Ngày 29-4, tại Kuala Lumpur (Malaysia), Quỹ ASEAN – tổ chức trực thuộc (ASEAN) chuyên triển khai các sáng kiến hướng tới người dân trong khu vực – công bố dự án “Scam Ready ASEAN”, nhằm tăng cường năng lực phòng chống lừa đảo trực tuyến trong bối cảnh các rủi ro số đang gia tăng nhanh chóng trên toàn Đông Nam Á.
Theo đó, các hành vi lừa đảo trực tuyến hiện đã trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với quá trình chuyển đổi số trong khu vực.
Ước tính trong năm 2024, khu vực Đông Nam Á đã chịu thiệt hại tài chính lên tới 23,6 tỉ USD do các vụ lừa đảo trực tuyến.
Các hình thức phổ biến gồm tấn công giả mạo (phishing), lừa đảo phi kỹ thuật (social engineering), giả mạo danh tính, gian lận đầu tư và lừa đảo thanh toán qua mã QR.
Đáng chú ý, các thủ đoạn ngày càng tinh vi khi tội phạm tận dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và sự phát triển nhanh của thanh toán số, dịch vụ xuyên biên giới.
Trước thực tế này, sáng kiến Scam Ready ASEAN được triển khai với khoản tài trợ 5 triệu USD từ Google.org, trở thành một trong những chương trình phòng vệ kỹ thuật số quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại khu vực.
Dự án đặt mục tiêu trang bị kỹ năng nhận diện và phòng tránh lừa đảo cho khoảng 3 triệu người dân ASEAN. Thông qua đó chương trình hướng đến nâng cao kiến thức, củng cố sự tự tin của người dùng trong môi trường số, đồng thời thúc đẩy tư duy phản biện để đối phó với các hình thức gian lận ngày càng phức tạp.
Một trong những điểm nhấn của sáng kiến là mô hình “đào tạo giảng viên” (Train-the-Trainer), được triển khai, với sự phối hợp của 20 tổ chức địa phương tại 11 quốc gia thành viên.
Khoảng 2.000 giảng viên nòng cốt sẽ được đào tạo để lan tỏa kiến thức đến cộng đồng, dự kiến tiếp cận hơn 550.000 người dân thông qua các khóa học và công cụ tương tác, bao gồm trò chơi giáo dục “Be Scam Ready”.
Ông Piti Srisangnam, Giám đốc điều hành Quỹ ASEAN, nhận định lừa đảo trực tuyến hiện đã trở thành thách thức xuyên biên giới, không còn là vấn đề riêng lẻ của từng cá nhân. Theo ông, tác động của các vụ lừa đảo không chỉ dừng lại ở thiệt hại tài chính mà còn làm suy giảm niềm tin vào môi trường số.
“Scam Ready ASEAN hướng đến thay đổi cách tiếp cận, từ phản ứng sang chủ động phòng ngừa, giúp người dân được trang bị tốt hơn để bảo vệ mình,” ông nhấn mạnh.
Ở cấp độ khu vực, ASEAN cũng đang đẩy mạnh các nỗ lực phối hợp nhằm ứng phó với vấn nạn này. Một trong những bước đi đáng chú ý là việc thành lập Nhóm công tác chống lừa đảo ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Kỹ thuật số ASEAN lần thứ 4 năm 2024, nhằm tăng cường kết nối giữa các trung tâm chống lừa đảo quốc gia.
Thử nghiệm do Andon Labs, công ty khởi nghiệp tại San Francisco, thực hiện với mục tiêu kiểm tra khả năng hoạt động của tác nhân AI (AI Agent) trong thế giới thực, qua đó xác định và đánh giá các lỗ hổng an toàn còn tồn tại.
Trong đó, hai nhà đồng sáng lập Lukas Petersson và Axel Backlund đã ký hợp đồng thuê mặt bằng ở San Francisco trong ba năm, sau đó cấp cho một tác nhân AI tên Luna một thẻ tín dụng doanh nghiệp, quyền truy cập Internet và nhiệm vụ điều hành cửa hàng thực tế. AI này được tạo bằng phần mềm Claude Sonnet 4.6 của Anthropic.
Luna có nguồn vốn giới hạn 100.000 USD, phải hoàn thành nhiệm vụ thiết kế, bày bán hàng hóa và thu lợi nhuận. Mọi thứ từ thiết kế nội thất cửa hàng đến lịch trình nhập hàng và điều hành hai nhân viên đều được thực hiện dưới sự chỉ đạo của trí tuệ nhân tạo.
"Chúng tôi giúp 'cô ấy' một chút trong giai đoạn thiết lập ban đầu, chẳng hạn ký hợp đồng thuê nhà và những vấn đề pháp lý như giấy phép", Petersson nói với Business Insider.
