Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) mới đây ghi nhận đến nay có 8 ca bệnh liên quan đến Hantavirus trên tàu du lịch MV Hondius được báo cáo, trong đó 3 trường hợp tử vong. Kết quả xét nghiệm xác nhận 5 ca nhiễm Hantavirus. Chủng virus liên quan được xác định là virus Andes, loại duy nhất được biết đến là có khả năng lây truyền từ người sang người, với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%.
Điều khiến giới chuyên môn lo ngại là khả năng lây truyền từ người sang người của chủng Andes virus – đặc tính hiếm gặp nhưng từng được ghi nhận tại Nam Mỹ.
ThS.BS Nguyễn Quốc Thái, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay Hantavirus là nhóm virus RNA thuộc họ Hantaviridae, tồn tại tự nhiên chủ yếu ở các loài gặm nhấm như chuột cống, chuột đồng, chuột nhắt. Virus có thể tồn tại lâu dài trong cơ thể vật chủ mà không gây bệnh cho chúng nhưng lại đặc biệt nguy hiểm khi lây sang người.
Hantavirus được chia thành hai nhóm chính. Nhóm “Thế giới cũ” lưu hành chủ yếu tại châu Á và châu Âu, thường gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận. Trong khi đó, nhóm “Thế giới mới” tại châu Mỹ gây hội chứng tim phổi do Hantavirus – thể bệnh có tỷ lệ tử vong lên tới 40-50%.
“Điểm nguy hiểm nhất của bệnh là tốc độ diễn tiến rất nhanh. Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, đau cơ như cúm nhưng sau đó nhanh chóng rơi vào suy hô hấp cấp, phù phổi, tụt huyết áp và sốc tim”, bác sĩ Thái nói.
Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm khác lây qua muỗi hoặc côn trùng, Hantavirus chủ yếu lây sang người khi hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh. Nguy cơ thường xuất hiện khi người dân dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại, kho thóc hoặc các khu vực có nhiều phân chuột nhưng quét khô hoặc dùng máy hút bụi khiến virus phát tán vào không khí. Virus cũng có thể lây qua vết cắn của chuột hoặc khi vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang bệnh.
TS.BS Đoàn Thu Trà, Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, cho hay hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cũng như vaccine phòng bệnh Hantavirus. Việc điều trị hiện chủ yếu dựa vào hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ. Trong các trường hợp nặng, người bệnh có thể phải thở máy, lọc máu hoặc can thiệp ECMO để duy trì sự sống.
“Không có thuốc điều trị tận gốc nên phát hiện muộn sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong”, TS Trà nói.
Theo các chuyên gia, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh mới liên quan đợt cảnh báo hiện tại. Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện ca bệnh là hoàn toàn có thể xảy ra do quần thể chuột và các loài gặm nhấm tại Việt Nam rất phổ biến, sinh sống gần khu dân cư. Một số nghiên cứu dịch tễ học cũng đã phát hiện tỷ lệ nhỏ người dân có kháng thể chống Hantavirus, cho thấy từng có phơi nhiễm với mầm bệnh trong tự nhiên.
Bộ Y tế và các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chủ quan, cần chủ động kiểm soát chuột, giữ vệ sinh môi trường, bịt kín khe hở trong nhà và đặc biệt phải xịt ẩm, đeo găng tay, khẩu trang khi dọn dẹp các khu vực nghi có phân chuột thay vì quét khô.
Hệ thống y tế Việt Nam hiện có đủ năng lực xét nghiệm và chẩn đoán Hantavirus bằng các kỹ thuật như RT-PCR và xét nghiệm huyết thanh học tại các viện chuyên ngành và nhiều bệnh viện tuyến đầu. Các bác sĩ cũng lưu ý, nếu xuất hiện sốt cao, đau cơ, khó thở sau khi làm việc ở kho bãi, đồng ruộng hoặc môi trường có nhiều chuột, người dân cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám, tránh chủ quan vì bệnh có thể diễn tiến rất nhanh.
Nước nghệ được pha bằng cách ngâm bột nghệ hoặc nghệ tươi bào nhỏ trong nước. Thức uống này chứa curcumin - hợp chất có thể giúp giảm viêm và hỗ trợ sức khỏe tổng thể. Việc bổ sung nước nghệ vào thói quen hằng ngày có thể mang lại một số lợi ích nhất định, theo trang sức khỏe Health (Mỹ).
Curcumin - hoạt chất chính trong nghệ - đóng vai trò như một chất chống oxy hóa. Hợp chất này giúp trung hòa các gốc tự do, vốn là những phân tử không ổn định có thể làm tổn thương tế bào theo thời gian và góp phần gây bệnh mạn tính.
