Theo thông báo của Nhà Trắng, hơn 10 CEO và lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu Mỹ đi cùng Tổng thống Donald Trump trong chuyến thăm Trung Quốc ngày 14-15/5. Không như năm 2017 với nhiều thỏa thuận lớn, đoàn doanh nghiệp Mỹ lần này có quy mô nhỏ hơn, gồm các công ty muốn thúc đẩy ưu tiên kinh doanh lâu nay tại Trung Quốc, nguồn tin của Reuters cho biết.
“Ngoài Boeing và Cargill có thể công bố hợp đồng mua hàng, các công ty khác chủ yếu ở đây để trao đổi về nhu cầu với nguồn cung thiết yếu”, Reva Goujon – chiến lược gia chính trị tại Rhodium Group đánh giá. Việc này có thể củng cố thông điệp của Mỹ, rằng để thảo luận về đầu tư quy mô lớn, Trung Quốc cần phải là đối tác đáng tin cậy.
Các doanh nghiệp Mỹ hy vọng cuộc gặp thượng đỉnh sẽ tạo ra thiện chí để gỡ bỏ rào cản chính sách, tiếp cận thị trường và cơ hội đầu tư. Jacob Thaysen – CEO công ty giải trình tự gen Illumina cho biết “đây là cơ hội để hai nước củng cố quan hệ và định hình tương lai của y học chính xác”.
Nguồn tin khác cho biết một trong các điều kiện quan trọng để doanh nghiệp được tham gia chuyến đi là có “yêu cầu cụ thể”. Họ phải cam kết đạt kết quả rõ ràng hoặc một thỏa thuận trong hoặc sau hội nghị. Trong khi đó, không ít doanh nghiệp Mỹ coi chuyến đi này là cơ hội đẩy nhanh các cuộc thảo luận đang tiến hành ở Trung Quốc.
Ví dụ, Meta cần giải quyết một yêu cầu tháng trước của giới chức Trung Quốc, về việc hủy thương vụ mua lại startup AI Manus trị giá hơn 2 tỷ USD. Bắc Kinh gần đây siết đầu tư của Mỹ vào các startup công nghệ nước này.
Trung Quốc cũng đang cân nhắc siết xuất khẩu thiết bị sản xuất pin năng lượng mặt trời sang Mỹ. Việc này có thể đe dọa kế hoạch của nhiều doanh nghiệp Mỹ, như Tesla. Hãng xe này cần xây nhiều nhà máy mới và mở rộng nhà máy hiện tại để tăng sản lượng.
Hồi tháng 3, Tesla tìm cách mua 2,9 tỷ USD thiết bị làm pin năng lượng mặt trời từ các doanh nghiệp Trung Quốc, như Suzhou Maxwell Technologies. Công ty này vẫn đang xin giấy phép xuất khẩu từ Bộ Thương mại. Tesla cũng muốn giới chức Trung Quốc phê duyệt hệ thống hỗ trợ lái tự động Full Self-Driving tại thị trường ôtô lớn nhất thế giới này.
CEO Larry Fink của công ty quản lý tài sản BlackRock cũng tới Bắc Kinh. Liên danh do BlackRock dẫn đầu đang đối mặt với rào cản pháp lý do kế hoạch mua hệ thống cảng trị giá 23 tỷ USD từ tập đoàn CK Hutchison (Hong Kong), gồm hai cảng gần kênh đào Panama. Bắc Kinh đến nay vẫn chỉ trích thương vụ này.
Hãng sản xuất linh kiện quang học Coherent thì đang đối mặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu với indium và vật liệu liên quan – vốn quan trọng với chip quang học hiệu suất cao. Còn Illumina tham gia chuyến đi trong bối cảnh công ty muốn gây dựng lại việc kinh doanh sau khi Bắc Kinh dỡ lệnh cấm xuất khẩu với hãng năm ngoái.
