Phật viện Đồng Dương (xã Đồng Dương, Đà Nẵng) được Vua Indravarman II xây dựng tại kinh đô Indrapura năm 875. Sau khi xây dựng xong, Phật viện trở thành trung tâm Phật giáo Đại thừa quan trọng ở Vương quốc Champa và trong khu vực Đông Nam Á.
Đến cuối thế kỷ X, do những biến động chính trị, chính quyền Champa đã dời kinh đô từ Indrapura về Vijaya (nay là phường An Nhơn, tỉnh Gia Lai), từ đó Phật viện Đồng Dương dần rơi vào quên lãng.
Đến đầu thế kỷ XX, Phật viện Đồng Dương mới được một số nhà nghiên cứu thuộc Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp như L.Finot và H.Parmentier phát hiện, khai quật và công bố.
Tiến sĩ Đặng Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, cho biết với quy mô kiến trúc rộng lớn và nghệ thuật đặc sắc, nhiều hiện vật độc đáo, quý hiếm được phát hiện, Phật viện đã thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học trong và ngoài nước.
Theo ông Thanh, sau thời gian dài nghiên cứu, kết quả đã xác định được những giá trị to lớn về khảo cổ, lịch sử, văn hóa, nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc, tôn giáo, văn học của Phật viện.
Phật viện Đồng Dương gắn liền với Vương triều Indrapura thịnh vượng, không chỉ là trung tâm chính trị, xã hội, văn hóa mà còn là một “kinh đô thiêng”, phản ánh sự gắn kết chặt chẽ giữa vương quyền và thần quyền; trung tâm giao lưu văn hóa, nơi hội tụ và tiếp biến các dòng chảy văn hóa, tôn giáo từ Ấn Độ, Trung Hoa và các nước trong khu vực.
“Phật viện Đồng Dương được đánh giá là “Thánh địa Phật giáo” quan trọng bậc nhất của Vương quốc Champa và vùng Đông Nam Á trong lịch sử. Kiến trúc độc đáo của Phật viện Đồng Dương được “giải mã” kết cấu theo mô hình của Phật giáo Mật tông cùng số lượng tượng thờ, phù điêu… phong phú cho thấy hệ thống nghi lễ và triết lý Phật giáo đã hoàn thiện”, Tiến sĩ Đặng Xuân Thanh cho biết.
Hơn 1.000 năm, trải qua nhiều thăng trầm lịch sử và tác động của tự nhiên, phần lớn công trình kiến trúc Phật viện Đồng Dương đã hư hoại, chỉ còn lại nền móng và cổng Tháp Sáng đã nghiêng đổ.
Từ 2016 đến nay, di tích Phật viện Đồng Dương đã được chính quyền, các cơ quan chuyên môn nghiên cứu, triển khai công tác bảo tồn, phát huy giá trị của di sản, nhưng do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan, nên hiệu quả vẫn còn một số hạn chế nhất định.
Trước thực trạng đó, các nhà khoa học yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục nghiên cứu và thực hiện giải pháp phù hợp, khả thi nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa di tích, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội của Đà Nẵng nói riêng, của đất nước nói chung trong kỷ nguyên phát triển mới.
Theo bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, lãnh đạo thành phố mong muốn nhận được các ý kiến tâm huyết, có giá trị và thực tiễn cao từ các nhà khoa học, chuyên gia, đặc biệt là các đề xuất liên quan đến khảo cổ, bảo tồn kiến trúc, phục dựng không gian di tích, cũng như phát huy giá trị văn hóa – du lịch và kết nối Phật viện Đồng Dương với các không gian văn hóa, lịch sử trong khu vực.
Ngày 15/5, UBND thành phố Đà Nẵng phối hợp với Hội đồng trị sự giáo hội Phật giáo Việt Nam, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học quốc gia “Nghiên cứu bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Phật viện Đồng Dương”.
Hội thảo có khoảng 200 đại biểu tham dự, gồm lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương, các cơ quan nghiên cứu, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, các chuyên gia, nhà khoa học, sinh viên, tổ chức trong và ngoài nước với gần 80 bài tham luận, ý kiến đóng góp.
