Ngày 8-4, Thành ủy TP.HCM đã tổ chức Hội thảo góp ý Đề án tổ chức khám sức khỏe và khám sàng lọc cho người dân TP.HCM giai đoạn 2026-2030.
PGS Nguyễn Anh Dũng – Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM – cho biết đề án hướng đến mục tiêu cốt lõi là đảm bảo 100% người dân trên địa bàn thành phố được khám sức khỏe, đánh giá sức khỏe, sàng lọc và tầm soát bệnh kịp thời.
Đề án không chỉ mang tính chuyên môn y tế mà còn là vấn đề quản trị dân số, sức khỏe cộng đồng, tổ chức mạng lưới dịch vụ và thiết kế cơ chế tài chính phù hợp với điều kiện thực tế của đô thị đặc biệt như TP.HCM, nơi có hơn 15 triệu dân, mật độ dân cư cao, cơ cấu dân số đa dạng và biến động lớn.
Quan điểm xây dựng đề án lấy người dân làm trung tâm, lấy lợi ích sức khỏe thực chất làm thước đo, không chạy theo chỉ tiêu số lượng.
Đồng thời dựa trên quan điểm chỉ đưa vào gói tầm soát công cộng những bệnh hoặc tình trạng có chứng cứ khoa học, có khả năng triển khai ở quy mô dân số và có năng lực chẩn đoán xác định, điều trị tiếp nối.
Điểm đột phá của đề án là mô hình khám sức khỏe “phi địa giới”. Người dân có thể lựa chọn cơ sở y tế thuận tiện nhất để được khám sức khỏe, không phụ thuộc nơi cư trú.
Cách làm này giúp mở rộng độ bao phủ, tăng tính linh hoạt và giảm đáng kể nguy cơ bỏ sót đối tượng.
Đồng thời ưu tiên nhóm can thiệp có hiệu quả chi phí tốt, gánh nặng bệnh tật cao, thủ thuật hợp lý với tuyến y tế cơ sở, khả năng mở rộng trong năm 2026.
Sở Y tế TP.HCM kiến nghị UBND TP chấp thuận chủ trương xây dựng và trình HĐND Thành phố một đề án hoặc nghị quyết chuyên đề về cơ chế tài chính cho khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc nguy cơ và tầm soát bệnh ưu tiên; phấn đấu hoàn thành hồ sơ trình trong tháng 5-2026.
Về bản chất, đây là đề án về sức khỏe dân cư nhưng điều kiện thành công trước hết nằm ở cơ chế tài chính và quản trị dữ liệu. Thành phố cần khởi động bằng một phạm vi đủ trọng tâm, có khả năng đo lường, sau đó mở rộng trên nền tảng đã kiểm chứng, thay vì lựa chọn mô hình bao phủ hình thức nhưng khó bền vững.
Phát biểu chỉ đạo, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch ủy ban Mặt trận Tổ quốc TP.HCM Nguyễn Phước Lộc, cho hay định hướng xuyên suốt của ngành y tế là chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động, lấy người dân làm trung tâm, chú trọng y tế cơ sở, chăm sóc ban đầu và y tế dự phòng, hướng tới mục tiêu mọi người dân được chăm sóc sức khỏe toàn diện suốt đời.
Ngành y tế thành phố hiện nay vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn như: dịch bệnh, bệnh không lây nhiễm, già hóa dân số, sức khỏe môi trường, sức khỏe tâm thần, cũng như các vấn đề về thể chất và dinh dưỡng của trẻ em và người lao động. Những vấn đề này đòi hỏi phải có cách tiếp cận tổng thể, lâu dài và gắn chặt với hệ thống y tế cơ sở.
Trên cơ sở đó, ngành y tế xác định rõ định hướng phát triển với y tế cơ sở là nền tảng, y tế chuyên sâu là động lực, chuyển đổi số là nguồn lực và nhân lực y tế là trụ cột.
Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Phước Lộc nhấn mạnh để triển khai hiệu quả đề án cần bổ sung quan điểm huy động sức mạnh toàn dân và toàn hệ thống chính trị, từ cấp thành phố đến 168 phường, xã, các đoàn thể có trách nhiệm cùng tham gia chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Việc triển khai sẽ theo mô hình đa tầng, đa cực và đa trung tâm, đồng thời tích hợp nhiều chương trình, mô hình sẵn có như: tầm soát ung thư cho phụ nữ, chăm sóc sức khỏe học đường cho trẻ em, quản lý bệnh mạn tính cho người cao tuổi, kết hợp với các hoạt động khám sức khỏe cộng đồng, khám từ thiện và xây dựng hệ thống dữ liệu quản lý sức khỏe toàn dân…
Mới đây, một bệnh nhân (BN) nữ 35 tuổi ở Bắc Ninh được gia đình đưa đến khám tại Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện (BV) Bạch Mai (Hà Nội), sau thời gian dài trong tình trạng thường xuyên nói cười một mình, từng điều trị nhưng không lui bệnh. Người thân cho biết BN thường nghe thấy tiếng nói trong đầu và có lúc cãi lại, có lúc nghe theo tiếng nói đó.
Trước khi có biểu hiện trên, BN thường xuyên phải đi làm về muộn và tăng ca, công việc nhiều, dần dần xuất hiện ngủ kém, ngủ chập chờn khó vào giấc, sau đó tự ý nghỉ làm. Các biểu hiện hoang tưởng, ảo thanh tăng dần, BN được người nhà đưa đến khám, điều trị nội trú tại BV tâm thần tỉnh, ra viện được kê đơn ngoại trú. Khi đi làm trở lại, BN tái phát bệnh, luôn trong tình trạng lo lắng, sợ hãi, ám ảnh có người hại mình.
Tại Viện Sức khỏe tâm thần, BV Bạch Mai, qua khám và các kiểm tra đánh giá, BN cho thấy có các triệu chứng rối loạn cảm xúc hành vi theo hoang tưởng, ảo giác, được chẩn đoán mắc tâm thần phân liệt thể paranoid.
Quá trình điều trị BN, các bác sĩ chỉ định dùng thuốc chống loạn thần phối hợp kích thích từ xuyên sọ (Transcranial Magnetic Stimulation - TMS) theo phác đồ ảo thanh. Trong tuần đầu điều trị, BN hết hoang tưởng, còn ảo thanh trò chuyện; sau 2 tuần điều trị, BN hết ảo thanh, được ra viện, duy trì điều trị ngoại trú và đi làm trở lại.
Theo PGS-TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, BV Bạch Mai, ảo thanh ở BN tâm thần phân liệt thường tồn tại dai dẳng, xu hướng mạn tính.
Về điều trị ảo thanh ở BN tâm thần phân liệt, Viện trưởng Nguyễn Văn Tuấn cho biết, bên cạnh dùng thuốc, TMS là kỹ thuật kích thích và điều biến thần kinh dựa trên nguyên tắc cảm ứng điện từ của một điện trường trong não, dùng các xung từ tính sóng ngắn xuyên qua xương sọ kích thích các tế bào thần kinh để làm thay đổi chức năng điện thần kinh của vùng não tương ứng.
Với tiến bộ của trang thiết bị, TMS hiện đã có nhiều ưu điểm, kiểm soát tối ưu các tác dụng không mong muốn, bệnh nhân không phải gây mê, không xâm lấn, thêm cơ hội được điều trị với kết quả rất khả quan. "Tuy nhiên, BN cần được chẩn đoán đúng, chỉ định đúng bởi các bác sĩ chuyên khoa. Quá trình điều trị cần theo phác đồ phù hợp, để an toàn và hiệu quả", bác sĩ Tuấn lưu ý.
Chia sẻ thêm về bệnh tâm thần phân liệt, bác sĩ nội trú Nguyễn Thị Hoa, Viện Sức khỏe tâm thần, cho hay tâm thần phân liệt là bệnh lý loạn thần nặng và mạn tính, ảnh hưởng đến tư duy, hành vi và cảm xúc; ảnh hưởng đến các lĩnh vực của cuộc sống, bao gồm hoạt động cá nhân, gia đình, xã hội, giáo dục và nghề nghiệp. Tỷ lệ mắc khoảng 0,3 - 0,5% dân số. Tỷ lệ ảo thanh trên người bệnh tâm thần phân liệt hiện chiếm khoảng 60 - 80%.
