Chị Hồng, 34 tuổi ở TP HCM, giữa tháng trước phát hiện nợ thuế 25 triệu đồng dù công ty chị đang làm việc đều đặn khấu trừ. Kiểm tra ứng dụng eTax Mobile, chị thấy thông tin một công ty xuất khẩu thủy sản ở Đà Nẵng kê khai thu nhập gần 300 triệu đồng vào mã số thuế của mình.
“Tôi với họ hoàn toàn xa lạ, chưa từng ký hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ hay nhận bất kỳ khoản tiền nào”, chị khẳng định.
Nghi ngờ thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép, chị tìm số điện thoại công ty này, nhưng liên hệ nhiều lần đều không ai bắt máy. Chị nhờ người quen ở Đà Nẵng trực tiếp đến văn phòng. Kết quả cũng không thấy biển hiệu hay hoạt động kinh doanh tại đây.
Chị Hồng cho biết đã gửi phản ánh lên cơ quan thuế, đề nghị rà soát và loại bỏ khoản thu nhập bị khai khống. Hơn một tuần qua, chị thấp thỏm chờ phản hồi bởi không biết cần đóng thêm hay được hoàn bao nhiêu tiền sau khi điều chỉnh dữ liệu.
Tương tự, anh Vũ Viết Tuân ở Hà Nội cho biết quá trình hoàn thuế thu nhập cá nhân năm 2025 bị ảnh hưởng do một doanh nghiệp ở TP HCM kê khai thu nhập vào mã số thuế cá nhân của anh, dù không có quan hệ lao động hay chi trả thực tế.
“Tôi không có bất kỳ liên hệ hay khoản thu nhập nào từ doanh nghiệp này nhưng vẫn bị ghi nhận trên hệ thống”, anh nói.
Anh Tuân làm đơn gửi cơ quan thuế đề nghị xác minh, gỡ bỏ thông tin kê khai sai để tránh ảnh hưởng việc quyết toán và hoàn thuế. Tuy nhiên, khi liên hệ đường dây nóng của cơ quan thuế tại TP HCM, anh cho biết quy trình xử lý khá vòng vo. Theo hướng dẫn anh nhận được, người nộp thuế tại Hà Nội phải gửi công văn tới cơ quan thuế quản lý ở Hà Nội, sau đó cơ quan này mới chuyển hồ sơ vào TP HCM để phối hợp xử lý.
Chị Hằng, đang làm việc tại một cơ quan truyền thông, cũng chịu rắc rối tương tự. Hàng năm, chị đều ủy quyền cho công ty quyết toán thuế thu nhập cá nhân do chỉ phát sinh một nguồn thu nhập. Tuy nhiên, tháng trước, chị bất ngờ nhận thông báo từ cơ quan thuế Hà Nội về khoản thu nhập thuộc diện phải quyết toán trực tiếp. Kiểm tra ứng dụng eTax Mobile, chị phát hiện một khoản thu nhập hơn 2 triệu đồng từ một doanh nghiệp lạ, chưa từng làm việc hay giao kết hợp đồng.
Ngoài ra, hệ thống ghi nhận hai khoản thu nhập nhỏ từ các công ty tổ chức sự kiện và số thuế phát sinh khoảng 50.000 đồng. Các đơn vị này khai báo trả thu nhập nhưng chưa khấu trừ thuế trước khi thanh toán, dẫn tới cơ quan thuế xác định cá nhân phải tự kê khai và nộp phần còn thiếu.
Theo ông Nguyễn Hoàng Sơn – Phó chủ tịch Hội tư vấn và đại lý thuế TP HCM kiêm CEO Việt Tín, hầu hết người dân phát hiện nợ thuế “trên trời rơi xuống” vào mùa cao điểm quyết toán thuế thu nhập cá nhân hàng năm. Tuy nhiên, năm nay hiện tượng này đột biến khi áp dụng quy định sử dụng mã số định danh cá nhân làm mã số thuế duy nhất, thay vì tách biệt như trước. Đây là thông tin rất dễ bị lộ và lợi dụng cho mục đích kê khai thuế.
Động cơ chính khi các doanh nghiệp khai khống thu nhập cho cá nhân, theo ông Sơn, là để bù đắp chi phí và giảm lợi nhuận hoặc lỗ, nhằm đóng thuế ở mức thấp nhất. Thực trạng này phổ biến ở những doanh nghiệp hoạt động không chân chính, quy trình kế toán lỏng lẻo.
