Trung tâm Trẻ em và Phát triển (CCD) thuộc Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam mới đây đã có báo cáo tổng kết giai đoạn 2021-2025 của Chương trình giáo dục giới tính TEENYEEU.
“Làm sao để bố mẹ hiểu con hơn?”, “Tại sao nhiều người vẫn xem tình dục là điều xấu?”, “Làm thế nào để kiểm soát cảm xúc?”, “Làm sao biết mình thuộc giới tính nào?”… Đó không phải những dòng tìm kiếm vô danh trên mạng, mà là các câu hỏi thật của học sinh THCS, THPT được ghi nhận trong quá trình khảo sát của chương trình giáo dục giới tính TEENYEEU.
Phía sau những câu hỏi tưởng chừng đơn giản ấy là khoảng trống lớn về kiến thức, sự đồng hành và môi trường an toàn mà nhiều đứa trẻ đang phải tự mình xoay xở trong giai đoạn dậy thì.
Đi qua nhiều tỉnh thành từ Hà Nội, Đà Nẵng đến TP.HCM và Quảng Trị…, chương trình giáo dục giới tính TEENYEEU do CCD triển khai đã phác thảo một bức tranh thực trạng với nhiều mảng màu suy ngẫm về giáo dục giới tính.
Hàng trăm câu hỏi học sinh gửi về TEENYEEU khiến không ít phụ huynh, giáo viên giật mình: “Bao nhiêu tuổi thì nên yêu?”, “Nếu bị bố mẹ cấm yêu phải làm sao?”, “Làm thế nào để kiểm soát cảm xúc?”, “Cách phòng tránh bạo lực tình dục?”… Điều đáng quan tâm không chỉ nằm ở việc trẻ đặt câu hỏi về giới tính, mà ở chỗ các em đang ngày càng thiếu người để chia sẻ và dẫn dắt đúng cách.
Khảo sát của TEENYEEU tại thành phố Đà Nẵng mới đây cho thấy, phần lớn học sinh ngại ngùng, sợ bị la mắng nên không dám trò chuyện với cha mẹ về giới tính dù rất muốn được lắng nghe. Có đến hơn 59% học sinh cho biết đã tiếp cận thông tin về giới và tính dục qua Facebook, TikTok, YouTube…
Ở chiều ngược lại, hơn 64% phụ huynh Đà Nẵng thừa nhận muốn tìm hiểu thêm về giáo dục giới tính để đồng hành cùng con. Tuy nhiên, nhiều người vẫn mang tâm lý e ngại, sợ “vẽ đường cho hươu chạy”, sợ nói sai hoặc làm trẻ mất đi sự hồn nhiên.
Không chỉ gia đình, nhà trường cũng gặp nhiều lúng túng. Khoảng một nửa giáo viên tham gia khảo sát cho biết thiếu kinh nghiệm tổ chức hoạt động trải nghiệm về giáo dục giới tính; gần 40% chưa biết cách lồng ghép nội dung vào bài giảng và gần 32% thiếu kỹ năng tư vấn cho học sinh, phụ huynh khi xảy ra tình huống thực tế.
“Một quan niệm phổ biến rất dễ gây hiểu lầm là giáo dục giới tính đồng nghĩa với việc “nói với trẻ về quan hệ tình dục. Chính điều này khiến nhiều bố mẹ e ngại, chọn cách né tránh hoặc nói chung chung mà bỏ qua vai trò then chốt: phải là người thầy đầu tiên cho con về giáo dục giới tính. Tại trường học, vì chưa phải là môn học chính thức nên giáo dục giới tính thường được lồng ghép vào các môn khác, dẫn đến thiếu tính hệ thống và chưa thật sự chạm tới những vấn đề cốt lõi”, bà Vũ Phương Thảo, Giám đốc miền Trung chương trình TEENYEEU, chia sẻ.
Trong khi đó, giáo dục giới tính toàn diện còn bao gồm kiến thức về cơ thể, cảm xúc, ranh giới cá nhân, sự tôn trọng và kỹ năng tự bảo vệ bản thân.
