Báo South China Morning Post ngày 12-5 đưa tin Trung Quốc đã tăng gấp đôi hiệu suất sản xuất các linh kiện máy bay tiêm kích tàng hình thông qua mô hình “nhà máy tối” (dark factory). Các cơ sở này có máy móc tự hành, điều khiển bằng trí tuệ nhân tạo (AI) và vận hành gần 24 giờ mỗi ngày.
Theo tờ Science and Technology Daily của Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, các nhà máy tối có thể sản xuất “khung xương” của máy bay trong điều kiện gần như không có ánh sáng, do đó có thể hoạt động với rất ít hoặc không cần sự can thiệp của con người, giúp cắt giảm mức tiêu thụ năng lượng và chi phí vận hành.
Ông Song Ge, người đứng đầu trung tâm sản xuất kỹ thuật số của nhà máy ở thành phố Thành Đô, cho biết đã giải quyết được rào cản ngôn ngữ lập trình giữa hàng chục loại máy móc khác nhau, giúp chúng có thể “giao tiếp” với nhau và điều khiển từ xa một cách thống nhất.
Theo ông, hệ thống của nhà máy giúp tăng hiệu suất sản xuất lên gần 150%. Máy móc có khả năng chạy ở công suất tối đa hơn 21 giờ mỗi ngày.
Các xe tự hành vận chuyển vật liệu trong khi máy móc độ chính xác cao gia công linh kiện. Hệ thống trang bị robot và máy quét thông minh để kiểm tra sản phẩm và lập báo cáo nhanh chóng.
Số giờ lao động cần thiết của con người để vận hành nhà máy đã giảm hơn 80%. Tuy nhiên, công nhân vẫn trực tiếp lắp ráp hoàn tất máy bay.
Nhà máy tối hiện sản xuất linh kiện cho J-20 – dòng máy bay tiêm kích tàng hình thế hệ thứ 5 của Trung Quốc – được xem là đối trọng của máy bay F-22 Raptor của Mỹ.
J-20 được thiết kế bởi Tập đoàn Máy bay Thành Đô, công ty con của Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc (AVIC). Công ty này đang lên kế hoạch áp dụng thêm các công nghệ như 5G, AI và công nghệ dựng mô hình ảo thời gian thực vào sản xuất.
Theo Đài CCTV, J-20 sẽ được tích hợp AI và nâng cấp hệ thống điện tử hàng không cho radar và động cơ.
Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh ước tính Trung Quốc có khoảng 300 chiếc J-20 tính đến giữa năm 2025. Viện này dự kiến con số có thể tăng lên 1.000 chiếc vào năm 2030.
Theo South China Morning Post, các nhà máy tối có thể giúp Trung Quốc “cân bằng lực lượng” với hàng trăm máy bay F-35 đang hoạt động của Mỹ.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Mua sắm thiết bị điện tử hiện nay giống như một cuộc chiến không ngừng nghỉ chống lại sự lỗi thời và hỏng hóc. Để tránh bị cuốn vào vòng xoáy của việc mua mới hằng năm, người dùng nên lựa chọn những sản phẩm "dùng trọn đời" nhờ khả năng tự sửa chữa, nâng cấp và kéo dài tuổi thọ. Mặc dù các linh kiện điện tử thường dễ bị hao mòn hơn so với linh kiện vật lý, việc chọn lựa thiết bị bền chắc và đơn giản vẫn có thể giúp kiểm soát tình hình.
Máy in thường đứng đầu danh sách những thiết bị gây khó chịu khi nhiều sản phẩm từ các thương hiệu lớn gặp phải vấn đề với kết nối độc quyền và ứng dụng điện thoại khó sử dụng, dẫn đến tình trạng lỗi thời chỉ sau vài năm. Đặc biệt, máy in phun với hộp mực dùng một lần thường gây ra nhiều phiền toái. Do đó, máy in laser đơn sắc là lựa chọn thông minh hơn.
Máy in laser sử dụng công nghệ laser kết hợp với mực in có thể nạp lại cho phép in ấn nhanh chóng và chính xác. Nếu chỉ cần in tài liệu hoặc tờ rơi đơn giản, máy in laser đơn sắc sẽ là sự lựa chọn đáng tin cậy hơn so với máy in phun. Nếu không ngại chi thêm một chút, người dùng có thể chọn máy in laser màu.
