Randy Shilling, 58 tuổi, từng tốt nghiệp Đại học Texas A&M ở bang Texas với tấm bằng kỹ sư dầu khí. Trong 10 năm đầu sự nghiệp, ông sống trong căn hộ đi thuê và thường phải cân nhắc chi tiêu cho các kỳ nghỉ.
Bước ngoặt đến khi ngoài 30 tuổi, ông nhận việc tại một nhà máy hóa chất với mức lương cao hơn khoảng 15%, kèm tiền thưởng, giúp cuộc sống dễ thở hơn. Cùng thời điểm đó, ông mua một ngôi nhà nằm trên sân golf ở vùng ngoại ô Humble, thành phố Houston.
Sau đó, ông liên tiếp được thăng chức, tăng lương và tích lũy được hơn 3 triệu USD cho quỹ hưu trí. Song Shilling không nhận ra mình đã bước vào nhóm trung lưu khá giả.
“Tôi vẫn nghĩ mình chỉ là người bình thường. Tôi không cần xe sang hay TV đắt tiền. Nhưng khi muốn thứ gì, tôi có thể mua được”, Shilling nói.
Theo một nghiên cứu mới của Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), trong 50 năm qua, mức sống của các gia đình Mỹ đã tăng đáng kể trên toàn bộ các nhóm thu nhập. Nghiên cứu của AEI chia các hộ gia đình theo 5 nhóm, gồm nghèo hoặc cận nghèo, trung lưu thấp, trung lưu cốt lõi, trung lưu khá giả và giàu.
Chưa có định nghĩa cụ thể về tầng lớp trung lưu hay trung lưu khá giả ở Mỹ bởi mức thu nhập được coi là “cao” ở một thành phố có thể chỉ là “khiêm tốn” ở thành phố khác.
Song báo cáo của AEI, do Stephen Rose và Scott Winship thực hiện, phân loại một gia đình ba người có thu nhập 133.000-400.000 USD (tính theo giá trị năm 2024) là tầng lớp trung lưu khá giả. Hộ có mức thu nhập trên mức này sẽ được xếp vào nhóm giàu. Phân tích này chỉ xem xét thu nhập, không tính đến tài sản như cổ phiếu hay bất động sản.
Hiện tỷ lệ hộ gia đình thuộc nhóm trung lưu khá giả đã tăng từ 10% năm 1979 lên khoảng 31% vào năm 2024, theo AEI. Sử dụng phương pháp tính khác, Trung tâm Nghiên cứu Pew cũng ghi nhận xu hướng tương tự khi tỷ lệ người Mỹ thuộc nhóm thu nhập cao tăng từ 11% lên 19% trong giai đoạn 1971-2023.
“Nhìn chung mức sống của người Mỹ đã cải thiện, nhưng thu nhập của các hộ khá giả tăng nhanh hơn đáng kể so với phần còn lại”, Richard Fry, nhà nghiên cứu cấp cao tại Pew, cho biết.
Các tác giả nhận thấy ngày càng nhiều gia đình ở Mỹ được xếp vào hai nhóm có thu nhập cao nhất, trong khi số gia đình thuộc ba nhóm dưới đang giảm đi.
Theo báo cáo của AEI, năm 2024, khoảng 19% các gia đình Mỹ được coi là “nghèo hoặc cận nghèo”, giảm so với khoảng 30% vào năm 1979. Báo cáo định nghĩa nhóm này là các gia đình ba người có thu nhập từ 40.000 USD trở xuống.
Theo nhà kinh tế Scott Winship, một phần lý do nhóm thu nhập cao mở rộng là nhờ mức lương tăng nhanh hơn tốc độ lạm phát, đặc biệt ở những người lao động có bằng đại học.
Một phân tích năm 2021 của Rose khi làm tại Viện Đô thị cho thấy 55% người có bằng cử nhân và 68% người có bằng sau đại học thuộc nhóm trung lưu khá giả hoặc giàu.
Các cặp vợ chồng hoặc sống chung cũng có khả năng gia nhập nhóm này cao hơn, một phần vì có hai nguồn thu nhập và có thể chia sẻ chi phí sinh hoạt. Phân tích của Viện Đô thị cho thấy hơn 80% người thuộc nhóm trung lưu khá giả và giàu sống trong các hộ gia đình có hai người trưởng thành.
