Chiều 15/5, tọa đàm “Trường Sơn: Ký ức lịch sử và sự tiếp nối” diễn ra trong khuôn khổ lễ phát động cuộc thi toàn quốc về marketing xã hội dành cho học sinh, sinh viên mang tên Social Pioneers 2026, do Đại học Kinh tế Quốc dân phối hợp tổ chức.
Tham gia tọa đàm là nhà sử học Dương Trung Quốc cùng hai nhân chứng lịch sử của tuyến đường Trường Sơn: Thiếu tướng Hồ Sỹ Hậu và nhà văn Hồ Bá Thược.
Ký ức Trường Sơn – mà một phần huyền thoại của nó là tuyến đường ống xăng dầu xuyên Trường Sơn – cũng là hợp phần đầu tiên được số hóa bằng công nghệ blockchain trên nền tảng lưu giữ lịch sử, ký ức và di sản Heritex.
Thiếu tướng Hồ Sỹ Hậu, 80 tuổi, nguyên Cục trưởng Cục Kinh tế Bộ Quốc phòng, là một trong những kỹ sư trực tiếp tham gia thiết kế, thi công tuyến đường ống xăng dầu xuyên Trường Sơn năm xưa. Thế hệ những người lính Trường Sơn như ông đều đã bước qua tuổi 70, 80. Nhà sử học Dương Trung Quốc gọi họ là những “thư viện sống” của lịch sử, mà nếu không được lưu giữ kịp thời, ký ức họ mang theo có thể sẽ không còn cơ hội được kể lại lần thứ hai.
Song truyền thông về những ký ức ấy như thế nào đến người trẻ để vừa hấp dẫn mà vừa không làm sai lệch lịch sử? Đó là nỗi băn khoăn của nhiều sinh viên tham gia toạ đàm.
Nguyễn Tùng Dương, sinh viên năm nhất Đại học Kinh tế Quốc dân, cho biết gần đây xuất hiện nhiều kênh nội dung lịch sử trên mạng xã hội thu hút giới trẻ rất tốt. Tuy nhiên, theo nam sinh, bên cạnh những kênh thông tin hữu ích giúp lan tỏa tình yêu lịch sử cho người trẻ, vẫn tồn tại không ít nội dung bị cộng đồng chỉ trích vì sai lệch hoặc đơn giản hóa lịch sử để “bắt trend”.
“Ranh giới giữa việc làm lịch sử hấp dẫn cho người trẻ với xuyên tạc lịch sử nằm ở đâu?”, nam sinh đặt câu hỏi với nhà sử học Dương Trung Quốc.
Trả lời sinh viên, ông Dương Trung Quốc nhận định băn khoăn của sinh viên là một vấn đề có thật. Không chỉ người trẻ mà toàn xã hội đều phải đối diện với vấn đề này trong bối cảnh lượng thông tin trên mạng ngày càng lớn, trong khi khả năng kiểm chứng của người dùng lại có giới hạn.
Tuy nhiên, nhà sử học nhìn nhận mạng xã hội và công nghệ là “những công cụ rất lớn” mà người trẻ không nên quay lưng. Thay vào đó, ông khuyên họ nên dũng cảm bước vào, đóng góp thêm những nguồn thông tin chuẩn xác, tích cực hơn và chuyên nghiệp để đẩy lùi thông tin sai lệch.
Ông cũng khuyến cáo, việc tham gia vào không gian mạng đòi hỏi tinh thần trách nhiệm, bởi đây đang là một “chiến trường thông tin”, nơi các nội dung sai lệch, cắt xén hoặc giật gân có thể lan truyền rất nhanh.
Bên cạnh đó, nhà sử học bày tỏ sự nuối tiếc khi nhiều câu chuyện lịch sử quý giá vẫn chưa được khai thác hiệu quả bằng các công cụ truyền thông hiện đại. Trong khi đó, những nhân chứng lịch sử đang dần già đi và ký ức của họ có nguy cơ mất đi theo thời gian.
