“Tôi sẽ không kiên nhẫn thêm được nữa. Họ nên đạt được thỏa thuận”, Tổng thống Donald Trump gửi thông điệp tới Iran trong một cuộc phỏng vấn với Fox News được phát sóng vào tối 14/5.
Ông Trump gợi ý rằng có thể có một thỏa thuận để Trung Quốc mua dầu từ Mỹ sau các cuộc đàm phán ở Bắc Kinh.
“Ông Tập Cận Bình nói rằng ông ấy thích ý tưởng này. Tôi nghĩ điều đó sẽ xảy ra”, ông Trump nói về việc Trung Quốc có thể mua dầu của Mỹ khi xung đột Iran kéo dài.
“Họ đã đồng ý rằng họ muốn mua dầu từ Mỹ. Họ sẽ đến Texas. Chúng ta sẽ bắt đầu gửi tàu Trung Quốc đến Texas, Louisiana và Alaska”, ông Trump nói thêm.
Bắc Kinh đã hạn chế nhập khẩu năng lượng của Mỹ ở mức “tối thiểu” sau khi ông Trump áp đặt thuế quan thương mại đáng kể vào năm 2025. Xuất khẩu dầu thô của Mỹ sang Trung Quốc thực tế đã ngừng hơn một năm trước.
Trung Quốc là nước mua dầu lớn nhất của Iran trước khi xung đột bắt đầu nổ ra vào tháng 2.
Tổng thống Trump cho rằng việc truy tìm uranium làm giàu của Iran chủ yếu vì mục đích quảng bá chính trị, sau khi Israel tuyên bố đây là mục tiêu của họ.
“Tôi cảm thấy tốt hơn nếu có được chúng (uranium), nhưng thực ra, tôi nghĩ chúng chủ yếu vì mục đích quảng bá hơn là bất cứ điều gì khác”, ông Trump nói thêm.
Trong cuộc phỏng vấn, Tổng thống Trump cho biết các quan chức Iran ban đầu “kiên quyết” nói rằng, Mỹ có thể cử các nhóm của họ đến thu gom hàng trăm kg uranium làm giàu được cho là nằm dưới các cơ sở hạt nhân bị hư hại nặng nề do các cuộc tấn công quân sự của Mỹ năm ngoái. Nhưng sau đó, theo Tổng thống Trump, Iran đã bội ước.
Việc Iran có sẵn lòng từ bỏ uranium làm giàu hay không là một điểm mấu chốt trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột.
Iran được cho là vẫn sở hữu hơn 400kg uranium đã được làm giàu tới mức 60%. Đây là một bước ngắn về mặt kỹ thuật để đạt tới mức 90% dùng cho sản xuất vũ khí hạt nhân.
Iran luôn khẳng định chương trình hạt nhân của nước này là vì mục đích hòa bình, đồng thời khẳng định sẽ không chuyển uranium làm giàu sang nước khác.
Theo Tổng thống Trump, Iran từng nói rằng chỉ có Mỹ và Trung Quốc mới có đủ công nghệ để khai thác uranium làm giàu, vì nó được chôn sâu dưới lòng đất.
Sau cuộc gặp tại Bắc Kinh ngày 15/5, Tổng thống Trump cho biết ông và Chủ tịch Tập Cận Bình đã thảo luận về tình hình xung đột Iran. Chương trình uranium và hạt nhân của Iran được xem là “lằn ranh đỏ” đối với Mỹ.
“Chúng tôi có quan điểm rất giống nhau về cách chúng tôi muốn cuộc chiến này kết thúc. Chúng tôi không muốn họ (Iran) có vũ khí hạt nhân”, Tổng thống Trump nói về cuộc chiến giữa Mỹ – Israel ở Iran.
Ông Trump cũng khẳng định cả Mỹ và Trung Quốc muốn eo biển Hormuz mở cửa trở lại.
Theo Tổng thống Trump, Chủ tịch Tập Cận Bình đã đề nghị hỗ trợ về vấn đề Iran. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ liệu Bắc Kinh có gây sức ép lên Tehran để đạt được một thỏa thuận hay không.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 13/5 tuyên bố chính quyền Tổng thống Trump vẫn tập trung cao độ vào việc đảm bảo Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân và coi đây là tiêu chí trung tâm và “lằn ranh đỏ” cho bất kỳ thỏa thuận nào.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói với các nghị sĩ rằng Iran đang “tiến rất gần” đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân, khẳng định Tehran chỉ cần “vài tuần” là có thể làm giàu một tấn uranium lên cấp độ vũ khí.
Theo Reuters, chính quyền Abu Dhabi (UAE) xác nhận nhiều đám cháy đã bùng phát ngày 5-4 tại một nhà máy hóa dầu ở thành phố Ruwais.
"Nhà chức trách đang ứng phó với nhiều đám cháy tại nhà máy hóa dầu Borouge, do mảnh vỡ rơi xuống sau khi hệ thống phòng không đánh chặn thành công", UAE khẳng định.
Hoạt động tại cơ sở này đã bị tạm dừng ngay lập tức trong khi đánh giá thiệt hại. Không có thương vong nào được báo cáo. Bộ Quốc phòng UAE trước đó cho biết đang đáp trả các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran.
Tại Bahrain cùng ngày 5-4, công ty năng lượng nhà nước cho biết cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran gây ra hỏa hoạn tại một bể chứa, nhưng sau đó đã được dập tắt.
