Ngày 16.5, ông Châu Văn Hòa, Phó chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long vừa có công văn giao Sở Nông nghiệp và Môi trường (Chi cục Kiểm lâm và Đa dạng sinh học) chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các sở, ngành tỉnh, UBND xã Trà Côn và các đơn vị có liên quan khẩn trương rà soát, báo cáo liên quan thông tin phản ánh Vườn chim Hai Chìa (xã Trà Côn, tỉnh Vĩnh Long) đang bị xâm hại.
Theo đó, rà soát các thông tin về diện tích rừng, thành phần loài chim, số lượng và đặc tính di cư các loài chim, các khó khăn, vướng mắc; đồng thời có ý kiến tham mưu đề xuất UBND tỉnh hướng chỉ đạo trong thời gian tới. Ý kiến tham mưu gửi về UBND tỉnh xem xét, quyết định trước 10 giờ ngày 19.5.
Trước đó, trên mạng xã hội có thông tin về Vườn chim Hai Chìa là một địa chỉ bảo tồn thiên nhiên quý cần được bảo vệ và đang bị nhiều kẻ gian xâm hại khi săn bắt các loài chim ở đây. Sự việc khiến chủ vườn chim bất lực, muốn phá bỏ vườn chim mình bảo vệ hơn 20 năm nay.
Ngày 16.5, trao đổi với PV Thanh Niên, ông Lê Văn Chìa (80 tuổi, ngụ xã Trà Côn, tỉnh Vĩnh Long) – chủ Vườn chim Hai Chìa cho biết ông dự định đốn bỏ vườn cây để các loài chim bay đi nơi khác trú ngụ. Lý do là nạn săn bắn chim cò, đặc biệt là loài quý hiếm ngày càng diễn ra nghiêm trọng trong khi bản thân ông đã già yếu không thể canh giữ nổi.
“Vườn này có khi chim về đến hơn 2.000 con, số chim cò về nhiều, nên việc giữ gìn đêm hôm là tôi làm không nổi nữa, tuổi quá cao, sáng nay tôi thấy bắn rớt 2, 3 con, tui chạy ra giành lại được 1 con, mỗi ngày cả chục người đứng bên ngoài bắn, tôi mong muốn chính quyền tỉnh, xã giúp tôi giữ được vườn chim này yên ổn”, ông Hai Chìa cầm trên tay con cò bị bắn gãy cánh, đau xót nói.
Ông Hai Chìa kể lại, khoảng năm 2006, bỗng xuất hiện một đàn vạc hơn trăm con bay về trú ngụ trong khu vườn. Sau đó có thêm cò, còng cọc… kéo về ngày một đông đúc có lúc lên đến vài ngàn con. Mỗi buổi chiều ra xem đàn chim bay lượn thành vòng trên trời đáp xuống vườn cây rất đã mắt. “Lượng chim về lớn nên người dân thi nhau đến săn bắt, tôi cũng nhờ chính quyền địa phương can thiệp nhưng không thấm vào đâu, tôi phải căng lưới B40 và ngày đêm canh giữ vườn chim này, nhưng đến nay già yếu canh hết nổi rồi”, ông Chìa nói.
Bức xúc trước tình trạng vườn chim bị tấn công, lão nông 80 tuổi bày tỏ: “Trong tuần sau, tôi dự định sẽ lên trực tiếp UBND tỉnh và Chi cục Kiểm lâm và Đa dạng sinh học tỉnh để trình báo lần cuối với hy vọng tìm được giải pháp cứu lấy đàn chim quý. Nếu không có giải pháp, tôi sẽ đốn bỏ vườn cây để chim bay đi nơi khác trú ngụ”.
Trước đó, năm 2023, UBND tỉnh Vĩnh Long ban hành quyết định phê duyệt kế hoạch bảo vệ, nâng cấp, mở rộng vườn chim Vạc tại xã Tân Mỹ, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long (nay là xã Trà Côn, tỉnh Vĩnh Long).
