Cuối năm 2017, con trai chị Bảo Yến sốt cao và co giật. Lúc đó, người mẹ là nhân viên kế toán, đang bận quyết toán sổ sách, còn chồng đi công tác xa. Trong tình huống khẩn cấp, mẹ chồng chị cầm lái xe máy, mẹ đẻ bế cháu đưa thẳng vào bệnh viện. Trở về nhà, nhìn hai người mẹ phờ phạc, chị nhận ra mình đang để họ bước vào hành trình “nuôi con mọn” lần nữa. Ý định sinh thêm con khép lại.
Chị Yến kết hôn năm 2013 và sinh con đầu lòng một năm sau. Khi bé ba tháng tuổi, chị quay lại công việc. Dù hai bên nội ngoại sống cùng chung cư ở phường An Lạc, việc chăm con không dễ san sẻ. Bé ốm đau liên tục, bên nội phải lo cho hai cháu nhỏ khác, mẹ đẻ không thể gánh vác hết. Chị trở nên ít nói, dễ kích động, cảm giác tách khỏi mọi người. Ban ngày làm việc trong trạng thái kiệt sức, về nhà lại căng thẳng, nhiều lần không kiểm soát được cảm xúc với chồng con.
Khi con vào lớp 1, tình trạng dần cải thiện. Vợ chồng chị nghĩ đến việc sinh thêm nhưng e ngại bài toán kinh tế. Hiện chi phí nuôi con khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng, chiếm 35% thu nhập gia đình, gồm học bán trú, các lớp năng khiếu và các khoản phát sinh. Nếu có con thứ hai, chi phí sẽ tăng lên 70% thu nhập của vợ chồng. “Thà một con nhưng đảm bảo chất lượng sống, vì người lớn có thể nhịn chứ trẻ nhỏ không thể thiếu thốn”, chị Yến nói.
Chị từng chứng kiến những gia đình “rơi từ tầng lớp trung lưu xuống nhóm khó khăn” do sinh con thứ hai. Một người bạn của chị từng vay mượn để xoay xở khi sinh bé thứ hai ngoài kế hoạch. Một người khác ở Phan Rí Cửa (Bình Thuận), từng là kỹ sư IT, nghỉ việc 10 năm chăm hai con và không thể quay lại thị trường lao động. “Tôi chọn không đi vào con đường đó”, Yến nói.
Tại TP HCM, số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh sản là 1,51, tăng nhẹ so với mức 1,43 của năm trước nhưng vẫn ở mức thấp kéo dài. Theo Chi cục Dân số TP HCM, mức sinh này dưới xa ngưỡng thay thế 2,1 con, gây áp lực lớn lên hệ thống an sinh tương lai.
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, nhận định xu hướng phụ nữ đô thị 25-40 tuổi chọn sinh một con đang gia tăng. Quyết định này là kết quả từ những thay đổi cấu trúc xã hội, trong đó áp lực kinh tế là rào cản lớn nhất, chi phí nuôi dạy trẻ ngày càng đắt đỏ.
Theo tính toán của Đại biểu Quốc hội, GS TS Nguyễn Thiện Nhân, để nuôi một người con đến năm 18 tuổi, gia đình cần chi ít nhất 900 triệu đồng. Tại các đô thị lớn như TP HCM, giáo dục và y tế là hai khoản ngốn nhiều tiền nhất, có thể đến hàng chục triệu đồng mỗi tháng.
Trên bình diện quốc tế, gánh nặng này cũng đang là “nút thắt” đánh gục mức sinh của nhiều nền kinh tế. Báo cáo của Viện Nghiên cứu Dân số YuWa chỉ ra Hàn Quốc là quốc gia tốn kém nhất thế giới để nuôi một đứa trẻ, với chi phí cao gấp 7,79 lần GDP bình quân đầu người. Tại Mỹ, viện Brookings ước tính chi phí này đã vượt 300.000 USD cho một trẻ dưới 17 tuổi do lạm phát.
Theo bà Thúy, nhiều phụ nữ không dám sinh thêm bởi thị trường lao động chưa tạo cơ hội cho phụ nữ vừa sinh con vừa phát triển sự nghiệp. Với nhóm người có học vấn cao, việc có thêm con thường đồng nghĩa với lộ trình thăng tiến bị bỏ dở. Nhiều bà mẹ hiện đại còn lo ngại về chất lượng dịch vụ xã hội. Các nhu cầu về trường lớp, an toàn thực phẩm và y tế hiện chưa đáp ứng được kỳ vọng.