Chỉ số nhiệt độ cảm nhận tại Bangkok hôm qua 30.4 đã lần đầu tiên bước vào vùng "nguy hiểm cực độ" trong mùa này, với nhiệt độ "cảm nhận" cao hơn hoặc bằng 52 độ C, theo Bangkok Post.
Cơ quan Quản lý thủ đô Bangkok (BMA) đã đưa ra cảnh báo lúc 7 giờ 30 sáng, kêu gọi người dân và du khách tránh các hoạt động ngoài trời vào ban ngày. BMA cho biết, những người thuộc nhóm nguy cơ cao cần đặc biệt cẩn thận. Các nhóm này bao gồm trẻ em dưới 5 tuổi, người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên, phụ nữ mang thai, bệnh nhân mắc bệnh mãn tính, người béo phì, người uống rượu, người lao động ngoài trời, người tập thể dục ngoài trời và khách du lịch.
Kể từ ngày 1 tháng 4, chỉ số nhiệt của Bangkok đã ở trong vùng "nguy hiểm", nơi nhiệt độ mà cơ thể con người thực sự cảm nhận được nằm trong khoảng từ 42°C đến 51,9°C. Hai mức độ ít gây hại cho sức khỏe hơn là thận trọng, từ 27 đến 32,9°C, và cảnh báo, từ 33 đến 41,9°C. Bangkok đã thiết lập hàng chục trung tâm làm mát trên toàn thành phố để chống lại cái nóng.
Người Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ từ lâu đã bất đồng về nguồn gốc hàng loạt món ăn, từ cà phê, lá nho nhồi đến cả baklava - di sản để lại từ nhiều thế kỷ cùng tồn tại dưới thời Đế chế Ottoman. Giờ đây, người Thổ Nhĩ Kỳ bức xúc khi cho rằng người Hy Lạp "nhận vơ" công lao với món súp mà họ gọi là iskembe, vốn được xem là một phần văn hóa lâu đời của đất nước. Iskeme là súp lòng bò, nổi tiếng với hương vị đậm đà, hấp dẫn và được gọi là patsa tại Hy Lạp.
Dimitris Tsarouhas, chủ một nhà hàng ở thành phố Thessaloniki của Hy Lạp chuyên về món "patsa", đang nỗ lực đăng ký món súp này với UNESCO như một món ăn truyền thống độc đáo của Hy Lạp, có nguồn gốc từ thời sử thi "Odyssey" của Homer .
Chủ nhà hàng Tsarouhas đã tập hợp một hồ sơ đồ sộ, chi tiết với sự hỗ trợ của một tổ chức văn hóa địa phương và Lena Oflidis, tác giả cuốn sách duy nhất ghi chép về lịch sử món súp này, nhằm đưa patsa vào danh mục di sản văn hóa của Hy Lạp.
Tại nhà hàng Tsarouhas, hàng chục thực khách ghé đến vào mọi thời điểm trong ngày, đặc biệt là lúc rạng sáng, để thưởng thức patsa. Nhiều người tin rằng món súp ăn cùng ớt này giúp làm dịu dạ dày sau một đêm quá chén.
Đầu bếp Pantazis Koukoumvris của nhà hàng Tsarouhas cho biết công thức món ăn này được người Byzantine tiếp nhận từ người Hy Lạp cổ đại, rồi truyền lại cho người Ottoman.
Ông Dimitris Tsarouhas cũng chỉ ra rằng công thức patsa từng được nhắc đến trong sử thi Odyssey, trong bữa tiệc mà Penelope, vợ của Odysseus, chuẩn bị cho những kẻ cầu hôn vào ngày chồng bà trở về sau hành trình dài.
Theo ông, đoạn này mô tả món dạ dày bò nhồi mỡ động vật và huyết.
"Nếu đó không phải là patsa, thì còn có thể là gì nữa?", ông đặt câu hỏi.
Dù phía Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định đây là phát minh của họ, Tsarouhas tỏ ra không lo ngại. Ông cho rằng phía bên kia hoàn toàn có thể thử chứng minh nếu có đủ cơ sở.
"Không ai ngăn họ thử cả", ông nói và tin mình có đầy đủ cơ sở để bảo hộ, công nhận món ăn này. Ông tin hai nước sẽ không vì điều này mà chia rẽ vì hương vị món ăn chính là thứ gắn kết.
