“Chúng tôi sẽ sớm công bố thông tin cụ thể. Chuyến thăm đang trong quá trình chuẩn bị. Có thể nói rằng công tác chuẩn bị về cơ bản đã hoàn tất, chỉ còn lại những khâu hoàn thiện cuối cùng. Sự kiện này sẽ diễn ra trong tương lai rất gần”, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 15/5 cho biết.
Báo SCMP của Hong Kong cùng ngày dẫn lời các nguồn tin giấu tên cho biết Tổng thống Nga Putin sẽ thăm Trung Quốc vào ngày 20/5, thêm rằng đây là hoạt động tiếp xúc thường kỳ giữa Moskva và Bắc Kinh.
Nếu chính xác, đây sẽ là lần đầu tiên Trung Quốc đón tiếp lãnh đạo của cả hai cường quốc trong cùng một tháng, phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh nhằm quản lý quan hệ với cả hai bên và định vị bản thân như một cường quốc trung tâm giữa bối cảnh trật tự thế giới ngày càng chia rẽ.
“Chương trình nghị sự đã được xác định rõ ràng. Ưu tiên hàng đầu là quan hệ song phương – mối quan hệ đối tác chiến lược đặc biệt, cùng quy mô hợp tác kinh tế và thương mại sâu rộng vốn luôn duy trì ở mức trên 200 tỷ USD”, ông Peskov nói về chuyến thăm sắp tới của Tổng thống Putin. “Và dĩ nhiên, các vấn đề quốc tế cũng sẽ là một trong những nội dung trọng tâm”.
Người phát ngôn cho hay chuyến thăm là “cơ hội tốt để Nga – Trung trao đổi quan điểm về các cuộc tiếp xúc vừa qua giữa Trung Quốc và Mỹ”.
“Khi Mỹ và Trung Quốc tiến hành đối thoại trực tiếp ở cấp cao nhất, những tiếp xúc như vậy đương nhiên được tất cả các quốc gia đặc biệt chú ý và phân tích, trong đó có Nga”, ông Peskov phát biểu trước báo giới.
Trung Quốc hiện là đồng minh quan trọng nhất của Nga. Các linh kiện điện tử do Trung Quốc sản xuất có vai trò quan trọng đối với ngành công nghiệp quốc phòng Nga. Là khách hàng mua dầu lớn nhất, Trung Quốc cung cấp nguồn doanh thu then chốt cho Nga trong bối cảnh nền kinh tế nước này gặp nhiều áp lực do cuộc xung đột tại Ukraine.
Tổng thống Trump hôm nay rời Trung Quốc, khép lại chuyến thăm ba ngày. Trong khi lãnh đạo Mỹ tìm kiếm những thắng lợi thương mại tức thì, như thỏa thuận bán máy bay Boeing, thì Chủ tịch Tập lại đề cập đến việc thiết lập lại mối quan hệ lâu dài và một hiệp ước nhằm duy trì quan hệ thương mại ổn định với Washington, làm nổi bật những ưu tiên khác nhau của hai bên.
Ông Tập đã nêu ra thuật ngữ “ổn định chiến lược mang tính xây dựng” để mô tả mối quan hệ với Mỹ, một bước thay đổi rõ rệt so với cách định hình “cạnh tranh chiến lược” được cựu tổng thống Mỹ Joe Biden sử dụng mà Bắc Kinh vốn không hài lòng.
Giới phân tích nhận định việc thiết lập mối quan hệ mới này là một thành công đối với Trung Quốc, vì đây là lần đầu tiên Bắc Kinh đưa ra định nghĩa cho mối quan hệ hai nước, đồng nghĩa với việc bất kỳ rạn nứt lớn hay hành vi thiếu thiện chí nào cũng sẽ làm tổn hại đến tinh thần hợp tác giữa hai bên.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 5.5 khẳng định Mỹ "không tìm kiếm một cuộc chiến" về eo biển Hormuz, và thỏa thuận ngừng bắn với Iran vẫn còn hiệu lực, theo AFP.
Tuy nhiên, ông Hegseth nhấn mạnh bất kỳ cuộc tấn công nào vào tàu thương mại sẽ gặp phải phản ứng "tàn khốc".
Ông Hegseth đưa ra cảnh báo trên trong ngày thứ hai quân đội Mỹ triển khai Dự án Tự do nhằm hỗ trợ những tàu mắc kẹt ra khỏi eo biển Hormuz.
Ngoài ra, Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine ngày 5.5 nói rằng lực lượng Mỹ sẵn sàng nối lại các hoạt động chiến đấu quy mô lớn chống lại Iran nếu được lệnh.