Bà Thảo cho rằng, khi gia đình và nhà trường thiếu đối thoại, mạng xã hội sẽ trở thành “người thầy” thay thế của trẻ. Những thiếu hụt trong giáo dục giới tính không chỉ khiến trẻ thiếu kiến thức mà còn làm gia tăng nguy cơ bị xâm hại tình dục.
Mới đây, tại thành phố Đà Nẵng, cơ quan chức năng phát hiện trường hợp bé gái chưa đủ 13 tuổi mang thai. Qua điều tra, công an xác định em quen biết và nảy sinh tình cảm với nhiều nam thanh niên thông qua mạng xã hội Facebook. Dù các mối quan hệ được cho là “tự nguyện”, cơ quan công an xác định các bị can liên quan phạm tội “Hiếp dâm người dưới 16 tuổi”.
“Vụ việc đau lòng này đã không còn là một hiện tượng cá biệt, mà phản ánh đúng thực trạng đáng báo động về xu hướng “trẻ hóa” độ tuổi quan hệ tình dục hiện nay theo các số liệu khảo sát của WHO và Bộ Y tế công bố. Học sinh không thiếu thông tin về giới tính nhưng lại rất thiếu người hướng dẫn đúng, và đó mới là rủi ro lớn nhất của giáo dục hiện nay. Câu hỏi đặt ra là: chúng ta đã dạy trẻ những gì?”, bà Vũ Phương Thảo nói.
Theo báo cáo tổng kết giai đoạn 2021 – 2025 của TEENYEEU do Trung tâm Trẻ em và phát triển công bố từ các khảo sát trên toàn quốc, gần 50% học sinh cảm thấy khó nói chuyện về giới tính với cha mẹ. Tương tự, gần một nửa phụ huynh cũng không biết nên bắt đầu câu chuyện với con như thế nào.
Sự im lặng từ cả 2 phía vô tình tạo nên “vùng trống” thông tin ngay trong gia đình. Khi đó, trẻ dễ tìm đến mạng xã hội hoặc bạn bè để giải đáp thắc mắc, trong khi đây lại là những nguồn tiềm ẩn nhiều nội dung sai lệch và nguy cơ bị xâm hại. Khảo sát cũng cho thấy học sinh không dừng lại ở việc quan tâm đến thay đổi sinh học tuổi dậy thì mà còn muốn được giải đáp về cảm xúc, tình yêu, ranh giới cá nhân và kỹ năng xây dựng các mối quan hệ an toàn.
Một nữ sinh lớp 8 tại thành phố Đà Nẵng từng đặt câu hỏi với TEENYEEU: “Giới tính có phải là điều cố định không? Ngoài nam và nữ còn có những bản dạng giới nào?”. Theo các chuyên gia, đó không đơn thuần là sự tò mò, mà là nhu cầu được lắng nghe và thấu hiểu.
Sau 5 năm triển khai, TEENYEEU là một trong những đơn vị tiên phong xây dựng hệ sinh thái giáo dục giới tính toàn diện đầu tiên tại Việt Nam, dựa trên hướng dẫn của WHO, UNESCO, SIECUS và bám sát khung chương trình giáo dục giới tính, tình dục toàn diện của Bộ GD-ĐT.
Giai đoạn 2021 – 2025, chương trình đã phát triển hơn 320 sản phẩm truyền thông và giáo dục; xây dựng 25 bộ công cụ giáo dục dành cho giáo viên, phụ huynh và học sinh; đồng thời tiếp cận 155 trường học thông qua các khóa đào tạo giáo viên. Bàn triển lãm là sáng kiến độc đáo, nơi hàng trăm học liệu giáo dục giới tính có thể được trưng bày để học sinh có thể tiếp cận một cách trực quan sinh động.
Từ các hoạt động trực tiếp, TEENYEEU đã phát triển sang mô hình kết hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để gia tăng khả năng tiếp cận công bằng cho học sinh trên cả nước. Bà Phí Mai Chi, sáng lập dự án TEENYEEU, cho hay Chatbot AI và kho học liệu số là bước ngoặt để TEENYEEU mở rộng khả năng tiếp cận, không còn bị giới hạn bởi không gian địa lý.
