Chiều 15/5, tọa đàm “Trường Sơn: Ký ức lịch sử và sự tiếp nối” diễn ra trong khuôn khổ lễ phát động cuộc thi toàn quốc về marketing xã hội dành cho học sinh, sinh viên mang tên Social Pioneers 2026, do Đại học Kinh tế Quốc dân phối hợp tổ chức.
Tham gia tọa đàm là nhà sử học Dương Trung Quốc cùng hai nhân chứng lịch sử của tuyến đường Trường Sơn: Thiếu tướng Hồ Sỹ Hậu và nhà văn Hồ Bá Thược.
Ký ức Trường Sơn – mà một phần huyền thoại của nó là tuyến đường ống xăng dầu xuyên Trường Sơn – cũng là hợp phần đầu tiên được số hóa bằng công nghệ blockchain trên nền tảng lưu giữ lịch sử, ký ức và di sản Heritex.
Thiếu tướng Hồ Sỹ Hậu, 80 tuổi, nguyên Cục trưởng Cục Kinh tế Bộ Quốc phòng, là một trong những kỹ sư trực tiếp tham gia thiết kế, thi công tuyến đường ống xăng dầu xuyên Trường Sơn năm xưa. Thế hệ những người lính Trường Sơn như ông đều đã bước qua tuổi 70, 80. Nhà sử học Dương Trung Quốc gọi họ là những “thư viện sống” của lịch sử, mà nếu không được lưu giữ kịp thời, ký ức họ mang theo có thể sẽ không còn cơ hội được kể lại lần thứ hai.
Song truyền thông về những ký ức ấy như thế nào đến người trẻ để vừa hấp dẫn mà vừa không làm sai lệch lịch sử? Đó là nỗi băn khoăn của nhiều sinh viên tham gia toạ đàm.
Nguyễn Tùng Dương, sinh viên năm nhất Đại học Kinh tế Quốc dân, cho biết gần đây xuất hiện nhiều kênh nội dung lịch sử trên mạng xã hội thu hút giới trẻ rất tốt. Tuy nhiên, theo nam sinh, bên cạnh những kênh thông tin hữu ích giúp lan tỏa tình yêu lịch sử cho người trẻ, vẫn tồn tại không ít nội dung bị cộng đồng chỉ trích vì sai lệch hoặc đơn giản hóa lịch sử để “bắt trend”.
“Ranh giới giữa việc làm lịch sử hấp dẫn cho người trẻ với xuyên tạc lịch sử nằm ở đâu?”, nam sinh đặt câu hỏi với nhà sử học Dương Trung Quốc.
Trả lời sinh viên, ông Dương Trung Quốc nhận định băn khoăn của sinh viên là một vấn đề có thật. Không chỉ người trẻ mà toàn xã hội đều phải đối diện với vấn đề này trong bối cảnh lượng thông tin trên mạng ngày càng lớn, trong khi khả năng kiểm chứng của người dùng lại có giới hạn.
Tuy nhiên, nhà sử học nhìn nhận mạng xã hội và công nghệ là “những công cụ rất lớn” mà người trẻ không nên quay lưng. Thay vào đó, ông khuyên họ nên dũng cảm bước vào, đóng góp thêm những nguồn thông tin chuẩn xác, tích cực hơn và chuyên nghiệp để đẩy lùi thông tin sai lệch.
Ông cũng khuyến cáo, việc tham gia vào không gian mạng đòi hỏi tinh thần trách nhiệm, bởi đây đang là một “chiến trường thông tin”, nơi các nội dung sai lệch, cắt xén hoặc giật gân có thể lan truyền rất nhanh.
Bên cạnh đó, nhà sử học bày tỏ sự nuối tiếc khi nhiều câu chuyện lịch sử quý giá vẫn chưa được khai thác hiệu quả bằng các công cụ truyền thông hiện đại. Trong khi đó, những nhân chứng lịch sử đang dần già đi và ký ức của họ có nguy cơ mất đi theo thời gian.