Theo Viện Sức khỏe tâm thần, TMS chỉ định trong rối loạn trầm cảm; tâm thần phân liệt, ảo thanh kéo dài; hội chứng đau, đau nửa đầu; sang chấn tâm lý; động kinh, ù tai; rối loạn hoảng sợ, rối loạn ám ảnh cưỡng bức, rối loạn lo âu lan tỏa; phục hồi chức năng sau đột quỵ.
TMS là kỹ thuật điều trị hiện đại và không xâm lấn, sử dụng sóng từ trường ngắn phát ra từ một thiết bị đặt sát da đầu nhằm kích thích hoặc điều hòa hoạt động của các tế bào thần kinh ở một vùng não nhất định. Nhờ đó, các vùng não bị rối loạn hoạt động sẽ được "điều chỉnh" về trạng thái cân bằng hơn, giúp giảm bớt triệu chứng của nhiều bệnh tâm thần kinh.
Ưu điểm nổi bật của TMS là khả năng tái lập "trật tự" cho não bộ mà không cần phẫu thuật, không đau, không gây mê. Chỉ với sóng từ trường nhắm trúng vùng não rối loạn, BN tỉnh táo suốt quá trình thực hiện.
Tăng huyết áp có thể dẫn đến các biến chứng sức khỏe nghiêm trọng bao gồm suy tim, đột quỵ, bệnh tim hoặc bệnh thận. Tuy nhiên, nghiên cứu mới vừa được công bố trên tạp chí y khoa Nature Digital Medicine đã phát hiện ra một thủ phạm gây tăng huyết áp ẩn trong giấc ngủ ban đêm.
Nghiên cứu do các chuyên gia về giấc ngủ tại Đại học Flinders (Úc) thực hiện nhằm xem xét mối liên hệ giữa chứng ngáy và huyết áp. Nghiên cứu kéo dài 9 tháng và bao gồm hơn 12.000 người tham gia trên toàn cầu, chủ yếu là nam giới trung niên bị thừa cân.
Các nhà nghiên cứu đã sử dụng thiết bị theo dõi giấc ngủ đặt dưới đệm để đo tình trạng ngáy và ngưng thở khi ngủ, kết hợp với máy đo huyết áp tại nhà.
Kết quả đã phát hiện ngáy ngủ thường xuyên có thể đóng vai trò như một chỉ báo sớm về tình trạng tăng huyết áp nguy hiểm hoặc huyết áp cao không kiểm soát.
Ở những người ngáy thường xuyên, nguy cơ bị tăng huyết áp không kiểm soát cao gần gấp đôi. Đáng chú ý, nguy cơ này tiếp tục tăng gấp đôi ở những người vừa ngáy thường xuyên vừa bị ngưng thở khi ngủ so với những người không ngáy thường xuyên, theo Daily Express (Anh).
Tác giả chính, tiến sĩ Bastien Lechat, từ Trường Y và Y tế Công cộng Đại học Flinders, cho biết: Có mối liên quan mạnh mẽ giữa việc ngáy ngủ thường xuyên ban đêm và huyết áp cao. Nghiên cứu nhận thấy 15% tổng số người tham gia ngáy ngủ trung bình hơn 20% thời gian mỗi đêm và điều này dẫn đến huyết áp cao và tăng huyết áp không kiểm soát được.
Đồng tác giả, Giáo sư Danny Eckert, Trưởng khoa Sức khỏe Giấc ngủ tại Đại học Flinders, nhấn mạnh: Kết quả nghiên cứu cho thấy tầm quan trọng của việc xem xét ngáy ngủ như một yếu tố trong chăm sóc y tế và điều trị các vấn đề liên quan đến giấc ngủ.