Việc chuyển sang mô hình gia đình hạt nhân khiến các cặp vợ chồng mất đi mạng lưới hỗ trợ từ ông bà. Khi sự giúp đỡ từ người thân trở thành điều xa xỉ, mọi áp lực chăm sóc dồn hết lên vai người mẹ. “Lựa chọn sinh một con trở thành giải pháp an toàn để họ bảo toàn chất lượng sống”, bà Thúy nói.
Đó cũng là lý do Minh Hạnh, 29 tuổi, quê Bình Dương, thường cười khi bạn bè khuyên sinh thêm để nhận hỗ trợ từ thành phố. “Không ai sinh con chỉ để nhận 5 triệu đồng”, chị nói.
Vợ chồng chị đón con đầu lòng năm 2022. Chồng làm thiết kế đồ họa, chị từng làm marketing nhưng chấp nhận ở nhà làm hậu phương. Nội ngoại ở cách 40 km nên vợ chồng tự xoay xở. Chị thường thức trắng đêm khi con ốm, đến việc mua cháo cũng phải nhờ người trông con giúp. Trở ngại lớn nhất của Hạnh là sự tự ti về công việc sau 5 năm nghỉ chăm con và dịch bệnh, kỹ năng dần tụt hậu giữa thị trường cạnh tranh khắc nghiệt.
Chuyên gia Phạm Thị Thúy cho rằng mức sinh dưới ngưỡng thay thế kéo dài đang để lại nhiều hệ quả. Đầu tiên là già hóa dân số, lực lượng lao động thu hẹp, tạo gánh nặng cho thế hệ trẻ. Những gia đình một con dễ khiến người cao tuổi sống một mình khi con cái đi làm xa, gia tăng nguy cơ cô đơn. Trẻ em thiếu tương tác với anh chị em dễ chịu kỳ vọng lớn, tạo thêm căng thẳng cho cả phụ huynh và trẻ.
Về chính sách, chuyên gia đánh giá các quy định hiện nay chưa đủ. Cần cải cách chế độ thai sản cho nam giới, tăng cường các lớp kỹ năng tiền hôn nhân và cải thiện chất lượng dịch vụ công thay vì chỉ dừng ở việc miễn phí y tế, giáo dục.
Cuối năm ngoái, chị Yến mở một sổ tiết kiệm cho tuổi già của mình. Là con một trong gia đình có cha mẹ ly hôn, chị hiểu cảm giác một mình gánh vác trách nhiệm. “Khoản tiết kiệm là cách tôi tự lo cho bản thân, không tạo gánh nặng cho con sau này”, chị nói.
Nếu chú ý đến người bạn đời nhiều hơn, bạn có thể khơi lại sự gắn kết đã phai nhạt trong mối quan hệ. Khi lắng nghe, bạn cho thấy mình thật sự quan tâm đến những gì họ nói, đồng thời thể hiện tình yêu và sự trân trọng dành cho người ấy. Vì vậy hãy đặt điện thoại xuống và loại bỏ mọi yếu tố gây xao nhãng khi người bạn đời chia sẻ suy nghĩ và cảm xúc.
Một nghiên cứu cho thấy việc chú ý đến người bạn đời và thể hiện sự hào phóng có thể mang lại tác động tích cực cho mối quan hệ. Những bất ngờ nhỏ như tặng một bó hoa nhỏ hoặc chỉ đơn giản là một nụ hôn nhẹ lên má có thể thể hiện sự quan tâm dành cho đối phương. Những hành động này không nhất thiết phải tốn kém.
Nỗ lực và sự trân trọng luôn đi cùng nhau trong một mối quan hệ. Bạn có thể cảm thấy khó chịu khi người bạn đời không nhận ra những cố gắng của mình và họ cũng có cảm giác tương tự. Vì vậy hãy ghi nhận ngay cả những cách nhỏ nhất mà người ấy thể hiện tình yêu. Đôi khi chỉ một chút lòng biết ơn cũng có thể tạo ra tác động lớn đối với mối quan hệ.
Thay vì tự suy đoán người bạn đời đang nghĩ hay cảm thấy gì, tốt hơn hết hãy hỏi trực tiếp để làm rõ, bởi nhiều suy đoán thường không đúng. Ngay cả khi bạn đúng, việc suy nghĩ tiêu cực về ai đó cũng không khiến họ có động lực thay đổi. Ngược lại, khi bạn tin tưởng, khích lệ và nhìn nhận những điều tốt đẹp ở họ, bạn sẽ giúp họ phát triển bản thân.
Nhiều người thường thúc ép người bạn đời phải thay đổi khi mối quan hệ gặp vấn đề. Tuy nhiên để cứu một mối quan hệ đang rạn nứt cần nỗ lực từ cả hai phía. Thay vì chỉ tập trung vào những điều tiêu cực ở đối phương, mỗi người nên nhìn lại bản thân và xem mình có thể thay đổi điều gì.
