Đề xuất miễn kiểm định khí thải trực tiếp lần đầu đối với xe máy dưới 5 năm tuổi (tính từ ngày xuất xưởng) mới đây của Bộ Xây dựng, theo tôi xét về tổng thể là hướng đi hợp lý. Là một người sử dụng xe máy hằng ngày, tôi ủng hộ chủ trương này. Bởi rõ ràng câu chuyện ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn hiện nay đã không còn là vấn đề mơ hồ nữa.
Thế nhưng, nếu nhìn kỹ hơn vào cách tiếp cận, cá nhân tôi cho rằng đề xuất hiện tại hợp lý… nhưng chưa thực sự thỏa đáng. Vì sao vậy?
Các lý do nêu ra để miễn kiểm định cho xe dưới 5 năm tuổi là khá rõ ràng. Phần lớn xe mới đều đã được kiểm soát khí thải ngay từ khâu sản xuất, với tiêu chuẩn ngày càng siết chặt. Các khảo sát cũng cho thấy nhóm xe này có tỷ lệ đạt chuẩn khí thải rất cao, ít biến động, nên việc yêu cầu kiểm định ngay có thể gây tốn kém, phiền hà không cần thiết. Trong bối cảnh số lượng xe máy tại Việt Nam lên đến hàng chục triệu chiếc, việc “giãn” đối tượng kiểm định là cách để giảm tải cho hệ thống và giúp chính sách khả thi hơn khi triển khai.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, cách tiếp cận này đang dựa quá nhiều vào một tiêu chí duy nhất là “tuổi xe”. Trong khi thực tế sử dụng tôi lại thấy, không phải xe nào dưới 5 năm tuổi cũng giống nhau. Có những xe chỉ dùng đi lại cá nhân, mỗi ngày di chuyển vài chục km, được bảo dưỡng định kỳ đầy đủ. Nhưng cũng có không ít trường hợp chủ xe sử dụng chạy dịch vụ, xe công nghệ, xe giao hàng… tần suất hoạt động gần như liên tục từ sáng đến tối, với cường độ rất cao. Như vậy, theo quy luật thông thường, chỉ cần sau 2 – 3 năm, mức độ hao mòn của những xe này có thể tương đương, thậm chí vượt xa nhiều xe đã sử dụng 5 – 7 năm.
Đó là tôi chưa nói đến việc khí thải từ xe không chỉ phụ thuộc vào “tuổi đời”, mà còn chịu tác động lớn từ tình trạng động cơ, thói quen vận hành hay việc bảo dưỡng. Một chiếc xe mới nhưng ít được chăm sóc, sử dụng trong điều kiện khắc nghiệt hoàn toàn có thể phát thải vượt chuẩn. Ngược lại, một chiếc xe cũ hơn nhưng được bảo dưỡng, chăm sóc tốt vẫn có thể vận hành ổn định và ít gây ô nhiễm.
Do đó, nếu áp dụng cứng nhắc mốc thời gian 5 năm sau ngày xuất xưởng để cho vào danh sách miễn kiểm định, tôi e rằng chính sách sẽ có nguy cơ bỏ sót một nhóm không nhỏ “xe mới nhưng không sạch”. Đây là điều đáng cân nhắc, bởi chúng ta đều thống nhất với nhau rằng mục tiêu của kiểm định khí thải không phải là phân loại theo tuổi xe, mà là nhận diện và kiểm soát những phương tiện gây ô nhiễm thực sự.
Ở góc độ người sử dụng, điều khiến tôi băn khoăn không phải là việc miễn kiểm định, mà là sự thiếu linh hoạt trong cách thiết kế chính sách. Một quy định đơn giản thì dễ triển khai, nhưng nếu quá đơn giản, nó có thể không phản ánh đúng thực tế. Và khi đó, hiệu quả kiểm soát khí thải có thể bị ảnh hưởng.
Theo tôi tìm hiểu, một số quốc gia hiện nay cũng đã áp dụng miễn kiểm định khí thải cho xe máy mới (từ 3 – 5 năm). Nhưng cách làm của họ không đơn thuần dựa vào “tuổi xe”, mà còn tính đến đặc thù sử dụng và thực trạng phương tiện. Từ thực tế đó, có lẽ Việt Nam cũng nên cân nhắc một cách tiếp cận “có điều kiện” hơn. Chẳng hạn, vẫn có thể miễn kiểm định lần đầu cho xe dưới 5 năm, nhưng đi kèm một số tiêu chí bổ sung như tần suất sử dụng, mục đích sử dụng (cá nhân hay kinh doanh), hoặc cơ chế kiểm tra ngẫu nhiên trên đường. Những giải pháp này không làm mất đi sự thuận tiện của chính sách, nhưng giúp hạn chế các trường hợp ngoại lệ.