Nếu cần một chiếc micro, hãy chọn một sản phẩm chuyên dụng thay vì micro đeo tai nghe. Các micro đeo tai nghe thường thu âm cả tiếng ồn xung quanh và dễ bị hỏng. Trong khi đó, micro chuyên dụng thường bền hơn so với các thiết bị điện tử khác, miễn là người dùng không làm rơi chúng.
Các mẫu micro condenser (tụ điện) cũ có thể phục vụ tốt trong thời gian dài. Theo đánh giá từ BGR, các mẫu micro độc lập, như Shure SM58, nổi tiếng về độ bền và dễ sửa chữa ngay cả khi gặp sự cố.
Trong thời đại smartphone, việc đeo đồng hồ có vẻ không cần thiết. Tuy nhiên, trong những tình huống khẩn cấp, như khi điện thoại hết pin, một chiếc đồng hồ đeo tay sẽ là lựa chọn thay thế hữu ích.
Dòng đồng hồ thạch anh là lựa chọn tốt nhất cho những ai muốn sử dụng lâu dài. Với pin bền bỉ, thường hoạt động liên tục từ 7 - 10 năm. Ngay cả khi pin hết, việc thay pin cũng dễ dàng giúp người dùng tiếp tục sử dụng trong nhiều năm tới.
Bàn phím tốt là điều không thể thiếu cho người dùng máy tính, dù làm việc văn phòng hay chơi game. Nhiều bàn phím giá rẻ sử dụng công nghệ màng (lớp màng cao su), nhưng chúng không bền và cần thay thế thường xuyên. Đối với nhu cầu gõ phím và chơi game cường độ cao, bàn phím cơ, đặc biệt loại có thể thay thế phím nóng, là lựa chọn lý tưởng.
Bàn phím cơ sử dụng các switch vật lý mang lại cảm giác gõ phím tốt và độ bền cao. Nhiều mẫu bàn phím cơ hiện nay cho phép người dùng dễ dàng thay thế các phím mà không làm hỏng thiết bị. Nếu một switch bị hỏng, người dùng có thể thay thế nó dễ dàng như thay nắp phím, đồng thời cũng có thể dễ dàng vệ sinh hay cá nhân hóa máy tính của mình với các phím trang trí.
Nhìn chung, việc lựa chọn sản phẩm điện tử bền bỉ không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn mang lại sự an tâm cho người dùng trong thời đại công nghệ phát triển nhanh chóng.
Tin Gốc: Thanh Niên

Trong năm cuối tại Đại học Yale, Amanda biết rằng nhiều bạn cùng lớp sử dụng chatbot để viết luận và làm bài tập về nhà. Tuy nhiên, cô chỉ nhận ra điều kỳ lạ khi thảo luận nhóm: các bạn đưa ra những luận điểm và lập luận trau chuốt kỹ lưỡng, nhưng kết quả thu "nhạt nhẽo, thiếu sức sống" ở nhiều chủ đề khác nhau.
"Trong buổi học, tôi thấy cảnh tượng quen thuộc. Khi giảng viên yêu cầu sinh viên suy nghĩ một câu hỏi, những người bạn bên cạnh liền gõ lia lịa vào laptop đang mở sẵn", Amanda nói với CNN, yêu cầu dùng biệt danh để tránh rắc rối.
"Bây giờ, ai cũng thảo luận na ná nhau", cô cho biết. "Hồi năm nhất, các cuộc tranh luận diễn ra rôm rả, không mạch lạc nhưng ai cũng đóng góp một điều gì đó mới mẻ, dựa vào ý kiến của nhau, tiếp cận từ nhiều góc độ và đưa ra nhận xét khác biệt".
Thực tế, theo bài báo được công bố vào tháng 3 trên tạp chí Trends in Cognitive Sciences, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đang "hệ thống hóa" cách diễn đạt và tư duy của con người trên ba khía cạnh: ngôn ngữ, quan điểm và lý luận.
Trong môi trường giáo dục, sinh viên, giảng viên cho biết họ đang thấy những ảnh hưởng của xu hướng đó trong lớp học. Và điều đó khiến nhiều sinh viên nói chuyện với quan điểm như nhau.
