Có người ăn một tô phở nhưng đường huyết tăng ít hơn khi ăn một đĩa cơm trắng lớn. Ngược lại, cũng có người ăn bún xong lại nhanh đói vì bữa ăn thiếu protein và chất xơ. Do đó, tác động đến đường huyết của bún, phở và cơm còn phụ thuộc vào lượng ăn và các món ăn kèm, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Cơm trắng thường có chỉ số đường huyết cao hơn vì hạt gạo đã được tinh chế, loại bỏ phần lớn chất xơ ở lớp cám. Khi nấu chín, tinh bột trong cơm trở nên mềm hơn và dễ bị enzyme tiêu hóa phân giải thành đường glucose, khiến đường huyết sau ăn tăng nhanh.
Ngoài ra, cơm thường được ăn với khẩu phần khá lớn trong bữa chính. Một người có thể ăn 2 – 3 chén cơm trong một bữa, đồng nghĩa lượng tinh bột nạp vào cao hơn đáng kể so với một tô bún hay phở thông thường.
Bún cũng được làm từ gạo nhưng trải qua quá trình ngâm, xay, ép thành sợi nên cấu trúc tinh bột khác với cơm. Chẳng hạn, bún thường được làm nguội nên tỷ lệ tinh bột kháng sẽ cao hơn một chút so với cơm. Chính điều này khiến tốc độ tiêu hóa của bún chậm hơn so với cơm. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa bún luôn là lựa chọn tốt hơn cho người cần kiểm soát đường huyết.
Vấn đề lớn nhất nằm ở khẩu phần. Một tô bún bò, bún chả hoặc bún thịt nướng thường chứa khá nhiều bún. Nếu ăn hết phần bún nhưng lại ít rau hoặc ít thịt, lượng tinh bột vẫn cao và làm đường huyết tăng mạnh.
Với phở, bánh phở vẫn được làm từ gạo trắng nên vẫn chứa lượng tinh bột đáng kể. Điểm khác là phở thường được ăn cùng thịt bò, thịt gà, rau thơm, hành và giá. Protein từ thịt giúp làm chậm quá trình tiêu hóa, trong khi rau bổ sung thêm chất xơ. Điều này khiến tốc độ tăng đường huyết sau khi ăn phở thấp hơn so với ăn cơm trắng. Tuy nhiên, điểm cần lưu ý là nếu tô phở có quá nhiều bánh phở hoặc người ăn thêm tương ngọt, nước sốt có đường thì lợi ích này có thể giảm đi.
Trong phần lớn trường hợp, cơm trắng thường khiến đường huyết tăng nhanh hơn bún và phở, đặc biệt khi ăn khẩu phần lớn và thiếu rau, protein đi kèm. Bún và phở có thể có lợi thế hơn đôi chút về tốc độ hấp thu nhưng vẫn có thể khiến đường huyết tăng cao nếu ăn quá nhiều.
Nói đơn giản, điều quan trọng không chỉ là chúng ta ăn cơm, bún hay phở mà là ăn bao nhiêu, có ăn cùng rau, thịt, trứng hay món giàu chất xơ, protein hay không, theo Healthline.
Khi ăn đậu bắp cùng các thực phẩm giàu protein như cá, thịt nạc, trứng hoặc đậu hũ, cơ thể sẽ tiêu hóa chậm hơn. Điều này có nghĩa là đường glucose được giải phóng vào máu từ từ thay vì tăng nhanh sau bữa ăn.
Protein có khả năng kích thích tiết hoóc môn giúp điều hòa đường huyết, đồng thời làm chậm quá trình tiêu hóa. Trong khi đó, chất xơ hòa tan trong đậu bắp tạo thành một lớp gel trong ruột, làm chậm quá trình hấp thu tinh bột. Khi hai yếu tố này kết hợp, hiệu quả kiểm soát đường huyết sẽ rõ rệt hơn.
Ví dụ đơn giản là canh đậu bắp nấu cá, đậu bắp xào thịt nạc hoặc đậu bắp hấp kèm trứng luộc. Đây đều là những cách ăn dễ áp dụng mà vẫn hỗ trợ tốt cho kiểm soát đường huyết.