“Lịch sử sẽ sống mãi, nhưng nó chỉ sống được trên mảnh đất của rất nhiều người”, ông Dương Trung Quốc chia sẻ.
Một sinh viên khác đặt câu hỏi với nhà văn Hồ Bá Thược về việc người trẻ cần bám vào những nguyên tắc nào khi sử dụng chất liệu lịch sử để xây dựng các sản phẩm truyền thông vừa hấp dẫn vừa tôn trọng sự thật.
Nhà văn Hồ Bá Thược cho rằng điều cốt lõi đầu tiên là trách nhiệm với lịch sử.
Theo ông, sáng tạo nghệ thuật là cần thiết để lịch sử trở nên gần gũi hơn với công chúng trẻ, nhưng sự thật lịch sử phải luôn được đặt lên hàng đầu.
“Tôi nghĩ có thể 80% là sự thật, còn 20% là không gian cho sáng tạo nghệ thuật để câu chuyện hấp dẫn hơn”, nhà văn chia sẻ, đồng thời nhấn mạnh người làm nội dung lịch sử cần có trải nghiệm thực tế, tìm hiểu kỹ bối cảnh và con người phía sau sự kiện thay vì chỉ khai thác lịch sử như một chất liệu gây chú ý trên mạng xã hội.
Dùng blockchain để lưu trữ ký ức lịch sử
Trong khuôn khổ chương trình, cuộc thi toàn quốc về marketing xã hội Social Pioneers 2026 chính thức được phát động với chủ đề “Phục dựng cội nguồn, khởi tạo kỷ nguyên”.
Cuộc thi dành cho thí sinh từ 16 đến 24 tuổi, chia thành hai bảng học sinh THPT và sinh viên. Các đội thi sẽ trải qua bốn vòng, từ thi kiến thức marketing, xây dựng ý tưởng dự án đến thực hiện sản phẩm truyền thông và tranh biện ở vòng chung kết.
Đề bài chính được đưa ra thử thách sinh viên chính là dự án lưu giữ ký ức lịch sử và di sản Heritex với hợp phần đầu tiên là ký ức về tuyến đường ống xăng dầu Trường Sơn – công trình hậu cần dài khoảng 5.000km từng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ. Các thí sinh sẽ phải giải bài toán kết nối lịch sử, giới trẻ và công nghệ dưới góc nhìn marketing xã hội.
PGS.TS Nguyễn Đình Toàn – Phó trưởng khoa Marketing, Đại học Kinh tế Quốc dân – bày tỏ: “Chúng tôi tin rằng lịch sử thực sự sống khi được thế hệ trẻ tiếp nhận, đối thoại và tiếp nối”.
Năm ngoái, cuộc thi này thu hút khoảng 2.100 thí sinh đến từ hơn 150 trường THPT, cao đẳng và đại học tại 23 tỉnh, thành trên cả nước.
10 chuyên đề ôn tập môn tiếng Anh thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Trương Thị Cẩm Hân, Trường quốc tế Á Châu (Asian School), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=9s_Klm7Vnv0
Trong chuyên đề 8: Mệnh đề danh ngữ (Nominal Clause), giáo viên phân tích qua các từ dẫn nhập (Wh-, That, Whether/If) với vai trò đóng chức năng như một danh từ làm chủ ngữ hoặc tân ngữ trong câu. Quy tắc cốt lõi được nhấn mạnh là mệnh đề này luôn tuân thủ trật tự từ trần thuật và tuyệt đối không thực hiện đảo ngữ bên trong.
Trước đó, vào ngày 11.5, trong chuyên đề 7: Sắp xếp đoạn văn (Sentence Rearrangement - Paragraph), giáo viên tập trung vào khả năng tư duy logic của học sinh để xây dựng một đoạn văn hoàn chỉnh từ các câu rời rạc dựa trên sự mạch lạc và tính liên kết. Người học cần nhận diện câu chủ đề, các từ nối chuyển tiếp và đại từ thay thế để xác định trật tự diễn biến thông tin hợp lý.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 11 đến 16.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
Những ngày qua vụ việc học sinh Trường Bình Quới Tây nghi ngộ độc thực phẩm được dư luận quan tâm. Nhiều người đặt câu hỏi sao trường không tổ chức nấu ăn bán trú tại trường?