Tác động
Jessica, sinh viên năm cuối tại Đại học Yale, nói cô sử dụng AI mỗi ngày khi lên lớp. "Vào đầu giờ học, bạn có thể thấy từng người đưa file PDF vào chatbot", cô cho biết.
Theo Jessica, việc AI diễn đạt rõ ý là yếu tố cần thiết đối với cô - người thường gặp khó khăn khi muốn chuyển suy nghĩ thành lời. "Tôi muốn bình luận, tôi có ý tưởng, nhưng tôi không biết làm thế nào để nói câu đó một cách mạch lạc", cô nói. "Vì thế, tôi nhờ một chatbot làm cho câu nói của mình mạch lạc hơn".
Giáo sư Thomas Chatterton Williams tại Trung tâm Hannah Arendt thuộc trường Cao đẳng Bard, chứng kiến tác động từ quyết định sử dụng AI của sinh viên theo nhiều hướng khác nhau. "Việc dựa vào AI đã giúp nâng cao chất lượng thảo luận trên lớp, nhất là ở khóa học có khái niệm khó", ông nói. "Nhưng công nghệ này cũng có xu hướng làm giảm đi những suy nghĩ kỳ lạ, độc đáo và mới mẻ hơn".
Theo ông, điều lo ngại là nhiều người trẻ tài năng sẽ không có được tiếng nói riêng. Thậm chí, một lượng đáng kể trong số họ sẽ không thực sự hiểu được giá trị của việc viết lách và sở hữu quan điểm.
Jessica thừa nhận cô thấy mình trở nên lười biếng hơn kể từ khi bắt đầu sử dụng chatbot trong học tập. "Dường như tinh thần tự học, tự làm việc của tôi đã hoàn toàn biến mất", cô chia sẻ.
Về vấn đề AI khiến giọng điệu của sinh viên nghe na ná nhau, Zhivar Sourati, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Nam California, cho rằng các mô hình ngôn ngữ lớn được huấn luyện để dự đoán từ tiếp theo có khả năng xuất hiện cao nhất dựa trên nội dung đã xuất hiện trước đó. Do đó câu trả lời "phản ánh một lát cắt hẹp và méo mó về trải nghiệm của con người, sự thu hẹp không gian khái niệm mà các mô hình sử dụng để viết, nói và suy luận".
Dẫn một nghiên cứu đang thực hiện cùng nhóm cộng sự, Sourati giải thích rằng sự đồng nhất hóa do AI diễn ra trên ba chiều: ngôn ngữ, quan điểm và chiến lược lập luận. Các mô hình AI có xu hướng tái tạo những gì gọi là quan điểm WEIRD (phương Tây hóa - có học thức - công nghiệp hóa - giàu có - dân chủ). Hệ quả là, AI sẽ ưu tiên WEIRD "đúng đắn hơn về mặt xã hội", làm lu mờ các quan điểm khác.
"Khi một người hoặc một nhóm tương tác nhiều lần với hệ thống AI, họ bị giảm khả năng sáng tạo so với khi không có sự hỗ trợ của AI", Sourati viết trên blog.
Hiện tượng "san bằng" làm dấy lên những lo ngại trong các cơ sở giáo dục ở mọi cấp độ khi ứng dụng AI. Morteza Dehghani, giáo sư tâm lý học và khoa học máy tính tại Đại học Nam California, thành viên nhóm nghiên cứu, cho biết xu hướng này khiến mọi người "đánh mất sự đa dạng" trong cách nghĩ, lười biếng về mặt trí tuệ, gây ảnh hưởng lớn đến xã hội con người trong tương lai.
Daniel Buck, nhà nghiên cứu tại Viện Doanh nghiệp Mỹ từng là giáo viên tiếng Anh, lo ngại học sinh đang "né tránh" nhận thức khi tham gia thảo luận trên lớp và hoàn thành bài tập về nhà. "Rất nhiều kiến thức cần được học hỏi từ chi tiết nhỏ nhặt và nhàm chán hay từ những khó khăn", Buck nói. "Sinh viên chỉ ghi nhớ những gì họ thực sự dành thời gian một cách có ý thức. Nếu giao phó cho AI, họ chỉ có thể tái hiện lại một luận điểm, không thể xây dựng kỹ năng cho riêng mình".
