Tại hội thảo góp ý Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 – 2030 do Bộ Y tế tổ chức ngày 15.5 tại Đà Nẵng, bác sĩ chuyên khoa Trương Văn Trình, Phó giám đốc Sở Y tế TP.Đà Nẵng, cho biết thành phố đang định hướng xây dựng hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện đại, chuyên nghiệp, liên thông và có khả năng đáp ứng nhanh trên toàn địa bàn.
Theo Sở Y tế Đà Nẵng, hiện hệ thống cấp cứu ngoại viện của thành phố lấy Trung tâm Cấp cứu 115 làm nòng cốt, phối hợp với mạng lưới bệnh viện công lập, tư nhân và các lực lượng liên quan. Thành phố duy trì 9 trạm cấp cứu trực thuộc, đồng thời mở rộng các trạm vệ tinh đến khu vực đông dân cư, ven biển, miền núi và trung du.
Chỉ từ tháng 1 – 5.2026, hệ thống đã thực hiện hơn 10.500 ca cấp cứu và vận chuyển cấp cứu, phục vụ khoảng 5.200 ca tại các sự kiện lớn; tỷ lệ đáp ứng đạt hơn 98%. Hệ thống cũng tham gia xử lý nhiều vụ tai nạn giao thông hàng loạt và các ca cấp cứu biển.
Đà Nẵng hiện là địa phương tiên phong trong nước ứng dụng công nghệ định vị what3words trong cấp cứu ngoại viện, cho phép xác định vị trí người bệnh chính xác trong ô vuông 3 x 3 m, đặc biệt hữu ích tại bãi biển, kiệt hẻm hoặc khu vực rừng núi.
Ngoài ra, hệ thống xe cứu thương đã được tích hợp trên nền tảng Danang Smart City và DanaMap, cho phép người dân gọi cấp cứu qua ứng dụng, theo dõi vị trí xe cứu thương theo thời gian thực và nhận hướng dẫn sơ cứu ban đầu từ nhân viên y tế.
“Với định hướng xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm y tế chuyên sâu của khu vực miền Trung, thành phố xác định phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện là nhiệm vụ chiến lược, vừa mang ý nghĩa y tế, vừa góp phần bảo đảm an sinh xã hội, môi trường đầu tư, du lịch và năng lực ứng phó khẩn cấp của đô thị hiện đại”, BS Trương Văn Trình nhấn mạnh.
Theo kế hoạch giai đoạn 2026 – 2030, Đà Nẵng sẽ nâng cấp Trung tâm Cấp cứu thành trung tâm điều hành cấp cứu thông minh; hình thành 25 điểm trạm cấp cứu trên toàn địa bàn; phấn đấu thời gian tiếp cận hiện trường dưới 10 phút tại khu vực trung tâm và dưới 15 – 20 phút tại vùng ven.
“Đà Nẵng mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của Bộ Y tế, các tổ chức quốc tế, các nhà tài trợ, các tập đoàn và các cơ sở đào tạo trong việc chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, hỗ trợ phương tiện và xây dựng mô hình cấp cứu ngoại viện hiện đại, hướng tới mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành mô hình điểm quốc gia về cấp cứu ngoại viện trong thời gian tới”, ông Trình nói thêm.
Bên cạnh những kết quả đạt được, lãnh đạo Sở Y tế Đà Nẵng cho rằng, công tác cấp cứu ngoại viện hiện vẫn đối mặt nhiều khó khăn như thiếu nhân lực chuyên sâu, áp lực địa bàn rộng sau sáp nhập, thiếu phương tiện và cơ chế tài chính chưa đồng bộ.
Hiện toàn hệ thống cấp cứu ngoại viện Đà Nẵng có 33 xe cứu thương cho quy mô dân số khoảng 3 triệu người. Một số trạm vệ tinh ở khu vực miền núi, xa trung tâm vẫn còn thiếu cơ sở vật chất và trang thiết bị đồng bộ.
BS Trương Văn Trình cho biết, người dân gọi cấp cứu qua tổng đài 115 được miễn phí, nhưng nhiều người vẫn có thói quen liên hệ trực tiếp bệnh viện hoặc cơ sở y tế nên phải tự chi trả chi phí vận chuyển cấp cứu.
Từ thực tiễn địa phương, Đà Nẵng kiến nghị Bộ Y tế sớm ban hành Đề án cấp cứu ngoại viện quốc gia cùng các cơ chế đặc thù về tài chính, bảo hiểm y tế, đào tạo và đãi ngộ nhân lực cấp cứu trước viện; đồng thời tăng cường đầu tư phương tiện, công nghệ và hệ thống điều hành thông minh cho các đô thị lớn.