Ngày 10.4, trả lời phỏng vấn báo chí Bà Diệp Thị Ngọc Tiên, Hiệu trưởng Trường tiểu học Bình Quới Tây, phường Bình Quới, TP.HCM, cho biết từ khi bà tiếp quản vai trò cán bộ quản lý tại trường tiểu học này thì trường đã sử dụng suất ăn bán trú từ công ty cung cấp vào trường.
"Muốn tổ chức bếp ăn bán trú tại trường cũng không thể ngày một ngày hai, một tháng hai tháng là có thể thực hiện được mà phải có được sự đồng ý của cấp trên", bà Tiên cho hay.
Để kiểm soát chất lượng bữa ăn bán trú trong các năm vừa qua, bà Tiên cho biết, nhà trường đều có các đợt phối hợp ban đại diện cha mẹ học sinh, cùng ban giám hiệu nhà trường kiểm tra bếp ăn. Trong năm học, ban đại diện cha mẹ học sinh cũng vào trường, kiểm tra giờ ăn, xem quy trình tổ chức giờ ăn bán trú, cùng ăn thử cơm với các em học sinh. Đồng thời, cơm, đồ ăn, từ công ty giao tới không để sẵn trong khay mà vào từng lớp mới chia cho các em để đảm bảo món ăn được nóng hơn.
Bà Tiên cho hay theo quy trình từ trước đến nay, nhân viên y tế, hiệu trưởng nhà trường luôn ăn phần ăn bán trú như học sinh. Trong đó, nhân viên y tế lưu mẫu đồ ăn, thử cơm bán trú trước khi học sinh ăn. Bà Tiên thường ăn sau các em, khoảng sau 12 giờ hàng ngày.
Giá tiền ăn bán trú năm học 2025-2026 là 37.000 đồng/em/ngày (bao gồm bữa trưa và bữa xế). Thực đơn bán trú hôm 7.4 (ngày mà trong chiều tối hôm đó bắt đầu có một số học sinh bị ói, sốt...) có cơm, gà kho gừng, canh bắp cải nấu thịt, dưa leo xào và mận; bữa xế là bánh flan.
Bà Tiên cho biết nếu thời gian sắp tới được cơ quan chức năng cho phép tổ chức bán trú trở lại sẽ thắt chặt hơn nữa các khâu, triển khai các biện pháp cần thiết nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho học sinh trong thời gian tới.
Ông Đỗ Đình Đảo, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ, P.Xóm Chiếu, TP.HCM, chia sẻ với phóng viên: "Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, nhu cầu tổ chức bán trú tại các trường phổ thông ngày càng gia tăng, đặc biệt ở các đô thị lớn như TP.HCM. Bán trú không chỉ giúp học sinh thuận tiện trong sinh hoạt, học tập mà còn góp phần quản lý học sinh tốt hơn trong thời gian ngoài giờ lên lớp. Tuy nhiên, phía sau mô hình ấy lại là hàng loạt áp lực đè nặng lên vai người đứng đầu nhà trường".
"Áp lực đầu tiên khi tổ chức bán trú, chính là bài toán cân đối giữa chất lượng và chi phí bữa ăn", ông Đảo nói thêm.
"Khác với các cấp học dưới, học sinh THPT có nhu cầu dinh dưỡng cao hơn, khẩu phần ăn cần đa dạng, đảm bảo năng lượng và phù hợp với lứa tuổi. Trong khi đó, mức thu tiền ăn phải được tính toán hợp lý, phù hợp với điều kiện kinh tế của đa số phụ huynh (dao động khoảng 35.000 đồng/phần cơm bán trú). Chỉ cần một sự điều chỉnh nhỏ về giá cũng có thể tạo ra những phản ứng trái chiều. Nhà trường vì vậy luôn phải "cân đo đong đếm" vừa phải đảm bảo dinh dưỡng, vừa giữ được sự đồng thuận xã hội", ông Đảo phân tích.