Một điểm khác cũng cần tính đến là ý thức bảo dưỡng của người dùng. Nếu không có cơ chế khuyến khích hoặc ràng buộc việc bảo trì định kỳ, ngay cả xe mới cũng có thể nhanh chóng xuống cấp. Khi đó, việc “miễn kiểm định” vô tình trở thành khoảng trống trong quản lý, thay vì là một bước đi hợp lý để tối ưu nguồn lực.
Tóm lại, theo quan điểm cá nhân, tôi cho rằng đề xuất miễn kiểm định khí thải trực tiếp lần đầu cho xe dưới 5 năm là hợp lý. Nhưng nếu không đi kèm các tiêu chí bổ sung, đề xuất này sẽ không đủ chặt chẽ, thậm chí thiếu công bằng và chính xác trong thực tế.
* Bài viết thể hiện văn phong và góc nhìn của tác giả, một người sống và làm việc tại TP.Hà Nội Đóng góp bài viết, câu hỏi xin gửi về xe@thanhnien.vn hoặc thainguyenthanhnien@gmail.com.
Va chạm xảy ra giữa chiếc môtô 600 phân khối và một ôtô hiệu BMW tại điểm giao cắt ở North Delta, thị trấn phía nam Vancouver, hôm 9/5. Tai nạn được camera ghi lại chứng minh sự thật, thay vì giả thuyết ảnh do AI tạo ra khi nhiều người nhìn thấy cảnh chiếc môtô treo trên giá đèn giao thông.
Chiếc BMW rẽ trái tại giao lộ, trong khi môtô chạy thẳng ở tốc độ cao. Nhận ra nguy hiểm, biker phanh gấp làm bánh xe sau nhấc cao, và ôtô trở thành bệ phóng khiến chiếc môtô bay lên không.
Chiếc BMW bị hư hỏng nặng ở giữa giao lộ, trong khi chiếc Suzuki GSX-R600 treo lơ lửng trên đỉnh cột đèn giao thông, mắc ở phần phuộc và bánh trước. Nhiều mảnh vỡ từ vụ va chạm nằm rải rác trên đường.
Người điều khiển môtô bị thương nặng nhưng không nguy hiểm đến tính mạng. Tài xế xe BMW vô sự.
Một cựu trung sĩ cảnh sát, hiện là giảng viên tại một trung tâm đào tạo lái môtô ở Vancouver, cho biết các nhà điều tra có thể sẽ tiến hành tái dựng vụ tai nạn, bao gồm tốc độ và góc va chạm. Mặc dù có đoạn phim ghi lại, cảnh sát không thể chỉ dựa vào đó.
Ngoài ra, vị này cho rằng tốc độ dường như là một yếu tố, nhưng ông cảnh báo đó có thể không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra vụ tai nạn. "Thực tế là bạn có thể bị thương ngay cả khi đi chậm hơn nhiều nếu bạn không có kỹ năng và không thể tránh va chạm với các vật cản".
Một tư vấn bán hàng tại Hà Nội cho biết Mitsubishi Xforce bản Ultimate đang được chào bán với mức giảm lên tới 110 triệu đồng. Nhờ đó giá bán thực tế của phiên bản này xuống dưới 600 triệu đồng, chi phí lăn bánh chưa đến 700 triệu đồng, thấp hơn cả giá niêm yết ban đầu (705 - 710 triệu đồng tùy phiên bản một tông màu hoặc hai tông màu).
Đây không phải trường hợp cá biệt. Nhiều đại lý khác cũng áp dụng mức giảm sâu tương tự, dù con số cụ thể phụ thuộc vào chính sách từng nơi và từng phiên bản. Chẳng hạn, một đại lý khác giảm 100 triệu đồng cho bản cao nhất, đồng thời tặng thêm gói bảo dưỡng 5 năm cùng một số phụ kiện đi kèm.
Trong khi đó một đại lý khác tại Hà Nội giảm 70 triệu đồng cho các bản GLX và Ultimate, nhưng mức giảm dành cho bản giữa Premium lên tới 90 triệu đồng. Theo đó giá thực tế Xforce còn từ 529 triệu, xuống ngang các mẫu SUV hạng A như Hyundai Venue (499 - 539 triệu đồng) hay Kia Sonet (489 - 609 triệu đồng).
Thực tế mức giảm 70 - 100 triệu đồng khá phổ biến tại nhiều đại lý. Tuy nhiên đây không phải chính sách từ hãng. Trong tháng 4, Mitsubishi Motors Việt Nam chỉ triển khai chương trình ưu đãi dưới dạng phiếu nhiên liệu trị giá 30 - 35 triệu đồng.
Việc giảm giá mạnh được cho là nhằm dọn đường để đón lô Mitsubishi Xforce phiên bản mới sắp được đưa về Việt Nam.