Nhà nghiên cứu này lo ngại sinh viên nếu quá phụ thuộc vào AI sẽ tốt nghiệp mà không xây dựng được mối quan hệ với các giáo sư, cũng như thói quen làm việc trí óc bền bỉ. Nghĩa là, họ sẽ gặp khó khăn trong giải quyết vấn đề trong thế giới thực khi ra trường.
Vấn đề còn liên quan đến gian lận trong thi cử. Năm ngoái, nạn dùng AI để gian lận xảy ra ở nhiều đại học hàng đầu Hàn Quốc, như Đại học Yonsei, Đại học Quốc gia Seoul, Đại học Korea... gây tranh cãi và đặt ra thách thức về về dạy và học trong kỷ nguyên công nghệ, theo Korea Herald.
Ứng phó
Theo giáo sư triết học Sun-Joo Shin của Đại học Yale, việc kiểm soát và định hướng sử dụng AI cho học sinh là "nhiệm vụ lớn đối với bất kỳ ai tham gia giảng dạy". Bà nhấn mạnh, giáo viên/giảng viên phải liên tục tìm tòi các phương pháp để đảm bảo sinh viên tiếp tục tư duy phản biện và sáng tạo trong thời đại trí tuệ nhân tạo.
"Tôi muốn sinh viên của mình hiểu nội dung bài học - thứ vốn không thay đổi trước và sau khi trí tuệ nhân tạo xuất hiện", bà nói. "Tôi muốn họ sử dụng công cụ thú vị này để có lợi cho mình, không phải trở thành nạn nhân của nó".
Đại học Yale hiện đưa ra hướng dẫn về sử dụng AI cho sinh viên và giảng viên trên website. Trường khuyến khích tất cả giảng viên điều chỉnh giáo án phù hợp với khóa học và mục tiêu học tập cụ thể của sinh viên thay vì cần đến công cụ phát hiện gian lận. Bên cạnh đó, họ có thể kiểm soát bài học trên lớp thông qua các bài kiểm tra đột xuất.
Danny Liu, giáo sư công nghệ giáo dục tại Đại học Sydney, cho rằng không nên cấm AI trong lớp. "Thay vì trừng phạt, nên dạy sinh viên cách sử dụng đúng đắn. Chúng tôi muốn xác minh liệu sinh viên có đang học hay không, chứ không phải liệu họ có gian lận hay không", Liu nói với ABC cuối năm ngoái.
Các nhà giáo dục nhấn mạnh, họ có thể tìm cách khắc phục việc sinh viên sử dụng AI trong các bài đánh giá. Tuy nhiên, điều quan trọng không kém là học sinh cần chủ động hạn chế phụ thuộc vào AI trong quá trình học tập.
Basil Ghezzi, sinh viên năm nhất tại trường Bard College, cho biết bản thân chủ động tránh xa AI trong học tập, một phần vì công nghệ này tiêu tốn tài nguyên và gây hại cho môi trường. Tuy nhiên, phần lớn nằm ở cách AI đã tạo ra "những người bạn rập khuôn" xung quanh.
"Hãy nói chuyện với thầy cô giáo, nói chuyện với giáo sư, nói chuyện với những người xung quanh", Ghezzi nói về cách bản thân không bị AI cám dỗ. "Hãy tạo cuộc trò chuyện ý nghĩa với những người trong cuộc sống của bạn".
GS Dehghani hy vọng nhiều công ty sẽ đầu tư vào mô hình AI có thể phản ánh sự đa dạng về tư duy trong xã hội. Tuy nhiên, hiện tại, ông cho rằng mọi người nên hạn chế dùng AI trong việc tạo ý tưởng hoặc để suy luận trong học tập. "Các mô hình AI nên là cộng tác viên, không phải người đại diện chúng ta làm mọi việc", Dehghani nói thêm.
Bảo Lâm tổng hợp
Nỗi sợ siêu AI của một số sinh viên Harvard, MIT
Jensen Huang: 'Sẽ chọn khoa học vật lý nếu là sinh viên'
Nạn sinh viên 'ma' tạo bằng AI khiến đại học Mỹ đau đầu
Tin Gốc: https://vnexpress.net/ai-dang-khien-sinh-vien-na-na-nhau-5060802.html

Phân biệt "xác thực" và "xác nhận" thuê bao
Điểm mới trong Thông tư 08/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ là cho phép người dùng lần đầu tiên có thể chủ động xác nhận các số điện thoại đang đứng tên mình thông qua ứng dụng VNeID.