Chuyên gia cho rằng do cơ chế “tự kê khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm”, người dân thường chỉ phát hiện ra việc mình bị khai khống khi sử dụng ứng dụng eTax Mobile hoặc ủy quyền quyết toán nhưng bất thành. Lúc này, những khoản thu nhập lạ mới lộ ra, ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải đóng hoặc quyền lợi được hoàn thuế.
Để bảo vệ quyền lợi, người bị khai khống phải tự mình thực hiện nhiều bước như làm văn bản khiếu nại, liên hệ trực tiếp với doanh nghiệp chi trả hoặc đến cơ quan thuế chủ quản tại địa phương để phản ánh. Theo ông Sơn, người bị khai khống luôn ở thế yếu và bị động bởi dù không liên quan, họ vẫn cần chứng minh mình không nhận khoản thu nhập đó.
“Vấn đề còn rắc rối hơn nếu doanh nghiệp khai khống không hoạt động ở địa chỉ đăng ký kinh doanh, tạm thời đóng cửa. Sự việc thậm chí bế tắc khi doanh nghiệp đã giải thể, dẫn đến người bị khai khống lẫn cơ quan thuế không thể đối chất hay điều chỉnh số liệu”, ông Sơn nói.
Theo hướng dẫn của cơ quan thuế, cá nhân cần sớm phản ánh thông tin khi phát hiện bị khai khống thu nhập tên eTax Mobile. Điều này để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế, tránh bị cơ quan thuế xác định nghĩa vụ thuế đối với khoản thu nhập không phát sinh, đồng thời ngăn chặn hành vị sử dụng trái phép thông tin cá nhân trong kê khai thuế.
Quy trình phản ánh cụ thể như sau:
– Bước 1: Người nộp thuế vào chức năng Tra cứu thông tin quyết toán, chọn năm cần tra cứu và bấm Xem chi tiết
– Bước 2: Nếu phát hiện bị doanh nghiệp nào khai khống, bấm Gửi thông tin đến Cơ quan Thuế (CQT)
– Bước 3: Chọn một trong hai trường hợp: Tôi không có thu nhập tại cơ quan chi trả này hoặc Tổ chức khai sai thông tin thu nhập của tôi
– Bước 4: Nhập Lý do và đính kèm tài liệu chứng minh (nếu có)
– Bước 5: Chọn Tôi cam đoan thông tin đã cung cấp về nguồn thu nhập là đúng và chịu trách nhiệm trước pháp luật về thông tin này
Theo tính toán của hãng tư vấn WSP vào đầu tháng 3, mỏ Fensfeltet cách thủ đô Oslo (Na Uy) 150 km về phía tây nam có thể chứa đến 15,9 triệu tấn oxit đất hiếm. Con số này nhiều hơn 81% so với ước đoán ban đầu, qua đó khẳng định đây là mỏ có trữ lượng đất hiếm lớn nhất châu Âu.
Quy mô của mỏ Fensfeltet lớn hơn nhiều so với Per Geijer (Thụy Điển), từng được công ty khai thác LKAB xác định là mỏ lớn nhất khối này, với 2,2 triệu tấn.
Nolwenn Coint, chuyên gia tại Cơ quan Khảo sát địa chất Na Uy, cho rằng cần thêm các đợt khoan thăm dò để xác định chính xác trữ lượng của mỏ Fensfeltet. Tuy vậy, bà nhận định mỏ này có quy mô "đáng kể" ở phạm vi toàn cầu, dù hàm lượng đất hiếm thấp hơn các khu vực đang khai thác tại Mỹ (Mountain Pass), Australia (Mount Weld) và Bayan Obo ở Trung Quốc - mỏ lớn nhất thế giới.
Đặc biệt, 19% lượng oxit tại Fensfeltet là neodymium và praseodymium (NdPr) - những khoáng chất cần thiết cho nam châm vĩnh cửu, dùng trong xe điện, turbine gió, đồ điện tử và công nghiệp quốc phòng.
"Đây là những kim loại mà Ủy ban châu Âu (EC) xác định có rủi ro nguồn cung cao", ông Alf Reistad, CEO Rare Earths Norway (REN), công ty đang nắm quyền khai thác mỏ Fensfeltet, nhận định. Trong cuộc họp mới đây, ông tỏ ra sốt ruột, cho rằng đã đến lúc châu Âu "ngừng nói và cần hành động".
