Chiều 6-4, tức rạng sáng 7-4 (giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump họp báo chia sẻ thông tin về cuộc xung đột quân sự giữa nước này, Israel chống lại Iran.
Đáng chú ý, ông Trump đã thừa nhận Mỹ đang xem xét ý tưởng thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô toàn cầu – sau khi chiến sự kết thúc.
Ông Trump trả lời khi phóng viên đặt câu hỏi về vấn đề này: “Mỹ thu phí à? Tôi thà làm thế còn hơn để (Iran) làm. Tại sao không? Chúng tôi là bên chiến thắng. Chúng tôi đã thắng. Về mặt quân sự, họ đã bị đánh bại. Chúng tôi đã có ý tưởng về việc thu phí, đúng vậy”.
Ngoài ra, ông Trump cũng không giấu mong muốn thu về một phần dầu thô của Iran như là “chiến lợi phẩm”. Ông lấy ví dụ Mỹ đã mang về hơn 100 triệu thùng dầu từ Venezuela, đem chúng đi tinh chế, xuất bán và thu về số tiền “gấp nhiều, rất nhiều lần chi phí (chiến dịch quân sự hồi tháng 1)”.
Ông khẳng định: “Các bạn biết câu nói xưa rồi đấy: ‘Chiến lợi phẩm thuộc về người chiến thắng’. Tại sao chúng tôi không áp dụng nó? Đất nước này có lẽ đã không làm vậy trong suốt 100 năm qua”.
Ông đặc biệt chê trách việc Mỹ giúp các nước bại trận trong Thế chiến 2 như Nhật Bản và Tây Đức tái thiết “mà không thu lợi là sai lầm lớn”.
Cũng trong buổi họp báo, ông Trump đã liên tục nhắc về hạn chót để Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ vào 20h00 ngày 7-4 (giờ Mỹ).
Ông cảnh báo: “Họ có thời hạn đến ngày mai, 20h00 giờ miền Đông. Sau đó, họ sẽ không còn cây cầu nào, không còn nhà máy điện nào. Sẽ là thời kỳ đồ đá”.
Ông Trump nhấn mạnh quân đội Mỹ đã lên phương án phá hủy toàn bộ cầu và nhà máy điện của Iran trong vỏn vẹn 4 giờ. Ông cũng kể lại việc đã ra lệnh phá hủy cây cầu lớn nhất Iran chỉ trong 10 phút sau khi được báo cáo rằng phía Iran có vẻ phá vỡ thỏa thuận.
Dù vậy, ông Trump vẫn khẳng định Iran đang là “bên tham gia đàm phán tích cực” và có thiện chí, với Đặc phái viên Steve Witkoff và Phó Tổng thống JD Vance đang trực tiếp đàm phán.
Khi được hỏi về điều kiện cụ thể để Iran đáp ứng hạn chót đàm phán, ông Trump nói: “Chúng tôi phải có một thỏa thuận mà tôi chấp nhận được. Một phần của thỏa thuận đó là giao thông hàng hải tự do đối với dầu mỏ và mọi thứ khác” qua eo biển Hormuz.
Màu sắc của bộ đồ phi hành gia không chỉ mang tính biểu tượng mà còn gắn liền với yếu tố an toàn. Trong chương trình Artemis II, các phi hành gia sử dụng bộ đồ màu cam nổi bật, khác với màu trắng quen thuộc của thời chương trình Apollo.
Theo trang IFLScience ngày 9-4, màu cam được Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) sử dụng không phải là ngẫu nhiên, mà là "cam quốc tế" - tông màu có độ hiển thị rất cao.
Màu này giúp dễ dàng nhận diện phi hành gia trong các tình huống khẩn cấp, đặc biệt khi tàu hạ cánh xuống biển. Trong môi trường đại dương rộng lớn, màu cam nổi bật rõ rệt so với nền xanh, hỗ trợ hiệu quả cho các hoạt động tìm kiếm và cứu nạn.
Trên thực tế, trang phục phi hành gia đã trải qua nhiều thay đổi.