Trong ngày đầu tiên triển khai Dự án Tự do, Chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper hôm 4.5 tuyên bố lực lượng của họ đã đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái do Iran phóng, đồng thời phá hủy 6 tàu nhỏ của Iran đe dọa hoạt động vận chuyển hàng hải ở eo biển Hormuz. Phía Iran đã phủ nhận những tàu nhỏ của mình bị phá hủy.
Lực lượng Mỹ và Israel đã phát động cuộc chiến chống lại Iran vào ngày 28.2, dẫn tới việc Tehran gần như đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường quan trọng cho xuất khẩu dầu khí. Sau đó, lực lượng Mỹ đã phong tỏa các cảng của Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gia hạn vô thời hạn lệnh ngừng bắn ban đầu kéo dài hai tuần, từ ngày 8.4, nhưng cuộc xung đột, và những hậu quả kinh tế lan rộng của cuộc chiến này, vẫn chưa được giải quyết.
Tướng Caine cho hay hiện có "22.500 thủy thủ trên hơn 1.550 tàu thương mại đang mắc kẹt ở vịnh Ba Tư, không thể di chuyển".
Ông Cooper hôm 4.5 nhấn mạnh Mỹ không trực tiếp hộ tống các tàu thương mại mà thay vào đó đã dọn sạch một tuyến đường an toàn qua eo biển Hormuz và sau đó thiết lập các lớp phòng thủ đa tầng bao gồm tàu chiến, máy bay và tác chiến điện tử để đối phó với bất kỳ mối đe dọa nào, theo AFP.
Bộ trưởng Hegseth ngày 5.5 khẳng định Mỹ đã thành công trong việc đảm bảo hành lang an toàn qua tuyến đường thủy quan trọng này, và hàng trăm tàu thương mại đang xếp hàng để đi qua.
Quân đội Mỹ hôm 4.5 tuyên bố 2 tàu buôn treo cờ Mỹ đã vượt qua eo biển Hormuz với sự hỗ trợ của các tàu khu trục Mỹ.
Iran đã phủ nhận tuyên bố trên của Mỹ, dù công ty vận tải biển Maersk thông báo tàu Alliance Fairfax, một tàu mang cờ Mỹ, đã rời vịnh Ba Tư dưới sự hộ tống của quân đội Mỹ hôm 4.5, theo Reuters.
Theo báo South China Morning Post ngày 20-4, dữ liệu mới công bố từ cơ quan hải quan Trung Quốc cho biết nhập khẩu từ Iran trong tháng 3-2026 đã giảm 48% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi xuất khẩu sang nước này lao dốc tới 90%.
Trên phạm vi rộng hơn, xuất khẩu của Trung Quốc sang tám nền kinh tế vùng vịnh Ba Tư - bao gồm Saudi Arabia và Qatar - giảm 57%, còn nhập khẩu giảm gần 33%.
Nguyên nhân chính của sự sụt giảm này đến từ eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới - bị hạn chế nghiêm trọng, trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran leo thang.
Trong tháng 3, nhập khẩu dầu của Trung Quốc từ khu vực vùng Vịnh đã giảm 25% so với cùng kỳ, phản ánh rõ mức độ ảnh hưởng của việc tắc nghẽn tuyến đường này.
Tình hình trở nên phức tạp hơn khi Iran từng mở lại eo biển trong thời gian ngắn, nhưng nhanh chóng đảo ngược quyết định chỉ sau một ngày, trong khi Mỹ duy trì phong tỏa hải quân đối với các tàu ra và vào cảng Iran.
Các chuyên gia nhận định eo biển Hormuz giờ đây không chỉ là tuyến vận chuyển năng lượng, mà đã trở thành một đòn bẩy địa chính trị quan trọng.
Theo ông Alfredo Montufar-Helu từ công ty tư vấn Ankura China Advisors có trụ sở ở Mỹ, ngay cả khi đạt được lệnh ngừng bắn, chi phí bảo hiểm năng lượng và vận tải biển vẫn khó giảm do rủi ro an ninh còn kéo dài.
Trong bối cảnh đó, Trung Quốc đã tìm cách giảm thiểu thiệt hại bằng cách tăng nhập khẩu từ Nga, Indonesia và Malaysia. Nhờ vậy, tổng mức suy giảm nhập khẩu dầu của nước này chỉ ở mức 2,24% - thấp hơn nhiều so với mức giảm từ riêng khu vực vùng Vịnh.
Tuy nhiên, không phải mọi mặt hàng đều có thể bù đắp dễ dàng. Nguồn cung lưu huỳnh - hơn một nửa vốn phụ thuộc vào Trung Đông - đã giảm tới 42% trong thời gian xung đột, cho thấy những điểm nghẽn khó thay thế trong chuỗi cung ứng.