"Bapco Energies xác nhận sự cố đã xảy ra tại một trong các kho dầu vào đầu ngày 5-4, dẫn đến hỏa hoạn tại một bể chứa. Vụ việc là hệ quả của cuộc tấn công bằng máy bay không người lái Iran", công ty này nêu cáo buộc.
Trước đó, Bộ Điện và Nước Kuwait cho biết hai nhà máy điện và khử muối của Kuwait đã bị hư hại do cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran, gây ra "thiệt hại vật chất đáng kể và khiến hai tổ máy phát điện phải ngừng hoạt động".
Cáo buộc các quốc gia vùng Vịnh đang tiếp tay cho Mỹ tấn công mục tiêu trên lãnh thổ Iran, Tehran đã nhiều lần tấn công cơ sở hạ tầng các nước trong khu vực bất chấp họ kịch liệt phủ nhận đang hỗ trợ Washington.
Hôm 4-4, quân đội Iran tuyên bố sẽ nhắm mục tiêu vào "các ngành công nghiệp nhôm" ở UAE và cơ sở hạ tầng quân sự của Mỹ ở Kuwait. Iran cũng mở rộng mục tiêu sang các nhà máy khử muối, vốn là những hạ tầng các quốc gia vùng Vịnh phụ thuộc rất nhiều để bảo đảm nguồn cấp nước.
Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA xác nhận thông tin Tehran đã gửi đề xuất mới nhất về đàm phán cho các nhà trung gian hòa giải Pakistan ngày 1-5. Động thái được kỳ vọng có thể cải thiện triển vọng phá vỡ bế tắc trong nỗ lực chấm dứt xung đột Mỹ - Israel và Iran.
IRNA không cung cấp chi tiết đề xuất nhưng giá dầu toàn cầu, vốn tăng mạnh kể từ khi Iran bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz, đã giảm sau thông tin trên.
Hiện chưa rõ liệu đề xuất của Iran đã được chuyển đến Mỹ hay chưa. Trước đó, nhiều thông tin cho hay Tổng thống Mỹ Donald Trump sắp được thông báo về kế hoạch tấn công quân sự mới để buộc Iran ngồi vào bàn đàm phán.
Hãng tin Reuters dẫn các nguồn tin cấp cao Iran tiết lộ Tehran đã kích hoạt hệ thống phòng không và lên kế hoạch đáp trả trên diện rộng nếu bị tấn công sau khi đánh giá rằng sẽ có một cuộc tấn công ngắn, dữ dội từ phía Mỹ và Israel.
Trang tin Axios trước đó đưa tin một kế hoạch tác chiến sẽ được chia sẻ với ông Trump trong cuộc họp giao ban của các lãnh đạo quân sự cấp cao của Mỹ. Kế hoạch này liên quan đến việc sử dụng lực lượng mặt đất để chiếm một phần eo biển Hormuz nhằm mở lại dòng chảy dầu thô và thương mại.
Các quan chức cho biết ông Trump cũng đang cân nhắc việc gia hạn lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran hoặc tuyên bố chiến thắng đơn phương.
Nhà Trắng không lên tiếng phủ nhận hay xác nhận, càng phủ bóng mờ lên các bước tiếp theo của Mỹ. Hồi đầu tuần này, ông Trump tuyên bố ông không hài lòng với đề xuất trước đó từ Iran. Pakistan vẫn chưa ấn định ngày cho các cuộc đàm phán mới giữa hai phe.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei hôm 30-4 cảnh báo không nên kỳ vọng kết quả nhanh chóng từ các cuộc đàm phán.
Hãng Reuters ngày 4.5 đưa tin Iran tuyên bố đã buộc một tàu chiến Mỹ phải quay trở lại khi tiến vào eo biển Hormuz, trong khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) nhanh chóng bác bỏ thông tin về vụ tấn công bằng tên lửa.
Một quan chức cấp cao của Iran cho biết phía Iran đã bắn một phát súng cảnh cáo và hiện chưa rõ tàu chiến Mỹ có bị hư hại hay không.
Hải quân Iran cho biết họ đã ngăn chặn các tàu chiến tiến vào khu vực eo biển bằng cách đưa ra "cảnh báo nhanh chóng và dứt khoát".
Hãng thông tấn Fars đưa tin hai tên lửa đã bắn trúng tàu chiến gần cảng Jask ở lối vào phía nam của eo biển, nhưng CENTCOM phủ nhận việc bất kỳ tàu chiến nào bị trúng tên lửa.
CENTCOM cho biết đang hỗ trợ "Dự án Tự do" của Tổng thống Donald Trump, nhằm mục đích giải phóng các tàu thương mại bị mắc kẹt ở vùng Vịnh do cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran.
Tổ chức Hàng hải Quốc tế cho biết hàng trăm tàu thương mại và khoảng 20.000 thủy thủ không thể đi qua eo biển trong suốt cuộc xung đột.
Tập đoàn vận tải container Hapag-Lloyd (Đức) ngày 4.5 cho biết đánh giá rủi ro của họ không thay đổi và việc đi qua eo biển Hormuz vẫn chưa thực hiện được.
Tuy nhiên, CENTCOM ngày 4.5 cho biết hai tàu thương mại treo cờ Mỹ đã đi qua eo biển Hormuz, trong khi một tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Hải quân Mỹ hoạt động trong khu vực.
"Lực lượng Mỹ đang chủ động hỗ trợ nỗ lực khôi phục vận chuyển thương mại hàng hải", theo thông cáo của CENTCOM.