Theo TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), hệ thống cấp cứu ngoại viện của Việt Nam hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 10% nhu cầu thực tế; chỉ khoảng 30% người bệnh được tiếp cận trong “10 phút vàng”; khoảng 80% nhân viên chưa được đào tạo chuẩn hóa và 30% xe cứu thương chưa đạt chuẩn.
Tỷ lệ xe cứu thương của Việt Nam hiện chỉ khoảng 0,2 xe/100.000 dân, thấp hơn nhiều so với Singapore, Nhật Bản hay Đài Loan. Ngoài ra, mới chỉ có 9/34 tỉnh, thành phố bố trí ngân sách cho trung tâm cấp cứu 115.
Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 – 2030 đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% tỉnh, thành phố kiện toàn mạng lưới cấp cứu ngoại viện; vận hành nền tảng quản lý cấp cứu toàn quốc; đạt tối thiểu 1 xe cứu thương đạt chuẩn/100.000 dân và phổ cập kỹ năng sơ cấp cứu cho ít nhất 5% dân số.
Theo Bộ Y tế, giai đoạn 2025 – 2027, đề án sẽ được triển khai thí điểm tại khoảng 30% tỉnh, thành phố, trong đó có Đà Nẵng, Hải Phòng, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, An Giang và Bắc Ninh.
Theo TS Hà Anh Đức, để khắc phục tình trạng cấp cứu ngoại viện còn phân mảnh, đề án tập trung vào một số nhóm giải pháp trọng tâm, như: xây dựng hệ thống điều phối cấp cứu thống nhất trên toàn quốc; phát triển nền tảng số kết nối tổng đài, xe cứu thương và bệnh viện; chuẩn hóa nhân lực cấp cứu ngoại viện; đồng thời đầu tư đồng bộ phương tiện, trang thiết bị và mạng lưới trạm cấp cứu…
Đề án cũng hướng tới đào tạo lực lượng cấp cứu viên ngoại viện chuyên nghiệp, phổ cập kỹ năng sơ cấp cứu trong cộng đồng và tăng cường phối hợp liên ngành giữa y tế, công an, quân đội, phòng cháy chữa cháy và chính quyền địa phương.
TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh, Bộ Y tế, cho biết, Bộ Y tế đang hoàn thiện, sớm ban hành đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030 và tầm nhìn đến năm 2035, với mục tiêu 100% tỉnh, thành kiện toàn mạng lưới cấp cứu ngoại viện theo chuẩn quốc gia.
"Theo đề án, các cơ sở y tế tham gia cấp cứu ngoại viện; Bộ Y tế phối hợp Bộ Tài chính xây dựng giá cấp cứu ngoại viện và thanh toán chi phí cấp cứu từ quỹ bảo hiểm y tế.
Bộ Công an triển khai sử dụng tổng đài một đầu số duy nhất, vận hành trung tâm tiếp nhận và xử lý thông tin khẩn nguy cấp tỉnh; phối hợp Bộ Y tế và các bộ, ngành xây dựng cơ chế điều phối liên ngành; các quy định về miễn trừ trách nhiệm cho người tham gia cấp cứu tại hiện trường...".
Ông Đức cho biết tại hội thảo xin ý kiến về đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030 được Bộ Y tế tổ chức ngày 17.4.
Theo ông Đức, hệ thống cấp cứu sẽ ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong tiếp nhận, điều phối và quản lý hoạt động cấp cứu ngoại viện. Trong năm 2026 sẽ triển khai nền tảng quản lý hệ thống cấp cứu ngoại viện toàn quốc, kết nối các cơ sở cấp cứu ngoại viện tại T.Ư và địa phương, công lập và ngoài công lập.
Đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành trong cấp cứu ngoại viện, trong đó lực lượng y tế - phòng, cháy chữa cháy, cứu hộ cứu nạn, Bộ Công an đóng vai trò nòng cốt; 100% tỉnh, thành có nội dung phối hợp liên ngành y tế - công an về triển khai cấp cứu ngoại viện.
Tại hội thảo, theo đại diện Bộ Công an, dự kiến, khi hoàn thiện hệ thống, các xe cứu thương sẽ gắn định vị và kết nối với hệ thống giao thông thông minh, để đảm bảo đơn vị điều phối kết nối nhanh nhất với xe cứu thương tiếp nhận người bệnh; và trường hợp có ùn tắc giao thông, hệ thống giao thông thông minh sẽ mở làn xanh hỗ trợ vận chuyển cấp cứu được thông suốt, rút ngắn thời gian người bệnh được đến đơn vị tiếp nhận, tăng cơ hội được cấp cứu, điều trị, cứu sống.
