Hướng tới mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân, TP.HCM đang chủ động đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, đẩy mạnh khám, tầm soát sớm ngay từ cộng đồng, mục tiêu phòng ngừa từ gốc giảm gánh nặng bệnh tật.
Ngồi trên xe lăn có sự hỗ trợ của tình nguyện viên, bà T.N. (62 tuổi, ngụ phường Tăng Nhơn Phú) đã có mặt tại Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú từ sớm để được thăm khám, tầm soát bệnh lý ung thư miễn phí sáng 5-4.
Bà N. cho hay gia đình vốn có hoàn cảnh khó khăn, thường đi bán vé số, nhiều năm nay cả hai vợ chồng bà đều không có điều kiện thăm khám sức khỏe thường xuyên.
“Thường tôi chỉ đi khám huyết áp, đái tháo đường tại bệnh viện chứ không có cơ hội đi tầm soát ung thư. Vài hôm trước khu phố có đến nhà phát cho vợ chồng tôi giấy mời nên cả hai vợ chồng tranh thủ nghỉ việc để đi khám. Việc khám như thế này rất có ý nghĩa với chúng tôi, hơn nữa đến khám mới biết trạm y tế có cơ sở khang trang hiện đại”, bà N. cho hay.
Cách trung tâm TP khoảng 70km, xã Phú Giáo là địa phương còn hạn chế để tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng nâng cao. Bệnh viện Nhi đồng 2 đã tổ chức tầm soát dị tật trẻ em tại địa phương này. Trường hợp phát hiện bé có bệnh lý tim mạch hoặc bệnh lý phức tạp, các chuyên gia sẽ hướng dẫn phụ huynh, kịp thời chuyển các em đến tuyến trên điều trị.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Phạm Xuân Hải – Phó giám đốc điều hành Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú – cho hay ban đầu số phiếu mời người dân tham dự khám bệnh và tầm soát ung thư dự kiến khoảng 500 người.
Tuy nhiên, trong ngày đầu tiên (trước đó ngày 4-4, trạm y tế được Sở Y tế TP.HCM cho phép khám trước) đơn vị phát 200 phiếu nhưng đã khám đến 295 người do lượng người dân đến đông, đội ngũ y tế làm việc liên tục đến chiều muộn.
Sang ngày thứ hai, số phiếu dự kiến là 300. Tuy nhiên tình trạng người dân không có thư mời vẫn đến tham gia khá phổ biến. Riêng trong buổi sáng có hơn 20 trường hợp từ các địa bàn lân cận tìm đến sau khi biết thông tin chương trình qua các phương tiện truyền thông.
Theo bác sĩ Hải, về nguyên tắc người tham gia cần có thư mời để đảm bảo kiểm soát số lượng, đúng đối tượng. Thống kê cho thấy chỉ trong ngày đầu đã có gần 100 người ngoài danh sách được khám bổ sung. Đáng chú ý nhóm này chủ yếu là người trẻ, có ý thức chủ động tầm soát bệnh, đặc biệt là ung thư. Trạm y tế đã tạo điều kiện hết mức để ai đến cũng được thăm khám.
Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết TP.HCM là đô thị đặc biệt, đông dân, năng động, phát triển rất nhanh, đồng thời cũng đối diện nhiều thách thức ngày càng rõ nét về sức khỏe cộng đồng như từ bệnh truyền nhiễm, bệnh không lây nhiễm, già hóa dân số đến sức khỏe tâm thần, sức khỏe học đường và nhiều vấn đề y tế mới phát sinh trong đời sống đô thị hiện đại.
Điều này đặt ra cho ngành y tế không thể chỉ chờ người dân đến bệnh viện khi đã có bệnh mà phải đi trước một bước, đến với người dân khi họ còn khỏe. Thông điệp quan trọng của chương trình là ngành y tế chủ động đến với người dân, thay vì chờ người dân mắc bệnh mới đến bệnh viện.
