Ảnh dự thi: Nhịp đập thành thị

Một buổi sáng cuối tuần, khi dòng người bắt đầu đông dần trước khu chuồng voi ở Thảo Cầm Viên, ông Đỗ Thanh Hải (60 tuổi) vẫn đứng đó, tựa nhẹ vào lan can, mái tóc hoa râm cùng chòm râu bạc dài nổi bật giữa nắng sớm, ánh mắt dõi theo những đứa trẻ đang reo lên thích thú khi thấy voi đưa vòi nhận thức ăn.

Ít ai để ý người đàn ông ấy đã đứng ở vị trí gần như quen thuộc đó suốt hàng chục năm, từ khi còn là chàng trai mười tám lần đầu bước chân vào Thảo Cầm Viên, mang theo sự bỡ ngỡ nhiều hơn hiểu biết.

Những ngày đầu, ông chỉ làm những việc đơn giản như dọn chuồng, cho ăn, quan sát từng con vật, rồi lặng lẽ học cách hiểu chúng qua từng biểu hiện nhỏ, từ dáng đứng đến ánh mắt. Thời gian trôi qua chậm rãi nhưng đều đặn, từ khu nuôi dê, nai, bò, lạc đà đến khu thú dữ, rồi cuối cùng dừng lại lâu nhất ở chuồng voi, nơi ông gắn bó hơn 30 năm và cũng là nơi giữ ông lại đến tận bây giờ.

Trong khu chuồng giờ chỉ còn vài con voi, mỗi con một tính cách, một câu chuyện riêng mà nếu không gắn bó lâu năm, rất khó để nhận ra. Ông Hải nhớ từng con không phải bằng tên gọi đơn thuần, mà bằng dáng đi, màu da, cả những thói quen rất nhỏ mà người ngoài gần như không để ý.

Ông kể về con voi đực tên Bô, gần 40 tuổi, từng biểu diễn trong đoàn xiếc, nay trở nên khó gần, buộc người chăm phải giữ khoảng cách để đảm bảo an toàn. Hay con voi Chuông đã hơn 60 tuổi, chậm chạp hơn nhưng vẫn giữ được sự điềm tĩnh, và Tôm - con voi từng khiến ông phải chạy theo đến khi nó mệt mới chịu dừng, một ký ức mà ông nhắc lại bằng nụ cười pha chút mệt mỏi.

"Con nào mình chăm cũng có tình cảm, nhưng voi thì khác, mình phải đứng sát, làm việc với nó mỗi ngày", ông nói, giọng trầm và chậm, như thể những câu chuyện này đã được kể đi kể lại quá nhiều lần, đến mức trở thành một phần tự nhiên của ký ức.

Mỗi sáng, ông bắt đầu công việc từ 6 giờ 30, đi một vòng kiểm tra từng chuồng, nhìn cách voi đứng, cách chúng phản ứng khi thấy người quen, rồi dọn dẹp, chuẩn bị thức ăn - mỗi con ăn hơn 100 kg cỏ mỗi ngày, chia thành nhiều bữa. Những công việc lặp lại tưởng như đơn giản, nhưng với ông, chỉ cần một thay đổi nhỏ như ăn ít hơn hay đứng lâu hơn bình thường cũng đủ để nhận ra điều gì đó không ổn.

"Chỉ cần kêu tên là nó biết, nói nhỏ nó cũng nghe", ông nói, rồi giải thích thêm rằng khi vào chuồng, người chăm phải lên tiếng trước để voi không giật mình. Những chi tiết tưởng như nhỏ nhặt ấy, theo thời gian, trở thành một thứ "ngôn ngữ" riêng giữa người và thú - không cần lời nhưng vẫn hiểu.

Làm việc với voi chưa bao giờ là an toàn tuyệt đối, và ông Hải hiểu điều đó rõ hơn ai hết sau nhiều lần bị hất ngã, bị đạp, thậm chí bị tấn công mà không có dấu hiệu báo trước. Có những khoảnh khắc chỉ diễn ra trong tích tắc, khi con vật phản ứng theo bản năng, còn con người không kịp trở tay.

"Có khi đang làm bình thường, nó hất mình ra, mình cũng không biết trước được", ông kể, giọng vẫn đều, không nhấn nhá, như thể đó chỉ là một phần tất yếu của công việc. Điều đáng nói là sau mỗi lần như vậy, ông vẫn quay lại, vẫn tiếp tục công việc vào ngày hôm sau, không phải vì không sợ, mà vì đã quen với việc chấp nhận những rủi ro đi kèm.

Những con voi, với ông, không còn là những con vật trong chuồng, mà là những cá thể có thói quen, có cảm xúc, có cách phản ứng riêng mà ông phải học cách thích nghi. Ông hiểu khi nào chúng "xin ăn" chỉ vì thói quen, khi nào chúng lắc đầu vì khó chịu, hay khi nào cần được chú ý nhiều hơn.