“Lịch sử sẽ sống mãi, nhưng nó chỉ sống được trên mảnh đất của rất nhiều người”, ông Dương Trung Quốc chia sẻ.
Một sinh viên khác đặt câu hỏi với nhà văn Hồ Bá Thược về việc người trẻ cần bám vào những nguyên tắc nào khi sử dụng chất liệu lịch sử để xây dựng các sản phẩm truyền thông vừa hấp dẫn vừa tôn trọng sự thật.
Nhà văn Hồ Bá Thược cho rằng điều cốt lõi đầu tiên là trách nhiệm với lịch sử.
Theo ông, sáng tạo nghệ thuật là cần thiết để lịch sử trở nên gần gũi hơn với công chúng trẻ, nhưng sự thật lịch sử phải luôn được đặt lên hàng đầu.
“Tôi nghĩ có thể 80% là sự thật, còn 20% là không gian cho sáng tạo nghệ thuật để câu chuyện hấp dẫn hơn”, nhà văn chia sẻ, đồng thời nhấn mạnh người làm nội dung lịch sử cần có trải nghiệm thực tế, tìm hiểu kỹ bối cảnh và con người phía sau sự kiện thay vì chỉ khai thác lịch sử như một chất liệu gây chú ý trên mạng xã hội.
Dùng blockchain để lưu trữ ký ức lịch sử
Trong khuôn khổ chương trình, cuộc thi toàn quốc về marketing xã hội Social Pioneers 2026 chính thức được phát động với chủ đề “Phục dựng cội nguồn, khởi tạo kỷ nguyên”.
Cuộc thi dành cho thí sinh từ 16 đến 24 tuổi, chia thành hai bảng học sinh THPT và sinh viên. Các đội thi sẽ trải qua bốn vòng, từ thi kiến thức marketing, xây dựng ý tưởng dự án đến thực hiện sản phẩm truyền thông và tranh biện ở vòng chung kết.
Đề bài chính được đưa ra thử thách sinh viên chính là dự án lưu giữ ký ức lịch sử và di sản Heritex với hợp phần đầu tiên là ký ức về tuyến đường ống xăng dầu Trường Sơn – công trình hậu cần dài khoảng 5.000km từng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ. Các thí sinh sẽ phải giải bài toán kết nối lịch sử, giới trẻ và công nghệ dưới góc nhìn marketing xã hội.
PGS.TS Nguyễn Đình Toàn – Phó trưởng khoa Marketing, Đại học Kinh tế Quốc dân – bày tỏ: “Chúng tôi tin rằng lịch sử thực sự sống khi được thế hệ trẻ tiếp nhận, đối thoại và tiếp nối”.
Năm ngoái, cuộc thi này thu hút khoảng 2.100 thí sinh đến từ hơn 150 trường THPT, cao đẳng và đại học tại 23 tỉnh, thành trên cả nước.
Ngày 14/5, trao đổi với phóng viên Dân trí, bác sĩ chuyên khoa II Thái Hải Đăng, Giám đốc Trung tâm Y tế Tân Kỳ (Nghệ An), cho biết cháu N.H.T. đang được chăm sóc tại Khoa Mắt của đơn vị.
“Các bác sĩ theo dõi sát tình trạng sức khỏe của cháu, đồng thời phối hợp liên chuyên khoa để đánh giá các tổn thương”, bác sĩ Đăng thông tin.
Trước khi chuyển đến Trung tâm Y tế Tân Kỳ, cháu T. đã được thăm khám ban đầu tại Trạm Y tế xã Vân Du, tỉnh Nghệ An.
Theo bác sĩ tại trạm y tế, cháu bé bị nhiều tổn thương phần mềm, xuất hiện các vết bầm ở mặt, tay, chân và đùi. Riêng vùng mắt bị sưng nề, tụ máu. Ngoài ra, cơ thể cháu còn có nhiều vết thương cũ đã hình thành sẹo.
