“Những người được chuyển tuyến đến Bệnh viện Bạch Mai cấp cứu đều bị tổn thương đường tiêu hóa, 4 bệnh nhân bị viêm gan, suy gan, trong đó một bệnh nhân bị suy đa tạng mặc dù đã điều trị tích cực nhưng không qua khỏi”, BSNT Nguyễn Tiến Đạt, Trung tâm Chống độc, cho biết hôm 12/5.
Vụ ngộ độc xảy ra hôm 2/5 khi một gia đình ở bản Nà Hiên, xã Phiêng Pằn, tổ chức bữa cơm với 24 người tham gia. Thực đơn gồm thịt chó hấp, ngan luộc, canh măng khô, rượu cần và rượu trắng. Dùng bữa xong, 6 người tiếp tục ăn thêm món canh nấm hái trong rừng.
Tới 20h cùng ngày, nhóm này đau bụng, nôn nhiều lần và tiêu chảy. Con gái chủ nhà có triệu chứng nặng nhất, tử vong tại nhà vào sáng 4/5. 18 người không ăn canh nấm hiện sức khỏe bình thường.
5 người sau đó được chuyển tuyến xuống trong tình trạng mất nước nặng, suy gan cấp, suy thận cấp. Các bác sĩ xác định đây là loài nấm độc chứa độc tố amatoxin, ở Việt Nam có nấm độc trắng hình nón (Amanita virosa) hoặc nấm độc tán trắng (Amanita verna) – 2 loại nấm độc nguy hiểm nhất ở Việt Nam.
Các bệnh nhân sau đó được hồi sức, giải độc, lọc máu tăng thải độc, song diễn biến bệnh cực kỳ phức tạp. Một bệnh nhân 62 tuổi bị suy gan tối cấp, suy tim, tụt huyết áp, suy thận, hôn mê gan, phù não, men gan tăng trên 7.000 U/L – cao gấp hàng trăm lần bình thường. Dù được điều trị hết sức, bao gồm cấp cứu hồi sức, các thuốc giải độc, lọc máu kết hợp nhiều phương pháp, nhưng vẫn diễn biến nặng nhanh chóng, cận kề tử vong. Gia đình đã xin đưa bệnh nhân về tối 6/5.
Ba bệnh nhân khác gồm hai nữ 25 tuổi và 20 tuổi, một trẻ 60 tháng tuổi cũng viêm gan nặng, suy gan, phải điều trị tích cực, đang cải thiện. Còn bệnh nhân nam giới 35 tuổi bị tổn thương đường tiêu hóa, đã xuất viện.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, cho hay nguyên nhân của tất cả vụ ngộ độc nấm hiện nay đều bắt nguồn từ việc người dân hái nấm mọc hoang trong rừng về ăn. Ngành y tế phân loại nấm có độc tố thành hai nhóm sớm và muộn.
Với nhóm gây ngộ độc sớm, triệu chứng thường xuất hiện trong vòng 6 giờ sau ăn. Người bệnh có thể nôn, đau bụng, tiêu chảy, thậm chí có biểu hiện thần kinh, tim mạch. Tuy nhiên, nếu được cấp cứu kịp thời, gần như tất cả các trường hợp sẽ qua khỏi.
Nguy hiểm nhất là nhóm gây ngộ độc muộn – cũng chính là nhóm bệnh nhân ở Sơn La đã ăn phải. Đây là những loại nấm màu trắng, nhìn sạch sẽ, rất hấp dẫn, trông giống nấm ăn bình thường.
Độc tố amatoxin có trong nấm gây ngăn cản quá trình tổng hợp protein, đây là vật liệu chính để xây dựng nên tế bào, do đó không thể tạo nên tế bào mới thay thế cho các tế bào cũ đang liên tục già cỗi chết đi. Quá trình thay thế này diễn ra liên tục và rất nhanh ở các cơ quan có tốc độ hoạt động và chuyển hóa cao như niêm mạc ruột, gan, thận, tim, não, máu.
Do đó, độc tố amatoxin vào cơ thể thì đi đến đâu gây tổn thương đến đó. Bắt đầu ở đường tiêu hóa vừa hấp thu, vừa gây tổn thương, chết niêm mạc ruột (biểu hiện ỉa chảy, đau bụng, nôn rất nhiều), rồi đến gan bị nặng nhất, thận, tim, não,… cực kỳ dữ dội mà chúng ta vẫn gọi là tối cấp, bạo phát và đây thực sự là một bạo bệnh.