Tuy nhiên, "sự gắn kết qua ẩm thực" không phải điều mà Ali Turkmen nghĩ đến. Chủ nhà hàng người Thổ Nhĩ Kỳ 59 tuổi cho rằng món ăn này mang tính đặc trưng lịch sử và văn hóa của người Thổ, dù tại Hy Lạp, nó cũng được xem là món ăn quen thuộc vào đêm khuya hoặc sau những cuộc nhậu.
"Cũng giống như baklava và nhiều thứ khác, họ muốn nhận đó là của riêng mình. Lòng bò là thứ rất riêng của người Thổ", Turkmen nói về nỗ lực của Hy Lạp. Nhưng sẽ rất khó để họ tuyên bố sở hữu một thứ vốn là đặc trưng của Thổ Nhĩ Kỳ, theo Turkmen vì món ăn này đã là một phần văn hóa của họ hàng trăm năm.
Tại Istanbul, Ali Ohtamis là người phụ trách căn bếp tại nhà hàng Alem Iskembe của Turkmen, một địa chỉ chuyên phục vụ món súp truyền thống tại khu phố Kiziltoprak. Mỗi ngày, từ 4h, Ohtamis bắt đầu đun sôi dạ dày bò (lòng bò) sau khi đã làm sạch kỹ lưỡng. Theo ông, quá trình nấu kéo dài 8-9 tiếng, trước khi thịt được cắt theo khẩu vị của từng thực khách, to hoặc nhỏ.
Dù cả phiên bản Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ đều dựa trên nền nước dùng đậm đà, nhiều tỏi, món iskembe của Thổ Nhĩ Kỳ chỉ sử dụng duy nhất phần lòng bò.
Truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ đã cáo buộc Hy Lạp "chiếm dụng" một món ăn được xem là niềm tự hào quốc gia. Cổng tin tức Onedio dẫn lại ghi chép của nhà du hành thế kỷ 17 Evliya Celebi, trong đó mô tả những người bán súp lòng và súp móng giò tại Istanbul, như bằng chứng cho thấy món ăn này đã có lịch sử 400 năm tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Khách quen của Alem Iskembe, Murat Pajik, bày tỏ quan điểm dứt khoát rằng Thổ Nhĩ Kỳ không nên chấp nhận động thái từ phía Hy Lạp.
"Cần phải có biện pháp. Súp lòng là một trong những món ăn mà chúng ta nên quảng bá ra thế giới", Pajik nói.
Trong khi đó, tại Hy Lạp, Christos Mousoulis lại có góc nhìn khác. Là khách quen của nhà hàng Tsarouhas, ông cho biết món patsa đã được chế biến theo cách truyền thống trong các gia đình Hy Lạp qua nhiều thế hệ.
"Món ăn có thể tương đồng. Nhưng chúng tôi lớn lên cùng với patsa của Hy Lạp", ông nói.
Chiều 16/4, chuyến bay charter đầu tiên từ Vladivostok (Nga) mang theo 220 hành khách hạ cánh sân bay quốc tế Đà Nẵng. Trước đó vài ngày, vào sáng 13/4, thành phố cũng đã đón chuyến bay từ Astana (Kazakhstan) chở 370 hành khách, trong đó có 250 đại diện doanh nghiệp lữ hành đến khảo sát điểm đến.
Nhiều năm qua, Nha Trang, Phan Thiết và Phú Quốc là những địa danh "nằm lòng" của du khách Nga tại Việt Nam. Tuy nhiên, sau đại dịch, dòng khách từ Nga và khối CIS (Cộng đồng các quốc gia độc lập như Kazakhstan, Uzbekistan, Belarus...), đang có xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ về khu vực miền Trung để tìm kiếm những trải nghiệm mới mẻ.
Sự kiện đón chuyến bay mới từ Nga đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của du lịch Đà Nẵng trong việc thu hút dòng khách mới. Sau sáp nhập với Quảng Nam, thành phố Đà Nẵng không chỉ là đô thị biển năng động, hiện đại, nhiều sự kiện giải trí mà còn gắn với di sản như phố cổ Hội An, thánh địa Mỹ Sơn, các làng nghề và du lịch cộng đồng.