Sau khi tốt nghiệp đại học năm 2015, Gabriel Martinez bắt đầu làm việc trong lĩnh vực logistics với mức lương 50.000 USD mỗi năm. Hiện người đàn ông 34 tuổi này làm cho một công ty công nghệ lớn với thu nhập khoảng 180.000 USD mỗi năm, chưa kể các khoản tiền và cổ phiếu thưởng đi kèm.
Martinez từng phải vay mượn để mua một chiếc xe đắt tiền, trong khi vợ anh, Anna, cũng vay hơn 100.000 USD để theo học chương trình thạc sĩ. Anh sau đó đổi sang một chiếc xe bình dân hơn và hai người cũng phải cắt giảm các khoản chi tiêu như ăn nhà hàng hay mua quần áo, để dành tiền trả nợ.
Nhưng sau vài năm, với mức lương cải thiện, họ đã tích lũy được một khoản dự phòng và sở hữu căn nhà rộng 158 m2 tại Boerne, bang Texas.
Tuy nhiên, thu nhập cao hơn không đồng nghĩa với cảm giác giàu có. Lạm phát kéo dài cùng chi phí thiết yếu tăng mạnh trong vài năm qua khiến nhiều gia đình, kể cả nhóm thu nhập cao, vẫn phải cân nhắc kỹ các khoản chi lớn. Khảo sát cho thấy khoảng 90% người Mỹ cho biết họ đang chịu tác động từ cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt, theo Study Finds.
Theo dữ liệu từ Bankrate, giá bán trung vị của một căn nhà đã qua sử dụng tại Mỹ hiện gần 400.000 USD. Học phí đại học trung bình cũng rơi vào khoảng 38.000 USD mỗi năm.
Laura Shields, 46 tuổi sống ở bang New Jersey, cho biết bà chỉ mới cảm thấy tài chính dư dả hơn kể từ sau đại dịch Covid-19. Bà và chồng kiếm khoảng 240.000 USD mỗi năm, giúp họ có thể thanh toán nợ thẻ tín dụng, tích lũy một khoản tiết kiệm hay chi trả khoản phát sinh ngoài dự kiến.
Tuy nhiên, khi con trai cả sắp vào đại học, họ lo ngại có thể phải vay nợ để trang trải học phí cho con. “Tôi đang cố gắng để không lo nghĩ quá nhiều về điều đó,” Shields nói.
Với gia đình Shilling, tổng thu nhập của hai vợ chồng ông vào khoảng 220.000 USD mỗi năm. Điều này giúp cuộc sống của ông tốt hơn so với thời cha mẹ, những người không học đại học. Tuy nhiên, ông không chắc con trai Blake, 23 tuổi, có thể duy trì đà đi lên đó.
“Tôi nghĩ thế hệ con cháu chúng ta sẽ gặp nhiều khó khăn,” ông nói, nhắc tới chi phí sinh hoạt ngày càng cao.
Phát biểu với CNBC ngày 21.4, Tổng thống Trump nói con tàu chở "một số thứ không mấy tốt đẹp", đồng thời bày tỏ bất ngờ về vụ việc.
"Có lẽ, tôi không biết, nhưng tôi hơi ngạc nhiên, nhưng mối quan hệ rất tốt, tôi nghĩ tôi đã có sự hiểu biết ngầm với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, nhưng không sao cả. Xung đột là như vậy đấy", theo ông.
Tuần trước, ông chủ Nhà Trắng đã tuyên bố Trung Quốc đã cam kết không chuyển giao vũ khí cho Iran, theo AFP.
Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 21.4 bác bỏ cáo buộc này. "Theo chúng tôi biết, đây là một tàu container mang cờ nước ngoài. Trung Quốc phản đối bất kỳ sự liên kết và thổi phồng ác ý nào", theo South China Morning Post dẫn lời phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Guo Jiakun.
Ngày 20.4, ông Guo Jiakun cũng bày tỏ "quan ngại" về việc lực lượng Mỹ lên tàu chở hàng của Iran, kêu gọi không leo thang căng thẳng và yêu cầu cả 2 bên cung cấp "các điều kiện cần thiết" để bình thường hóa tình hình ở eo biển Hormuz.