Theo Bộ Y tế, tại Việt Nam, các tổng đài tiếp nhận và điều phối thông tin cấp cứu ngoại viện tiếp nhận gần 1 triệu cuộc gọi mỗi năm, trong đó có khoảng 10 - 20% số cuộc gọi được xác định có nhu cầu cấp cứu; 91% số cuộc gọi cấp cứu được đáp ứng kịp thời. Tỷ lệ cứu sống người bệnh tăng lên, đặc biệt trong các tình huống nguy kịch như ngừng tuần hoàn, tai nạn giao thông, thảm họa, thiên tai.
Hiện chưa có sự điều phối tổng thể về hệ thống cấp cứu ngoại viện trên toàn quốc; việc điều phối triển khai hoạt động rời rạc, phân mảnh theo từng ngành (y tế, công an, phòng cháy chữa cháy…), từng địa phương. Hệ thống cấp cứu ngoại viện mới chỉ đáp ứng được dưới 10% nhu cầu cấp thiết (đột quỵ, tai nạn).
Thời gian phản ứng trung bình cấp cứu ngoại viện trong khoảng 10 đến trước 20 phút; 15% người bệnh được đội cấp cứu tiếp cận từ 20 - 60 phút, cao hơn nhiều so với tiêu chuẩn quốc tế là không quá 8 phút (ở đô thị), tối đa không quá 15 phút (nông thôn), trong khi các tình huống thường gặp nhất khi cấp cứu ngoại viện là đột quỵ, suy hô hấp, và chấn thương do tai nạn giao thông, là các cấp cứu y tế nguy hiểm, có thể gây tử vong hoặc di chứng nặng nề, đòi hỏi xử lý nhanh chóng.
Ngày 6-5, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) thông tin về tình trạng sức khỏe của bé trai N.G.K. (sinh năm 2024) bị mẹ ruột và người tình bạo hành tại xã Hòa Hiệp (TP.HCM).
Sau những ngày giành giật sự sống, hiện sức khỏe của bé đã dần ổn định và vượt qua cơn nguy kịch. Bé đã có thể ăn uống bình thường, các vết thương, sây sát trên cơ thể cũng từng ngày hồi phục.
Điều khiến các y, bác sĩ và nhân viên y tế cảm thấy ấm lòng hơn cả là sự thay đổi trong tinh thần của bé. Bé đã bớt quấy khóc, dần lấy lại cảm giác an toàn.
Bé bắt đầu chơi đùa với những món đồ chơi nhỏ, có thể tương tác và đáp lại sự quan tâm, chăm sóc của các nhân viên y tế.
Hiện bé đang được các y, bác sĩ theo dõi, điều trị tại khoa ngoại tổng hợp Bệnh viện Nhi đồng 1, dự kiến chưa cần phẫu thuật.
Trước đó, bé K. được các bác sĩ chẩn đoán đa chấn thương với các tổn thương dập lách, dập gan, đứt tụy, tổn thương thận; gãy cũ xương cẳng tay trái kèm thiếu máu mạn tính và rối loạn đông máu.
Như Tuổi Trẻ Online đã thông tin, tối 5-5, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã ra lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Thị Thanh Trúc (33 tuổi) và Danh Chơn (30 tuổi, cùng trú xã Hòa Hiệp) để điều tra về hành vi "cố ý gây thương tích".
Trúc và Chơn được xác định là hai người bạo hành nghiêm trọng cháu N.G.K. (sinh năm 2024, con ruột của Trúc) phải vào viện cấp cứu.
Theo điều tra, chiều 2-5, Công an xã Hòa Hiệp (TP.HCM) tiếp nhận tin báo của người dân về việc một phụ nữ có hành vi đánh đập con nhỏ tại nhà thuê ở ấp Phú Lâm, xã Hòa Hiệp.
Khi lực lượng chức năng có mặt, cháu K. được phát hiện trong tình trạng nguy kịch, toàn thân có nhiều vết bầm tím, trầy xước, vùng đầu bị rách, lơ mơ, phản ứng chậm.
Nạn nhân lập tức được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện địa phương, sau đó chuyển lên Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) tiếp tục điều trị.
Ngay khi tiếp nhận thông tin, ban giám đốc Công an TP.HCM đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp Công an xã Hòa Hiệp xác minh, làm rõ vụ việc.
Bước đầu cơ quan công an xác định Trúc và Chơn chung sống như vợ chồng, đã nhiều lần dùng cây tre đánh bé trai.
Riêng chỉ trong ngày 2-5, cháu K. đã bị đánh nhiều lần vào chân, lưng và đầu. Dù phát hiện bé trai chảy máu, hai người vẫn không đưa K. đi cấp cứu kịp thời.
Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM tiếp tục củng cố chứng cứ, xử lý nghiêm các nghi phạm theo quy định.