Việc xác nhận SIM chính chủ này khác với quá trình xác thực thuê bao - điều nhiều người đang nhầm lẫn.
Trong đó xác thực thông tin thuê bao là việc người dùng di động cung cấp cho nhà mạng đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt, và các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an. Đây là hoạt động vốn đã diễn ra nhiều năm qua, đặc biệt từ đợt chuẩn hóa dữ liệu di động năm 2023.
Còn xác nhận SIM chính chủ trên VNeID là hoạt động mới, cho phép người dùng quản lý các số điện thoại thuộc quyền sở hữu của mình. Cụ thể, dữ liệu từ các nhà mạng sẽ được đồng bộ lên VNeID. Người dùng sẽ nhận được thông báo để tra cứu toàn bộ số điện thoại đứng tên mình trên các mạng di động. Từ danh sách đó, họ sẽ xác nhận số điện thoại đang sử dụng, hoặc loại bỏ số không phải do mình đăng ký.
Khi một số điện thoại được xác nhận "không sử dụng", nhà mạng sẽ liên hệ với số máy đó để yêu cầu xác thực lại. Trường hợp không thực hiện, thuê bao đó mới bị khóa theo quy định. Cơ chế này giúp người dùng chủ động kiểm soát các số điện thoại mang tên mình, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhà mạng như trước.
VNeID sẽ gửi thông báo đến người dùng theo từng đợt do số lượng thuê bao lớn, vì vậy không phải ai cũng nhận được thông báo trong ngày đầu. Nếu thấy mục Ví giấy tờ/Số điện thoại chưa hiển thị thông tin, hãy chờ thêm để hệ thống cập nhật trong những ngày tới.
Hiểu đúng thông tin "nhà mạng khóa SIM"
Một hiểu nhầm phổ biến là từ ngày 15/4, nếu không đi xác thực, người dùng sẽ bị khóa SIM, nên đổ xô đến các điểm giao dịch của nhà mạng.
Thực tế, quy định này không áp dụng với tất cả thuê bao di động. Chỉ thuê bao nhận được tin nhắn hay cuộc gọi trực tiếp từ nhà mạng mới phải xác thực lại. Đây thường là trường hợp sử dụng căn cước công dân 9 số cần bổ sung sinh trắc học, hoặc số điện thoại không chính chủ, bị người đang đứng tên xác nhận "không sử dụng" trên VNeID.
Người dùng nên theo dõi thông báo từ nhà mạng. Các thông báo này cũng không được gửi đồng thời mà phân bổ theo từng đợt để tránh quá tải. Nếu không nhận được yêu cầu xác thực, thuê bao vẫn hoạt động bình thường, không bị ảnh hưởng sau mốc 15/4.
Trong trường hợp nhận được thông báo, người dùng cần hoàn tất xác thực theo hướng dẫn. Nếu không thực hiện đúng hạn, thuê bao sẽ bị xử lý theo lộ trình, từ dừng dịch vụ một chiều, hai chiều, đến thu hồi số điện thoại.
Quy định đổi điện thoại phải xác thực sinh trắc học
Một hiểu nhầm khác là từ ngày 15/4, người dùng đổi SIM sang điện thoại khác sẽ phải xác thực khuôn mặt ngay, nếu không SIM sẽ bị khóa.
Thực tế, Điều 8 về xác thực khi thay đổi thiết bị trong Thông tư 08 có hiệu lực từ ngày 15/6, không áp dụng cùng ngày Thông tư 08 chính thức có hiệu lực.
Quy định nêu rõ, từ 15/6, trong vòng hai giờ kể từ lúc thuê bao có hoạt động thay đổi thiết bị, nhà mạng có trách nhiệm rà soát, phát hiện và yêu cầu người dùng xác thực lại bằng sinh trắc học, nếu không sẽ tạm dừng cung cấp dịch vụ chiều gọi đi.
Chính sách mới nhằm khắc phục tình trạng người dùng làm mất hoặc thất lạc SIM nhưng không kịp khóa, tạo kẽ hở để kẻ xấu lợi dụng. Đây cũng là giải pháp kỹ thuật nhằm chống lại việc mua bán SIM kích hoạt sẵn.
Tin Gốc: Vnexpress