Giáo sư Danny Eckert cho biết ngáy là hiện tượng rất phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ. Trên thực tế, ngáy ngủ thường đi kèm với tình trạng ngưng thở khi ngủ - một rối loạn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
Nghiên cứu cho thấy những người ngáy thường xuyên có nguy cơ tăng huyết áp không kiểm soát cao gần gấp đôi. Đáng lo ngại hơn, nguy cơ này tiếp tục tăng gấp đôi ở những người vừa ngáy vừa mắc chứng ngưng thở khi ngủ, so với những người ít hoặc không ngáy.
Như vậy, mọi người cần xem xét nghiêm túc chứng ngáy ngủ vì có thể là tín hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ đột quỵ và suy tim, và cần có biện pháp điều trị kịp thời.
Ngày 29.4, tin từ Bệnh viện đa khoa Vĩnh Long cho biết, các bác sĩ của bệnh viện vừa điều trị thành công một trường hợp chấn thương cột sống nặng do tai nạn lao động ngã từ giàn giáo.
Trước đó, nam bệnh nhân T.H.H (39 tuổi, ở xã Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long) nhập viện do ngã từ giàn giáo cao khoảng 1,7 m trong lúc lao động. Bệnh nhân đau lưng nhiều, đau vùng háng trái, vận động hạn chế kèm tình trạng tê vùng mông, yếu 2 chi dưới và tiêu tiểu không tự chủ.
Tại thời điểm thăm khám, bác sĩ ghi nhận sức cơ 2 chân giảm còn 1 - 2/5, nghi ngờ tổn thương thần kinh nặng vùng cột sống thắt lưng - cùng. Bệnh nhân được chỉ định thực hiện các cận lâm sàng khẩn cấp để đánh giá toàn diện tình trạng chấn thương.
Kết quả chụp MRI cột sống thắt lưng ghi nhận xẹp đốt sống L1, mảnh gãy phía sau thân sống di lệch ra sau chèn ép bao màng cứng, gây hẹp nặng ống sống với đường kính trước sau chỉ còn khoảng 6 mm. Đồng thời, X-quang khung chậu thẳng và CT vùng hông đùi trái ghi nhận hình ảnh theo dõi hoại tử chỏm xương đùi trái.
Nhận định đây là trường hợp cấp cứu ngoại khoa có nguy cơ để lại di chứng liệt và rối loạn cơ tròn nếu chậm trễ điều trị, các bác sĩ Khoa Ngoại Thần kinh, Ngoại Chấn thương và Ngoại Tổng quát nhanh chóng hội chẩn liên chuyên khoa. Bệnh nhân được chẩn đoán hội chứng chùm đuôi ngựa do xẹp đốt sống L1 chèn ép thần kinh và được chỉ định phẫu thuật cấp cứu giải ép ống sống.
Trong quá trình phẫu thuật, ê kíp đã giải ép rộng ống sống, lấy bỏ mảnh xương chèn ép, xử trí tổn thương màng tủy và phục hồi giải phẫu vùng tổn thương nhằm bảo tồn tối đa chức năng vận động cho người bệnh.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân hồi phục tốt. Đến ngày thứ 5, bệnh nhân tỉnh táo, sinh hiệu ổn định, vết mổ khô, lành tốt, sức cơ 2 chi dưới cải thiện lên 4/5, có thể ngồi dậy và tập đi lại với hỗ trợ. Dự kiến, bệnh nhân sẽ được xuất viện vào ngày thứ 7 sau phẫu thuật và tiếp tục chương trình phục hồi chức năng.
Thạc sĩ - bác sĩ Trầm Quốc Thuần, Khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện đa khoa Vĩnh Long, cho biết hội chứng chùm đuôi ngựa là tình trạng cấp cứu thần kinh cần được chẩn đoán sớm và can thiệp kịp thời. Nếu trì hoãn điều trị, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ yếu liệt 2 chân, rối loạn tiểu tiện kéo dài và giảm chất lượng cuộc sống. Với trường hợp này, việc phẫu thuật đúng thời điểm đã góp phần quan trọng trong quá trình hồi phục của bệnh nhân.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân, đặc biệt là lao động trong lĩnh vực xây dựng và làm việc trên cao, cần tuân thủ nghiêm các quy định an toàn lao động, sử dụng đầy đủ thiết bị bảo hộ để hạn chế nguy cơ tai nạn lao động đáng tiếc.
