Bài viết “Càng lớn tuổi, càng có địa vị trong xã hội vợ chồng càng khó chia sẻ, nói chuyện với nhau?” trên Tuổi Trẻ Online nhận được nhiều ý kiến của bạn đọc. Các ý kiến phân tích nguyên nhân khó nói chuyện của những người “bạn cùng nhà” dưới nhiều góc nhìn khác nhau.
Người ta thường tin rằng càng sống lâu với nhau, càng trải qua nhiều biến cố, vợ chồng sẽ tự khắc hiểu nhau, chẳng cần nói nhiều. Nhưng thực tế càng thành công, nhiều cặp đôi lại nói chuyện với cả thế giới trơn tru hơn là với chính người đầu gối tay ấp.
Như bạn đọc Na nhận xét: “Nhiều cặp vợ chồng hiện đại đang giỏi giao tiếp với cả thế giới nhưng lại vụng về với chính người bên cạnh mình”.
Bạn đọc Lam nói thẳng: “Đáng sợ nhất không phải là cãi nhau, mà là im lặng”.
Cũng theo bạn đọc này, cãi nhau ít nhất còn cho thấy hai người còn muốn tương tác, còn im lặng kéo dài chỉ đơn giản là không còn gì để nói.
Nhiều người vin vào một niềm tin rất phổ biến: sống lâu thì tự hiểu nhau. Nhưng bạn đọc Mai phản biện: “Càng lâu lại càng phải nói, nếu không khoảng cách sẽ lớn dần. Bởi con người không đứng yên. Mỗi giai đoạn cuộc đời, mỗi áp lực công việc, mỗi trải nghiệm mới đều thay đổi cách suy nghĩ. Nếu không cập nhật cho nhau bằng những cuộc trò chuyện thì việc tự hiểu chỉ là ảo tưởng”.
Bạn đọc Yến Anh cho rằng nếu muốn thì sẽ tìm cách, không muốn thì tìm lý do.
“Công việc có thể chiếm nhiều thời gian, nhưng không thể chiếm luôn cả nhu cầu kết nối. Khi người ta thật sự muốn giữ một mối quan hệ, họ sẽ tìm được cách, dù là một bữa cơm tối, một cuộc trò chuyện ngắn, hay đơn giản là vài phút hỏi han tử tế”, bạn đọc Yến Anh bình luận thêm.
Bạn đọc Anh ví von rất đúng: “Bận cỡ nào cũng nên quan tâm nhau, giống như bếp lâu quá không nấu thì củi lửa sẽ nguội lạnh”.
Ở một góc thực tế, bạn đọc Quang kể câu chuyện của mình: “Vợ tôi đi công tác suốt, về chỉ nói dăm ba câu rồi mạnh ai nấy ngủ. Một hình ảnh tưởng chừng bình thường, nhưng lại là chân dung của rất nhiều cuộc hôn nhân hiện đại”.
Và khi đã có “địa vị”, một yếu tố khác bắt đầu chen vào đó chính là cái tôi. Bạn đọc Giang chỉ ra: “Ai cũng có cái tôi của mình, ai cũng muốn thể diện, không chịu hạ mình dù là chuyện nhỏ. Phần vì công việc căng thẳng, cứ cho qua rồi tới một ngày nào đó khó hàn gắn”.
Không phải mọi cuộc hôn nhân nguội dần đều bắt đầu từ sự thay đổi tính cách hay địa vị. Nhiều bạn đọc cho rằng gốc rễ của sự xa cách đôi khi nằm ở chính nhịp sống hiện đại.
Bạn đọc Minh Tâm nhìn nhận: “Không phải ai có địa vị cũng khó chia sẻ. Vấn đề nằm ở nền tảng giáo dục gia đình và quan điểm về hạnh phúc của mỗi người”.
Trong khi đó, bạn đọc Lan lại chỉ ra một thực tế: “Không phải do hết yêu, mà là do con người ta dồn hết năng lượng cho công việc, đến lúc về nhà thì cạn năng lượng, không còn gì để chia sẻ nữa”.