Vườn chim vạc của ông Lê Văn Chìa (ngụ ấp Gia Kiết, xã Tân Mỹ, huyện Trà Ôn, Vĩnh Long) nằm trên diện tích đất khoảng 1,8 ha. Từ năm 2006, khi phát hiện chim về cư ngụ ngày càng đông, cao điểm lên đến hơn 2.000 con, ông Chìa đã quyết định không làm xáo trộn khu vườn mà tạo thêm sinh cảnh tự nhiên cho chim cư trú.
Từ đó, các loài chim khác như cò trắng, cò ốc, cồng cộc cũng bắt đầu kéo về càng nhiều và hình thành quần thể chim cho đến nay. Năm 2021, tỉnh Vĩnh Long ghi nhận tại vườn chim này có 33 loài thuộc 20 họ, 12 bộ. Trong đó, có ít nhất 13 cá thể cò ốc, 6 cá thể quắm đen, khoảng 130 – 135 cá thể cò ruồi, khoảng 80 – 120 cá thể cò trắng, khoảng 190 – 260 cá thể cốc đen, khoảng 600 – 625 cá thể vạc…
Nhằm đề ra giải pháp thúc đẩy phát triển vườn chim vạc, góp phần bảo vệ thiên nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học trên địa bàn trong thời gian tới, UBND tỉnh Vĩnh Long dự kiến mở rộng quy mô diện tích vườn chim vạc từ khoảng 1,8 ha như hiện nay lên 4 – 5 ha nhằm duy trì và phát triển quần thể vạc cũng như một số loài chim nước khác. Đồng thời, sẽ xây dựng tháp canh để thực hiện quan sát cũng như phục vụ hoạt động du lịch nông thôn; xây dựng hàng rào bảo vệ chắc chắn, kiên cố phục vụ bảo vệ lâu dài; xây dựng hệ thống camera giám sát, cảnh báo bảo vệ vườn chim vạc…
Theo chuyên trang Space.com, thiên thể đang thống trị bầu đêm đêm đang được nhiều người trên khắp thế giới chú ý chính là sao Kim. Chuyên gia cho biết tháng 5 là thời điểm hoàn hảo "để bắt đầu một cuộc chơi kéo dài nhiều tháng với hành tinh sáng nhất nhìn từ trái đất".
Theo các nhà nghiên cứu, nhiều người thường vô tình nhìn thấy sao Kim, khi nó ở thấp trên đường chân trời sau khi trời tối nhưng đủ cao và đủ sáng, nó đột nhiên trở nên dễ nhận thấy. Đó là lý do tại sao sao Kim nổi tiếng là nguyên nhân gây ra các báo cáo về UFO mỗi khi nó trở thành sao Mai hoặc sao Hôm.
Space.com cho biết độ sáng của sao Kim là hoàn toàn bình thường, không có gì bí ẩn. Đây chỉ là giai đoạn mới nhất của hành tinh này trong một chu kỳ 8 năm có thể dự đoán được. Trong chu kỳ đó, sao Kim quay quanh mặt trời 13 lần và hoàn thành 5 vòng quay biểu kiến trên bầu trời, khi nhìn từ trái đất.
Mỗi vòng quay bao gồm một giai đoạn khi sao Kim xuất hiện ở phía đông mặt trời trên bầu trời buổi tối, trở thành sao Hôm và một giai đoạn khi nó xuất hiện ở phía tây mặt trời trước bình minh với tên gọi sao Mai.
Theo chuyên gia, tin vui cho người yêu thiên văn là sau khi khuất sau mặt trời hồi đầu năm nay, hành tinh thứ hai tính từ mặt trời giờ đây đang mọc lên và trở thành sao Hôm và sẽ là tâm điểm của một "mùa hè sao Kim" ngoạn mục.
Ngay tối nay 15.5, sao Kim đang bắt đầu một trong những chu kỳ xuất hiện buổi tối của nó và bắt đầu một quá trình leo lên chậm rãi, ngoạn mục trên bầu trời. Hiện tại, sao Kim được chiếu sáng khoảng 84%, ở pha bán nguyệt và độ sáng đang giảm dần. Nhưng đó không phải là yếu tố quyết định độ sáng của hành tinh này.
