Ngô Hà Anh, cựu học sinh lớp chuyên Sử, trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam (Ams), nhận thư trúng tuyển từ 8 đại học Mỹ, hồi giữa tháng 3. Trước đó, do nộp hồ sơ nhiều trường, Hà Anh thường đặt báo thức hai tiếng một lần để kiểm tra email.
“Nhưng em vốn không kỳ vọng nhiều vì đây là những trường nghệ thuật hàng đầu thế giới”, Hà Anh nói.
Nữ sinh chọn theo học Rhode Island School of Design (RISD). Đây là ngôi trường đứng thứ tư thế giới về lĩnh vực nghệ thuật và thiết kế, cũng là trường đào tạo nghệ thuật số 1 ở Mỹ, theo QS 2026.
Theo Hà Anh, nhiều học sinh của trường đến từ các gia đình có truyền thống nghệ thuật, đây là môi trường đào tạo họa sĩ quy củ và có trình độ chuyên môn bậc nhất, phù hợp với mong muốn được tự do sáng tạo nghệ thuật, trở thành họa sĩ của em. Ngoài ra, RISD có chương trình học liên ngành với Đại học Brown.
Khác với nhiều học sinh theo nghệ thuật từ sớm, Hà Anh từng được gia đình định hướng học luật. Sau một năm theo đuổi, em nhận ra không phù hợp ngành và quyết định chuyển hướng vào lớp 12. Thời điểm đó, em thích thú với nghệ thuật nhưng chưa từng học vẽ bài bản. Bắt đầu từ học kỳ 2 lớp 12, Hà Anh mới học các kỹ thuật cơ bản. Sau tốt nghiệp THPT, nữ sinh dành một năm học vẽ và chuẩn bị hồ sơ.
Ngoài chứng chỉ, thư giới thiệu, hoạt động ngoại khóa, bài luận, Hà Anh chuẩn bị thêm bộ hồ sơ nghệ thuật. Trong khoảng 4 tháng, nữ sinh hoàn thành gần 20 tác phẩm, xoay quanh chủ đề tâm lý học và trải nghiệm nội tâm, khai thác các cảm xúc như lo âu, mất mát, cô đơn và áp lực xã hội.
“Tranh chứa nhiều yếu tố siêu thực, đôi khi kỳ dị cùng những chi tiết màu đỏ biểu tượng cho hy vọng, tiếng gọi của trái tim”, Hà Anh kể. “Mình muốn thể hiện rằng mọi vấn đề tâm lý đều có lối thoát”.
Bên cạnh chất liệu acrylic và sơn dầu, nữ sinh còn thử nghiệm với sơn mài như một cách đưa chất liệu truyền thống của Việt Nam vào các tác phẩm đương đại. Hà Anh tìm đến làng nghề sơn mài Hạ Thái, quan sát quy trình và học hỏi từ nghệ nhân, đồng thời được họa sĩ Trần Đức Hùng hướng dẫn. Công việc đòi hỏi kỹ thuật và sức bền bởi mùi sơn, dầu hỏa nồng nặc, các công đoạn mài khiến đôi tay trầy xước. Người vẽ cũng dễ bị kích ứng da do hiện tượng “sơn ăn”, song Hà Anh vẫn kiên trì, tự thực hiện các công đoạn như gắn vỏ trứng, phủ sơn, mài hoàn thiện.
Ngoài ra, Hà Anh nộp bài luận về hành trình tìm kiếm dấu ấn cá nhân qua nghệ thuật. Thay vì tập trung vào việc khẳng định sự tồn tại, Hà Anh hướng tới những điểm chạm cảm xúc. Với nữ sinh, nghệ thuật không chỉ là “kể câu chuyện của riêng mình mà còn để chạm đến cảm xúc của người khác để lưu giữ những điều đẹp đẽ, chữa lành và kết nối giữa người với người”.
Hà Anh còn tổ chức triển lãm tranh của mình và trẻ tự kỷ, lấy cảm hứng từ mô hình Tòhe (tạo sân chơi sáng tạo và đào tạo nghệ thuật cho trẻ em thiệt thòi, phát triển tác phẩm của các em thành sản phẩm thương mại và triển lãm nghệ thuật). Nữ sinh mong muốn tạo ra không gian để cộng đồng tiếp xúc với thế giới nội tâm của trẻ tự kỷ qua tranh, cảm nhận sự chân thành cùng niềm khao khát được sẻ chia.
Cô tìm đến một trung tâm hỗ trợ trẻ tự kỷ và bắt đầu dạy các em từ 4 đến 12 tuổi. Những buổi học đầu tiên, khi chưa hiểu nhau, học sinh nhiều khi la hét mất kiểm soát, có lúc lại im lặng hoàn toàn.