Một nguyên tắc quan trọng là không chỉ nhìn vào từng món ăn riêng lẻ mà cần xem xét cả bữa ăn. Đậu bắp nên được kết hợp với các thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp như gạo lứt, yến mạch hoặc khoai lang.
Những thực phẩm này giải phóng đường glucose vào máu chậm hơn so với tinh bột trắng như cơm hoặc bánh mì. Khi ăn cùng đậu bắp, hiệu ứng làm chậm hấp thu đường sẽ càng rõ hơn, giúp đường huyết ổn định sau ăn. Ngược lại, nếu ăn đậu bắp nhưng vẫn dùng nhiều tinh bột tinh chế, đường huyết vẫn có thể tăng nhanh.
Polyphenol là nhóm hợp chất chống ô xy hóa có trong nhiều thực phẩm như trà xanh, nghệ, rau củ màu đậm hoặc quả mọng. Những chất này có khả năng giảm viêm và cải thiện độ nhạy insulin.
Đậu bắp cũng chứa polyphenol, đặc biệt là các flavonoid như quercetin. Khi kết hợp với các thực phẩm giàu polyphenol khác, hiệu quả chống ô xy hóa sẽ được tăng cường, từ đó giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn. Mọi người có thể kết hợp đậu bắp với rau củ nhiều màu như cà chua, ớt chuông, hoặc các món có nghệ.
Chất béo lành mạnh như dầu ô liu, dầu mè, quả bơ hoặc các loại hạt cũng quan trọng với mục tiêu ổn định đường huyết. Khi được dùng trong bữa ăn, chất béo sẽ làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu tinh bột. Điều này giúp đường huyết không tăng vọt sau ăn mà duy trì ổn định hơn.
Trong khi đó, đậu bắp chứa nhiều hợp chất chống ô xy hóa. Khi kết hợp với chất béo tốt, hiệu quả bảo vệ chuyển hóa sẽ được tăng cường. Mọi người có thể thử đậu bắp luộc chấm dầu mè, trộn với dầu ô liu hoặc nấu chung với cá. Những cách chế biến này vừa ngon miệng vừa có lợi cho đường huyết.
Một thử nghiệm vừa được công bố trên tạp chí khoa học Current Developments in Nutrition đã cung cấp thêm thông tin về việc ăn thịt bò mỗi ngày.
Nghiên cứu do các chuyên gia tại Trường Y tế Công cộng Đại học Indiana-Bloomington và Viện Công nghệ Illinois (Mỹ) thực hiện. Cụ thể, một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (có độ tin cậy cao) trên 24 người trong độ tuổi từ 18-74, bị thừa cân hoặc béo phì và mắc tiền tiểu đường.
Thịt bò vốn được cho là kém lành mạnh, chính vì thế, các nhà nghiên cứu muốn so sánh tác động của thịt bò đến quá trình chuyển hóa của cơ thể so với thịt gà.
Họ đã sử dụng thiết kế chéo: Những người tham gia phải hoàn thành 2 giai đoạn ăn khác nhau, mỗi giai đoạn kéo dài 28 ngày, giữa 2 giai đoạn là 28 ngày nghỉ.
Họ được chia thành 2 nhóm, một nhóm sẽ thực hiện giai đoạn ăn thịt bò trước và sau đó là giai đoạn ăn thịt gà, và nhóm kia sẽ ngược lại.
Với số lượng thịt (bò hoặc gà) là 85 - 99 gram thịt nấu chín mỗi ngày, cùng thói quen ăn uống thường ngày của họ.
Bệnh tiểu đường loại 2 thường phát triển sau nhiều năm kháng insulin và suy giảm chức năng tế bào β tuyến tụy. Vì vậy, để đo lường mức độ biến chứng của bệnh, các nhà nghiên cứu đã đo chức năng tế bào β và các hoóc môn điều hòa glucose để đánh giá tác động của chế độ ăn.
Kết quả thật bất ngờ: Chức năng tế bào β, độ nhạy insulin hoặc các chỉ số chuyển hóa sau khi tiêu thụ thịt bò không khác so với khi ăn thịt gà, theo trang tin khoa học Scitechdaily.
Các nhà nghiên cứu kết luận: Tiêu thụ 170 đến 198 gram thịt bò (chưa nấu chín) mỗi ngày không ảnh hưởng tiêu cực đến các chỉ số liên quan đến bệnh tiểu đường hoặc sức khỏe tim mạch ở người mắc tiền tiểu đường.