Khi dành ít thời gian cho bạn đời hoặc xa cách với họ, cảm giác bất an dễ xuất hiện. Những bất an này có thể gây rạn nứt và tổn hại mối quan hệ. Vì vậy ưu tiên dành thời gian và sự quan tâm cho bạn đời là cách giúp xây dựng cảm giác an toàn và duy trì sự ổn định trong kết nối của cả hai.
Việc bộc lộ cảm xúc và cho phép bản thân trở nên dễ tổn thương trước người bạn đời giúp hai người kết nối sâu sắc và thân mật hơn về mặt cảm xúc. Nhiều người theo bản năng muốn dựng lên những bức tường phòng vệ để tránh bộc lộ cảm xúc.
Tuy nhiên, nghiên cứu của The Gottman Institute cho thấy sự sẵn sàng chia sẻ cảm xúc là cách tốt nhất để xây dựng niềm tin trong mối quan hệ. Khi hiểu rõ đối phương đang cảm thấy thế nào, người bạn đời cũng có thể an ủi và hỗ trợ một cách tự tin hơn.
Mới đây, chương trình truyền hình "Chào mừng tân hôn" của Nhật Bản giới thiệu câu chuyện tình của một nữ nghệ sĩ múa truyền thống và người chồng kém 34 tuổi. Chương trình không tiết lộ tên của họ để bảo vệ quyền riêng tư.
Người vợ là một nghệ sĩ Taishu engeki dày dạn kinh nghiệm tại tỉnh Ibaraki. Chàng trai là nhân viên văn phòng đam mê nghệ thuật truyền thống. Năm ngoái, anh tình cờ biết đến đoàn kịch của vợ nên đăng ký học.
Ngay lần đầu gặp mặt, anh đã bị thu hút bởi vẻ đẹp quý phái và thần thái rạng rỡ của người phụ nữ 60 tuổi. Ngược lại, bà cũng bị ấn tượng bởi vẻ ngoài điển trai và sự nhiệt huyết của cậu học trò mới.
Chỉ sau ba ngày gia nhập đoàn kịch, mối quan hệ "thầy - trò" đã có bước ngoặt lớn khi người phụ nữ chủ động tiết lộ đang độc thân.
Mối liên kết giữa họ sâu sắc hơn khi cả hai cùng vào vai những người yêu nhau trong các vở kịch về tình yêu bị cấm đoán. Chàng trai thừa nhận bị thu hút khi xem bà nhảy múa. "Khi chạm tay vào cô ấy, tôi đã biết đây là định mệnh đời mình", chàng trai nói.
Trong một lễ hội pháo hoa, anh ngỏ lời cầu hôn, cam kết: "Anh sẽ bảo vệ và chăm sóc em suốt đời. Khi em già yếu, anh vẫn sẽ ở bên lo lắng cho em từng chút một".
Mẹ chàng trai sốc nặng khi biết vợ của con trai hơn mình 9 tuổi. Tuy nhiên, định kiến dần xóa bỏ khi nữ nghệ sĩ đến nhà người yêu, tự tay làm món monjayaki để nhà chồng tương lai cùng thưởng thức. Sự chân thành và không khí ấm cúng bên bàn ăn đã giúp họ dần thân thiết. Tháng 12 năm ngoái, hai người đăng ký kết hôn.
Hiện tại, mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu rất tốt đẹp. Mẹ của chàng trai cho biết bà coi con dâu như một người chị gái thân thiết, trong khi các em gái của anh thường tìm đến "chị dâu" để xin lời khuyên về tình yêu và cuộc sống.
Trên sóng truyền hình, chàng trai hứa bảo vệ người yêu suốt đời. "Sau này khi em già yếu, anh sẽ chăm sóc em chu đáo, thậm chí sẵn sàng là người thay tã cho em", anh nói.
Câu chuyện sau khi lan tỏa trên mạng xã hội đã nhận về hàng nghìn lượt bình luận. Nhiều người bày tỏ sự kinh ngạc trước nhan sắc trẻ trung của nữ vũ công ở tuổi lục tuần.
"Bà ấy không hề giống một người 60 tuổi. Sự rạng rỡ và năng lượng đó có lẽ đến từ phép màu của nghệ thuật và một tình yêu thuần khiết", một người bình luận.
Dù vẫn còn những ý kiến trái chiều về khoảng cách tuổi tác, cặp đôi cho biết đang tận hưởng những ngày tháng mật ngọt và cùng nhau duy trì đoàn kịch truyền thống của gia đình.