Hà Anh phải thử nhiều cách, kết hợp âm nhạc, sử dụng đồ chơi quen thuộc đến điều chỉnh màu sắc, chất liệu. Nhận thấy giấy trắng gây lóa mắt, khó chịu, nữ sinh chuyển sang cho học sinh vẽ phấn trực tiếp lên bàn hoặc dùng giấy màu vàng. Đồng thời, cô dùng đồ chơi có màu sắc đặc biệt do trẻ làm để tìm “tần số chung” với các em.
Theo nữ sinh, với trẻ em tự kỷ, ngôn ngữ hay lời nói dường như khá xa lạ và khó khăn, nhưng khi đặt các em vào môi trường hội họa, được cầm cọ, tô màu, các em lại có thể biểu đạt được những gì mình cảm nhận. Người dạy cũng nên bình tĩnh, không buộc các em đẩy nhanh tiến độ. Lớp học không theo khuôn mẫu truyền thống mà cho mỗi em nhỏ được thể hiện bản thân, tìm thấy niềm vui, sự tập trung và cảm giác được lắng nghe.
Kết quả, triển lãm trưng bày 36 bức tranh của trẻ tự kỷ, gây quỹ bằng những sản phẩm lưu niệm như postcard, áo để hỗ trợ thiết bị cho Trung tâm Giáo dục trẻ em tự kỷ Gia An.
Họa sĩ Trần Đức Hùng cho biết ban đầu khá e ngại khi nhận dạy nữ sinh do thời gian chuẩn bị hồ sơ du học quá ngắn. Tuy nhiên, chỉ sau hai buổi học thử, anh bất ngờ với tố chất và gu thẩm mỹ của Hà Anh.
“Hà Anh thông minh và có đam mê mãnh liệt với hội họa, có những khi em mải mê vẽ mà quên hết mọi thứ xung quanh”, anh Hùng cho biết.
Trước khi nhập học vào tháng 9, Hà Anh tiếp tục học vẽ và dự định đi làm thêm để tích lũy trải nghiệm. Trong tương lai, cô mong muốn theo đuổi hội họa kết hợp tâm lý học, mở rộng liên ngành sang Art and Computation (kết hợp giữa nghệ thuật thị giác và công nghệ sáng tạo) và Sound Art (nghệ thuật âm thanh) để khám phá những hình thức biểu đạt mới.
Nhìn lại hành trình của mình, Hà Anh cho rằng không có công thức chung cho thành công.
“Mỗi người phải tự tìm con đường riêng. Quan trọng nhất là đủ đam mê và đủ quyết tâm”, cô nói, cho biết vali du học sẽ mang theo một vài con rối nước để giới thiệu với bạn bè ở đại học về biểu tượng văn hóa Việt Nam.
Phát minh này có thể giúp giải quyết một trong những vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng nhưng ít được chú ý: ô nhiễm asen trong nguồn nước, vốn đang đe dọa hơn 200 triệu người trên thế giới.
Asen là chất độc nguy hiểm thường xuất hiện trong nước ngầm tại nhiều khu vực.
Không giống các trường hợp ngộ độc cấp tính, việc phơi nhiễm asen trong thời gian dài có thể gây ra hàng loạt vấn đề nghiêm trọng như tổn thương thần kinh, suy giảm trí tuệ và tăng nguy cơ ung thư.
Với nhiều cộng đồng nghèo, lựa chọn nguồn nước an toàn là một bài toán khó: hoặc sử dụng nước bề mặt có nguy cơ nhiễm khuẩn cao, hoặc dùng nước giếng chứa asen với rủi ro tích lũy lâu dài.
Trong bối cảnh đó, theo trang IFLScience ngày 16-4, giải pháp của học sinh Vick Tan mang lại hướng đi mới nhờ tính đơn giản và chi phí thấp.
Thiết bị này sử dụng túi lọc làm từ cellulose, bên trong chứa vỏ trứng nghiền kết hợp với các hạt nano oxit sắt.
Khi ngâm trong nước, túi lọc có thể loại bỏ hơn 90% lượng asen, thậm chí đạt tới 98% trong một số điều kiện thử nghiệm, đưa nồng độ xuống mức an toàn theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới.
Chi phí xử lý ước tính chỉ khoảng 7 cent (khoảng 1.800 VND) cho mỗi lít nước, thấp hơn nhiều so với các công nghệ lọc hiện nay như thẩm thấu ngược. Túi lọc còn có thể tái sử dụng nhiều lần sau khi rửa bằng dung dịch kiềm, dù hiệu quả giảm dần qua mỗi lần sử dụng.
Ý tưởng này xuất phát từ quan sát rằng túi trà thông thường cũng có khả năng hấp thụ một phần asen trong quá trình pha. Từ đó nhóm nghiên cứu đã cải tiến cấu trúc vật liệu để tối ưu hóa khả năng lọc.
