếp với lãnh đạo UBND xã Sơn Hạ. Tuy nhiên, đại diện lãnh đạo địa phương không đồng ý cho ghi âm, ghi hình và yêu cầu phóng viên gửi nội dung làm việc bằng văn bản.
Mặc dù Báo Thanh Niên đã gửi văn bản và đặt câu hỏi đến UBND xã Sơn Hạ từ ngày 4.5, nhưng đến nay địa phương vẫn chưa có phản hồi chính thức.
Ngày 15.4, trao đổi với PV Thanh Niên, lãnh đạo Sở NN-MT tỉnh Quảng Ngãi cho biết trên địa bàn xã Sơn Hạ hiện không có mỏ cát nào được cấp phép hoạt động.
"Nếu có tình trạng hút, vận chuyển cát từ sông Trà Khúc đi tiêu thụ hoặc đưa ra khỏi công trình thủy điện Trà Khúc 2 thì là không đúng quy định và không được phép", lãnh đạo sở này khẳng định.
Ông Đặng Trần Huân, Phó giám đốc Sở NN-MT tỉnh Quảng Ngãi, cho biết theo quy định của luật Địa chất và khoáng sản năm 2024, các chủ đầu tư hoặc nhà thầu chỉ được phép thu hồi khoáng sản trong phạm vi phục vụ thi công công trình đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
"Trong trường hợp khoáng sản như cát được đưa ra ngoài công trình phải có sự giám sát của cơ quan chức năng hoặc chính quyền địa phương. Việc vận chuyển ra ngoài phải phục vụ lại cho công trình. Nếu không thực hiện đúng cam kết thì cần xem xét, chấn chỉnh chủ đầu tư", ông Huân nói.
Ngày 15.4, sau khi làm việc với PV Thanh Niên, Sở NN-MT tỉnh Quảng Ngãi đã có văn bản gửi UBND xã Sơn Hạ về việc khai thác, vận chuyển khoáng sản ra khỏi dự án thủy điện Trà Khúc 2.
Sở này đề nghị UBND xã Sơn Hạ tổ chức kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm (nếu có) theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét xử lý theo quy định pháp luật; đồng thời báo cáo kết quả thực hiện trước ngày 25.4.
Ngày 12.5, trao đổi với PV Thanh Niên, ông Đặng Trần Huân, Phó giám đốc Sở NN-MT tỉnh Quảng Ngãi, cho biết Sở NN-MT vẫn chưa nhận được phản hồi từ UBND xã Sơn Hạ về việc khai thác, vận chuyển khoáng sản từ sông Trà Khúc. "Sau khi có thông tin từ UBND xã Sơn Hạ, sẽ thông tin đến phóng viên", ông Huân nói.
Sở Xây dựng TP.HCM nhận định kỳ nghỉ lễ kép Giỗ Tổ Hùng Vương, lễ 30-4 và Ngày Quốc tế Lao động 1-5 năm nay kéo dài, nhu cầu đi lại của người dân sẽ tăng cao; Sở có phương án, kế hoạch để đảm bảo đi lại của người dân với nhiều nội dung.
Theo dự báo, dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, sản lượng hành khách qua các bến xe liên tỉnh tại TP.HCM đạt bình quân 67.144 lượt/ngày, tăng 4% so với cùng kỳ, với khoảng 3.953 lượt xe phục vụ mỗi ngày.
Trong khi đó, dịp lễ 30-4 và 1-5, lượng khách qua bến xe liên tỉnh dự kiến tăng lên 89.988 lượt/ngày, tăng 6%, với 4.709 lượt xe/ngày.
Tại sân bay Tân Sơn Nhất, sản lượng hành khách bình quân trong dịp lễ ước đạt 133.200 lượt/ngày, tăng 9%, với khoảng 806 chuyến bay mỗi ngày.
Ngoài ra, nhu cầu đi lại bằng phương tiện cá nhân cũng được dự báo tăng cao tại các cửa ngõ thành phố như nút giao An Phú, Tân Vạn và các tuyến đường dẫn cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, Bình Thuận - Chợ Đệm, quốc lộ 13, quốc lộ 51.
Các tuyến đường như Võ Trần Chí, Mỹ Phước - Tân Vạn, cùng các bến phà Bình Khánh, Cát Lái và khu vực điểm du lịch như Suối Tiên, Vũng Tàu, Tam Thắng cũng có nguy cơ gia tăng áp lực giao thông trong dịp lễ.
Để phục vụ người dân có kỳ nghỉ lễ an toàn, thuận lợi, Sở Xây dựng TP.HCM đã xây dựng phương án điều tiết giao thông, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị, đồng thời tăng cường kiểm tra và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông.
Đối với hoạt động thi công trên đường bộ đang khai thác, Phòng Kiểm tra chuyên ngành sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý các công trình vi phạm, đồng thời giám sát việc chấp hành quy định tạm ngưng thi công trong thời gian cao điểm lễ theo chỉ đạo của Sở Xây dựng.
Đơn vị này cũng phối hợp các phòng chuyên môn và đơn vị trực thuộc để xử lý vi phạm về bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ trong phạm vi quản lý.
Trong lĩnh vực vận tải, Sở Xây dựng là đầu mối phối hợp với Phòng Cảnh sát giao thông và các cơ quan liên quan kiểm tra hoạt động vận tải hành khách, hàng hóa bằng ô tô, hoạt động tại bến xe, bãi đỗ, trạm dừng nghỉ, cũng như bảo đảm trật tự an toàn giao thông khu vực bến xe.
Lực lượng chức năng sẽ kiên quyết xử lý các bến, bãi xe trái phép, đồng thời tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết và thực hiện giá vé tại các bến xe trên địa bàn TP.HCM.