Theo người đứng đầu ngành y tế TP.HCM, trong đợt này TP cũng đã triển khai các đội chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng để quản lý tình trạng sức khỏe người dân. Đặc biệt là nhóm yếu thế, người cao tuổi, để hỗ trợ và thực hiện tầm soát sớm, hướng dẫn điều trị kịp thời, không để bệnh diễn tiến nặng. Đây là một nỗ lực lớn nhằm chuyển từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe.
Việc tổ chức khám, tầm soát sẽ được kiểm soát chặt chẽ, chỉ những cơ sở y tế đủ điều kiện theo quy định của Bộ Y tế mới được tham gia. Danh sách các cơ sở đủ năng lực sẽ được công khai để người dân lựa chọn. Người dân có thể lựa chọn khám tại bất kỳ cơ sở phù hợp, không phụ thuộc địa bàn cư trú.
Một nội dung quan trọng nữa là khẩn trương chuẩn bị các giải pháp để tiến tới mục tiêu khám sức khỏe cho mọi người dân trong năm 2026 theo chỉ đạo của TP. Đây là mục tiêu lớn, rất nhân văn, đồng thời cũng là bước đi cần thiết để TP chủ động hơn trong quản lý sức khỏe dân cư.
“Đây là nhiệm vụ không dễ, bởi quy mô dân số lớn, nhu cầu đa dạng và áp lực nguồn lực rất cao nhưng khó không có nghĩa là không làm mà là phải làm cho đúng, làm có trọng tâm, có lộ trình, có giải pháp phù hợp và có sự phối hợp chặt chẽ của cả hệ thống. Đây không phải là một chiến dịch ngắn hạn mà trở thành nền tảng cho quản lý sức khỏe người dân một cách lâu dài, khoa học và hiệu quả hơn”, ông Thượng nói.
Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường khẳng định một TP muốn phát triển nhanh, bền vững, có chất lượng sống tốt thì trước hết phải là một TP có người dân mạnh khỏe, có môi trường sống an toàn, có hệ thống y tế đủ năng lực chăm lo sức khỏe cho nhân dân từ sớm, từ xa, ngay từ cơ sở.
Nhận thức sâu sắc điều đó, trong thời gian qua TP.HCM luôn quan tâm đầu tư cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Lãnh đạo TP.HCM đề nghị ngành y tế tiếp tục đổi mới hoạt động cơ sở, nâng cao chăm sóc sức khỏe người dân ban đầu, triển khai hiệu quả các mô hình chăm sóc sức khỏe liên tục, tăng cường quản lý sức khỏe người dân theo nguyên lý y học gia đình.
Theo The Guardian ngày 21/4, cơ quan lập pháp Anh đã chốt thông qua Dự luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử vào thứ ba vừa qua sau nhiều vòng tranh luận. Đạo luật sẽ chính thức có hiệu lực sau khi Hoàng gia phê chuẩn vào tuần tới. Quy định mới cấm hoàn toàn các cơ sở kinh doanh bán mặt hàng này cho nhóm dân số sinh từ năm 2009 trở đi. Giới chức Anh kỳ vọng biện pháp quyết liệt này sẽ chặt đứt chuỗi gây nghiện và loại bỏ dần việc kinh doanh thuốc lá trong tương lai.
Quyết định mạnh tay của chính phủ xuất phát từ gánh nặng y tế và kinh tế khổng lồ. Khói thuốc cướp đi sinh mạng của 64.000 người và khiến 400.000 bệnh nhân nhập viện mỗi năm tại quốc gia này. Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) phải chi khoảng 3 tỷ bảng Anh hàng năm để điều trị ung thư và bệnh tim mạch. Toàn xã hội cũng thiệt hại 21,3 đến 27,6 tỷ bảng Anh mỗi năm do suy giảm năng suất lao động.
Bộ trưởng Y tế Wes Streeting đánh giá "đạo luật đánh dấu thời khắc lịch sử của sức khỏe quốc dân", thêm rằng chính sách mới giúp bảo vệ trẻ em khỏi sự lệ thuộc vào chất gây nghiện và ngăn chặn những tổn hại sức khỏe suốt đời.