Sao Kim hiện đang di chuyển trên quỹ đạo của nó, đưa nó đến gần trái đất hơn. Mỗi đêm, khoảng cách giữa 2 hành tinh này đang thu hẹp lại. Khi đó, sao Kim xuất hiện lớn hơn trên bầu trời và sự gia tăng kích thước biểu kiến này bù đắp nhiều hơn cho việc chúng ta nhìn thấy ít hơn phần được chiếu sáng của nó.
Vì vậy, trong những tháng tới, 2 điều sẽ xảy ra cùng một lúc, sao Kim lớn dần khi tiến gần trái đất đồng thời pha chiếu sáng của nó thu nhỏ từ hình bán nguyệt thành hình lưỡi liềm mỏng. Kết quả trái ngược với trực giác, chính là sao Kim càng sáng hơn khi nó càng ít tròn. Vào đầu tháng 6, sao Kim sẽ nổi bật suốt đêm.
Bạn có mong chờ bầu trời mùa hè với sự ngự trị của sao Kim, hành tinh sáng nhất bầu trời đêm khi nhìn từ trái đất?
Chị Trần Ngọc Thiên Thanh (32 tuổi, ở TP.HCM) làm trong quản lý vận hành. Cuối năm ngoái, chị Thanh bắt gặp chú chim cú lợn con bị gãy cánh, cất tiếng kêu the thé giữa bãi cỏ dại um tùm.
"Chú chim non nớt chưa mở mắt nằm thoi thóp giữa trời nắng. Thấy tình hình nguy cấp nên mình đem đến bác sĩ thú y. Sau khi kiểm tra toàn thân, bác sĩ phát hiện một cách của chú chim bị gãy. Mình quyết định đem về nhà chăm sóc để phục hồi sức khỏe trước và đặt tên là Hoa Cúc", chị Thanh kể.
Những ngày đầu, vì Hoa Cúc còn quá nhỏ nên chị Thanh phải theo sát, đút từng miếng thức ăn nhỏ xíu, đảm bảo vệ sinh vì sợ chim non dễ nhiễm khuẩn. May mắn là Hoa Cúc phục hồi thể trạng tốt, liên tục đòi ăn. Tối đến, chị Thanh dùng đèn sưởi ấm cho chú chim non.
Chị Thanh dùng thùng giấy, quần áo cũ lót làm tổ và cảm thấy chú chim cũng rất thích. Việc điều trị và thức ăn của Hoa Cúc không mấy tốn kém, chủ yếu cần nguồn thức ăn tươi sạch và các loại vitamin bổ sung để tránh bệnh bại liệt - một căn bệnh phổ biến và nguy hiểm ở chim săn mồi nếu thiếu chất. Quan trọng hơn là sự kiên nhẫn của chị trong quá trình chăm sóc chú chim.
Sau khoảng nửa tháng, xương cổ của chú chim non đã cứng cáp hơn, mắt mở to biết chủ động gắp đồ lên và thả xuống để chơi. Niềm vui của chị Thanh là thấy chú chim khỏe mạnh, ăn tốt. Hơn 1 tháng sau, Hoa Cúc mọc lông ống, biết tự đi ra khỏi thùng giấy quanh nhà để khám phá và nhớ tổ của mình để quay về, nhận biết được tiếng huýt sáo để chạy đến.
Những ngày sau đó, Hoa Cúc muốn sải cánh tập bay nhưng vì cánh gãy nên không thể học bay được. Cũng lúc này, chú chim có thể tự ăn, không cần đút nữa.
Chị Thanh cho chú chim sống trong nhà chung với những con mèo trong gia đình. Việc vệ sinh nhà cửa, tổ của chú chim được dọn nhiều lần trong ngày để đảm bảo vệ sinh.
Loài chim cú lợn thường bị dân gian gắn cho sự xui xẻo. Tuy nhiên, chị Thanh lại cảm nhận loài này thực chất rất tình cảm. "Nếu mình dành đủ sự chân thành, chúng sẽ coi mình như người thân, biết quấn quýt và thậm chí là vòi vĩnh sự chú ý không kém gì những loài thú cưng khác. Hoa Cúc thích được ngồi lên chân mình, được ngủ gần mình, là loài vật có cảm xúc", chị Thanh nói.