Tiến sĩ Kevin C Maki, tác giả nghiên cứu chính, giải thích: Tiêu thụ thịt bò kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh không những không ảnh hưởng xấu đến nguy cơ chuyển hóa tim mạch so với thịt gia cầm mà còn giúp bổ sung các chất dinh dưỡng thiết yếu.
Như vậy, ngay cả người có nguy cơ cao mắc bệnh tiểu đường vẫn có thể tiêu thụ thịt bò hằng ngày mà không lo lắng việc tăng nguy cơ mắc bệnh, miễn là phải kết hợp với một chế độ ăn uống lành mạnh tổng thể.
Theo các chuyên gia, “giải độc gan” không đến từ các biện pháp cực đoan mà từ những thói quen đơn giản, khoa học.
Gan đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển hóa và loại bỏ độc tố. Các chức năng này diễn ra liên tục nhưng chịu ảnh hưởng lớn từ chất lượng giấc ngủ và lối sống.
Tiến sĩ Saleh Alqahtani, chuyên gia gan mật tại Trung tâm Y khoa Johns Hopkins (Mỹ), cho biết giấc ngủ đủ và đúng giờ giúp cơ thể tối ưu hóa các quá trình chuyển hóa, từ đó hỗ trợ gan hoạt động hiệu quả hơn.
Theo Tổ chức Giấc ngủ Quốc gia Mỹ (Sleep Foundation), người trưởng thành cần ngủ từ 7 - 9 giờ mỗi đêm để đảm bảo sức khỏe tổng thể. Thiếu ngủ kéo dài có thể làm rối loạn quá trình trao đổi chất và ảnh hưởng đến chức năng gan.
Các chuyên gia nhấn mạnh việc đi ngủ đúng giờ và duy trì lịch ngủ ổn định là một trong những cách đơn giản nhất để hỗ trợ gan một cách tự nhiên.
Một bữa tối quá nhiều chất béo hoặc ăn quá muộn có thể khiến gan phải làm việc nhiều hơn vào ban đêm. Theo tổ chức về gan của Anh British Liver Trust, chế độ ăn cân bằng, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và ăn tối sớm giúp giảm nguy cơ tích tụ mỡ trong gan. Nên ăn tối trước giờ ngủ ít nhất 2 - 3 tiếng, lý tưởng vào khoảng 18 - 19 giờ 30 phút.
Tiến sĩ Philip Newsome, chuyên gia gan mật tại Đại học Birmingham (Anh), cho biết việc kiểm soát chế độ ăn uống - đặc biệt vào buổi tối - có vai trò quan trọng trong phòng ngừa gan nhiễm mỡ và các bệnh lý gan.
Theo Viện Quốc gia về Lạm dụng rượu và Nghiện rượu Mỹ (NIAAA), gan là cơ quan chính xử lý rượu. Việc uống rượu, đặc biệt vào buổi tối, có thể làm tăng gánh nặng cho gan và ảnh hưởng đến quá trình phục hồi trong đêm.
Các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế hoặc tránh hoàn toàn rượu bia để bảo vệ chức năng gan lâu dài.
Ngoài ăn uống và ngủ nghỉ, việc thư giãn cũng đóng vai trò quan trọng. Theo Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA), căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều cơ quan, bao gồm cả hệ tiêu hóa và chuyển hóa.
Các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, thiền hoặc hít thở sâu vào buổi tối có thể giúp giảm stress, từ đó hỗ trợ cơ thể phục hồi tốt hơn.
Các chuyên gia nhấn mạnh gan vốn đã có cơ chế tự thải độc hiệu quả. Không có bằng chứng khoa học cho thấy các phương pháp “detox” nhanh mang lại lợi ích rõ rệt.
Thay vào đó, việc duy trì lối sống lành mạnh - ngủ đủ, ăn uống hợp lý, hạn chế rượu bia và giảm căng thẳng - mới là cách bền vững để bảo vệ gan.
Nói cách khác, buổi tối không cần những phương pháp cầu kỳ. Chỉ cần những thói quen đơn giản nhưng đều đặn cũng đủ giúp cơ thể thư giãn và hỗ trợ gan hoạt động hiệu quả hơn mỗi ngày.