Bên cạnh đó, ông Đảo cho hay, áp lực về an toàn thực phẩm là nỗi lo thường trực, mang tính sống còn. Chỉ một sơ suất nhỏ trong khâu chế biến, bảo quản hay lựa chọn nguyên liệu cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe hàng trăm, hoặc cả ngàn học sinh.
Đồng thời, ông thừa nhận, công tác quản lý căn tin, bếp ăn cũng đặt ra nhiều thách thức. Việc giám sát nhân sự chế biến, quy trình vận hành, vệ sinh dụng cụ, cũng như ý thức chấp hành quy định của các đơn vị cung ứng đòi hỏi sự kiểm tra thường xuyên, liên tục. "Hiệu trưởng không chỉ là nhà quản lý giáo dục mà còn phải đóng vai trò như một "người quản lý an toàn thực phẩm" trong phạm vi trường học của mình, trách nhiệm rất lớn trước phụ huynh và xã hội", ông Đảo nói.
Quy trình tại Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ thời gian qua là kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu vào thực phẩm. Bước đầu là lựa chọn nhà cung cấp uy tín, có đầy đủ hồ sơ pháp lý, chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm và có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Hợp đồng cung ứng phải quy định cụ thể về tiêu chuẩn chất lượng, trách nhiệm và chế tài xử lý vi phạm. Song song với đó là có quy trình kiểm tra nguyên liệu đầu vào hằng ngày; lưu mẫu thực phẩm, có tổ giám sát nội bộ, có sự tham gia của đại diện ban giám hiệu, giáo viên, đại diện cha mẹ học sinh các lớp. Trường học này cũng có biểu mẫu trực tuyến cho học sinh đánh giá các tiêu chí như khẩu vị, định lượng, độ đa dạng món ăn, mức độ vệ sinh, thái độ phục vụ… "Khảo sát đảm bảo ẩn danh để học sinh dám phản ánh trung thực. Những góp ý xác đáng được trường ghi nhận, điều chỉnh kịp thời và thông tin ngược trở lại để học sinh thấy mình được lắng nghe", ông Đảo cho biết.
Buổi tọa đàm nằm trong khuôn khổ lễ phát động Cuộc thi toàn quốc về marketing xã hội Social Pioneers 2026, do Đại học Kinh tế quốc dân phối hợp cùng Quỹ xã hội Phan Anh và dự án Heritex tổ chức.
Tại tọa đàm, vấn đề ranh giới giữa sáng tạo và sai lệch lịch sử được nhiều sinh viên quan tâm, đặt câu hỏi đến các chuyên gia.
Trong đó một nam sinh cho biết thời gian gần đây đã được xem nhiều kênh thông tin chia sẻ các nội dung về lịch sử, để lan tỏa tình yêu lịch sử cho người trẻ. Bên cạnh những kênh thông tin hoàn thành tốt nhiệm vụ, có một số kênh thông tin lại bị cư dân mạng chỉ trích vì đã làm sai lệch thông tin lịch sử. Nam sinh mong muốn các chuyên gia chỉ rõ gianh giới giữa sáng tạo và sai lệch lịch sử.
Một sinh viên khác băn khoăn khi khai thác các chất liệu lịch sử để truyền thông cần bám chặt vào những yếu tố cốt lõi nào để thông điệp đưa ra vừa hấp dẫn, vừa tôn trọng sự thật tuyệt đối.
Trả lời sinh viên, nhà sử học Dương Trung Quốc cho rằng vấn đề hiện nay là làm thế nào để dạy lịch sử tốt, để lịch sử trở thành nguồn cảm hứng, chứ không phải khổ sai về trí nhớ.
Trong thời đại công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, bên cạnh nỗ lực của những nhà giáo dạy lịch sử, thì mỗi người dân cần phải có bản lĩnh tiếp cận những nguồn thông tin lịch sử ngày một to lớn nhưng cũng đầy cạm bẫy.
