Hầu hết các nội dung AI đều khai thác những chủ đề thu hút sự chú ý như chó nhảy dù, thiên tai, quái vật biển khơi, thậm chí dàn dựng các tình huống nhằm bôi nhọ hình ảnh của lực lượng chức năng.
Thời gian gần đây, lướt các nền tảng như TikTok hay Facebook, không khó để bắt gặp những video có nội dung cực kỳ “giật gân”. Trong một video do tài khoản Nông Trại T.H đăng tải với tựa đề “Đàn mèo mochi mini của mình” là hình ảnh người phụ nữ đặt chú mèo tí hon trong lòng bàn tay, cho mèo uống sữa bằng ống nhựa nhỏ kèm theo giọng đọc chú thích:
“Một bé mèo mini dài khoảng 10cm thôi, mình nuôi bé trong bể thủy sinh. Kích thước nhỏ nhưng nhu cầu chăm sóc khá tỉ mỉ: phần đất phải luôn ấm, có nhiều rêu và nước chảy nhẹ để bé vừa chơi vừa uống. Mỗi ngày mình cho ăn ba lần, chủ yếu là sữa ấm và cháo thịt gà xay”.
Dưới phần bình luận, tài khoản này gắn kèm rất nhiều link sản phẩm để mời gọi mua hàng. Đáng nói, mặc dù thông tin trên trang chủ tài khoản có chú thích “kênh sáng tạo nội dung bằng AI, nông trại đồng quê, giải trí” nhưng bên dưới video lại hoàn toàn không có thông tin cho người xem biết đây là nội dung do AI tạo.
Cũng lướt mạng xã hội, chị Thu Thủy (TP.HCM) cho biết: “Tôi vừa xem video quay cảnh một con quái vật khổng lồ trồi lên ở vùng biển miền Trung, hình ảnh sống động đến mức tôi suýt tin là thật nếu không đọc phần bình luận cảnh báo đây là sản phẩm AI”.
Thực tế, không phải ai cũng tỉnh táo như chị Thủy. Đối với người cao tuổi hoặc những người ít cập nhật công nghệ, những video này là một cái bẫy hoàn hảo. Nguy hiểm hơn, nhiều tài khoản còn sử dụng AI để cắt ghép, dàn dựng các tình huống sai sự thật về lực lượng chức năng nhằm kích động, bôi nhọ.
Trong một clip khác do tài khoản T.Đ đăng tải có nội dung bôi nhọ hình ảnh lực lượng chức năng nhưng lại không đính kèm chú thích cho thấy video là do AI tạo. Nhiều người tinh ý nhận ra những điểm khác lạ trong clip, từ những dòng chữ mờ nhòe vô nghĩa trên các bảng hiệu, người tham gia giao thông mặc áo mưa khi trời nắng hay những nhân vật lặp đi lặp lại nhiều lần trong các khung hình và nhanh chóng xác nhận là nội dung từ AI.
Tuy nhiên cũng có không ít người để lại các bình luận bày tỏ sự bức xúc, chửi bới lực lượng chức năng chỉ vì tin vào một nội dung… không có thật. Bà Nguyễn Thị Bích (60 tuổi, TP.HCM) kể lại: “Tôi thấy video một chú công an đứng quát tháo người dân, hình ảnh rất rõ, giọng nói cũng rất thực. Tôi tưởng thật nên bức xúc chia sẻ cho bạn bè, sau đó con trai bảo đó là hình ảnh giả do máy tính làm ra tôi mới ngã ngửa”.
Theo báo cáo của trang Chongluadao.vn đầu năm 2026, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam trong năm 2025 ước tính đã vượt con số 6.000 tỉ đồng. Trong đó, lừa đảo “AI hóa” sử dụng deepfake để mạo danh người thân hoặc cán bộ cơ quan thuế, công an đang trở thành bề mặt rủi ro lớn nhất trên thiết bị di động.
Trang này cũng đưa ra dự báo trong năm 2026, công nghệ deepfake và voice cloning (sao chép giọng nói) đã phát triển đến mức có thể tạo ra video và giọng nói giả mạo gần như hoàn hảo với chi phí thấp và thời gian ngắn.
Theo đó, chỉ cần vài giây đoạn ghi âm hoặc video gốc (dễ dàng lấy từ mạng xã hội), tội phạm có thể tạo video cuộc gọi giả mạo từ người thân, đồng nghiệp hoặc lãnh đạo; sao chép giọng nói CEO yêu cầu kế toán chuyển tiền khẩn cấp; giả danh cán bộ ngân hàng, công an qua video call để tăng độ tin cậy…
Trao đổi với Tuổi Trẻ, nhiều chuyên gia công nghệ nhận định sự bùng nổ của nội dung do AI tạo đang tạo ra một mê hồn trận thông tin trên không gian mạng, nơi ranh giới giữa thực và ảo trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Công nghệ Generative AI (AI tạo sinh) hiện nay đã đạt đến trình độ mô phỏng chuyển động và ánh sáng gần như hoàn hảo.