Theo chuyên gia, biểu hiện ngộ độc diễn tiến qua 3 giai đoạn rất điển hình. Giai đoạn đầu xuất hiện muộn, phải sau ăn hơn 6 giờ, người bệnh đau bụng, nôn, tiêu chảy dữ dội kéo dài khoảng một ngày. Sau đó là giai đoạn “im lặng” – khi các triệu chứng tiêu hóa giảm dần, người bệnh tưởng đã khỏi, nhưng thực tế lúc này gan đang bị phá hủy âm thầm.
“Nhiều trường hợp ở giai đoạn này bệnh nhân thấy đỡ, thậm chí có thể được cho về. Nhưng chỉ sau đó không lâu sẽ quay lại viện trong tình trạng suy gan, suy thận, hôn mê và tử vong. Giai đoạn 3 chính là giai đoạn cuối với biểu hiện rầm rộ với tổn thương, suy đa tạng”, TS Nguyên nói, thêm rằng qua các vụ ngộ độc nấm amatoxin, Trung tâm Chống độc đã ước tính tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%, kể cả khi đã được hồi sức tích cực.
Thực tế, hiện nhiều người dân vẫn giữ thói quen hái nấm mọc tự nhiên trong rừng để làm thức ăn do nghĩ là nấm lành. Tuy nhiên, TS Nguyên khẳng định, việc phân biệt nấm độc và không độc bằng mắt thường gần như không thể, kể cả với người có kinh nghiệm.
“Không có cách dân gian nào giúp nhận biết chính xác nấm độc. Nấm độc và nấm ăn được có thể giống nhau gần như hoàn toàn”, ông nhấn mạnh.
Các chuyên gia chống độc cho biết, nếu vừa ăn nấm xong và người bệnh còn tỉnh táo, có thể gây nôn sớm để giảm hấp thu độc tố. Trường hợp nôn, tiêu chảy nhiều cần bù nước, bù điện giải. Tuy nhiên, với các loại nấm gây ngộ độc muộn như amatoxin, các biện pháp sơ cứu ban đầu không có tác dụng do khi đã biểu hiện ngộ độc thì đã quá muộn, quá 6 giờ sau ăn, khi đó nấm và các độc tố đã đi sâu xuống ruột và hấp thu vào cơ thể, gây nôn hay rửa dạ dày không có tác dụng.
Điều quan trọng nhất là bệnh nhân phải được đưa tới cơ sở y tế càng sớm càng tốt, đặc biệt là các bệnh viện có khả năng hồi sức chống độc chuyên sâu.
Đây là nguồn dinh dưỡng phong phú, hỗ trợ sức khỏe tim mạch, xây dựng cơ bắp, kiểm soát cân nặng và tiêu hóa. Chúng cũng cung cấp kẽm, magie và folate, góp phần giảm cholesterol và nguy cơ ung thư đại tràng.
Các loại đậu
Đây là nguồn dinh dưỡng phong phú, hỗ trợ sức khỏe tim mạch, xây dựng cơ bắp, kiểm soát cân nặng và tiêu hóa. Chúng cũng cung cấp kẽm, magie và folate, góp phần giảm cholesterol và nguy cơ ung thư đại tràng.
Rau xanh
Khi sang tuổi 30, nam giới nên ưu tiên nạp nhiều rau xanh như bina, cải xoăn, bông cải xanh... vào chế độ ăn hằng ngày. Chúng giàu vitamin A, chất chống oxy hóa mạnh có tác dụng chống viêm. Tình trạng viêm có thể tăng lên ở độ tuổi này, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ và một số loại ung thư.
Rau xanh
Khi sang tuổi 30, nam giới nên ưu tiên nạp nhiều rau xanh như bina, cải xoăn, bông cải xanh... vào chế độ ăn hằng ngày. Chúng giàu vitamin A, chất chống oxy hóa mạnh có tác dụng chống viêm. Tình trạng viêm có thể tăng lên ở độ tuổi này, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ và một số loại ung thư.
Măng tây
Loại rau này chứa folate và vitamin B6 giúp tăng ham muốn, vitamin E hỗ trợ duy trì hormone testosterone. Các chất chống oxy hóa có thể góp phần bảo vệ sức khỏe tuyến tiền liệt. Folate còn đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển tế bào hồng cầu và tạo DNA mới.
Măng tây
Loại rau này chứa folate và vitamin B6 giúp tăng ham muốn, vitamin E hỗ trợ duy trì hormone testosterone. Các chất chống oxy hóa có thể góp phần bảo vệ sức khỏe tuyến tiền liệt. Folate còn đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển tế bào hồng cầu và tạo DNA mới.
Việt quất
Loại quả này có đặc tính chống viêm mạnh và cung cấp nhóm hợp chất gọi là polyphenol, giúp giảm viêm trong toàn cơ thể, ngủ ngon hơn. Trộn việt quất tươi với sữa chua, yến mạch cho bữa sáng hoặc thêm vào sinh tố để tận dụng tối đa lợi ích dinh dưỡng.