Bên cạnh việc giới hạn độ tuổi, đạo luật trao quyền cho các bộ trưởng mở rộng phạm vi cấm hút thuốc ra các sân chơi trẻ em, khu vực bên ngoài trường học và bệnh viện. Chính phủ đồng thời cấm các thương hiệu thuốc lá điện tử quảng bá, tiếp thị sản phẩm chứa nicotine hướng tới giới trẻ để ngăn chặn nguy cơ nghiện từ sớm.
Nhiều tổ chức y tế hoan nghênh bước đi trên. Giám đốc tổ chức Hành động vì Sức khỏe và Hút thuốc Hazel Cheeseman và đại diện tổ chức Hen suyễn và Phổi Anh Sarah Sleet đều coi đạo luật là bước ngoặt thay đổi diện mạo sức khỏe quốc gia. Họ tin tưởng chính sách mới sẽ chặn đứng cơ hội tàn phá lá phổi thế hệ mai sau của ngành công nghiệp này.
Tuy nhiên, các công ty kinh doanh thuốc lá điện tử lại bày tỏ sự lo ngại. Đại diện công ty VPZ Richard Begg và người sáng lập tổ chức We Vape Mark Oates cảnh báo việc siết chặt quản lý, đặc biệt là hạn chế hương liệu, có thể gây tác dụng ngược. Họ cho rằng hương liệu đóng vai trò làm động lực giúp người trưởng thành chuyển sang giải pháp thay thế. Việc cấm cản quá mức dễ đẩy những người đang cai thuốc quay lại dùng sản phẩm truyền thống hoặc tìm đến nguồn cung bất hợp pháp trên thị trường đen.
Ngày 8.4, Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng (xã Núi Thành, thành phố Đà Nẵng) cho biết vừa phẫu thuật thành công khối u nang buồng trứng kích thước lớn cho một nữ bệnh nhân 33 tuổi.
Trước đó, vào ngày 31.3, bệnh nhân V.T.T.V (33 tuổi, ở xã Núi Thành) đến bệnh viện trong tình trạng đau tức vùng bụng kéo dài.
Qua thăm khám và siêu âm, các bác sĩ phát hiện buồng trứng trái có khối u lớn khoảng 14 cm, bên trong chứa nhiều vách.
Sau khi hội chẩn, ê kíp y bác sĩ Khoa Phụ sản của Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng đã tiến hành phẫu thuật vào ngày 3.4.
Ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi, khối u được bóc tách hoàn toàn. Đáng chú ý, các bác sĩ đã nỗ lực bảo tồn tối đa chức năng sinh sản cho người bệnh.
Chia sẻ sau điều trị, chị V. cho biết trước đó chỉ nghĩ mình bị đau bụng thông thường nên khá chủ quan, không đi khám sớm. Khi vào viện mới phát hiện khối u lớn như vậy.
Bác sĩ Bùi Thị Viễn Phương, Phó trưởng Khoa Phụ sản, cho hay u nang buồng trứng là bệnh lý phổ biến nhưng thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện ở giai đoạn đầu. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi khối u đã lớn, gây đau hoặc chèn ép các cơ quan xung quanh.
Bác sĩ Phương cũng nhấn mạnh, việc phát hiện sớm giúp quá trình điều trị đơn giản hơn và tăng khả năng bảo tồn chức năng sinh sản cho người bệnh.
Các chuyên gia khuyến cáo, phụ nữ nên khám phụ khoa định kỳ từ 6 - 12 tháng/lần, kể cả khi không có biểu hiện bất thường. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng dưới kéo dài, rối loạn kinh nguyệt, bụng to bất thường hoặc tiểu nhiều lần, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Cao Trí, Trung tâm Da - U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết bức xạ tia cực tím (UV) là một trong những tác nhân gây hại phổ biến nhất cho da, đặc biệt vào mùa hè. Tiếp xúc kéo dài mà không bảo vệ đúng cách có thể gây cháy nắng, lão hóa sớm, tăng sắc tố như nám, tàn nhang, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư da. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, cường độ tia UV thường ở mức cao, vì vậy việc hiểu đúng cách chọn và sử dụng kem chống nắng là cần thiết với mọi lứa tuổi.