Với các gã khổng lồ thanh toán, như Mastercard và Visa, họ kỳ vọng chuyến đi lần này cải thiện vị thế trong thị trường thanh toán bị quản lý chặt tại Trung Quốc. Trong đó, Mastercard hy vọng chính phủ sẽ vận động để hãng được nâng tỷ lệ sở hữu trong liên doanh tại đây.
Visa chưa được cấp phép xử lý giao dịch thẻ nội địa tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới như Mastercard và American Express. Vì thế, họ muốn gia nhập thị trường này với tỷ lệ sở hữu 100% trong giấy phép liên doanh tương lai.
CEO Jane Fraser của Citigroup và CEO David Solomon của Goldman Sachs cũng có mặt, trong bối cảnh các ngân hàng tiếp tục tìm cách tăng hiện diện tại thị trường vốn Trung Quốc. Citigroup hiện vẫn chờ nước này cấp phép cho công ty môi giới chứng khoán họ sở hữu hoàn toàn tại đây, sau khi rút khỏi liên doanh trước đó.
Ngoài các lĩnh vực trên, Mỹ và Trung Quốc có thể đạt một thỏa thuận về nông sản, nhằm tăng kim ngạch xuất khẩu thịt và ngũ cốc sang Bắc Kinh. Dù vậy, giới quan sát không kỳ vọng Bắc Kinh sẽ mua thêm nhiều đậu nành ngoài khối lượng đã thống nhất trong thỏa thuận tháng 10 năm ngoái.
Quý I, Việt Nam xuất khẩu khoảng 590.500 tấn cà phê, thu về 2,75 tỷ USD, tăng 12,5% về lượng nhưng giảm 7,1% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.
Nguyên nhân giá xuất khẩu bình quân mặt hàng này khoảng 4.657 USD một tấn, giảm 17,6%. Trên thị trường nội địa, giá cà phê Robusta tuần qua cũng xuống quanh 85.000-86.000 đồng một kg, thấp hơn khoảng 35% so với cùng kỳ năm ngoái, mức thấp nhất 3 năm qua.
Diễn biến tương tự xảy ra với gạo khi xuất khẩu 3 tháng đầu năm đạt khoảng 2,3 triệu tấn, tương đương 1,11 tỷ USD, gần như đi ngang về lượng nhưng giảm 7,8% về giá trị. Giá xuất khẩu bình quân đạt khoảng 480 USD một tấn, giảm 8%, trong đó đã bao gồm các dòng gạo thơm và chất lượng cao. Trong khi đó, giá giao dịch phổ biến của gạo 5% tấm còn quanh 360-365 USD một tấn, cho thấy mặt bằng giá thực tế vẫn ở mức thấp.
Đằng sau xu hướng này là áp lực dư cung ngày càng rõ rệt trên thị trường toàn cầu. Với cà phê, sản lượng năm 2026 được dự báo vượt nhu cầu khoảng 10 triệu bao khi các quốc gia sản xuất lớn đồng loạt được mùa. Brazil - nước xuất khẩu lớn nhất thế giới - chuẩn bị bước vào vụ thu hoạch từ giữa năm với sản lượng dự kiến tăng mạnh, trong khi tồn kho trên các sàn quốc tế đang đi lên, khiến các nhà rang xay hạn chế mua vào.
Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa), cho rằng thị trường đang phản ứng trước kỳ vọng nguồn cung tăng nhanh, trong khi nhu cầu chưa có dấu hiệu cải thiện tương ứng. Bên cạnh đó, các yếu tố tài chính và địa chính trị cũng khiến giá biến động mạnh hơn, khi dòng tiền đầu cơ rút khỏi thị trường sau giai đoạn tăng nóng.
Áp lực giá không chỉ đến từ cung - cầu mà còn lan sang hoạt động thương mại. Chi phí vận chuyển và đầu vào vẫn ở mức cao khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong giao dịch. Một số đơn vị cho biết cước vận chuyển sang châu Âu tăng gấp đôi, buộc họ phải xuất khẩu cầm chừng, kéo theo nhu cầu thu mua trong nước suy yếu.
Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá gạo giảm chủ yếu do cung toàn cầu tăng mạnh trong khi nhu cầu chững lại. Việc nhiều quốc gia sản xuất lớn được mùa, cùng với một số nước dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu, khiến thị trường rơi vào trạng thái dư cung và cạnh tranh ngày càng gay gắt. Bên cạnh đó, các thị trường nhập khẩu lớn tại châu Á có xu hướng giảm mua hoặc giãn tiến độ nhập khẩu, tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá.
Dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), niên vụ 2025-2026, thị trường gạo toàn cầu tiếp tục ở trạng thái nguồn cung dồi dào khi sản lượng duy trì ở mức cao tại các nước sản xuất lớn. Điều này khiến cạnh tranh xuất khẩu gia tăng và gây áp lực lên giá.
Ở góc độ rộng hơn, các tổ chức quốc tế cũng cho thấy xu hướng tương tự. Dự báo của FAO cho thấy sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2025-2026 có thể đạt khoảng 563,4 triệu tấn, tăng 2,1% và lập kỷ lục mới.
Thực tế, một số thị trường như Trung Quốc tăng mua, nhưng mức tăng chưa đủ bù đắp cho xu hướng giá chung đi xuống. Philippines vẫn là khách hàng lớn nhất, chiếm hơn một nửa thị phần, tuy nhiên mức giá nhập khẩu không còn cao như trước.
Trong ngắn hạn, triển vọng của hai mặt hàng gạo và cà phê vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến cung - cầu toàn cầu. Với gạo, mặt bằng giá nhiều khả năng duy trì ở mức thấp nếu nguồn cung tiếp tục dồi dào. Trong khi đó, với cà phê, nguồn cung từ Brazil và Indonesia dự kiến tiếp tục gây áp lực trong quý II, còn nhu cầu tại EU và Mỹ phục hồi chậm. Yếu tố thời tiết, đặc biệt nguy cơ El Nino quay trở lại, có thể trở thành biến số lớn nhưng tác động rõ nét hơn từ cuối năm.
Khi giá xuất khẩu bình quân của cả cà phê và gạo cùng đi xuống, tăng trưởng kim ngạch thời gian tới sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào sản lượng, khiến dư địa cải thiện giá trị xuất khẩu trở nên hạn chế, theo các chuyên gia.
Theo điều chỉnh của Liên bộ Công Thương - Tài chính, giá xăng RON 95-III (loại phổ biến trên thị trường) tăng 220 đồng, lên 23.760 đồng một lít. Tương tự, E5 RON 92 thêm 250 đồng, có giá mới 22.590 đồng.
Ngược lại, các mặt hàng dầu giảm 1.920-2.280 đồng một lít tùy loại so với kỳ điều hành trước. Cụ thể, mỗi lít diesel và mazut có giá mới lần lượt 31.040 đồng và 20.330 đồng.
Tại kỳ điều hành này, liên Bộ tiếp tục cho trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu, cụ thể diesel 400 đồng, xăng và mazut 800 đồng một lít, kg.
Giá xăng, dầu thay đổi như sau:
Theo Nghị quyết của Quốc hội, từ 16/4 đến 30/6, thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng. Thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng các loại cũng được giảm về 0%. Xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế VAT nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào.
Theo số liệu của Bộ Công Thương, trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu, thuế VAT chiếm khoảng 7,4%; thuế bảo vệ môi trường 2,7-6%, và tiêu thụ đặc biệt 6,7%. Do đó, việc giảm tất cả loại thuế này về 0 đến hết tháng 6 là giải pháp để đảm bảo các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm nay, kiểm soát lạm phát.
Theo báo cáo của Chính phủ, việc thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng dự kiến làm giảm thu ngân sách bình quân 7.300 tỷ đồng một tháng.