“Chúng tôi mong muốn mỗi trẻ em đều có một người bạn đồng hành đáng tin cậy để giúp các em hiểu bản thân, biết tự bảo vệ mình và tôn trọng người khác”, bà Chi chia sẻ.
Trong giai đoạn tới, TEENYEEU dự kiến tiếp tục mở rộng các câu lạc bộ tại trường học ở Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và nhiều địa phương khác, đồng thời chuyển giao các bộ công cụ giáo dục giới tính cho các sở giáo dục và trường học có nhu cầu.
Nguyễn Minh Tú, 22 tuổi, quê Phú Thọ, sẽ nhận bằng tốt nghiệp cử nhân Khoa học máy tính của Đại học Bách khoa Hà Nội (HUST) vào giữa tháng 5 tới. Với điểm tổng kết 3.94/4, Tú là thủ khoa tốt nghiệp sớm một kỳ của ngành và là á khoa toàn đại học.
"Ngành mình khá nhiều sinh viên tốt nghiệp sớm nên mình không nghĩ có thể dẫn đầu", Tú nói. Chàng trai quê Phú Thọ đang là kỹ sư tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Samsung Việt Nam (SRV).
Tú từng được tuyển thẳng vào lớp chuyên Sinh, trường THPT chuyên Hùng Vương, nhờ giải nhất cấp tỉnh môn này hồi lớp 9. Khi đó, Tú còn nghĩ sẽ học ngành Y khi vào đại học.
Thế nhưng, sau năm lớp 10, Tú nhận ra mình thích môn Toán hơn. Giải thi học sinh giỏi đơn thuần đến từ việc ứng dụng xác suất thống kê trong Toán để giải bài tập.
Giữa lúc đó, nam sinh nghe được bản tin trên truyền hình rằng lương tháng ngành IT có thể lên tới 140 triệu đồng. Tìm hiểu thêm, Tú quyết định theo đuổi.
Để chuyển hướng, Tú chia sẻ suy nghĩ với gia đình và thầy cô. Trong khi các bạn tập trung học Sinh, Tú học Toán, Lý nhiều hơn. Tú cũng phải học thêm tiếng Anh nhằm "lấy lại gốc" để đăng ký xét tuyển bằng tổ hợp A01 (Toán, Lý, Anh).
Năm 2022, Tú đạt 28,45 điểm thi tốt nghiệp THPT, trở thành á khoa tổ hợp A01 tỉnh Phú Thọ. Tuy nhiên năm đó, ngành Khoa học máy tính của HUST không xét loại điểm này. Nam sinh đỗ bằng điểm thi đánh giá tư duy với 24,6/30 điểm, thừa 2,35 so với điểm chuẩn.
Vào trường, Tú hồi hộp vì không đầu tư cho môn Tin học từ trước, cũng chỉ là "tay ngang" học Toán ở lớp chuyên Sinh. Trong khi đó, nhiều bạn trong lớp có giải nhất, nhì quốc gia.
"Mình bị áp lực đồng trang lứa, luôn suy nghĩ không biết có thể cạnh tranh với các bạn không", Tú nhớ lại.
Sau kỳ đầu, Tú quyết định không so sánh mình với các bạn mà tập trung vào những gì đang có và cải thiện dần.
Hai năm đầu học đại cương, nam sinh tập trung tự học hoàn toàn. Trên lớp, Tú ngồi bàn đầu "bằng mọi giá" để dễ tập trung và tương tác với thầy cô, đặt câu hỏi khi có bất kỳ thắc mắc nào nhằm hiểu bài ngay tại lớp.
Về nhà, Tú tắt mạng xã hội, gần như chỉ nhắn tin qua Zalo cho người thân, để luyện đề. Sau kết quả không tốt môn Đại số trong kỳ I, Tú càng tập trung, đặc biệt các môn đại cương liên quan Toán.
"Có nền tảng Toán tốt, sau làm về mảng nào trong lĩnh vực IT cũng có thể ứng dụng và nhanh chóng thích nghi", Tú nhìn nhận.
Đặt mục tiêu tốt nghiệp sớm để thử thách bản thân, nhiều thời điểm Tú stress bởi luôn phải học số tín chỉ nhiều hơn bình thường và học cả mùa hè. Như kỳ I năm thứ ba, nam sinh học tới 24 tín chỉ - mức tối đa được phép đăng ký và nhiều hơn 6 so với nhiều bạn bè.