Có mặt tại Trung tâm Y tế Tân Kỳ để chăm sóc con, chị Nguyễn Thị H. (SN 1995, trú xã Bạch Ngọc, Nghệ An), mẹ cháu T., nhiều lần bật khóc khi nhắc lại sự việc. Theo chị sau khi ly hôn gần 9 năm trước, cháu T. sống cùng bố. Ngày 13/5, khi nhận được tin con nghi bị bạo hành, gia đình bên ngoại lập tức đến Công an xã Vân Du rồi đưa cháu tới cơ sở y tế. “Trước đó mắt cháu sưng to, nhìn mờ. Hôm nay tình trạng đã đỡ hơn nhưng cháu vẫn còn đau”, chị H. nói.
Theo lời kể của gia đình, khi gặp lại mẹ và bà ngoại, cháu T. liên tục khóc và cho biết nhiều lần bị bố cùng mẹ kế đánh vì làm việc nhà chưa vừa ý.
“Cháu kể bị đánh do rửa bát, quét nhà chưa sạch. Có lần bị dùng thanh nan giường vụt vào chân, mông, thậm chí bị tát và đấm vào mặt”, chị H. cho biết.
Hôm 12/5, cháu N.H.T. tìm đến nhà cô ruột là bà P.T.T. trong tình trạng hoảng loạn, vừa khóc vừa cầu cứu. Khi kiểm tra cơ thể cháu, người thân phát hiện vùng mắt sưng tím cùng nhiều dấu bầm trên tay, chân và mông.
Bà T. sau đó trình báo sự việc tới công an địa phương. Tiếp nhận thông tin, lực lượng chức năng đã mời những người liên quan lên để phục vụ công tác xác minh.
Sáng 14/5, trao đổi với phóng viên Dân trí, lãnh đạo Công an xã Vân Du cho biết đơn vị đã lấy lời khai người bố của cháu T. trong ngày 13/5. Buổi xác minh kéo dài đến khoảng 0h cùng ngày. “Hiện chúng tôi tiếp tục xác minh đối với người mẹ kế cùng các cá nhân liên quan để làm rõ vụ việc theo quy định”, vị lãnh đạo thông tin.
Trước đó, như Dân trí đã thông tin, sau khi tiếp nhận phản ánh về việc cháu N.H.T., học sinh lớp 6 ở xã Vân Du nghi bị bố và mẹ kế bạo hành, chính quyền địa phương cùng Công an xã Vân Du đã khẩn trương vào cuộc xác minh.
Theo người thân, cháu T. có nhiều vết bầm tím ở mắt, tay, chân và tinh thần hoảng loạn. Lực lượng chức năng đã mời những người liên quan lên làm việc để phục vụ công tác điều tra, xử lý vụ việc theo quy định pháp luật.
Trong căn nhà ở phường Cao Lãnh, giấy khen, chứng nhận giải thưởng, huy chương của Hoài Thương treo kín cả bức tường. Gần nhất, nam sinh giành huy chương vàng cuộc thi Olympic Tin học Miền Trung Tây Nguyên, đồng thời được trao giải thưởng Talent (tài năng).
Năm 6 tuổi, Thương đã có thể đọc, viết và thành thạo các phép tính. Thấy vậy, cha mẹ em xin học vượt hai lớp. Sau bài kiểm tra năng lực, nhà trường đồng ý cho em học thẳng lớp 3. Vào học, Thương chẳng những theo kịp các anh, chị trong lớp mà kết quả học thường nằm trong top đầu của lớp.
Bà Nguyễn Thị Thu Ca, mẹ Thương, cho biết gia đình nhận thấy em có năng khiếu học tập từ nhỏ, thích xem chữ viết trên lịch, tranh ảnh. Khi gửi đi nhà trẻ, cô giáo kể "bé thường đòi ẵm đi đọc chữ, để xuống là khóc". Bà Ca vì thế bắt đầu dạy con học tiếng Anh, các phép tính cơ bản.