Theo khuyến cáo của Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD), một sản phẩm chống nắng hiệu quả cần đáp ứng 3 tiêu chí: phổ rộng, SPF từ 30 trở lên và có khả năng chống nước. Trong đó, phổ rộng là yếu tố quan trọng nhất vì chỉ khi bảo vệ được cả tia UVA và UVB, sản phẩm mới giúp ngăn ngừa toàn diện cháy nắng, lão hóa và sạm da.
Kem chống nắng SPF 30 có thể chặn khoảng 97% tia UVB, nhưng không có sản phẩm nào bảo vệ tuyệt đối 100%. Khả năng chống nước đặc biệt cần thiết trong mùa nóng khi cơ thể dễ đổ mồ hôi hoặc tiếp xúc nước, với hiệu quả duy trì khoảng 40 - 80 phút tùy loại.
Việc lựa chọn sản phẩm cần phù hợp với từng loại da. Người da dầu hoặc da mụn nên ưu tiên sản phẩm “oil-free”, “non-comedogenic” để tránh bít tắc lỗ chân lông. Da khô nên chọn loại có thêm thành phần dưỡng ẩm. Với da nhạy cảm, kem chống nắng vật lý chứa zinc oxide hoặc titanium dioxide thường ít gây kích ứng hơn và nên tránh sản phẩm có hương liệu.
Hiện nay, kem chống nắng được chia thành 3 dạng: vật lý, hóa học và kết hợp (hybrid). Loại vật lý hoạt động bằng cách phản xạ tia UV, ít gây kích ứng; loại hóa học hấp thụ tia UV, kết cấu nhẹ, dễ tán; còn loại kết hợp mang đặc điểm của cả hai. Cả ba loại đều có thể bảo vệ hiệu quả nếu đáp ứng đủ các tiêu chí cơ bản. Tuy nhiên, không có sản phẩm nào thực sự không thấm nước hoàn toàn hoặc không thấm mồ hôi.
Để đạt hiệu quả tối ưu, kem chống nắng cần được bôi trước khi ra nắng ít nhất 15 phút. Về liều lượng, một người trưởng thành cần khoảng 30 ml để phủ toàn bộ vùng da không được che chắn. Riêng vùng mặt cần khoảng 1/4 muỗng cà phê, hoặc 1/2 muỗng nếu tính thêm cổ và tai.
Trong thực tế, nhiều người thường bỏ sót các vùng dễ tổn thương như tai, sau cổ, mu bàn chân, da đầu (đối với người tóc thưa) và môi. Những vị trí này cần được bôi đầy đủ để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.
Ngoài ra, kem chống nắng cần được bôi lại sau mỗi 2 giờ khi ở ngoài trời, hoặc ngay sau khi bơi, đổ mồ hôi nhiều hay lau bằng khăn. Việc sử dụng hằng ngày cũng rất quan trọng, kể cả khi trời râm mát hoặc ở trong nhà gần cửa sổ, vì tia UVA vẫn có thể xuyên qua mây và kính.
Bác sĩ Lê Cao Trí nhấn mạnh, kem chống nắng là biện pháp quan trọng nhưng không nên sử dụng đơn lẻ. Để bảo vệ da hiệu quả trong mùa hè, cần kết hợp thêm các biện pháp che chắn như hạn chế ra nắng trong khung giờ cao điểm từ 10 - 14 giờ, đội mũ rộng vành, mặc quần áo chống nắng, đeo kính râm và sử dụng giày dép phù hợp.
Tuân thủ đúng nguyên tắc lựa chọn và sử dụng kem chống nắng không chỉ giúp phòng tránh cháy nắng trước mắt mà còn góp phần làm chậm lão hóa, giảm nguy cơ ung thư da và duy trì làn da khỏe mạnh lâu dài, đặc biệt trong bối cảnh tia UV ngày càng gia tăng.