Bạn đọc NhatTin phân tích: “Vợ chồng còn trẻ quan tâm tình cảm, có con thì lo con, lớn nữa thì lo tiền bạc, bệnh tật… có chức vụ thì ôm cả núi việc, mang về nhà làm tới khuya, người rã rời, chỉ muốn ngủ”.
Một góc nhìn khác đến từ bạn đọc Khang, khi nhắc đến vai trò của con cái:
“Những đứa con là mối gắn kết của vợ chồng. Nhưng khi con lớn, có thế giới riêng thì cha mẹ cũng ngày càng xa cách. Con cái giống như cầu nối tạm thời. Khi cây cầu đó rút đi, hai người nếu không có nền tảng kết nối riêng sẽ bỗng nhiên thấy lạc nhau ngay trong chính ngôi nhà”.
Khi lòng tốt được lặp lại mỗi ngày như điều tự nhiên, sự tử tế không còn là điều đặc biệt để ngợi ca, mà trở thành hơi ấm âm thầm nuôi dưỡng niềm tin giữa người với người. Chính từ điều bình thường ấy, xã hội trở nên dịu dàng hơn, gần gũi hơn.
Một tối ở TP.HCM, anh Trần Phi Vũ (tài xế xe công nghệ) nhận chuyến xe với giá cước 36.000 đồng cho quãng đường 12km từ TP.HCM về ngã ba Cây Lơn (Thủ Dầu Một). Cuốc xe cuối ngày không đáng bao nhiêu, anh từng nghĩ đến chuyện hủy. Nhưng khi đến nơi, anh gặp bé gái đứng một mình trước cổng khu trọ, tay ôm túi đồ không nhớ rõ địa chỉ cha đang ở.
Trong tình huống ấy, anh có thể rời đi như giao dịch đã kết thúc. Nhưng anh đã chọn ở lại, chở em đi tìm từng dãy trọ, hỏi thăm từng người, cho đến gần ba giờ sau mới đưa được em về đúng nơi. Người cha xúc động và gửi anh 200.000 đồng để cảm ơn nhưng anh từ chối.
Ở một trạm xe buýt giờ tan học, vài học sinh chạy vội từ xa khi xe chuẩn bị đến và sẽ nhanh rời bến. Chỉ cần tài xế đóng cửa đúng giờ, các em sẽ phải chờ thêm chuyến sau. Nhưng bác tài đã chậm lại một đoạn để các em kịp bước lên xe.
Trong guồng quay đúng giờ và đúng tuyến, việc bác tài sẵn sàng chờ thêm một chút thật là điều đáng quý.
Trong một lớp học, cô giáo bất ngờ thấy choáng trong lúc giảng bài và bước ra ngoài hành lang. Chỉ vài giây sau, cô mất thăng bằng và suýt ngã. Các em học sinh nhận ra điều bất thường đã chạy tới đỡ kịp lúc.
Phản xạ ấy diễn ra tự nhiên cho thấy lòng quan tâm đã trở thành thói quen. Khi sự để ý đến người khác được nuôi dưỡng từ điều nhỏ nhất, các hành động tử tế cũng xuất hiện như phản xạ đẹp đẽ.
Sự tử tế còn hiện diện qua nhiều cách sẻ chia âm thầm khác. Nhiều quán ăn duy trì suất "cơm treo", khách có thể trả thêm một hoặc vài phần ăn cho người khó khăn. Trên nhiều tuyến đường vẫn có bình nước miễn phí, ổ bánh mì để sẵn cho người cần, hay laptop, điện thoại, quần áo cũ được sửa lại để tặng học sinh nghèo.
Những món quà ấy có thể không lớn về giá trị vật chất, nhưng lại mang ý nghĩa rất lớn với người nhận bởi tinh thần sẻ chia, tương thân tương ái trong cộng đồng.
Sự tử tế vì thế không nằm ở giá trị lớn hay nhỏ, mà nằm ở sự hiện diện đúng lúc. Chỉ hành động giản dị cũng có thể giúp ai đó nhẹ lòng hơn, thấy mình không bị bỏ lại một mình.