Theo một tư vấn bán hàng khu vực phía Bắc, Mitsubishi Xforce có thể ra mắt phiên bản mới vào tháng 6 tới. Hiện chưa rõ đây là bản nâng cấp giữa vòng đời (facelift) hay chỉ là bản nâng cấp trang bị. Thông tin này vẫn chưa được Mitsubishi Việt Nam xác nhận.
Hiện tại, Mitsubishi Xforce phân phối tại Việt Nam được nhập khẩu nguyên chiếc từ Indonesia. Tại thị trường này, mẫu xe chưa có bản nâng cấp đáng kể, ngoại trừ phiên bản kỷ niệm 55 năm phát triển từ biến thể cao cấp Ultimate.
Trên phiên bản đặc biệt này, một số nâng cấp đáng chú ý gồm hệ thống gương điện tử E-Mirror, bổ sung thanh giá nóc và logo màu đen trên nắp ca pô.
Nếu theo xu hướng tại Thái Lan, Mitsubishi Xforce trong tương lai có thể có nhiều thay đổi đáng kể. Tại đây, mẫu xe chỉ được phân phối với phiên bản hybrid.
Cụ thể xe sử dụng động cơ xăng 1.6L cho công suất 95 mã lực và mô men xoắn 134Nm, kết hợp mô tơ điện mạnh 116 mã lực và 255Nm, đi kèm bộ pin dung lượng 1,1kWh. Nhờ đó, mức tiêu hao nhiên liệu đạt khoảng 4,1 lít/100km theo công bố của nhà sản xuất.
Bên cạnh hệ truyền động, phiên bản Xforce HEV tại Thái Lan còn có một số khác biệt về thiết kế ngoại thất, như lưới tản nhiệt nhấn mạnh với các chi tiết màu sáng, bộ mâm khí động học mới, đèn hậu màu khói và hệ thống camera 360 độ. Không gian nội thất cũng được nâng cấp với cần số điện tử hiện đại.
Theo chia sẻ từ một tư vấn bán hàng tại khu vực phía Bắc, Mitsubishi Xforce nhiều khả năng sẽ được giới thiệu phiên bản mới tại Việt Nam vào khoảng tháng 6.
Tuy nhiên phía đại lý hiện chưa nắm rõ đây sẽ là bản nâng cấp giữa vòng đời (facelift), hay chỉ là bản bổ sung trang bị. Thông tin này cũng chưa được Mitsubishi Việt Nam xác nhận.
Ở thời điểm hiện tại, Mitsubishi Xforce đang rơi vào tình trạng hạn chế về phiên bản và màu sắc tại một số đại lý. Diễn biến này được cho là dấu hiệu cho thấy mẫu xe có thể đang tạm dừng nhập khẩu để chờ lô xe mới.
Tại Việt Nam, Mitsubishi Xforce được nhập khẩu từ Indonesia. Ở thị trường này, mẫu xe chưa có bản nâng cấp đáng kể, ngoại trừ phiên bản kỷ niệm 55 năm phát triển của Mitsubishi. Biến thể đặc biệt này được phát triển dựa trên phiên bản cao cấp nhất Ultimate, với một số điểm nhấn như hệ thống gương điện tử E-Mirror, thanh giá nóc và logo màu đen trên nắp ca pô.
Xforce tại Indonesia có bản đặc biệt với vài thay đổi ở trang bị - Ảnh: ST
Trong khi đó nếu theo xu hướng tại Thái Lan, Mitsubishi Xforce phiên bản mới có thể sở hữu nhiều thay đổi đáng kể hơn. Tại đây, mẫu xe chỉ được phân phối với hệ truyền động hybrid, kết hợp động cơ xăng 1.6L công suất 95 mã lực, mô men xoắn 134Nm cùng mô tơ điện mạnh 116 mã lực, 255Nm và bộ pin dung lượng 1,1kWh. Theo công bố của nhà sản xuất, mức tiêu hao nhiên liệu của phiên bản này đạt khoảng 4,1 lít/100km.
Về thiết kế, phiên bản Xforce HEV tại Thái Lan có một số điều chỉnh như lưới tản nhiệt nổi bật hơn với các chi tiết màu sáng, bộ mâm khí động học mới, đèn hậu màu khói và hệ thống camera 360 độ. Không gian nội thất cũng được nâng cấp với cần số điện tử hiện đại.
Liên quan đến sức tiêu thụ, trong tháng 3 vừa qua, Mitsubishi Xforce đạt doanh số 1.050 xe tại Việt Nam, thấp hơn đáng kể so với đối thủ Toyota Yaris Cross với 2.378 xe bán ra. Tình trạng khan hàng được cho là một trong những nguyên nhân khiến mẫu xe này hụt hơi trong cuộc đua doanh số.