Khi những nội dung này được lan truyền, chúng không chỉ dừng lại ở mức độ giải trí mà còn có thể bị lợi dụng để dẫn dắt dư luận, trục lợi tài chính hoặc thực hiện các hành vi lừa đảo tinh vi.
Đáng sợ hơn, các thuật toán mạng xã hội hiện nay ưu tiên nội dung gây sốc (dù là AI tạo ra), vô tình tiếp tay cho việc lan truyền các video kỳ dị (quái vật, thiên tai giả) nhằm mục đích câu view, trục lợi quảng cáo. Người dùng, nhất là những người cao tuổi, ít hiểu biết về công nghệ sẽ rất dễ bị “dắt mũi” bởi các nội dung có sự can thiệp của AI.
Chẳng hạn, các thông tin giả (fake news) được minh họa bằng hình ảnh, video sống động như thật dễ khiến người dân rơi vào trạng thái “hoang mang kỹ thuật số”, không còn biết tin vào đâu, ngay cả với những thông tin chính thống. Đặc biệt những đối tượng xấu có thể lợi dụng sự nhẹ dạ và thiếu kiến thức công nghệ của người cao tuổi để tạo ra các kịch bản lừa đảo tài chính hoặc xuyên tạc uy tín của các cơ quan chức năng, gây mất ổn định trật tự.
Về góc độ an ninh mạng, các chuyên gia cảnh báo về một “nền kinh tế tội phạm” mới. AI không còn là công cụ đơn lẻ mà đã chuyển sang giai đoạn “công nghiệp hóa” lừa đảo. Nếu trước đây tội phạm phải tốn hàng giờ để thuyết phục nạn nhân, thì nay các Chatbot AI có thể vận hành 24/7, cùng lúc tương tác hàng ngàn người với kịch bản được cá nhân hóa, đầy sự cảm thông giả tạo để chiếm lòng tin.
Hệ lụy nghiêm trọng nhất không chỉ là mất tiền bạc mà là sự xói mòn niềm tin xã hội. Khi tin giả được minh họa bằng video “như thật”, công chúng sẽ dần rơi vào trạng thái hoài nghi tất cả, kể cả những thông tin chính thống từ báo chí và cơ quan nhà nước.
Ngày 15/4, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Tây Ninh cho biết đã lắp 9 mô hình bằng nhựa xốp trên quốc lộ N2 - tuyến huyết mạch miền Tây. Đây là một trong các hoạt động thuộc đợt cao điểm kiểm soát vi phạm trật tự, an toàn giao thông trên địa bàn từ 16/3 đến 15/6.
Các mô hình được làm giống kích thước thật của cảnh sát đang làm nhiệm vụ, giúp tài xế từ xa chủ động giảm tốc, tránh phóng nhanh, vượt ẩu. Gần các vị trí này, lực lượng chức năng vẫn thường xuyên bố trí đo tốc độ thực tế để người lái không chủ quan nghĩ chỉ là hình nộm, không có kiểm tra xử phạt.
Trung tá Cao Thanh Vũ, cán bộ Đội Tuyên truyền, điều tra giải quyết tai nạn và xử lý vi phạm giao thông (Phòng Cảnh sát giao thông), cho biết quốc lộ N2 được chọn do thường xuyên xảy ra lỗi chạy quá tốc độ. Đây cũng là tuyến rất đông xe, góp phần "chia lửa" cho quốc lộ 1, cao tốc từ các tỉnh Đông Nam Bộ tới miền Tây và ngược lại.
Sau tuyến này, những tuyến có tình hình giao thông phức tạp như quốc lộ 62 cũng sẽ được bố trí thêm mô hình tương tự.
Công an tỉnh đồng thời lên kế hoạch lắp thêm camera giám sát, tăng cường tuần tra lưu động trên tất cả tuyến đường.
Trước đó, việc đặt mô hình CSGT cầm máy đo tốc độ được một số địa phương như TP Cần Thơ áp dụng và nhận nhiều phản hồi từ người dân.
Chiều 12/5, Hạt Kiểm lâm khu vực IX (Chi cục Kiểm lâm Quảng Ngãi) thông tin, đàn chim tại đầm La Băng (xã Đình Cương, Quảng Ngãi) là cò nhạn, không phải sếu cổ đen quý hiếm.
Theo Hạt Kiểm lâm khu vực IX, ngày 8/5, đơn vị nhận được tin báo của người dân về một đàn chim di cư xuất hiện ở đầm La Băng. Khi lực lượng kiểm lâm có mặt tại hiện trường để xác minh, đàn chim đã rời khỏi đầm nước.