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 4, Việt Nam xuất khẩu khoảng 29.000 tấn hạt tiêu, thu về 183,6 triệu USD.
Tính chung 4 tháng đầu năm, tổng khối lượng đạt 95.100 tấn, với giá trị 614,4 triệu USD. Mỹ là thị trường nhập khẩu lớn nhất và chấp nhận mức giá cao hơn trung bình.
Vị thuốc trong Đông y
Không chỉ là gia vị, trong Đông y, hạt tiêu từ lâu đã được sử dụng như một vị thuốc. Theo bác sĩ Đông y Trương Văn Quân, hạt tiêu có vị cay, tính nóng, đi vào các kinh Tỳ, Vị, Phế và Đại Tràng.
“Trong y học cổ truyền, hạt tiêu thường được dùng để làm ấm tỳ vị, tán hàn, hỗ trợ tiêu hóa. Những người hay lạnh bụng, đầy hơi, ăn uống khó tiêu có thể cải thiện khi dùng một lượng nhỏ hạt tiêu trong bữa ăn”, BS Quân cho biết.
Không dừng lại ở đó, vị bác sĩ này phân tích thêm, hạt tiêu còn có khả năng kích thích tiết dịch tiêu hóa, giúp thức ăn được phân giải tốt hơn, từ đó giảm tình trạng chướng bụng, khó tiêu sau ăn.
Ở góc độ dinh dưỡng hiện đại, hoạt chất piperin trong hạt tiêu đóng vai trò quan trọng. Piperin có thể giúp tăng hấp thu một số vi chất như vitamin và khoáng chất tại ruột non. Điều này khiến hạt tiêu không chỉ là gia vị tạo vị cay mà còn góp phần nâng cao hiệu quả hấp thu dinh dưỡng của bữa ăn.
“Một số nghiên cứu cũng cho thấy piperin có thể hỗ trợ chuyển hóa năng lượng, góp phần giảm tích tụ mỡ nếu kết hợp với chế độ ăn và vận động hợp lý”, BS Quân nói.
Lượng piperine có trong hạt tiêu đen có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim do tác động tăng cường lượng cholesterol trong máu một cách tự nhiên.
Các nhà khoa học đã chứng minh rằng Piperine có trong hạt tiêu đen đặc biệt làm giảm cholesterol LDL (xấu) hay chất béo trung tính trong máu đồng thời làm tăng cholesterol HDL (tốt).
Như đã biết, sự tích tụ của cholesterol xấu và chất béo trung tính trong máu dẫn đến sự hình thành các mảng bám trên thành động mạch của bạn, dẫn đến các cơn đột quỵ hay đau tim. Trong khi đó, cholesterol tốt HDL lại có trách nhiệm loại bỏ cholesterol LDL qua thành động mạch.
Ngoài ra, hạt tiêu còn được ghi nhận có đặc tính kháng khuẩn tự nhiên, giúp ức chế một số vi sinh vật có hại trong đường tiêu hóa. Trong Đông y, tiêu cũng thường được dùng để hỗ trợ giảm đau nhẹ, đặc biệt trong các trường hợp đau bụng do lạnh hoặc rối loạn tiêu hóa.
Một tác dụng khác ít được chú ý là khả năng làm ấm cơ thể. Với những người hay bị lạnh tay chân, cơ thể suy nhược, việc bổ sung một lượng nhỏ tiêu trong khẩu phần ăn có thể giúp cải thiện cảm giác lạnh.
Lưu ý khi sử dụng
Tuy nhiên, BS Quân nhấn mạnh, chính vì tính cay nóng, hạt tiêu không phù hợp với tất cả mọi người.
“Người bị viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản, hay nóng trong, nổi mụn, táo bón do nhiệt nên hạn chế. Nếu dùng nhiều, tiêu có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, làm tình trạng bệnh nặng hơn”, bác sĩ cảnh báo.
Ngoài ra, hoạt chất piperin có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc và quá trình đông máu nếu dùng liều cao. Người chuẩn bị phẫu thuật, người dùng thuốc chống đông hoặc người mắc bệnh mạn tính cần thận trọng.
Bác sĩ cũng lưu ý phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh lý nền không nên tự ý dùng các chế phẩm chứa piperin liều cao.
Trong bữa ăn hàng ngày, cách dùng an toàn nhất là sử dụng hạt tiêu như một gia vị với lượng vừa phải, không lạm dụng.
“Tốt nhất nên xem hạt tiêu là gia vị hỗ trợ, không phải thực phẩm chính hay thuốc chữa bệnh. Dùng đúng lượng, đúng đối tượng thì lợi ích mới phát huy”, BS Quân khuyến cáo.