Cũng trong cuộc phỏng vấn của CNBC, Tổng thống Mỹ cho biết không muốn gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran, dự kiến hết hạn ngày 22.4, đồng thời cảnh báo Iran "không còn lựa chọn nào khác" ngoài đàm phán.
Ông cũng nhấn mạnh quân đội Mỹ đã tận dụng thời gian ngừng bắn để bổ sung vũ khí và sẵn sàng nối lại các cuộc tấn công nếu cần. "Chúng tôi đã chuẩn bị đầy đủ. Chúng tôi có rất nhiều đạn dược, rất nhiều mọi thứ… chúng tôi đã dùng tiền để bổ sung và có lẽ họ (Iran) cũng đã bổ sung một ít", ông nói.
Trong khi đó, khủng hoảng tại eo biển Hormuz tiếp tục gây lo ngại toàn cầu. Ủy viên Giao thông vận tải của Liên minh châu Âu (EU) Apostolos Tzitzikostas ngày 21.4 cảnh báo hậu quả sẽ "rất thảm khốc" nếu tuyến hàng hải chiến lược này không được khôi phục.
Cùng ngày, giới chức Qatar bày tỏ mong muốn giảm leo thang căng thẳng và thiết lập hòa bình lâu dài khu vực, đồng thời ủng hộ mạnh mẽ sáng kiến của Pakistan nhằm đưa Iran và Mỹ đến bàn đàm phán.
Trong một diễn biến khác, Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) cho biết khoảng 20.000 thủy thủ và 2.000 tàu đang mắc kẹt tại vịnh Ba Tư do giao thông qua Hormuz gần như tê liệt. Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez kêu gọi tăng cường hỗ trợ, đặc biệt về sức khỏe tâm lý, cho các thủy thủ đang chịu áp lực kéo dài, theo Al Jazeera.
Tổng thống Trump chỉ trích các cuộc thăm dò về chiến tranh Iran là "giả mạo", trong bối cảnh dư luận Mỹ được cho là ngày càng không hài lòng với xung đột, Đài CNN đưa tin ngày 5-5.
Phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump phản đối kết quả cho rằng chỉ khoảng 32% người Mỹ ủng hộ cuộc chiến, khẳng định các khảo sát bị đặt câu hỏi thiên lệch.
"Họ làm khảo sát về cuộc chiến với Iran và nói chỉ có 32% người ủng hộ. Tôi không thích điều đó và tôi cũng không thích chiến tranh chút nào, nhưng chúng ta được trang bị tốt hơn và có quân đội mạnh nhất thế giới", nhà lãnh đạo Mỹ giải thích.
Ông cho rằng thay vì hỏi người dân có ủng hộ chiến sự, hãy hỏi liệu họ có chấp nhận việc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân hay không, nhưng vẫn nhấn mạnh rằng "các cuộc thăm dò là hoàn toàn giả".
Tổng thống Mỹ cũng bác bỏ chỉ trích về tiến độ chấm dứt xung đột, cho rằng việc chiến tranh kéo dài vài tuần là điều không bất thường so với các cuộc chiến trước đây.
Cụ thể, trong khi Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố ngừng bắn trong hai ngày 8 và 9-5 nhằm kỷ niệm chiến thắng Thế chiến 2, Tổng thống Volodymyr Zelensky lại đề xuất lệnh ngừng bắn riêng bắt đầu sớm hơn, từ 12h đêm ngày 5-5 (giờ địa phương).
Bộ Quốc phòng Nga cho biết Matxcơva kỳ vọng Kiev tuân thủ thời gian ngừng bắn do Nga đưa ra, khẳng định sẽ đảm bảo an ninh cho các hoạt động kỷ niệm.
Cơ quan này cũng cảnh báo bất kỳ nỗ lực nào nhằm làm gián đoạn lễ kỷ niệm đều có thể dẫn đến "đòn đáp trả bằng tên lửa quy mô lớn" nhằm vào trung tâm Ukraine, đồng thời kêu gọi dân thường và nhân viên ngoại giao rời khỏi thành phố.
Về phía Ukraine, ông Zelensky cho biết Kiev hành động vì mục tiêu nhân đạo, nhấn mạnh "sinh mạng con người quan trọng hơn bất kỳ lễ kỷ niệm nào".