Triển vọng ngừng bắn sắp tới vẫn cho thấy nhiều bất ổn. Lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ - Iran dự kiến hết hiệu lực trong tuần này, làm dấy lên nguy cơ xung đột tái leo thang.
Sự bất định này không chỉ ảnh hưởng đến thương mại và năng lượng, mà còn lan sang nội bộ Mỹ. Cuộc khảo sát của Đài NBC News ngày 19-4 cho thấy tỉ lệ ủng hộ Tổng thống Trump đã giảm xuống 37%, trong bối cảnh người dân lo ngại về tình hình kinh tế và cách xử lý khủng hoảng Iran.
Theo giới phân tích, giá năng lượng duy trì ở mức cao sẽ tiếp tục gây áp lực buộc Washington phải tìm kiếm giải pháp.
Tuy nhiên, các yêu cầu cốt lõi của Mỹ - như việc Iran từ bỏ chương trình hạt nhân - vẫn là "lằn ranh đỏ" đối với Tehran, khiến khả năng đạt được đột phá trong đàm phán trở nên mong manh.
"Mỹ tuyên bố theo đuổi con đường ngoại giao và sẵn sàng đàm phán, nhưng họ lại có những hành vi không cho thấy sự nghiêm túc trong việc thúc đẩy tiến trình ngoại giao", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei hôm nay cho hay.
Theo ông, việc Mỹ tấn công tàu chở hàng, phong tỏa các cảng của Iran và việc lệnh ngừng bắn ở Lebanon được thực hiện chậm trễ đều "vi phạm thỏa thuận ngừng bắn".
Phía Mỹ dự kiến cử phái đoàn do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu tới Pakistan để tham gia các cuộc đàm phán có thể diễn ra tối nay, tuy nhiên hiện sự kiện này khó có khả năng diễn ra.
"Tính đến thời điểm hiện tại, chúng tôi chưa có kế hoạch cho vòng đàm phán tiếp theo và chưa có quyết định nào được đưa ra về vấn đề này", phát ngôn viên Baqaei nói, thêm rằng Iran không thể quên những cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào đất nước họ trong các vòng đàm phán ngoại giao trước đây, đồng thời khẳng định Tehran sẽ tiếp tục bảo vệ lợi ích quốc gia của mình.
Quan chức Iran dường như cũng nghi ngờ việc Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục nói về khả năng đạt được thỏa thuận có thể chỉ là vỏ bọc cho một cuộc tấn công bất ngờ, theo Guardian.
Lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran sẽ kết thúc ngày 22/4. Kể từ khi chiến sự bùng phát hôm 28/2, hai bên mới chỉ tiến hành một phiên đàm phán kéo dài 21 giờ tại Islamabad và không đạt được thỏa thuận, dù công tác chuẩn bị cho các cuộc đối thoại tiếp theo vẫn tiếp tục.
Quân đội Mỹ ngày 13/4 bắt đầu nỗ lực chặn tàu thuyền đến và đi từ các cảng của Iran, sau khi cuộc đàm phán ở Pakistan kết thúc mà không có kết quả và Iran từ chối mở cửa trở lại tuyến đường biển trọng yếu nói trên.
Iran ngày 17/4 thông báo mở cửa eo biển Hormuz để hoan nghênh lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực, song tiếp tục phong tỏa tuyến hàng hải này chỉ sau một ngày để đáp trả chiến dịch ngăn chặn cảng biển do Mỹ thực thi.
Những khúc mắc chính giữa hai bên bao gồm kho dự trữ uranium được làm giàu cao của Iran và tình trạng eo biển Hormuz. "Vấn đề chuyển giao uranium được làm giàu cho Mỹ chưa từng được thảo luận cả trong giai đoạn đàm phán hiện nay lẫn trước đây. Đó chưa bao giờ là lựa chọn đối với chúng tôi", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran cho hay.
Khả năng tổ chức vòng đàm phán mới càng khó khăn hơn khi khi khu trục hạm USS Spruance của Mỹ hôm 19/4 nã pháo và bắt tàu hàng Touska mang cờ Iran ở vịnh Oman, với lý do phương tiện này tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa. Quân đội Iran chỉ trích đây là "hành động cướp biển và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn", tuyên bố sẽ sớm đáp trả.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 19/4 nói rằng Washington "đang đưa ra thỏa thuận rất công bằng và hợp lý". "Tôi hy vọng họ sẽ chấp nhận, nếu không Mỹ sẽ phá hủy mọi cây cầu và nhà máy điện ở Iran. Chúng tôi sẽ không đóng vai người tốt nữa. Iran sẽ sụp đổ nhanh chóng và dễ dàng", ông cảnh báo.