Qua làm việc với người dân địa phương, lực lượng chức năng được cung cấp một số hình ảnh chụp bằng điện thoại từ xa cùng thông tin mô tả sơ bộ. Từ các dữ liệu ban đầu này, kiểm lâm nhận định đàn chim này có thể là sếu cổ đen - loài nằm trong Sách Đỏ.
Ngày 12/5, đàn chim xuất hiện tại đầm La Băng nên Hạt Kiểm lâm khu vực IX đã theo dõi, dùng flycam (thiết bị bay không người lái) để ghi hình một cách rõ nét. Từ hình ảnh thu được, lực lượng kiểm lâm đối chiếu với tài liệu chuyên ngành, tham khảo ý kiến chuyên gia và xác định đàn chim này là cò nhạn (thuộc nhóm động vật thông thường), không phải sếu cổ đen như nhận định trước đó.
Chiều 19-4, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức phiên họp toàn thể thẩm tra dự thảo nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam.
Theo chương trình, dự thảo nghị quyết sẽ được trình Quốc hội xem xét vào sáng mai tại đợt 2 kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và hoàn thiện dự thảo nghị quyết.
Trong đó, dự thảo đề xuất thể chế hóa việc lấy ngày 24-11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam và người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương.
Đồng thời đề xuất miễn hoặc giảm phí, lệ phí dịch vụ tham quan tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập vào Ngày Văn hóa Việt Nam theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Đáng chú ý là đề xuất bảo đảm nguồn lực tài chính cho lĩnh vực văn hóa ở mức tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước, đồng thời khuyến khích mạnh mẽ việc huy động các nguồn lực xã hội tham gia đầu tư.
Dự thảo đưa ra nhiều cơ chế, chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho phát triển các ngành công nghiệp văn hóa.
Các chính sách liên quan đến đất đai, thuế, phí được thiết kế theo hướng hỗ trợ hình thành các cụm công nghiệp sáng tạo văn hóa, khuyến khích giao cộng đồng tham gia quản lý, vận hành các thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở, qua đó phát huy vai trò chủ thể của người dân.
Dự thảo đề xuất một số cơ chế đầu tư mang tính đột phá như áp dụng mức thuế giá trị gia tăng ưu đãi 5% đối với một số sản phẩm, dịch vụ văn hóa, miễn thuế nhập khẩu đối với việc đưa các tác phẩm nghệ thuật có giá trị cao về nước không vì mục đích lợi nhuận...
Đề xuất các chính sách đãi ngộ, đào tạo nhân lực, trong đó chú trọng nâng cao chế độ đối với nghệ nhân, nghệ sĩ và đội ngũ sáng tạo.
Một điểm mới là việc nghiên cứu thí điểm Quỹ văn hóa nghệ thuật theo mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm để hỗ trợ doanh nghiệp sáng tạo.
Trình bày thẩm tra dự thảo nghị quyết, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương nêu rõ thường trực ủy ban tán thành sự cần thiết, mục đích, quan điểm xây dựng dự thảo nghị quyết.
Liên quan chính sách tài chính như miễn, giảm thuế, tiền thuê đất, cơ quan thẩm tra đề nghị đánh giá kỹ tác động, nhất là đối với các đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực xuất bản, nhằm bảo đảm hiệu quả sử dụng tài sản công.
Chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ làm văn hóa, nghệ thuật được tán thành, song cần rà soát kỹ đối tượng để tránh tình trạng cào bằng, bảo đảm đúng người, đúng lĩnh vực cần ưu tiên.
Nêu ý kiến thảo luận, Phó chủ tịch Hội đồng Dân tộc Trần Thị Hoa Ry nhất trí với việc dành nguồn lực 2% cho văn hóa, song cho rằng cần làm rõ tiêu chí xác định đầu tư cho lĩnh vực văn hóa để bảo đảm tính khả thi.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) thống nhất việc xác định ngày 24-11 là Ngày Văn hóa Việt Nam.
Song lưu ý việc quy định nghỉ lễ cần được xem xét đồng bộ trong Bộ luật Lao động để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho hay dự thảo nghị quyết tập trung vào các cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, giải quyết những vấn đề bức xúc trong thực tiễn.
Đồng thời tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc tổ chức thực hiện. Một số nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết, đặc biệt đối với các cơ chế thí điểm là cần thiết để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn, có thể rút kinh nghiệm trong triển khai.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt bảo đảm tính cụ thể, khả thi của chính sách.
Với các nội dung mới, có tính chất phức tạp hoặc cần linh hoạt trong thực hiện, dự thảo nghị quyết sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết.
Cách tiếp cận này không chỉ tạo dư địa điều hành cho cơ quan hành pháp mà còn góp phần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện trong thực tiễn.