Buổi chiều, khi khách đã thưa dần, khu chuồng voi trở nên yên tĩnh hơn, chỉ còn tiếng nhai cỏ đều đều và những bước chân nặng nề trên nền đất. Ông Hải vẫn chưa rời đi ngay, đứng lại thêm một lúc và đưa nốt phần thức ăn còn lại vào khu chuồng để voi có thể ăn đêm và không quậy.

Ông cho biết, voi rất ít ngủ, đêm đến, voi có thể chỉ nằm 2 - 3 tiếng rồi lại thức và đi lại trong khu chuồng. Đó cũng là lý do nhân viên treo cỏ lên các cành cây để voi duy trì vận động. "Voi hiếm khi đứng yên mà thích di chuyển. Lúc đi lùi, lúc đi thẳng, lúc thì voi đứng yên lắc lư chân, vòi như đang nhún nhảy khiến du khách rất thích thú. Khi thấy người lạ hay tiếng ồn lớn, voi sẽ bung 2 tai to như 2 cái quạt, còn khi đang thoải mái thì đôi tai phe phẩy", ông Hải giải thích.

Sau hơn 40 năm, có lẽ điều giữ ông ở lại không còn là công việc nữa, mà là những điều rất nhỏ đã lặp lại quá lâu - bước vào chuồng phải lên tiếng, cho ăn phải gọi tên, và chỉ cần một tiếng gọi, có một con voi quay đầu lại, như một cách nhận ra người quen.

Hơn 40 năm gắn bó với Thảo Cầm Viên, trong đó có hơn 30 năm chăm sóc voi, với ông Hải, nơi đây là cả một quãng đời đáng nhớ

ẢNH: VŨ PHƯỢNG

Minh chứng cho lời kể của mình, ông Hải bước vào chuồng, gọi: "Tôm, lại đây". Chú voi đực lập tức đi tới đứng sát bên. Ông nói: "Gật đầu chào cái đi", voi Tôm nhanh chóng ngẩng rồi cúi đầu. Mỗi lần vào chuồng, ông không quên mang theo một ít cà rốt, cà chua hoặc bánh mì xem như "quà bánh" cho những người bạn của mình.

Giữa không gian rộng và tưởng chừng xa cách ấy, đôi khi chỉ cần một khoảnh khắc như vậy thôi, cũng đủ để hiểu vì sao có những người đã chọn ở lại cả một đời.

Buổi chiều, khi khách đã thưa dần, khu chuồng voi trở nên yên tĩnh hơn, chỉ còn tiếng nhai cỏ đều đều và những bước chân nặng nề trên nền đất. Vài vị khách nán lại thêm ít phút, giơ điện thoại chụp vội rồi rời đi, để lại phía sau khoảng không gian dần lắng xuống.

Sau hơn 40 năm, có lẽ điều giữ ông ở lại không còn là công việc nữa, mà là những điều rất nhỏ đã lặp lại quá lâu - bước vào chuồng phải lên tiếng, cho ăn phải gọi tên và chỉ cần một tiếng gọi, có một con voi quay đầu lại, như một cách nhận ra người quen.

Giữa những chuồng thú tưởng như ồn ào ấy, có những công việc lặp lại mỗi ngày, những chi tiết nhỏ đến mức dễ bị bỏ qua. Nhưng chính từ những điều đó, một mối gắn bó được hình thành - lặng lẽ, không lời và đủ để người ta ở lại suốt cả một quãng đời.

Tin Gốc: Thanh Niên

Ngày 16.5, ông Châu Văn Hòa, Phó chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long vừa có công văn giao Sở Nông nghiệp và Môi trường (Chi cục Kiểm lâm và Đa dạng sinh học) chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các sở, ngành tỉnh, UBND xã Trà Côn và các đơn vị có liên quan khẩn trương rà soát, báo cáo liên quan thông tin phản ánh Vườn chim Hai Chìa (xã Trà Côn, tỉnh Vĩnh Long) đang bị xâm hại.

Theo đó, rà soát các thông tin về diện tích rừng, thành phần loài chim, số lượng và đặc tính di cư các loài chim, các khó khăn, vướng mắc; đồng thời có ý kiến tham mưu đề xuất UBND tỉnh hướng chỉ đạo trong thời gian tới. Ý kiến tham mưu gửi về UBND tỉnh xem xét, quyết định trước 10 giờ ngày 19.5.

Trước đó, trên mạng xã hội có thông tin về Vườn chim Hai Chìa là một địa chỉ bảo tồn thiên nhiên quý cần được bảo vệ và đang bị nhiều kẻ gian xâm hại khi săn bắt các loài chim ở đây. Sự việc khiến chủ vườn chim bất lực, muốn phá bỏ vườn chim mình bảo vệ hơn 20 năm nay.