Ngoài ra, họ còn phát triển phương pháp kiểm tra nồng độ asen đơn giản, không cần thiết bị phòng thí nghiệm, giúp người dân xác định mức độ ô nhiễm và thời gian xử lý phù hợp.
Dù vậy, giải pháp này chủ yếu phù hợp với nước uống, chưa thể áp dụng rộng rãi cho các nhu cầu lớn hơn như tưới tiêu hay sinh hoạt. Bên cạnh đó, việc sản xuất hạt nano vẫn cần quy trình sản xuất tập trung.
Dẫu còn hạn chế, phát minh cho thấy tiềm năng của các giải pháp khoa học chi phí thấp trong việc giải quyết những vấn đề toàn cầu. Đồng thời cũng nhấn mạnh vai trò của thế hệ trẻ trong đổi mới sáng tạo.
Đến 7/5, có 15 trong hơn 30 trường đại học đào tạo ngành Y khoa công bố học phí dự kiến năm học 2026-2027.
Trường Đại học Kỹ thuật y tế Hải Dương đưa ra mức thấp nhất - 47,89 triệu đồng (một năm học có 10 tháng), kế đến là Đại học Trà Vinh với 63,8 triệu đồng.
Hai trường có học phí trên 100 triệu đồng là Đại học Phenikaa và Tân Tạo. Với các trường top đầu như Đại học Y Hà Nội, Y Dược TP HCM, Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội, mức thu năm học tới trong khoảng 70-88 triệu đồng.
11 trường tăng học phí so với năm học trước. Trong đó, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch tăng nhiều nhất - 25,8 triệu, lên thành 81 triệu đồng.
Các trường cũng đều thu cao hơn mức trần là 35 triệu đồng/năm, theo quy định của Chính phủ với nhóm đại học công lập chưa tự đảm bảo chi thường xuyên. Lý do là đều chuyển sang tự chủ, được phép thu 2-2,5 lần mức trần.
Nếu chương trình đào tạo đã đạt mức kiểm định chất lượng, nhóm này còn được tự quyết mức thu.
Học phí ngành Y khoa năm học 2026-2027 của 15 trường dự kiến như sau:
Trong cả nước, hơn 50 đại học đã công bố học phí với tân sinh viên khóa 2026. Mức thu từ hơn 17 đến 150 triệu đồng, mức phổ biến là 20-40 triệu.
Ngành Y khoa thuộc nhóm cao nhất, tương đương hoặc cao hơn học phí chương trình tiên tiến, chất lượng cao, định hướng nghề nghiệp ở một số trường khối kinh tế, kỹ thuật.
Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 14/4 công bố Thông tư 32, quy định mã số, bổ nhiệm chức danh và xếp lương giáo viên công lập.
Theo đó, giáo viên mầm non được xếp theo ba hạng, từ thấp đến cao lần lượt là III, II và I, tương ứng với nhóm viên chức A0, A1 và A2.2. Hệ số lương của giáo viên bậc này từ 2,1 đến 6,38.
Giáo viên phổ thông (tiểu học, THCS, THPT) cũng có ba hạng tương tự, nhưng ứng với nhóm A1, A2.2 và A2.1, hệ số lương từ 2,23 đến 6,78.
Trước đó, trong dự thảo hồi tháng 9 năm ngoái, Bộ dự kiến xếp nhà giáo thành ba nhóm: giáo viên, giáo viên chính, giáo viên cao cấp, tương đương bậc III, II và I hiện nay. Riêng với giáo viên cao cấp (hạng I), hệ số lương sẽ từ 5,75 đến 7,55 (nhóm A3.2), tăng so với mức 4,4-6,78 hiện tại, còn lại giữ nguyên.
Theo thông tư mới, việc xếp hạng giáo viên vẫn như cũ, hệ số lương của nhóm giáo viên hạng I cũng không được tăng như đề xuất. Thống kê gần nhất của Bộ vào cuối năm 2024 cho thấy nhóm này chưa đến 3.000 người trong số hơn một triệu giáo viên của cả nước.
Hạng chức danh và hệ số lương giáo viên mới nhất theo Thông tư 32/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo:
Dù hệ số không thay đổi song dự kiến lương của giáo viên sẽ tăng với lộ trình tăng lương cơ sở. Theo phương án Chính phủ dự kiến, lương cơ sở sẽ tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,527 triệu đồng (tăng 8%), áp dụng từ 1/7. Như vậy, thầy cô có thể nhận lương tháng trong khoảng 5,3 - 17,1 triệu đồng, chưa kể các loại phụ cấp. Mức tăng nhiều nhất là gần 1,3 triệu đồng, còn lại phổ biến 0,5-1 triệu so với hiện nay.
Ngoài ra, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang đề xuất có thêm hệ số đặc thù (1,15-1,25 lần lương) để lương giáo viên cao nhất như quy định của Luật Nhà giáo. Sau gần nửa năm, việc này vẫn chưa được thông qua.