Việt quất
Loại quả này có đặc tính chống viêm mạnh và cung cấp nhóm hợp chất gọi là polyphenol, giúp giảm viêm trong toàn cơ thể, ngủ ngon hơn. Trộn việt quất tươi với sữa chua, yến mạch cho bữa sáng hoặc thêm vào sinh tố để tận dụng tối đa lợi ích dinh dưỡng.
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ USDA, khoai tây rất giàu kali. Một củ khoai tây cỡ vừa có thể cung cấp lượng kali gấp hơn hai lần so với một quả chuối, góp phần kiểm soát huyết áp.
Khoai tây
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ USDA, khoai tây rất giàu kali. Một củ khoai tây cỡ vừa có thể cung cấp lượng kali gấp hơn hai lần so với một quả chuối, góp phần kiểm soát huyết áp.
Cà phê
Cà phê chứa chất chống oxy hóa cao có thể làm chậm quá trình lão hóa sinh học và kéo dài tuổi thọ. Uống một hoặc hai tách mỗi ngày sau tuổi 30 có lợi vì hỗ trợ bảo vệ cơ thể trước nhiều loại ung thư, bệnh tim mạch, sa sút trí tuệ, bệnh gan, thậm chí tiểu đường. Nên ưu tiên cà phê nguyên chất, không thêm đường, sữa hoặc chất béo nhân tạo.
Cà phê
Cà phê chứa chất chống oxy hóa cao có thể làm chậm quá trình lão hóa sinh học và kéo dài tuổi thọ. Uống một hoặc hai tách mỗi ngày sau tuổi 30 có lợi vì hỗ trợ bảo vệ cơ thể trước nhiều loại ung thư, bệnh tim mạch, sa sút trí tuệ, bệnh gan, thậm chí tiểu đường. Nên ưu tiên cà phê nguyên chất, không thêm đường, sữa hoặc chất béo nhân tạo.
Sữa chua
Khả năng hấp thụ canxi và mật độ xương giảm dần từ độ tuổi 25-30, do đó bổ sung đủ canxi góp phần duy trì sức khỏe tốt hơn. Không chỉ là nguồn chứa canxi mà sữa chua còn cung cấp vitamin K2 dồi dào, giúp đưa canxi vào xương, giữ cơ thể khỏe mạnh.
Sữa chua
Khả năng hấp thụ canxi và mật độ xương giảm dần từ độ tuổi 25-30, do đó bổ sung đủ canxi góp phần duy trì sức khỏe tốt hơn. Không chỉ là nguồn chứa canxi mà sữa chua còn cung cấp vitamin K2 dồi dào, giúp đưa canxi vào xương, giữ cơ thể khỏe mạnh.
Trạm Công dân số được xây dựng trên nền tảng định danh và xác thực điện tử quốc gia (VNeID), cho phép người dân tiếp cận nhiều dịch vụ thiết yếu một cách thuận tiện, an toàn, bảo mật mà không cần di chuyển đến cơ quan hành chính.
Tại đây, người dân có thể thực hiện 6 nhóm chức năng cốt lõi gồm: Hành chính công, An ninh an toàn, Y tế số, Tiện ích dân sinh, Tra cứu và đóng phạt nguội, Tài chính - ngân hàng.
Các thủ tục hành chính như nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán, tra cứu tiến độ, phản ánh an ninh trật tự… được thực hiện nhanh gọn chỉ bằng vài thao tác. Bên cạnh đó là các tiện ích thường nhật như thanh toán hóa đơn điện, nước, internet, học phí; đăng ký mua bảo hiểm y tế; sử dụng dịch vụ ngân hàng, viễn thông; tra cứu giao thông công cộng. Trạm còn tích hợp nút SOS kết nối trực tiếp lực lượng an ninh địa phương khi có sự cố.
Điểm nhấn đáng chú ý trong mô hình là hợp phần y tế số. Với sự tham gia vận hành của hệ thống Long Châu - đơn vị đã tích hợp VNeID từ sớm - người dân có thể kiểm tra các chỉ số sức khỏe cơ bản bằng thiết bị thông minh, được tư vấn, mua thuốc và tiếp cận các dịch vụ y tế ngay tại nơi cư trú.
Việc ứng dụng định danh điện tử trong mua thuốc giúp bảo đảm nguyên tắc “đúng người - đúng toa”, tăng tính minh bạch và an toàn. Quy trình được thiết kế đơn giản, giúp rút ngắn thời gian, hạn chế di chuyển, đặc biệt hữu ích với người cao tuổi và người bận rộn.