"Con học gì cũng rất nhanh" bà Ca kể, cho biết đã dạy Thương cách cộng trừ bằng bàn tính gẩy soroban. Đến nay, em có thể cộng trừ nhiều chữ số rất nhanh.
Để có thêm môi trường học tập, giao lưu, gia đình thường đăng ký cho Thương tham gia các cuộc thi. Bắt đầu từ những giải khuyến khích, Thương dần đạt được giải cao hơn, thường xuyên là thí sinh nhỏ tuổi nhất. Đến nay, trung bình mỗi năm em tham gia 20 cuộc thi và đều đạt giải.
Ngoài ra, cha Thương - ông Lữ Hoài Phong, vốn là lập trình viên, thường chỉ dẫn con trai kiến thức lập trình. Gần đây, ông thừa nhận "không còn gì để dạy" nên để em học thêm từ các sinh viên ngành công nghệ. Thương cho biết đam mê các thuật toán, ước mơ trở thành lập trình viên trong tương lai.
Ông Phong chia sẻ không áp đặt việc học mà dạy dỗ con khá nhẹ nhàng, con ham học và vui vẻ với điều đó.
"Nhiều người nói chắc vợ chồng tôi chắc ép con học lắm, tôi cũng để ngoài tai chứ không buồn phiền gì. Chín người mười ý mà", người bố chia sẻ.
Hàng ngày, ngoài học trên lớp, Thương chủ động sắp xếp thời gian, hoàn thành các bài học trước 21 giờ để đi ngủ. Trong tuần, em học thêm môn tiếng Anh mỗi tuần một buổi với giáo viên nước ngoài, không học thêm các môn khác.
Gia đình cho hay từ nhỏ Thương không thích xem tivi, điện thoại. Bố mẹ đưa em tham gia các lớp võ, học đàn, chơi thể thao khi rảnh. Hiện nay, Thương có thể chơi đàn tranh, piano và organ.
Dù đủ điều kiện, song bà Ca và chồng thống nhất không cho con học vượt thêm nữa. Bà nhìn nhận con học giỏi các môn tự nhiên song nếu học vượt thì có thể sẽ yếu các môn xã hội, như Văn, Sử, Địa.
Cô Hoàng Thị Hồng Huệ, giáo viên chủ nhiệm lớn 8A8, nhận xét học trò chủ động trong học tập, chuẩn bị bài chu đáo, tích cực phát biểu và hợp tác tốt với bạn bè.
"Em có tinh thần cầu tiến hiếm có, tiếp thu bài nhanh, tư duy logic và đạt điểm gần như tuyệt đối các môn Toán, Tin học, Tiếng Anh", cô Huệ nói.
Chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 sẽ phát sóng chuyên đề đầu tiên của môn hóa học tại địa chỉ thanhnien.vn , Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=ebW2ECAGYFs
Chuyên đề đầu tiên của môn hóa học do giáo viên Phạm Lê Thanh, Trường THPT Nguyễn Hiền (P.Bình Thới, TP.HCM) thực hiện.
Với chủ đề ''Tổng quan về cấu tạo và lớp vỏ nguyên tử'', mở đầu cho 10 chuyên đề ôn thi, giáo viên Phạm Lê Thanh ôn tập phần kiến thức hóa học lớp 10 thông qua xây dựng nền tảng vững chắc kiến thức hóa học. Chuyên đề giúp học sinh tái hiện nhanh những vấn đề về cấu tạo hạt nhân, nguyên tử, nắm chắc các dạng bài tập về hạt cơ bản và đồng vị – những câu hỏi "ăn điểm" chắc chắn trong đề thi.
Bắt đầu từ ngày 20.4 vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) từ thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng của Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 20 đến 25.4 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