Thời kỳ chương trình Mercury (1958 - 1963), bộ đồ có màu kim loại do sử dụng ni lông phủ nhôm để kiểm soát nhiệt.
Sang chương trình Gemini (1961 - 1966) và Apollo (1961 - 1972), màu trắng được lựa chọn khi vật liệu cách nhiệt thay đổi. Màu trắng cũng nhằm phản xạ bức xạ Mặt trời, phù hợp với các hoạt động ngoài không gian.
Màu trắng cũng tiếp tục sử dụng cho bộ đồ phi hành gia trên Trạm Skylab, trạm vũ trụ đầu tiên của Mỹ, bên cạnh màu xanh lam và đỏ thời trang để "đồng điệu" với logo của NASA.
Kỷ nguyên tàu con thoi mang đến những màu sắc mới, nổi bật với màu vàng mù tạt.
Bước ngoặt quan trọng xảy ra sau thảm họa Challenger, khi tàu con thoi này phát nổ chỉ 73 giây sau khi cất cánh vào năm 1986.
Sau sự cố khiến 7 thành viên phi hành đoàn thiệt mạng, NASA quyết định áp dụng bộ đồ màu cam cho các giai đoạn phóng và quay trở lại Trái đất, nhằm tăng khả năng tìm kiếm và cứu hộ trong trường hợp khẩn cấp.
Dù vậy, màu trắng vẫn được sử dụng cho các bộ đồ hoạt động ngoài không gian nhờ khả năng phản xạ nhiệt tốt.
Trong chương trình Artemis, yếu tố này càng quan trọng hơn khi tàu Orion được thiết kế với nhiều kịch bản hạ cánh xuống biển để phòng bất trắc, từ Đại Tây Dương đến Thái Bình Dương.
Dự kiến tàu Orion chở theo 4 phi hành gia Artemis II sẽ đáp xuống Thái Bình Dương ở ngoài khơi San Diego, bang California, Mỹ vào 20h07 ngày 10-4 địa phương (7h07 ngày 11-4 giờ Việt Nam).
Đài CNBC ngày 28.4 đưa tin Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) bất ngờ thông báo sẽ rời Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) vào ngày 1.5 tới, giáng một đòn mạnh vào liên minh điều phối sản lượng giữa nhiều nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, đặc biệt là các nước ở Trung Đông.
Thông báo gây xôn xao được đưa ra sau khi UAE trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái trong nhiều tuần liền do Iran, một thành viên khác của OPEC, thực hiện.
Các cuộc tấn công của Tehran vào tàu thuyền ở eo biển Hormuz cũng đã hạn chế nghiêm trọng khả năng xuất khẩu dầu của UAE, đe dọa nền tảng kinh tế của nước này.
UAE có ảnh hưởng lớn đến các quyết định của OPEC trong gần sáu thập niên qua. Tính đến tháng 2, UAE là nhà sản xuất dầu lớn thứ ba của nhóm, sau Ả Rập Xê Út và Iraq. Quốc gia vùng Vịnh này gia nhập OPEC năm 1967, bảy năm sau khi tổ chức được thành lập.
UAE không nêu rõ lý do tại sao nước này quyết định rời OPEC vào thời điểm này. Bộ năng lượng UAE cho biết trong một tuyên bố rằng họ đã đi đến kết luận việc rời khỏi nhóm là vì lợi ích quốc gia sau khi xem xét toàn diện chính sách sản xuất và năng lực của mình.
Bộ Năng lượng UAE cho biết nước này vẫn cam kết duy trì sự ổn định thị trường và sẽ tiếp tục hợp tác với các nhà sản xuất và người tiêu dùng vì mục tiêu đó. Việc rời khỏi OPEC sẽ giúp UAE linh hoạt hơn trong việc ứng phó với những biến động của thị trường, bộ này nói thêm.
"Chúng tôi tái khẳng định sự đánh giá cao của mình đối với những nỗ lực của cả OPEC và liên minh OPEC+ và chúc họ thành công", Bộ Năng lượng UAE cho biết.