Vì thế, đầu năm 2026, chị Thanh lập kênh mạng xã hội tên 101conmeo - Hoa Cúc để chia sẻ về hành trình cứu hộ và chăm sóc chim cú lợn. Không chỉ để lưu giữ kỷ niệm, chị Thanh mong muốn góp phần xóa bỏ những định kiến bủa vây loài chim này, chia sẻ sự đáng yêu của chúng đến nhiều người hơn. Những video của chú chim cú lợn Hoa Cúc được dân mạng "thả tim" bày tỏ sự yêu thích.
Trước đây, chị Thanh từng cứu một số con chim cú lợn gặp nạn. Khi chim trưởng thành, đủ sức khỏe chị để chúng về lại môi trường tự nhiên. Riêng với Hoa Cúc, vì bị gãy cánh nên nó không thể bay săn mồi ngoài thiên nhiên, vậy là chị Thanh quyết định giữ lại nuôi và xem như một thành viên trong nhà.
Theo chị Thanh, loài cú cần không gian thoáng và an toàn nên đã trồng thêm nhiều cây, tạo nên một "khu vườn mini" trong nhà cho chú chim đặc biệt.
"Điều mình làm với Hoa Cúc đơn thuần là hành động cứu hộ cá nhân trong tình huống khẩn cấp và nuôi dưỡng bảo tồn cá thể thương tật. Mình đều không cổ xúy cho hình thức săn bắt, đánh bẫy và thương mại động vật hoang dã trái pháp luật", chị Thanh chia sẻ.
Bà là Võ Thị Hồng, người phụ nữ đầu tiên của miền Tây được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động khi mới 36 tuổi.
Tôi tìm đến nhà bà Võ Thị Hồng (tên thường gọi Bảy Hồng) khi nắng chiều đã nhạt màu trên những cánh đồng lúa ở xã Tuyên Thạnh. Thật khó hình dung nổi, màu vàng óng của cánh đồng lúa mang vẻ no ấm kia từng là màu đỏ quạch của phèn chua.
Bà Bảy Hồng tiếp tôi bằng nụ cười đôn hậu trên gương mặt "rặt" nông dân Nam bộ. Đến khi bà giới thiệu về những tấm ảnh cũ, tôi lại thấy một gương mặt khác, gương mặt của một thời lẫy lừng. Bà không kể nhiều về danh hiệu Anh hùng Lao động, mà kể về những vết sẹo. Đôi bàn tay của bà sạm nắng, chi chít vết sẹo nhỏ - chứng tích của những ngày cày xới đất phèn.
"Hồi đó, lằn ranh giữa sống và chết mỏng như sợi tóc" - bà Bảy nhớ lại, ánh mắt nhìn xa xăm về phía dải đất mà bà gọi là "vùng giải phóng". Những năm 1971 - 1972, bà Bảy khi đó là cô gái mười tám, đôi mươi, vừa làm ruộng vừa làm giao liên. Tiếng máy cày trên đồng cạn khi ấy thường bị át đi bởi tiếng pháo bắn phá dữ dội. "Đang cày mà pháo bắn đùng đùng, chưa kịp định thần là phải nhảy xuống sình tránh đạn. Nguy hiểm lắm, đâu chỉ đơn thuần là làm ruộng kiếm miếng ăn", bà Bảy kể.
Cái chất thép của một nữ giao liên thời chiến đã nhào nặn nên một Bảy Hồng không biết cúi đầu trước khó khăn. Sau ngày đất nước thống nhất, bà lại bước vào một cuộc chiến khác: cuộc chiến với cái đói và sự khắc nghiệt của "túi phèn" Đồng Tháp Mười.
Bà Bảy Hồng kể ngày ấy Đồng Tháp Mười là vùng đất hoang, ít ai muốn đặt chân tới. Câu ca "muỗi kêu như sáo thổi, đỉa lềnh tựa bánh canh" không phải là lời nói quá. Cỏ dại cao lút đầu người, phèn chua đến mức cây lúa vừa bén rễ đã vàng lá rồi chết rũ. Người dân quanh vùng nhìn 36 ha đất hoang hóa mà lắc đầu ngao ngán.