Vừa qua, Viện Dinh dưỡng Quốc gia điều trị cho người đàn ông N.N.V 28 tuổi ở Hà Nội có chỉ số BMI 31,1 – thuộc nhóm béo phì. Tin rằng "càng ăn ít, càng giảm nhanh", anh quyết định chỉ ăn trái cây liên tục trong hơn một tuần.
Khai thác tiền sử bệnh, nam bệnh nhân cho biết chỉ với mong muốn giảm cân thật nhanh nên anh đã tự áp dụng chế độ ăn cực đoan: cắt hoàn toàn tinh bột và chỉ ăn trái cây suốt 10 ngày. Sau 10 ngày, cân nặng giảm tới 13kg, nhưng cơ thể bắt đầu xuất hiện hàng loạt dấu hiệu bất thường: mệt lả, bủn rủn, khát nước liên tục, tiểu nhiều, ho khan và mất vị giác. Ban đầu, anh nghĩ đây là phản ứng bình thường của quá trình giảm cân. Tuy nhiên, tình trạng nhanh chóng trở nên nghiêm trọng hơn với cảm giác hồi hộp, kiệt sức buộc phải nhập viện.
Tại bệnh viện, các bác sĩ ghi nhận tình trạng mất nước nặng, da khô, huyết áp tăng cao (170–180 mmHg). Đáng báo động hơn, chỉ số đường huyết vượt ngưỡng máy đo, lên tới 51,7 mmol/L – cao gấp gần 10 lần bình thường.
Ngoài ra, triglycerid tăng đột biến, HbA1c đạt 11%, cho thấy bệnh đái tháo đường đã âm thầm tiến triển trong thời gian dài nhưng chưa được phát hiện. Máu của bệnh nhân trở nên "cô đặc như siro", làm tăng nguy cơ hôn mê do rối loạn thẩm thấu – tình trạng có thể đe dọa tính mạng.
Không chỉ vậy, mỡ máu tăng cao khiến huyết thanh "đục như sữa", làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp. Bệnh nhân còn bị rối loạn điện giải, hạ natri máu và tổn thương gan.
Theo các bác sĩ điều trị, việc tiêu thụ quá nhiều trái cây trong thời gian ngắn khiến lượng fructose nạp vào cơ thể tăng đột biến, làm đường huyết mất kiểm soát trên nền rối loạn chuyển hóa sẵn có. Đây là yếu tố "châm ngòi" khiến tình trạng bệnh trở nên nguy kịch.
Bệnh nhân được điều trị bằng insulin truyền tĩnh mạch, bù dịch, điều chỉnh điện giải, kiểm soát mỡ máu và hỗ trợ chức năng gan. Sau 24 giờ, tình trạng mất nước cải thiện, và sau 8 ngày điều trị tích cực, sức khỏe dần ổn định, đủ điều kiện xuất viện theo dõi ngoại trú.
Phó giáo sư, Tiến sĩ Nuyễn Trọng Hưng - Trưởng khoa Khám và Tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng Quốc gia - Hà Nội chia sẻ với Vietnamnet, trái cây tuy tốt cho sức khỏe nhưng không thể thay thế hoàn toàn các nhóm thực phẩm khác. Cơ thể cần đầy đủ tinh bột, đạm, chất béo cùng vitamin và khoáng chất để duy trì hoạt động bình thường. Việc chỉ ăn trái cây sẽ dẫn đến mất cân bằng dinh dưỡng, thiếu năng lượng và gây rối loạn chuyển hóa.
Ngoài ra, trái cây chứa lượng đường tự nhiên khá cao. Nếu tiêu thụ quá mức, tổng năng lượng nạp vào vẫn có thể vượt nhu cầu, dẫn đến tăng cân hoặc khiến việc giảm cân không hiệu quả. Thực tế cho thấy nhiều người giảm cơm, tăng ăn trái cây nhưng cân nặng không giảm, thậm chí còn mệt mỏi hơn.
Bác sĩ Hưng cho rằng người thừa cân hoặc béo phì nên giảm cân bằng phương pháp khoa học: xây dựng chế độ ăn cân đối, kiểm soát tổng năng lượng, tăng cường vận động và theo dõi sức khỏe định kỳ. Đặc biệt, họ cần tầm soát đái tháo đường sớm nếu có các yếu tố nguy cơ.
Các chuyên gia khuyến cáo người thừa cân, béo phì nên giảm cân theo hướng khoa học: xây dựng chế độ ăn cân đối, kiểm soát năng lượng, tăng vận động và theo dõi sức khỏe định kỳ. Với người có nguy cơ, cần tầm soát đái tháo đường sớm để tránh biến chứng.
Giảm cân bền vững không đến từ những phương pháp cực đoan, mà từ sự hiểu đúng về cơ thể và duy trì lối sống lành mạnh lâu dài.