Ông cũng chỉ trích đề xuất của Nga là "không nghiêm túc" và cho biết Ukraine sẽ "hành động tương xứng".
Dữ liệu mới từ Cục Phân tích kinh tế (BEA) cho thấy vào cuối tháng 3-2026, nợ quốc gia của Mỹ tăng lên 31.270 tỉ USD, trong khi tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt 31.220 tỉ USD. Điều này đưa tỉ lệ nợ trên GDP vượt 100%, cao gấp khoảng 2 lần mức trung bình lịch sử.
Mỹ đã vượt qua một cột mốc mang tính biểu tượng: nợ quốc gia hiện lớn hơn GDP. Tuy nhiên, điều đáng lo không phải là mức tỉ lệ này mà là xu hướng.
Điều quan trọng là lý do khiến tỉ lệ nợ/GDP cao như vậy, triển vọng vay nợ trong tương lai và dự báo về tăng trưởng cũng như chi phí vay. Theo báo Axios, xét trên các yếu tố đó, triển vọng tài khóa của Mỹ đang đặc biệt u ám, theo những cách chưa được phản ánh đầy đủ trong các cuộc thảo luận chính trị hằng ngày.
Tỉ lệ nợ/GDP của Mỹ từng vượt 100% trong những ngày đầu của đại dịch COVID-19 khi hoạt động kinh tế sụp đổ. Tuy nhiên, trước đó, tỉ lệ này chưa từng vượt mức đó kể từ sau Thế chiến II.
Theo Hãng tin Reuters ngày 5-5, Mật vụ Mỹ cho biết một người đàn ông có vũ trang đã nổ súng về phía lực lượng chức năng gần Nhà Trắng trước khi bị bắn bị thương, buộc khu vực này phải phong tỏa trong thời gian ngắn.
Theo Phó giám đốc Mật vụ Matthew Quinn, các đặc vụ tuần tra đã phát hiện một cá nhân "đáng ngờ" dường như mang theo súng tại vành đai bên ngoài khu phức hợp. Khi bị tiếp cận, người này bỏ chạy rồi quay lại nổ súng về phía Mật vụ Mỹ.
Lực lượng này sau đó bắn trả khiến nghi phạm bị thương và phải nhập viện.
Một thiếu niên đi đường trúng đạn do nghi phạm gây ra nhưng không nguy hiểm đến tính mạng. Giới chức cũng xác nhận đã thu giữ vũ khí từ đối tượng.
Ông Quinn cho biết đoàn xe của Phó tổng thống JD Vance đi qua khu vực không lâu trước đó, song chưa có dấu hiệu cho thấy nghi phạm nhắm vào đoàn xe. Tổng thống Trump cũng có mặt tại Nhà Trắng khi vụ việc xảy ra.
Giá dầu thế giới tăng mạnh trong phiên giao dịch ngày 4-5, trong khi chứng khoán toàn cầu đồng loạt giảm, sau khi Iran leo thang hoạt động quân sự tại eo biển Hormuz.
Dầu Brent tăng 5,8% lên 114,44 USD/thùng, trong khi dầu thô WTI của Mỹ tăng 4,4% lên 106,42 USD/thùng.
Trên thị trường tài chính, chứng khoán Mỹ giảm diện rộng với Dow Jones mất 1,13%, S&P 500 giảm 0,41% và Nasdaq giảm 0,19%. Tại châu Âu, chỉ số STOXX 600 giảm 0,99%, trong khi lợi suất trái phiếu Đức kỳ hạn 10 năm tăng 5 điểm cơ bản lên 3,08%.
Ít nhất hai người đã thiệt mạng và nhiều người khác bị thương sau khi một chiếc ô tô lao vào đám đông tại thành phố Leipzig, miền đông Đức, ngày 4-5.
Cảnh sát đã bắt giữ tài xế - một người đàn ông 33 tuổi mang quốc tịch Đức - và xác nhận không còn mối đe dọa tiếp diễn. Theo giới chức, nghi phạm có thể gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần và đã đầu hàng mà không chống cự.
Lực lượng chức năng đã triển khai chiến dịch quy mô lớn, phong tỏa nhiều tuyến đường quanh hiện trường.
Cơ quan công tố đã khởi tố vụ án với các cáo buộc giết người và giết người chưa đạt. Động cơ gây án hiện chưa được làm rõ.