Nhưng Bảy Hồng thì khác. Với tư duy nhạy bén, bà hiểu rằng nếu chỉ dựa vào đôi tay trần và sức trâu thì ngàn đời không thắng nổi phèn mặn. Giữa lúc người ta còn e dè, bà là người phụ nữ duy nhất ở vùng này dám đứng ra cầm lái "con trâu sắt". Hình ảnh người phụ nữ nhỏ nhắn, tóc búi cao, điều khiển máy cày xé toang lớp đất mặt đỏ quạch đã trở thành biểu tượng của sự tiên phong.
"Lúc đó, tôi mê khuyến nông dữ lắm. Đêm nằm nghe đài, ngày tẩn mẩn đọc báo, thấy người ta chỉ cách làm lúa, cách trị phèn là học theo. Tôi không đợi đất "thuần" mới làm, mà phải cưỡng ép nó, đưa nước vào rửa phèn, dẫn thủy nhập điền", bà Bảy Hồng nhớ lại.
Sự quyết đoán của bà đã tạo nên một cú hích lịch sử. Từ những thửa ruộng mỗi năm chỉ "ăn may nhờ trời" được một vụ lúa lép, năng suất vẻn vẹn 1 - 2 tấn, bà đã đưa sản lượng nhảy vọt lên 7 - 8 tấn, rồi 10 tấn/ha. Tiếng lành đồn xa, người dân khắp nơi kéo về xem "bà Bảy lái máy cày" làm kinh tế. Bà không giữ bí quyết cho riêng mình. Những buổi tập huấn, những lần chia sẻ kinh nghiệm bên bờ ruộng, bà đều tận tình chỉ bảo, bởi với bà, "mình no mà hàng xóm đói thì cái no cũng không bền".
Dấu mốc chói lọi nhất trong cuộc đời bà Võ Thị Hồng là năm 1986, khi đó mới 36 tuổi, bà vinh dự đại diện nông dân miền Nam ra Hà Nội dự Đại hội Anh hùng chiến sĩ thi đua toàn quốc.
Bà kể, giọng vẫn còn nguyên sự bồi hồi: "Hồi đó, tôi làm vì trách nhiệm với Nhà nước, vì cái bụng của gia đình mình thôi, chứ đâu có nghĩ để trở thành anh hùng. Lần đầu tiên trong đời được đi máy bay, ra đến thủ đô, được gặp và bắt tay cụ Phạm Văn Đồng, cụ Trường Chinh, cô Ba Định, cô Ba Thi… là niềm vinh dự không gì bằng".
Hôm ấy, các vị lãnh đạo đã ôm lấy người phụ nữ nhỏ nhắn mà khen: "Con gái miền Nam giỏi quá". Danh hiệu Anh hùng Lao động năm ấy là sự ghi nhận cho một trái tim luôn rực cháy khát vọng chinh phục thiên nhiên.
Bây giờ, dù đã ở tuổi 76, cái chất "lão nông tri điền" vẫn đậm đặc trong từng cử chỉ. Bà Bảy Hồng đưa tay về phía con đập cao ngoài xa, giọng trầm xuống: "Giờ làm ruộng sướng hơn hồi xưa cả ngàn lần con ơi. Bơm nước có điện, rải giống, phun thuốc cũng có máy. Hồi xưa muốn đưa nước vào phải đào kênh kẻ rãnh cực lắm, tối cũng không dám đi vì sợ mìn, sợ đạn. Nhìn cánh đồng bây giờ, tôi mừng đến trào nước mắt".
Căn nhà khang trang hiện tại là thành quả của cả một đời lam lũ mà mãi đến năm 2012 mới xây dựng được. Đó không chỉ là nơi ở, mà là một "bảo tàng" nhỏ lưu giữ những bằng khen, ảnh kỷ niệm. Có lẽ, bằng khen quý giá nhất đối với bà chính là sự kính trọng, tri ân của lớp trẻ. Đến tận bây giờ, các thanh niên vẫn hay tìm đến bà để hỏi về kinh nghiệm làm lúa, về cái đạo lý của người làm nghề nông.
Đồng Tháp Mười hôm nay không còn phèn chua, không còn dấu tích của vùng đất hoang hóa năm nào. Nhưng câu chuyện về người phụ nữ lái "con trâu sắt" sẽ mãi được kể qua các thế hệ nơi này.