Tuy nhiên, Chính phủ cho rằng đây là "biện pháp tài khóa đặc biệt được áp dụng trong bối cảnh đặc biệt", để hạn chế tác động của biến động giá năng lượng, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, an ninh xã hội.
Xung đột Trung Đông khiến thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó có Việt Nam chịu tác động lớn, giá nhiên liệu tăng vọt. Ngoài đưa các loại thuế về 0, Chính phủ đã ban hành một số giải pháp để điều hành giá xăng, dầu nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp như sử dụng Quỹ bình ổn giá, bổ sung 8.000 tỷ đồng từ ngân sách để tạm ứng cho quỹ này...
Tại dự thảo sửa Nghị định về lệ phí trước bạ, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng mức lệ phí trước bạ với ôtô điện đến hết 2030 nhằm khuyến khích phát triển phương tiện xanh, hạn chế phát thải và bảo vệ môi trường. Đề xuất này áp dụng với dòng xe sử dụng động cơ thuần điện.
Thực tế, theo Nghị định 10/2022, xe chạy pin nộp lệ phí trước bạ lần đầu với mức thu 0% đến 2025. Sau đó, mức thu bằng 50% so với ôtô chạy xăng, dầu có cùng số chỗ ngồi. Đến 28/2/2025, Chính phủ đồng ý kéo dài thời gian áp dụng mức thu 0% đến hết tháng 2/2027.
Như vậy, mức lệ phí trước bạ ưu đãi tối đa sẽ được kéo dài thêm hơn 3 năm so với quy định hiện hành.
Theo dữ liệu từ Tổ chức Các nhà sản xuất ôtô quốc tế, tỷ lệ sở hữu ôtô tại Việt Nam vẫn ở mức thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, trong khi nhu cầu sử dụng còn cao.
Bộ Tài chính cho rằng việc áp dụng mức thu 0% thay vì 10-12% như xe chạy xăng, dầu góp phần giảm chi phí đăng ký, tăng khả năng tiếp cận của người dân và thúc đẩy tiêu dùng.
Số lượng ôtô điện đăng ký lệ phí trước bạ lần đầu tăng nhanh qua các năm. Giai đoạn 1/3-31/12/2022 ghi nhận 4.040 xe, bình quân 404 xe mỗi tháng. Sang 2023, lượng xe tăng vọt lên 29.281 chiếc, tương đương 2.440 xe mỗi tháng, gấp 6 lần so với năm trước.
Đà tăng tiếp tục duy trì trong năm 2024 với 79.781 xe, cao gấp 2,72 lần năm 2023. Đến 2025, số xe đăng ký tăng 2,24 lần so với năm 2024.
Nhà điều hành cho biết sau 4 năm, xe điện dần khẳng định vị trí trên thị trường, hỗ trợ các nhà phân phối tiêu thụ và tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư sản xuất, lắp ráp.
Về môi trường, ôtô điện không sử dụng nhiên liệu hóa thạch, góp phần tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xe điện giúp giảm khoảng 0,5 triệu tấn CO2 tương đương mỗi năm.
Bộ Tài chính cũng cho biết phát triển xe điện phù hợp với xu hướng thế giới. Doanh số toàn cầu năm 2024 vượt 17 triệu xe và dự kiến vượt 20 triệu xe vào năm 2025. Nhiều quốc gia áp dụng các chính sách ưu đãi về thuế, phí, lệ phí để thúc đẩy tiêu dùng, sản xuất xe điện, đồng thời phát triển hạ tầng trạm sạc và chuỗi cung ứng.
Đánh giá tình hình kinh tế - xã hội, Bộ Tài chính cũng đề cập tới cuộc xung đột liên quan đến Iran làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Do đó, việc áp dụng các chính sách với loại xe này cũng giúp khuyến khích người tiêu dùng tiếp cận phương tiện giao thông xanh, từng bước thay thế nhiên liệu hóa thạch.