Điều đáng quý hơn là ngày nay, việc tử tế không còn chỉ dừng ở những nghĩa cử nhất thời, mà trở thành phần quan trọng trong mạng lưới hỗ trợ cộng đồng.
Trong đó, nhiều mô hình đã hướng đến việc giải quyết những nhu cầu thiết thực và lâu dài hơn như hỗ trợ học tập, chăm sóc y tế, tạo sinh kế cho người yếu thế.
Sự thay đổi ấy cho thấy lòng tốt không còn mang tính tình huống, mà đang dần trở thành một nguồn lực xã hội có khả năng bù đắp những khoảng trống trong đời sống cộng đồng.
Suất ăn miễn phí có thể giúp người khó khăn vượt qua cơn đói trước mắt, nhưng chương trình hỗ trợ học tập hay sinh kế có thể mở ra cơ hội ổn định lâu dài cho cả gia đình. Khi sự sẻ chia đi đúng vào nhu cầu thật, giá trị của nó còn nằm ở khả năng giúp người nhận đứng vững hơn.
Đó cũng là lúc hoạt động thiện nguyện vượt ra ngoài ý nghĩa của lòng hảo tâm, trở thành phần thiết thực trong việc nâng đỡ đời sống xã hội.
Phạm vi tham gia vào những hoạt động tử tế cũng ngày càng rộng mở hơn. Nếu trước đây việc giúp đỡ cộng đồng thường gắn với các tổ chức hay những người có điều kiện, thì nay bất kỳ ai cũng có thể góp phần theo cách của mình.
Người có điều kiện có thể góp tài chính, người lao động góp công sức, và người bình thường cũng có thể sẻ chia bằng những hành động nhỏ mỗi ngày như giữ cửa cho người phía sau, giúp một người lạ đang bối rối, nhường một chỗ ngồi, hay để dành phần ăn cho người cần.
Khi ai cũng có thể góp một phần nhỏ, sự tử tế không còn là trách nhiệm của riêng ai, mà trở thành cách cộng đồng cùng nâng đỡ nhau. Chính sự tham gia rộng rãi ấy đang làm thay đổi vị trí của lòng tốt, trở thành phần bình thường hiện diện trong đời sống hằng ngày.
Và khi việc tử tế trở thành điều bình thường, xã hội cũng trở nên bền vững hơn. Bởi một cộng đồng vững vàng không chỉ được tạo nên từ các chính sách hay nguồn lực lớn, mà còn từ vô số hành động nhỏ bé nhưng chân thành giữa con người với nhau.
Bà Fisher, cựu bác sĩ nha khoa đã nghỉ hưu, là người đam mê làm vườn. Vài năm trước, bà bắt đầu trồng hoa từ hạt giống tại nhà. Không lâu sau, số lượng hoa quá nhiều khiến bà phải đăng tìm tình nguyện viên trên mạng để giúp thu hoạch và chia sẻ các bó hoa tươi.
Cùng thời điểm đó, con dâu bà đang phải điều trị khối u não. Bà Fisher thường mang hoa đến cho con dâu. Mỗi lần như vậy, người con dâu lại nói với bà: "Mẹ đừng đánh giá thấp sức mạnh của những bông hoa". Câu nói này khiến bà suy nghĩ nhiều.
Từ đó, chương trình tình nguyện Kindness Flower Project (dự án Những bông hoa tử tế) được bà hình thành vào năm 2022. Bà Fisher dẫn dắt hàng chục tình nguyện viên trồng, thu hoạch và sắp xếp hàng nghìn bông hoa mỗi năm để tặng những người gặp khó khăn. Năm 2025, hơn 2.400 bó hoa đã được trao tại Livermore và Pleasanton (Mỹ).
Trước khi thực hiện, nhóm tình nguyện thường trao đổi về nơi nhận hoa. Mỗi bó hoa đều được chuẩn bị với sự chăm chút và tình yêu. Phần lớn hoa được trồng tại khu vườn nhà bà Fisher.