Theo kế hoạch của các đơn vị khai thác, chương trình đón khách sẽ kéo dài từ nay đến hết tháng 10/2026, kết nối Đà Nẵng với 8 thành phố thuộc thị trường Nga và CIS. Dự kiến, tổng lượng khách từ các thị trường này đến tham quan đạt khoảng 130.000 lượt. Trong giai đoạn tăng cường từ tháng 5 đến tháng 9, công suất có thể đạt mức 11.000 khách mỗi tháng, bình quân khoảng 1.800 phòng lưu trú mỗi đêm, nhằm đáp ứng nhu cầu cao điểm.
Bà Nguyễn Thị Hoài An, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng, cho biết để phục vụ dòng khách đặc thù thường có thời gian lưu trú dài (khối CIS khoảng 6 đêm, thị trường Nga khoảng 9 đêm) và mức chi tiêu cao (nghỉ tại các cơ sở lưu trú 3-5 sao), ngành du lịch thành phố đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị lữ hành lớn như Anex Tour và Crystal Bay.
"Chúng tôi đã triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp, từ việc tổ chức các lớp đào tạo cho mọi loại hình lưu trú, từ resort 4-5 sao đến các cơ sở homestay tại nhiều xã, phường, kể cả xã đảo Tân Hiệp (Cù Lao Chàm), nhằm đảm bảo chất lượng dịch vụ đồng nhất và vệ sinh thực phẩm cao nhất để đón khách", bà Hoài An nói.
Bên cạnh đó, Đà Nẵng đang tập trung đa dạng hóa và nâng tầm các lễ hội. Đặc biệt, sau khi sáp nhập các điểm đến như phố cổ Hội An hay thánh địa Mỹ Sơn vào không gian du lịch chung, thành phố chú trọng vào các chương trình mang màu sắc di sản. Mục tiêu là nhấn mạnh sự giao thoa giữa tính hiện đại của đô thị trẻ với bản sắc văn hóa đặc sắc tại các xã, phường, tạo sức hút riêng cho dòng khách châu Âu.
Sự phục hồi ấn tượng của khách quốc tế, đặc biệt là sự hiện diện cùng lúc của nhiều thị trường có bản sắc khác biệt như Nga, CIS, Ấn Độ, Trung Quốc và Đông Nam Á, đang đặt ra bài toán quản lý mới. Đà Nẵng đang nghiên cứu giải pháp "cân bằng thị trường" để tránh các xung đột văn hóa giữa khách quốc tế với nhau và với khách nội địa.
Bà Hoài An nhấn mạnh việc giữ vững thương hiệu thành phố du lịch văn minh là một bài toán phức tạp. Theo bà An, Đà Nẵng đang chào đón nhiều thị trường có tính chất hoàn toàn khác nhau. Thành phố đang làm việc với các hiệp hội để tìm hiểu sâu về đặc tính khách hàng, như thị trường Halal cho khách Ấn Độ hay thói quen của khách Nga. Từ đó, thành phố sẽ đưa ra các phương án quy hoạch không gian du lịch, thậm chí là các khu vực riêng biệt, để tạo ra một bức tranh cân bằng, tránh các xung đột thị trường xảy ra tại điểm đến.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng dự báo lượng khách dịp lễ 30/4 - 1/5 năm nay sẽ tăng trưởng cao hơn cùng kỳ năm ngoái. Thành phố chuẩn bị các giải pháp để đảm bảo an ninh, an toàn cho du khách, nhằm đón đầu lượng khách Nga trong mùa hè 2026.
Năm 2026, Đà Nẵng đặt mục tiêu đón khoảng 19,1 triệu lượt khách, trong đó có 8,7 triệu khách quốc tế, kỳ vọng tăng trưởng du lịch hai con số. Riêng 3 tháng đầu năm, thành phố đã đón khoảng 2,3 triệu lượt khách quốc tế.
Năm 2025, tổng lượt khách lưu trú tại Đà Nẵng ước đạt hơn 17,3 triệu lượt, tăng 15% so với năm 2024. Trong đó, khách quốc tế đạt hơn 7,6 triệu lượt (tăng 25%), khách nội địa đạt gần 9,7 triệu lượt (tăng 8%). Doanh thu lưu trú - ăn uống - lữ hành ước đạt 60.000 tỷ đồng, tăng hơn 21% so với cùng kỳ.