Theo ông, hiện chúng ta đang có những công cụ công nghệ rất lớn, không thể quay lưng lại với nó. Các bạn trẻ cần dũng cảm đương đầu, tìm cách tiếp cận tốt nhất, phải đóng góp thêm cho mạng xã hội những nguồn thông tin ngày càng chính xác, tích cực, có trách nhiệm về lịch sử, góp phần đẩy lùi các thông tin sai lệch, độc hại.
"Lịch sử sẽ sống mãi. Mảnh đất sống của lịch sử là sự trao truyền qua những thế hệ", ông Quốc nói.
Còn nhà văn Hồ Bá Thược nhấn mạnh một nhà văn phải có trách nhiệm với lịch sử, phải tôn trọng lịch sử, thông qua lịch sử để giáo dục con người - đây là những điều cốt lõi.
Theo ông, các tác phẩm văn học hồi ký, bút ký, phỏng vấn phải là sự thật. Để viết được, người viết phải có vốn sống, phải đi nhiều, hiểu nhiều, biết nhiều, học nhiều, đọc nhiều, cảm nhận được những tinh túy nhất… Không thể ngồi một chỗ tự hư cấu không có cơ sở. Đây cũng là điều ông Thược muốn gửi gắm đến các bạn trẻ trước khi tạo ra một sản phẩm sáng tạo từ chất liệu lịch sử.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Hoàn - Trưởng khoa lý luận chính trị, Đại học Kinh tế quốc dân - chia sẻ với các môn lý luận chính trị, nhiều bạn trẻ coi đây là môn học bắt buộc, mang tâm lý "bị học", không phải "được học".
Theo bà Hoàn, để sinh viên thay đổi suy nghĩ trên, có hai yếu tố quan trọng là người dạy và người học. Trong đó người dạy phải biết thổi hồn cho kiến thức, mềm hóa kiến thức bằng những câu chuyện, nhân vật lịch sử, áp dụng công nghệ, giúp thế hệ trẻ kết nối được quá khứ - hiện tại - tương lai.
Chiều cùng ngày, Đại học Kinh tế quốc dân cùng các đơn vị tổ chức đã phát động Cuộc thi toàn quốc về marketing xã hội Social Pioneers 2026 với chủ đề "Phục dựng cội nguồn, khởi tạo kỷ nguyên".
Thí sinh dự thi có độ tuổi 16 - 24, được chia thành 2 bảng học sinh và sinh viên. Bốn vòng thi sẽ diễn ra từ ngày 15-5 đến 14-8.
Các đội thi sẽ tham gia trả lời trắc nghiệm kiến thức marketing; nghiên cứu xây dựng ý tưởng, kế hoạch sơ bộ cho dự án; thực hiện hóa sản phẩm truyền thông vòng bán kết; trình bày dự án và tranh luận với các đội thi trong vòng chung kết.
PGS.TS Nguyễn Đình Toàn - Phó trưởng khoa marketing, Đại học Kinh tế quốc dân - cho biết việc lựa chọn chủ đề thi năm nay xuất phát từ thực tiễn, thế hệ trẻ đang sống trong một môi trường thông tin tốc độ cao, nội dung ngắn, thuật toán định hình sự chú ý và thói quen tiếp nhận thông tin.
Trong bối cảnh đó, lịch sử và các giá trị văn hóa truyền thống có nguy cơ trở nên xa cách nếu vẫn được truyền tải theo mô thức một chiều, đồng thời cũng đối mặt với những rủi ro bị cắt xén, đơn giản hóa hoặc sai lệch khi lan truyền trên các nền tảng số.
"Cuộc thi năm nay đặt bài toán kết nối lịch sử, giới trẻ, công nghệ dưới lăng kính marketing xã hội. Chúng tôi tin rằng lịch sử thực sự sống khi được thế hệ trẻ tiếp nhận, đối thoại và tiếp nối", ông Toàn nhấn mạnh.
Năm ngoái, có khoảng 2.100 thí sinh tham gia dự thi, đến từ hơn 150 trường THPT, cao đẳng và đại học tại 23/34 tỉnh, thành phố.