Nói với Reuters, ông Alf Reistad kỳ vọng REN có thể bắt đầu sản xuất vào cuối năm 2031, và đạt sản lượng 800 tấn NdPr vào 2032, đáp ứng khoảng 5% nhu cầu khoáng chất này của EU. Công ty được cấp phép khai thác nhưng vẫn cần giấy phép hoạt động và một số "cơ chế giảm thiểu rủi ro" để có mức giá cạnh tranh so với nguồn cung từ Trung Quốc.
CEO REN cảnh báo nếu chính quyền Na Uy, EC và các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) không hành động khẩn trương, nguồn đất hiếm - vốn được Brussels xem là nguyên liệu thô thiết yếu - có thể sẽ không bao giờ được khai thác.
"Chúng nằm trong một ngọn núi lửa cổ đã ngủ yên suốt 580 triệu năm và tiếp tục ở đó nếu việc khai thác không trở thành ưu tiên và chưa có cơ chế giảm thiểu rủi ro tài chính", ông nói.
Ngoài ra, kế hoạch đánh thức mỏ Fensfeltet cũng vấp phải các quan ngại về môi trường.
Theo nhà địa chất Nolwenn Coint, mỏ này là phần gốc của một ngọn núi lửa cổ đại, được cấu tạo từ đá carbonat, dễ hòa tan hơn để chiết xuất đất hiếm.
Vì vậy, REN đề xuất xây dựng một mỏ ngầm, được ví là "mỏ vô hình", nơi quặng được khai thác thông qua các giếng thẳng đứng, nghiền nhỏ. Chúng sẽ được vận chuyển xuống lòng đất bằng băng chuyền dài vài km, trước khi các nguyên tố đất hiếm được tách ra và ít nhất 60% chất thải được bơm trở lại mỏ.
REN cho rằng đây là phương án giúp giảm thiểu tác động đến môi trường. Tuy nhiên, địa điểm đề xuất cho cơ sở hạ tầng trên mặt đất đang gây tranh cãi. Các chuyên gia xác định ít nhất 78 loài động thực vật bị đe dọa ở các mức độ khác nhau, gồm bọ cánh cứng, bướm, động vật lưỡng cư, rết, nấm và địa y.
Một số tổ chức môi trường kêu gọi chính phủ Na Uy can thiệp. Họ lập luận rằng chính quyền địa phương thiếu nguồn lực để đánh giá thiệt hại và có thể vì lợi ích tài chính nên không xem xét địa điểm thay thế.
Ông Truls Gulowsen, Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ thiên nhiên Na Uy, thừa nhận dự án mỏ Fensfeltet có điểm tích cực là cam kết hạn chế tác động sinh thái và hướng tới khai thác những khoáng sản thiết yếu.
"Chúng ta cần đảm bảo các phương án thay thế được cân nhắc trước khi chấp nhận tổn hại lớn đến đa dạng sinh học. Rủi ro là nếu chúng ta vội vàng, các bước tiếp theo sẽ mất nhiều thời gian hơn nữa", ông cảnh báo.
Người phát ngôn của REN Tor Espen Simonsen, thừa nhận tình thế tiến thoái lưỡng nan. "Nếu chúng tôi đi quá nhanh, có thể sẽ vướng vào các tranh chấp pháp lý kéo dài nhiều năm. Nhưng ngược lại, nếu dành toàn bộ thời gian để phân tích, viết thêm báo cáo và nghiên cứu, ta có thể chẳng bao giờ bắt đầu", ông nói. Công ty kêu gọi chính quyền can thiệp và coi Fensfeltet là dự án ưu tiên.
Trung Quốc, quốc gia kiểm soát thị trường đất hiếm toàn cầu, hiện cung cấp 98% nhu cầu nam châm vĩnh cửu của châu Âu. Các nhà sản xuất của khối đã nhận thức rõ khả năng dễ tổn thương vào mùa xuân 2025, khi Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu, gây ra tình trạng thiếu hụt, trước khi dỡ bỏ hạn chế vào tháng 11.
Châu Âu không có mỏ đất hiếm nào đang hoạt động. Khối này đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tự đáp ứng ít nhất 10% nhu cầu đất hiếm. Theo ông Reistad, mỏ tại Na Uy giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu, đáp ứng đến 30% nhu cầu đất hiếm của khối.