Trong một diễn biến khác, Ngân hàng Thế giới (World Bank) ngày 28.4 cho biết xung đột ở Trung Đông dự kiến đẩy chi phí năng lượng trong năm nay lên mức cao nhất kể từ khi xảy ra xung đột tại Ukraine, trong khi khả năng chi trả cho phân bón cũng bị ảnh hưởng.
Theo Ngân hàng Thế giới, chi phí năng lượng dự kiến tăng 24% trong năm nay, trong khi chi phí phân bón dự kiến tăng 31% do giá urê tăng 60%, khiến phân bón trở nên khó mua hơn bao giờ hết kể từ năm 2022.
Chi phí hàng hóa nói chung dự kiến tăng vọt 16% vào năm 2026, do hậu quả của xung đột và giá kim loại.
Theo Hãng tin AFP, Phó chủ tịch Quốc hội Iran Hamidreza Hajibabaei ngày 23-4 cho biết khoản tiền đầu tiên từ việc áp phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz đã được chuyển vào tài khoản của Ngân hàng Trung ương, nhưng không nêu rõ số tiền cũng như cơ chế thu phí cụ thể.
Eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới - đã trở thành điểm nóng kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát ngày 28-2.
Iran hiện chỉ cho phép một lượng hạn chế tàu thuyền đi qua, làm gián đoạn dòng chảy cung ứng năng lượng và hàng hóa thiết yếu - vốn chiếm khoảng 20% thương mại dầu khí toàn cầu trước xung đột.
Trước đó, Quốc hội Iran đã thảo luận việc áp phí đối với tàu qua lại eo biển, đồng thời cảnh báo hoạt động hàng hải sẽ "không trở lại trạng thái trước chiến sự".
Đến ngày 30-3, Ủy ban An ninh của Quốc hội Iran được cho là đã thông qua kế hoạch này, nhưng chưa rõ đề xuất đã được toàn thể nghị viện phê chuẩn hay chưa.
Trong khi đó ở phía Mỹ, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục gây sức ép yêu cầu Iran mở lại eo biển, đồng thời tuyên bố đang duy trì lệnh phong tỏa các cảng của Tehran nhằm gia tăng áp lực.
Dù vậy, Tehran tuyên bố sẽ tiếp tục hạn chế lưu thông qua Hormuz chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ còn tồn tại, đồng thời bác bỏ yêu cầu của ông Trump về việc mở lại tuyến hàng hải và từ bỏ uranium đã làm giàu.
Dù các cuộc không kích trong khu vực phần lớn đã dừng lại sau thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần, căng thẳng quanh eo biển Hormuz vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nhấn mạnh một lệnh ngừng bắn chỉ có ý nghĩa khi không bị "vi phạm thông qua phong tỏa trên biển".
"Việc mở lại eo biển Hormuz là không thể trong bối cảnh lệnh ngừng bắn bị vi phạm trắng trợn", quan chức Iran khẳng định.
Trước tình hình trên, các quốc gia như Anh, Pháp cùng đại diện quân sự từ hơn 30 nước đã họp bàn phương án bảo vệ tự do hàng hải tại khu vực. Paris và London cho biết sẵn sàng dẫn đầu một sứ mệnh đa quốc gia "ngay khi điều kiện cho phép".
Những gián đoạn kéo dài đã bắt đầu lan sang kinh tế toàn cầu. Nhiều hãng hàng không tiếp tục hủy chuyến bay do chi phí nhiên liệu tăng, giá dầu mở cửa ở mức cao hơn, và chỉ số PMI của S&P Global cho thấy hoạt động kinh doanh tại khu vực đồng euro suy giảm lần đầu sau 16 tháng.
Cho đến hiện tại, triển vọng đàm phán chấm dứt xung đột giữa các bên vẫn còn bấp bênh, dù Mỹ vừa gia hạn thỏa thuận ngừng bắn nhằm tạo điều kiện cho các cuộc đối thoại tiếp theo do Pakistan làm trung gian.