Theo Đại tá Ngô Xuân Thọ, Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06), Trạm Công dân số thể hiện sự chuyển đổi từ “quản lý hành chính” sang “phục vụ hành chính”, lấy người dân làm trung tâm. Thiết bị số tập trung, đa tiện ích được cung cấp miễn phí tại khu dân cư, không giới hạn đối tượng sử dụng, góp phần xây dựng lực lượng công an cơ sở gần dân, trọng dân, hiểu dân và vì dân.
Theo Đại tá Trần Hồng Phú, Phó cục trưởng Cục Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06, Bộ Công an), Trạm Công dân số là minh chứng cho việc khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, chuyển phương thức phục vụ từ thủ công, phân tán sang tích hợp trên nền tảng dữ liệu. Mục tiêu trong năm 2026 là mở rộng lên 100 trạm, hình thành hệ sinh thái kiosk đa tiện ích gắn với định danh điện tử, bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Các chuyên gia đánh giá giá trị cốt lõi của mô hình không chỉ nằm ở tiện ích trước mắt mà còn ở khả năng kết nối, liên thông dữ liệu. Dữ liệu dân cư, dữ liệu y tế và các thông tin liên quan được xác thực trên nền tảng số, hướng tới hệ dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống”, phục vụ quản lý và chăm sóc người dân trong dài hạn, phù hợp định hướng chuyển đổi số quốc gia.
Hiện Trạm Công dân số đã có mặt tại một số khu đô thị lớn như Celadon City, Vinhomes Ba Son, Đảo Kim Cương và Cityland Park Hills. Trong thời gian tới, mô hình sẽ tiếp tục được mở rộng tại TP.HCM và nhiều địa phương khác.
Nước đóng vai trò thiết yếu trong quá trình lọc máu và đào thải chất cặn bã, đặc biệt với gan và thận. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), việc duy trì đủ nước giúp thận loại bỏ chất thải qua nước tiểu, đồng thời hỗ trợ cân bằng điện giải trong cơ thể.
Tuy nhiên, không phải cứ uống nhiều nước là tốt. Tiến sĩ Tamara Hew-Butler, chuyên gia sinh lý học thể thao tại Đại học Oakland (Mỹ), cho biết uống nước đúng thời điểm giúp cơ thể hấp thu hiệu quả hơn, đồng thời tránh gây áp lực không cần thiết cho thận.
Sau khi thức dậy: Sau một đêm dài không bổ sung nước, cơ thể thường rơi vào trạng thái thiếu nước nhẹ. Uống 1 - 2 ly nước vào buổi sáng giúp kích hoạt trao đổi chất và hỗ trợ gan bắt đầu quá trình xử lý chất thải, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Trước bữa ăn: Uống nước trước bữa ăn khoảng 20 - 30 phút có thể hỗ trợ tiêu hóa và giúp kiểm soát lượng thức ăn nạp vào. Điều này gián tiếp giảm gánh nặng chuyển hóa cho gan.
Giữa buổi chiều: Đây là thời điểm cơ thể dễ mệt mỏi và mất nước nhẹ. Việc bổ sung nước giúp duy trì tuần hoàn máu, hỗ trợ thận lọc chất thải hiệu quả hơn.
Trước khi đi ngủ (với lượng vừa phải): Một lượng nước nhỏ trước khi ngủ có thể giúp duy trì hoạt động ổn định của cơ thể qua đêm, nhưng không nên uống quá nhiều để tránh gián đoạn giấc ngủ.
Theo tiến sĩ William Schaffner, chuyên gia y tế tại Trung tâm Y khoa Đại học Vanderbilt (Mỹ), khi cơ thể được cung cấp nước đều đặn, máu lưu thông tốt hơn, giúp gan xử lý chất độc hiệu quả và thận lọc máu trơn tru hơn.
Ngược lại, khi thiếu nước, máu có xu hướng cô đặc, khiến thận phải làm việc nhiều hơn và tăng nguy cơ hình thành sỏi. Đồng thời, gan cũng phải “gánh” thêm nhiệm vụ hỗ trợ thải độc, theo NHS.
Các chuyên gia khuyến nghị nên chia nhỏ lượng nước trong ngày, thay vì uống quá nhiều cùng lúc. Trung bình mỗi người cần khoảng 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày, tùy theo thể trạng và mức độ vận động.
Ngoài ra, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ khuyến cáo nên hạn chế đồ uống có đường hoặc có cồn vì có thể làm tăng gánh nặng cho gan và thận.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nhu cầu nước của mỗi người là khác nhau, phụ thuộc vào tuổi tác, tình trạng sức khỏe, thời tiết và mức độ vận động.
Vì vậy, cách tốt nhất là duy trì thói quen uống nước đều đặn trong ngày và điều chỉnh phù hợp với nhu cầu của cơ thể.