Tuy nhiên, một dự án khai khoáng ở châu Âu thường mất 20 năm để vận hành. Vì vậy, ông đề xuất hai giải pháp, gồm đẩy nhanh thủ tục và hỗ trợ tài chính, nếu EU không muốn bị kẹt giữa Trung Quốc và Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đầu tư khoảng 2 tỷ USD vào hai công ty Mỹ chuyên khai thác và chế biến đất hiếm. Chính phủ Mỹ cũng cam kết đảm bảo mức giá thu mua trong 10 năm đầu. Trong khi đó, Trung Quốc hỗ trợ ngành này từ những năm 1980 và có khả năng kiểm soát giá đất hiếm phạm vi toàn cầu, theo Reistad.
"Nếu không làm điều tương tự, chúng ta chẳng khác nào tham gia một đại hội thể thao nơi tất cả đều dùng doping, trừ chúng ta", ông nói.
Theo báo cáo kiểm toán năm 2025 của Công ty Kinh doanh Thủy hải sản Sài Gòn (APT), họ phát sinh khoản vay 5.833 lượng vàng SJC tại Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) năm 2009. Khi đó, mỗi lượng vàng có giá khoảng 17 triệu đồng, giá trị khoản vay tương đương hơn 100 tỷ đồng. Ngoài vàng, họ cũng vay hơn 100 tỷ đồng bằng tiền mặt tại Sacombank với lãi suất 12% một năm.
Hai khoản nợ được ký kết với Ngân hàng Phương Nam trước khi sáp nhập vào Sacombank năm 2015. Tuy nhiên, sau 15 năm, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến và kinh doanh thủy hải sản này vẫn chưa thể trả nợ cả hai hợp đồng tín dụng.
Theo thuyết minh báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 của APT, đến cuối năm, khoản vay vàng sau khi được đánh giá lại theo giá vàng niêm yết của ngân hàng cho vay có giá trị khoảng 891 tỷ đồng.
Ngoài dư nợ gốc, doanh nghiệp còn phải chịu chi phí lãi vay và lãi quá hạn. Theo hợp đồng tín dụng, lãi suất vay ở mức 0,9% mỗi tháng. Với phần nợ quá hạn, lãi suất áp dụng bằng 150% lãi suất vay, tương đương 1,35% mỗi tháng. Tổng lãi vay phải trả riêng với khoản vay vàng đến cuối năm 2025 lên tới khoảng 1.558 tỷ đồng.
Với hai khoản vay này, ngày 28/4/2022, Sacombank đã khởi kiện APT tại Tòa án nhân dân quận Bình Tân, TP HCM (nay là Tòa án Nhân dân Khu vực 9 TP HCM) về tranh chấp hợp đồng tín dụng.
Ngân hàng yêu cầu doanh nghiệp thanh toán khoản nợ tạm tính đến ngày 15/2/2022 là 1.426 tỷ đồng, đồng thời tiếp tục tính lãi quá hạn theo các hợp đồng đã ký. Sacombank cũng đề nghị phát mại tài sản đảm bảo để thu hồi nợ nếu APT không thanh toán. Doanh nghiệp vẫn phải trả phần còn thiếu nếu xử lý tài sản không đủ bù đắp. Vụ việc đã được tòa án thụ lý, các bên đang trong quá trình thương thảo, hòa giải.
Ngoài khởi kiện, Sacombank nhiều lần đưa khoản nợ ra đấu giá nhưng chưa thành công. Lần gần nhất vào cuối 2025, khoản nợ này được Sacombank bán đấu giá ở mức khởi điểm chỉ 317 tỷ đồng - thấp hơn nhiều so với dư nợ.
Công ty cổ phần Kinh doanh Thủy hải sản Sài Gòn tiền thân là doanh nghiệp trực thuộc Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (Satra), được thành lập trên cơ sở cổ phần hóa theo quyết định của UBND TP HCM năm 2006.
Theo báo cáo quản trị năm 2025, Satra vẫn đang là cổ đông lớn nắm trực tiếp 30% vốn. Công ty cổ phần Tập đoàn Somo Việt Nam sở hữu 41% cổ phần. Chủ tịch Hội đồng quản trị là ông Nguyễn Lâm Vinh Huy - là người đại diện vốn của Somo Việt Nam - nắm khoảng 24% cổ phần. Bên cạnh đó, một số thành viên hội đồng quản trị và ban kiểm soát là người đại diện vốn cho Satra và Somo Việt Nam cũng nắm giữ từ 5% đến 8% vốn doanh nghiệp này.