Ngày 16.5, trao đổi với PV Thanh Niên, ông Lê Văn Chìa (80 tuổi, ngụ xã Trà Côn, tỉnh Vĩnh Long) - chủ Vườn chim Hai Chìa cho biết ông dự định đốn bỏ vườn cây để các loài chim bay đi nơi khác trú ngụ. Lý do là nạn săn bắn chim cò, đặc biệt là loài quý hiếm ngày càng diễn ra nghiêm trọng trong khi bản thân ông đã già yếu không thể canh giữ nổi.

"Vườn này có khi chim về đến hơn 2.000 con, số chim cò về nhiều, nên việc giữ gìn đêm hôm là tôi làm không nổi nữa, tuổi quá cao, sáng nay tôi thấy bắn rớt 2, 3 con, tui chạy ra giành lại được 1 con, mỗi ngày cả chục người đứng bên ngoài bắn, tôi mong muốn chính quyền tỉnh, xã giúp tôi giữ được vườn chim này yên ổn", ông Hai Chìa cầm trên tay con cò bị bắn gãy cánh, đau xót nói.

Ông Hai Chìa kể lại, khoảng năm 2006, bỗng xuất hiện một đàn vạc hơn trăm con bay về trú ngụ trong khu vườn. Sau đó có thêm cò, còng cọc... kéo về ngày một đông đúc có lúc lên đến vài ngàn con. Mỗi buổi chiều ra xem đàn chim bay lượn thành vòng trên trời đáp xuống vườn cây rất đã mắt. "Lượng chim về lớn nên người dân thi nhau đến săn bắt, tôi cũng nhờ chính quyền địa phương can thiệp nhưng không thấm vào đâu, tôi phải căng lưới B40 và ngày đêm canh giữ vườn chim này, nhưng đến nay già yếu canh hết nổi rồi", ông Chìa nói.

Bức xúc trước tình trạng vườn chim bị tấn công, lão nông 80 tuổi bày tỏ: "Trong tuần sau, tôi dự định sẽ lên trực tiếp UBND tỉnh và Chi cục Kiểm lâm và Đa dạng sinh học tỉnh để trình báo lần cuối với hy vọng tìm được giải pháp cứu lấy đàn chim quý. Nếu không có giải pháp, tôi sẽ đốn bỏ vườn cây để chim bay đi nơi khác trú ngụ".

Trước đó, năm 2023, UBND tỉnh Vĩnh Long ban hành quyết định phê duyệt kế hoạch bảo vệ, nâng cấp, mở rộng vườn chim Vạc tại xã Tân Mỹ, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long (nay là xã Trà Côn, tỉnh Vĩnh Long).

Vườn chim vạc của ông Lê Văn Chìa (ngụ ấp Gia Kiết, xã Tân Mỹ, huyện Trà Ôn, Vĩnh Long) nằm trên diện tích đất khoảng 1,8 ha. Từ năm 2006, khi phát hiện chim về cư ngụ ngày càng đông, cao điểm lên đến hơn 2.000 con, ông Chìa đã quyết định không làm xáo trộn khu vườn mà tạo thêm sinh cảnh tự nhiên cho chim cư trú.

Từ đó, các loài chim khác như cò trắng, cò ốc, cồng cộc cũng bắt đầu kéo về càng nhiều và hình thành quần thể chim cho đến nay. Năm 2021, tỉnh Vĩnh Long ghi nhận tại vườn chim này có 33 loài thuộc 20 họ, 12 bộ. Trong đó, có ít nhất 13 cá thể cò ốc, 6 cá thể quắm đen, khoảng 130 - 135 cá thể cò ruồi, khoảng 80 - 120 cá thể cò trắng, khoảng 190 - 260 cá thể cốc đen, khoảng 600 - 625 cá thể vạc...

Nhằm đề ra giải pháp thúc đẩy phát triển vườn chim vạc, góp phần bảo vệ thiên nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học trên địa bàn trong thời gian tới, UBND tỉnh Vĩnh Long dự kiến mở rộng quy mô diện tích vườn chim vạc từ khoảng 1,8 ha như hiện nay lên 4 - 5 ha nhằm duy trì và phát triển quần thể vạc cũng như một số loài chim nước khác. Đồng thời, sẽ xây dựng tháp canh để thực hiện quan sát cũng như phục vụ hoạt động du lịch nông thôn; xây dựng hàng rào bảo vệ chắc chắn, kiên cố phục vụ bảo vệ lâu dài; xây dựng hệ thống camera giám sát, cảnh báo bảo vệ vườn chim vạc...

Tin Gốc: Thanh Niên

Tin Gốc: https://thanhnien.vn/tu-vi-ngay-8-thang-4-con-giap-nao-may-man-hom-nay-185260407225820593.htm