Luna sau đó xử lý gần như mọi thứ, gồm đăng tin tuyển dụng trên Indeed và tiến hành phỏng vấn qua điện thoại, tìm kiếm các nhà thầu có thể sơn cửa hàng. Tầm nhìn của AI này là xây dựng một cửa hàng bán lẻ nhỏ thông thường: bán sách, tranh in, nến, trò chơi cùng một số đồ lặt vặt khác. Với tên gọi Andon Market, đây được xem là cửa hàng vật lý đầu tiên do AI điều hành.
Luna không nói với ứng viên rằng mình là AI khi phỏng vấn. "Tôi sẽ không nhắc đến việc cửa hàng vận hành bằng trí tuệ nhân tạo, vì điều đó gây hiểu nhầm cho ứng viên và có khả năng khiến những người có năng lực bỏ việc trước khi đọc mô tả công việc", blog của Andon Labs giải thích.
Tuy nhiên, trong quá trình thiết lập và vận hành Andon Market, Luna mắc một số sai lầm. Chẳng hạn, khi tìm nhân viên giám sát cửa hàng, AI chấp nhận tuyển dụng ứng viên chỉ sau cuộc gọi kéo dài 5-15 phút, mức thời gian bị đánh giá quá ngắn.
Một vấn đề khác mà AI gặp phải là không thể tạo logo ấn tượng, thay vào đó là hình ảnh khuôn mặt cười chung chung. Mỗi phiên bản của logo trong cửa hàng lại "hơi khác nhau một chút" thay vì đồng nhất trên toàn bộ hệ thống.
Ngay sau khi Andon Market khai trương giữa tuần trước, Luna cũng mắc sai lầm trong sắp xếp lịch làm việc, không phân công ai trực ngày đầu. "Thật trớ trêu khi đây đáng lẽ là thứ AI thực hiện tốt nhất, nhưng nó đã làm rối loạn lịch trình", Petersson kể. "Trong lúc hoảng loạn, nó viết thư cho tất cả nhân viên và hỏi: Hôm nay có ai có thể đến làm việc được không?".
Việc Luna gặp rắc rối ngay trong những ngày đầu khiến Andon Labs phải can thiệp trực tiếp. Hai nhân viên được tuyển vào làm nhân sự chính thức của công ty cũng nhận đầy đủ phúc lợi. "Đây là một thí nghiệm có kiểm soát", Petersson nói thêm.
Dù Andon Labs giao cho Luna mục tiêu thu lợi nhuận, Petersson cho rằng công ty của ông không kỳ vọng sẽ kiếm tiền từ cửa hàng. Thay vào đó, trọng tâm của họ là đánh giá xem tác nhân AI hiện nay tốt đến mức nào, có đúng như quảng cáo không, đồng thời giúp công chúng hiểu rõ hơn về hướng phát triển của trí tuệ nhân tạo.
Theo NBC News, thí nghiệm của Andon Labs là ví dụ mới nhất cho thấy cách tác nhân AI gặp sai sót trong phán đoán và ra quyết định trong môi trường thực tế. Trong một nghiên cứu năm ngoái, nhóm chuyên gia Đại học Carnegie Mellon đã thử chạy mô phỏng một công ty giả để xem tác nhân AI tự động xử lý các nhiệm vụ tại nơi làm việc như thế nào. Kết quả là những tác nhân này không thể xử lý tác vụ giao diện đơn giản, như hiểu sai một số cuộc hội thoại của đồng nghiệp, hay thậm chí tạo người dùng giả.
Nhưng nếu đang tìm kiếm một ổ cứng dung lượng cao, đặc biệt là ổ cứng cấp doanh nghiệp, người dùng sẽ phải chi trả một khoản tiền không nhỏ. Những ổ này được thiết kế để đảm bảo sự bền bỉ, ngay cả sau nhiều năm sử dụng.
Trung bình, một ổ cứng 6 TB dành cho người tiêu dùng mới có giá từ 5,2 triệu đồng trở lên nếu mua từ các thương hiệu hoặc nhà bán lẻ uy tín. Chính mức giá cao này đang khiến nhiều người cảm thấy lo ngại và tính đến việc tìm mua một ổ cứng đã qua sử dụng với giá rẻ hơn nhiều. Ví dụ, cùng là một ổ Western Digital 6 TB, ổ cứng mới có giá khoảng 5,19 triệu đồng, ổ cứng đã qua sử dụng chỉ có giá 3,5 triệu đồng.
Dẫu vậy, việc này tiềm ẩn rủi ro mất dữ liệu cao hơn, do tỷ lệ hỏng hóc của ổ cứng tăng đáng kể sau 3 năm sử dụng. Theo nghiên cứu, tuổi thọ của ổ cứng có thể kéo dài đến 5 năm nếu được bảo quản tốt, nhưng sau đó, việc thay thế là điều cần thiết.