Về tình hình tài chính của APT, theo báo cáo sau kiểm toán, tổng nợ quá hạn của doanh nghiệp đến cuối năm 2025 (gồm nợ ngân hàng và đối tác) gần 2.790 tỷ đồng. Trong đó, nợ ngân hàng quá hạn (gồm gốc và lãi) chiếm khoảng 2.749 tỷ đồng, còn lại là các khoản nợ khác khoảng 41 tỷ đồng.
Doanh nghiệp ghi nhận lỗ lũy kế khoảng 2.708 tỷ đồng, làm âm vốn chủ sở hữu 2.619 tỷ đồng, tương đương mức lỗ gấp hơn 30 lần vốn điều lệ (88 tỷ đồng).
Nợ ngắn hạn vượt tài sản ngắn hạn khoảng 2.658 tỷ đồng, trong khi tổng nợ phải trả đạt 2.814 tỷ đồng, xấp xỉ 32 lần vốn điều lệ.
Kiểm toán cho rằng các yếu tố này cho thấy tồn tại yếu tố không chắc chắn trọng yếu, có thể dẫn đến nghi ngờ đáng kể về khả năng hoạt động liên tục của doanh nghiệp. Tuy vậy, ban lãnh đạo cho biết đã xây dựng các phương án nhằm đảm bảo dòng tiền và thực hiện nghĩa vụ tài chính, đồng thời lập báo cáo tài chính trên cơ sở giả định hoạt động liên tục.
Theo báo cáo giao dịch cổ phiếu của Tập đoàn Masan (Masan Group, mã chứng khoán: MSN), ông Danny Le - Tổng giám đốc - đã hoàn tất mua vào hơn 4 triệu cổ phiếu để nâng tỷ lệ sở hữu tại doanh nghiệp.
Trước đó, ông đăng ký mua 5 triệu cổ phiếu, song không thực hiện hết do điều kiện thị trường chưa thuận lợi.
Giao dịch được thực hiện trong giai đoạn từ 16/3 đến 14/4. Sau giao dịch, tỷ lệ sở hữu của ông Danny Le tăng từ 0,26% lên khoảng 0,55% vốn điều lệ.
Kết thúc phiên 14/4, cổ phiếu MSN dừng ở mức 77.600 đồng/cổ phiếu, với thanh khoản hơn 4,5 triệu đơn vị. Ước tính theo mức giá này, giá trị thương vụ vào khoảng 388 tỷ đồng.
Thời gian qua, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lớn cùng người thân liên tục gia tăng sở hữu cổ phiếu.
Đơn cử, ông Nguyễn Văn Đạt - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Phát triển Bất động sản Phát Đạt (mã chứng khoán: PDR) - đã mua thành công 3 triệu cổ phiếu PDR bằng phương thức khớp lệnh trong giai đoạn từ 2/4 đến 7/4. Sau giao dịch, lượng cổ phần nắm giữ của ông tăng từ gần 272 triệu đơn vị (27,24% vốn điều lệ) lên gần 275 triệu đơn vị, tương ứng 27,54%.
Tương tự, ông Lê Đức Long - Thành viên HĐQT độc lập Công ty cổ phần Đầu tư Bất động sản Taseco (Taseco Land, mã chứng khoán: TAL) - đăng ký mua 155.000 cổ phiếu TAL trong thời gian từ 13/4 đến 12/5, với mục đích phục vụ nhu cầu cá nhân.
Ở chiều doanh nghiệp, Công ty cổ phần Vĩnh Hoàn (mã chứng khoán: VHC) cũng lên kế hoạch chi quy mô lớn để mua lại cổ phiếu quỹ. Cụ thể, doanh nghiệp dự kiến mua 15 triệu cổ phiếu thông qua khớp lệnh trong khoảng thời gian từ 20/4 đến 19/5.
Trở lại với Masan Group, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu thuần năm 2026 đạt 93.500-98.000 tỷ đồng, tăng 15-20% so với năm 2025; lợi nhuận sau thuế kỳ vọng đạt 7.250-7.900 tỷ đồng, tương ứng mức tăng 7-17%.
Tại đại hội cổ đông sắp tới, công ty cũng dự kiến trình phương án phát hành gần 14,5 triệu cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động (ESOP) với giá 10.000 đồng/cổ phiếu, tương đương khoảng 1% lượng cổ phần lưu hành. Nguồn vốn thu được sẽ được sử dụng để bổ sung vốn lưu động và thanh toán các nghĩa vụ nợ ngắn hạn, dài hạn.