"Chúng tôi đã sửa đổi 'Ba nguyên tắc về chuyển giao công nghệ và thiết bị quốc phòng' cùng 'Hướng dẫn thực hiện'", Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi thông báo hôm nay, thêm rằng những điều chỉnh này sẽ giúp "chuyển giao tất cả các loại thiết bị quốc phòng trở nên khả thi về mặt nguyên tắc".
Nhật Bản trước đây chỉ được phép xuất khẩu các thiết bị quân sự nằm trong 5 danh mục gồm tìm kiếm và cứu hộ cứu nạn, vận tải, cảnh báo, trinh sát và quét mìn.
Các quy định mới nằm trong nỗ lực nới lỏng dần lệnh cấm xuất khẩu vũ khí toàn diện được ban hành từ năm 1976. Thủ tướng Takaichi khẳng định Nhật Bản chỉ bán khí tài cho những quốc gia "cam kết sử dụng chúng theo cách phù hợp với Hiến chương Liên Hợp Quốc".
"Hoàn toàn không có thay đổi nào trong cam kết của chúng tôi đối với các nguyên tắc cốt lỗi mà Nhật Bản theo đuổi hơn 80 năm qua, với tư cách quốc gia theo chủ nghĩa hòa bình kể từ khi chiến tranh kết thúc", bà cho hay.
Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara cho biết thay đổi chính sách đã được nội các và Hội đồng An ninh Quốc gia thông qua.
"Những quyết định trên được đưa ra khi môi trường an ninh xung quanh đất nước đang thay đổi với tốc độ ngày càng nhanh. Chúng nhằm mục đích đảm bảo an ninh cho Nhật Bản và đóng góp nhiều hơn vào hòa bình, ổn định của khu vực cũng như cộng đồng quốc tế. Ngày nay, không quốc gia nào có thể tự bảo vệ an ninh và hòa bình của bản thân", ông nói.
Hãng thông tấn Reuters cho biết đây là đợt cải tổ lớn nhất về quy định xuất khẩu quốc phòng của Nhật Bản trong hàng thập kỷ.
Nhật Bản trước đây từng xuất khẩu đạn dược và vật tư quân sự để thúc đẩy nền kinh tế, đặc biệt là trong giai đoạn diễn ra Chiến tranh Triều Tiên năm 1950-1953, song đã áp dụng lệnh cấm xuất khẩu vũ khí có điều kiện vào năm 1967 trước khi ban hành lệnh cấm toàn diện sau đó khoảng 10 năm.
Tokyo đưa ra một số ngoại lệ trong vài chục năm gần đây, đặc biệt là khi tham gia những dự án phát triển vũ khí hợp tác với nước ngoài. Chính phủ Nhật Bản bắt đầu cho phép xuất khẩu thiết bị quốc phòng từ năm 2014, song chỉ giới hạn ở 5 hạng mục khí tài phi sát thương.
Nhật Bản chấm dứt hạn chế tự áp đặt về bán vũ khí sát thương giữa lúc nước này đang tìm cách gia nhập thị trường vũ khí quốc tế, với hy vọng tăng cường năng lực quốc phòng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Những người ủng hộ cho rằng thay đổi chính sách sẽ giúp Tokyo hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế, cũng như làm sâu sắc thêm quan hệ quốc phòng, kinh tế và ngoại giao với các nước đối tác. Tuy nhiên, quyết định này cũng khiến một bộ phận người dân Nhật Bản cảm thấy lo ngại, trong đó phe chỉ trích cáo buộc Thủ tướng Takaichi làm xói mòn chủ nghĩa hòa bình của đất nước.
Heigo Sato, chuyên gia về quốc phòng và kiểm soát vũ khí tại Đại học Takushoku, cho biết Nhật Bản phải tận dụng thời gian hòa bình để đảm bảo "khả năng sẵn sàng chiến đấu", bằng cách thiết lập hệ thống giúp đảm bảo hoạt động trao đổi vũ khí và đạn dược giữa các đồng minh "diễn ra thông suốt".
Theo ông, các thương vụ bán vũ khí còn đi kèm với hợp đồng bảo trì định kỳ, mang lại cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản nguồn công việc ổn định và lâu dài, cũng như giúp thắt chặt quan hệ với quốc gia mua hàng.