Nếu dự định sử dụng ổ cứng đã qua sử dụng làm ổ đĩa hệ thống hoặc phương pháp sao lưu duy nhất, người dùng nên cân nhắc kỹ lưỡng. Ngay cả khi ổ cứng có bảo hành, điều đó cũng không đảm bảo người dùng sẽ không mất dữ liệu. Nhưng nếu chỉ sử dụng ổ cứng cũ làm không gian lưu trữ phụ, trong khi dữ liệu quan trọng được sao lưu trên ổ cứng mới hoặc trên đám mây, việc mua ổ cứng đã qua sử dụng có thể là một lựa chọn hợp lý.
Khi quyết định mua ổ cứng đã qua sử dụng, người dùng cần chú ý đến một số yếu tố quan trọng. Đầu tiên, hãy đảm bảo ổ cứng đã được chứng nhận lại hoặc tân trang, có nghĩa ổ cứng này đã được khôi phục về trạng thái hoạt động hoàn hảo và kiểm tra kỹ lưỡng trước khi bán lại. Ổ cứng được chứng nhận lại thường do nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) thực hiện, trong khi ổ cứng tân trang có thể được bảo trì bởi các bên bán thứ ba.
Nếu dự định lưu trữ dữ liệu quan trọng trên ổ cứng, hãy chọn ổ cứng được đánh dấu là đã được chứng nhận lại bởi nhà sản xuất. Ngoài ra, hãy mua từ các nguồn uy tín, như trang web của các nhà sản xuất hoặc các nhà bán hàng bên thứ ba đáng tin cậy.
Bảo hành cũng là một yếu tố quan trọng. Thông thường, ổ cứng đã qua sử dụng sẽ có bảo hành từ 6 tháng đến 1 năm. Bảo hành sẽ đảm bảo người bán chịu trách nhiệm về sản phẩm và bảo vệ người dùng khi thiết bị bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển.
Cuối cùng, hãy kiểm tra dữ liệu SMART của ổ cứng. Dữ liệu này giúp người dùng hiểu rõ tuổi thọ còn lại của ổ cứng đó. Người dùng có thể yêu cầu người bán cung cấp thông tin này hoặc tự kiểm tra bằng các công cụ như CrystalDiskInfo. Nếu ổ cứng hiển thị trạng thái "Good", người dùng có thể yên tâm sử dụng. Ngược lại, nếu hiển thị Bad, người dùng nên cân nhắc lại quyết định mua hàng.
Tóm lại, việc mua ổ cứng đã qua sử dụng có thể tiết kiệm chi phí nhưng cần phải cẩn trọng và thực hiện các bước kiểm tra cần thiết để đảm bảo an toàn cho dữ liệu mà mình muốn lưu trữ.
Dù Xiaomi đã tăng tốc triển khai bản cập nhật HyperOS 3.1 cho 85% thiết bị đủ điều kiện, nhưng một danh sách dài các dòng máy tầm trung và giá rẻ hiện vẫn đang phải chờ đợi.
Theo dữ liệu mới nhất từ chuyên trang công nghệ XimiTime, trong khi các dòng smartphone cao cấp đã được tận hưởng những tính năng mới nhất từ tháng 4, thì phân khúc giá rẻ và tầm trung của Xiaomi lại đang có dấu hiệu bị chậm nhịp.
Đáng chú ý, danh sách chờ đợi này gọi tên nhiều thiết bị có lượng người dùng đông đảo tại thị trường Việt Nam. Nếu đang sở hữu một trong những cái tên sau, có thể bạn sẽ phải kiên nhẫn thêm vài tuần nữa:
Nguyên nhân của sự chậm trễ này được cho là do các lỗi phát sinh trong quá trình thử nghiệm nội bộ, yêu cầu tối ưu hóa phần cứng đối với các dòng chip tầm trung, giá rẻ và việc chờ cấp chứng nhận firmware theo từng khu vực.
Sở dĩ người dùng đứng ngồi không yên là vì HyperOS 3.1 không phải là một bản vá lỗi thông thường, mà nó mang đến một cuộc đại tu lớn về giao diện và trải nghiệm, có xu hướng 'học hỏi' nhiều từ hệ điều hành iOS của Apple.
Trong khi phân khúc phổ thông vẫn đang đợi HyperOS 3.1, thì ở một diễn biến khác, các dòng flagship như Xiaomi 17, Xiaomi 17 Ultra và Xiaomi 15T Pro đã bắt đầu tham gia chương trình Android 17 Developer Preview. Đây sẽ là bước đệm cho giao diện HyperOS 4 tiếp theo, hứa hẹn một làn sóng tính năng AI bùng nổ vào cuối năm.