Estella King-Smith, tình nguyện viên, cho biết từ những hạt giống yêu thương và niềm vui mà bà Fisher gieo trồng, một cộng đồng quan tâm lẫn nhau đã hình thành. Cô cũng bày tỏ sự ngưỡng mộ dành cho năng lượng tích cực của bà Fisher dù đã 83 tuổi.
Đội tình nguyện cung cấp khoảng 80 bó hoa từ tháng 4 đến tháng 10 cho khoảng 100 địa điểm như bệnh viện, hay các nhóm hỗ trợ người trải qua mất mát.
Trong một lần trao hoa tại trung tâm sinh hoạt người cao tuổi, hành động này đã khiến những người sống ở đây xúc động. Họ bày tỏ niềm vui và cho biết món quà khiến họ xúc động đến mức rơi nước mắt.
Còn với bà Fisher, phần thưởng lớn nhất là nhìn thấy người khác hạnh phúc. Bà chia sẻ việc đóng góp cho cộng đồng nơi mình sống gần 60 năm là một điều may mắn và bà cảm thấy biết ơn vì được làm những việc này.
Vị đắng của măng tươi đến từ hai nhóm hợp chất glycoside (taxiphyllin) và phenolic tập trung ở phần vỏ, kẽ mô và lớp thịt măng bao quanh lõi. Cả hai nhóm chất này đều tan trong nước muối loãng hoặc có tính acid nhẹ.
Chính vì vậy, nấu lâu không phải chìa khóa duy nhất để khử đắng. Điều quan trọng là tạo điều kiện cho các phân tử đắng thoát ra ngoài và trung hòa môi trường phù hợp.
Bộ ba tác động giúp măng tươi giảm đắng vẫn giòn ngon.
Thẩm thấu: Nước muối loãng đóng vai trò như một chiếc nam châm, kéo "chất đắng" từ măng ra ngoài nhanh hơn nhiều so với nước thường.
Môi trường acid nhẹ: Một chút chanh hoặc giấm sẽ làm nhiệm vụ bẻ gãy các liên kết phenolic, từ đó làm dịu đi cảm nhận vị chát trên đầu lưỡi.
Nhiệt độ vừa đủ: Chỉ cần chần măng ở mức nóng già đủ để các mô sợi mở đường cho hợp chất đắng thoát đi mà không làm măng bị mềm, mất đi độ giòn nếu luộc lâu.
Quy trình 10 phút khử đắng cho măng tươi
Chuẩn bị (3 phút): Măng sau khi thái miếng đem bóp nhẹ bằng nước muối loãng rồi ngâm khoảng 3 phút để thẩm thấu.
Luộc nhanh (3 phút): Luộc măng nhanh khoảng 3 phút, thêm 1-2 thìa giấm hoặc một chút nước cốt chanh.
Sốc lạnh (1 phút): Vớt măng ra xả ngay dưới vòi nước lạnh. Bước này không chỉ giúp măng giòn mà còn rửa trôi lớp nước đắng vừa được kéo ra.
Cân bằng vị (3 phút): Trước khi nấu, hãy ướp măng với chút muối hoặc nước mắm trong 5 phút. Vị mặn nhẹ sẽ giúp măng đậm đà trở lại, tạo nên sự cân bằng hoàn hảo sau quá trình khử đắng.
Nhiều kinh nghiệm dân gian xưa thực ra có cơ sở khoa học. Người nội trợ xưa thường ngâm măng với nước gạo vì loại nước này hơi có tính acid và chứa enzyme lên men tự nhiên, giúp giảm vị đắng. Một nhúm muối khi chần măng cũng dựa đúng nguyên lý thẩm thấu.
Một số vùng còn xào măng với dầu hoặc mỡ trước khi nấu canh. Việc này tạo lớp màng chất béo bao bọc phân tử đắng, giúp món ăn hài hòa hơn. Những mẹo truyền miệng này cho thấy người Việt hiểu nguyên lý "khử đắng bằng môi trường" từ rất lâu, dù không gọi tên bằng khoa học hiện đại.