Cùng lúc, Tú thực tập tại Samsung, duy trì làm gia sư Toán, Lý hai buổi một tuần cho học sinh THPT.
Kỳ sau đó, nam sinh còn đăng ký tham gia nghiên cứu ở phòng thí nghiệm về AI. Đây là nền tảng để nam sinh làm đồ án về ứng dụng AI vào tinh chỉnh dữ liệu dự báo thời tiết sẵn có, từ đó hình thành bộ dữ liệu chính xác hơn, sử dụng cho các khu vực bị ảnh hưởng bởi khí hậu gió mùa như Việt Nam.
Nói về công việc tại Samsung Việt Nam, Tú cho biết bắt nguồn từ khi đọc được thông báo tuyển sinh viên năm cuối tài năng của doanh nghiệp này. Dù khi đó mới học năm thứ hai, Tú mạnh dạn ứng tuyển và không ngờ được nhận. Tại đây, Tú được tham gia đào tạo, hỗ trợ các dự án. Đầu năm nay, nam sinh trở thành nhân viên chính thức ở mảng An toàn thông tin.
"Mình sẽ cần thời gian làm quen", Tú nói. "Đây là mảng mới, nhưng mình tin nền tảng ở Bách khoa Hà Nội có thể giúp thích ứng nhanh".
Nam sinh dự định học lên bậc cao hơn và trở thành giảng viên nếu có cơ hội để mang những trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp đến gần hơn với sinh viên.
10 chuyên đề ôn tập môn vật lý thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Lộ Đàng Đăng Try, Trường quốc tế Á Châu (Asian School), thực hiện được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=6jcaUjX6oKY
Trong chuyên đề 4: Áp suất - động năng phân tử khí, học sinh được ôn tập các kiến thức về áp suất của chất khí, đặc điểm, công thức tính; Động năng của phân tử khí và một số ví dụ và bài tập minh họa.
Trước đó ở chuyên đề số 3 của môn vật lý phát sóng vào ngày 28.4, với chủ đề Định luật Boyle- Định luật Charles – Phương trình trạng thái khí lý tưởng, giáo viên hệ thống các khái niệm trạng thái và quá trình biến đổi trạng thái của một khối khí; Phương trình trạng thái khí lý tưởng; Các đẳng quá trình: đẳng nhiệt, đẳng tích, đẳng áp; Định luật Boyle cho quá trình đẳng nhiệt; Định luật Charles cho quá trình đẳng tích cùng các ví dụ, bài tập minh họa.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, Quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Lịch phát sóng tuần từ 27.4 đến 2.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026:
TP.HCM nắng nóng gay gắt những ngày qua. Nhiều địa phương khác cũng nhiệt độ rất cao. Như Báo Thanh Niên đưa tin, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết: Kỷ lục nhiệt độ cao nhất trong ngày 7.4 ghi nhận tại Tây Hiếu (Nghệ An) 41,9 độ C. Bên cạnh đó, có 11 trạm quan trắc khác ghi nhận mức nhiệt cao nhất ngày vượt ngưỡng 40 độ C, tập trung ở các tỉnh Sơn La, Phú Thọ, Nghệ An và Hà Tĩnh.
Tại TP.HCM và Nam bộ, nhiệt độ phổ biến từ 35 - 38 độ C (thấp hơn các tỉnh miền Trung) nhưng cảm giác rất nóng và oi bức vì thời gian nắng trong ngày kéo dài. Theo các chuyên gia khí tượng thủy văn, tình trạng nắng nóng gay gắt còn tiếp tục kéo dài trong vài ngày tới.
Trong tình hình nắng nóng như đổ lửa, ông Nguyễn Bảo Quốc, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết Sở GD-ĐT đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục cần rà soát và điều chỉnh thời khóa biểu, lượng hoạt động trong giáo dục thể chất, quốc phòng an ninh cũng như các hoạt động ngoài trời, ngoại khóa cho phù hợp với diễn biến thời tiết, đảm bảo an toàn sức khỏe học sinh.
Lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM cũng đề nghị các trường hạn chế tổ chức các hoạt động tập trung đông người như xếp hàng điểm danh, xếp hàng lên lớp tại những thời điểm nắng nóng gay gắt, tránh để học sinh tiếp xúc với nền nhiệt cao trong thời gian dài.
Tại Trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng, phường Tân Định, TP.HCM, các tiết giáo dục thể chất của học sinh đều tập trung buổi sáng. Với lợi thế không gian trường rộng, nhiều bóng cây mát, trong các giờ ra chơi, học sinh được hướng dẫn tham gia các hoạt động ở dưới bóng cây xanh râm mát, trong các sảnh lớn của tòa nhà, đảm bảo không tiếp xúc nắng nóng. 10 giờ 35, học sinh đã chuẩn bị ăn trưa, nghỉ trưa bán trú. "Lịch học tập, sinh hoạt của học sinh từ trước đến nay luôn đảm bảo khung giờ này, đảm bảo sức khỏe của học sinh", bà Trần Thị Thu Hương, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết.
Tại Trường tiểu học Hiệp Tân, phường Phú Thạnh, TP.HCM, với những tiết học ngoài trời, học sinh được tham gia dưới không gian có mái che, có bóng mát của cây xanh, đồng thời, các tiết giáo dục thể chất chỉ học vào đầu giờ sáng, khi trời chưa nắng nóng.
Bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt, Hiệu trưởng Trường tiểu học Hiệp Tân, cho biết đội ngũ giáo viên giáo dục thể chất và giám thị theo dõi tình hình sức khỏe học sinh, để phòng tránh nguy cơ học sinh bị ảnh hưởng sức khỏe vì nắng nóng. Đồng thời, trong tình hình thời tiết nắng nóng, trường này cũng chú trọng khâu an toàn vệ sinh thực phẩm, phòng tránh các vụ ngộ độc thực phẩm.
Tại Trường tiểu học Lê Đình Chinh, phường Minh Phụng, TP.HCM, 27/27 phòng học đều có máy lạnh nên việc học của học sinh thuận lợi.
Ông Văn Nhật Phương, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết đảm bảo đủ nước uống cho học sinh trong mùa nắng nóng. Mỗi tuần học sinh có 2 tiết giáo dục thể chất. Nếu vào buổi chiều, tiết học được sắp xếp sau 14 giờ 40, tổ chức ở trong sảnh, trong hội trường, hoặc ở các khu vực có lưới lan râm mát, học sinh không bị nắng. Đồng thời, giáo viên cũng có thể linh động sắp xếp giảng dạy giáo dục thể chất tại lớp để đảm bảo sức khỏe cho học sinh.
Bác sĩ chuyên khoa II Phan Thị Thanh Hà, Trưởng khoa Nhi - Nhiễm, Bệnh viện đa khoa Chánh Hưng, TP.HCM cho biết trời nắng nóng như đổ lửa, phụ huynh cần phòng tránh nguy cơ trẻ nhỏ bị sốc nhiệt. Người bị sốc nhiệt có dấu hiệu bị đỏ mặt, chóng mặt, đau đầu, nặng hơn là co giật, tiêu cơ vân, suy thận, thậm chí tử vong.
Để đề phòng nguy cơ sốc nhiệt, bảo vệ sức khỏe ngày nắng nóng, theo bác sĩ Hà, học sinh cần luôn luôn được uống đủ nước; hạn chế uống đồ uống có cafein và nước ngọt; ăn uống lành mạnh; tăng cường rèn luyện thể dục thể thao trong điều kiện môi trường phù hợp. Đặc biệt, khi mới ở ngoài trời nắng về thì không được tắm ngay lập tức mà cần nghỉ ngơi cho cơ thể ráo mồ hôi, sau đó mới tắm để tránh việc thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Đồng thời, khi ra đường trời nắng nóng, học sinh cần trùm kín mũ (nón), áo khoác chống nắng, kính mát, khẩu trang, găng tay chống nắng, bôi kem chống nắng có chỉ số SPF trên 50. Áo khoác chống nắng cần che được phần gáy sau cổ - đây là nơi quan trọng, là trung tâm điều nhiệt cho cơ thể...