Việc duy trì đủ nước rất quan trọng cho nhiều chức năng như điều hòa tâm trạng, tiêu hóa và sức khỏe làn da. Mặc dù bản thân nghệ không giúp cấp nước, nhưng nước nghệ có thể giúp thay đổi khẩu vị, từ đó khiến bạn dễ uống đủ lượng nước cần thiết mỗi ngày.
Curcumin được cho là có khả năng làm giảm các dấu hiệu viêm trong cơ thể. Viêm mạn tính có liên quan đến nhiều bệnh như tim mạch, tiểu đường loại 2 và viêm khớp. Tuy nhiên, phần lớn nghiên cứu hiện nay sử dụng curcumin liều cao dưới dạng thực phẩm bổ sung, nên tác dụng của nước nghệ trong thực tế có thể nhẹ hơn.
Nhờ đặc tính chống viêm, nghệ có thể hỗ trợ giảm khó chịu ở khớp. Một số nghiên cứu cho thấy curcumin có thể cải thiện triệu chứng viêm xương khớp như đau và cứng khớp. Dù vậy, một thìa cà phê bột nghệ chỉ cung cấp khoảng 30 - 90 mg curcumin, trong khi nhiều nghiên cứu sử dụng liều từ 250 mg trở lên. Vì vậy, nước nghệ không thể thay thế điều trị y tế.
Một số nghiên cứu ban đầu cho thấy curcumin có thể giúp giảm viêm đường ruột và hỗ trợ hệ vi sinh khỏe mạnh. Uống đủ nước, bao gồm nước nghệ, cũng giúp duy trì nhu động ruột ổn định. Trong một nghiên cứu nhỏ năm 2025, curcumin liều cao giúp giảm các triệu chứng như ợ hơi và táo bón ở phụ nữ béo phì. Tuy nhiên, với người có dạ dày nhạy cảm, nghệ có thể gây khó chịu nhẹ.
Curcumin có thể cải thiện chức năng nội mô - khả năng co giãn của mạch máu, từ đó giúp duy trì huyết áp và tuần hoàn ổn định. Ngoài ra, một số bằng chứng cho thấy hợp chất này có thể giúp giảm cholesterol LDL (“xấu”) và triglyceride - các yếu tố nguy cơ của bệnh tim.
Nhờ đặc tính chống viêm và chống oxy hóa, nghệ có thể giúp hệ miễn dịch phản ứng tốt hơn trước căng thẳng và tác nhân môi trường. Một số nghiên cứu ban đầu cũng cho thấy curcumin có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tế bào miễn dịch, nhưng vẫn cần thêm bằng chứng để khẳng định.
Bạn có thể tự pha nước nghệ theo các bước sau:
Dù tương đối an toàn khi dùng với lượng nhỏ, nước nghệ vẫn có một số điểm cần thận trọng:
Nước nghệ có thể là một thói quen đơn giản giúp hỗ trợ sức khỏe, đặc biệt khi kết hợp với chế độ ăn uống cân bằng và lối sống lành mạnh. Tuy nhiên, đây không phải là “thần dược” và không thể thay thế điều trị y tế khi cần thiết.
Có người ăn một tô phở nhưng đường huyết tăng ít hơn khi ăn một đĩa cơm trắng lớn. Ngược lại, cũng có người ăn bún xong lại nhanh đói vì bữa ăn thiếu protein và chất xơ. Do đó, tác động đến đường huyết của bún, phở và cơm còn phụ thuộc vào lượng ăn và các món ăn kèm, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Cơm trắng thường có chỉ số đường huyết cao hơn vì hạt gạo đã được tinh chế, loại bỏ phần lớn chất xơ ở lớp cám. Khi nấu chín, tinh bột trong cơm trở nên mềm hơn và dễ bị enzyme tiêu hóa phân giải thành đường glucose, khiến đường huyết sau ăn tăng nhanh.
Ngoài ra, cơm thường được ăn với khẩu phần khá lớn trong bữa chính. Một người có thể ăn 2 - 3 chén cơm trong một bữa, đồng nghĩa lượng tinh bột nạp vào cao hơn đáng kể so với một tô bún hay phở thông thường.
Bún cũng được làm từ gạo nhưng trải qua quá trình ngâm, xay, ép thành sợi nên cấu trúc tinh bột khác với cơm. Chẳng hạn, bún thường được làm nguội nên tỷ lệ tinh bột kháng sẽ cao hơn một chút so với cơm. Chính điều này khiến tốc độ tiêu hóa của bún chậm hơn so với cơm. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa bún luôn là lựa chọn tốt hơn cho người cần kiểm soát đường huyết.
Vấn đề lớn nhất nằm ở khẩu phần. Một tô bún bò, bún chả hoặc bún thịt nướng thường chứa khá nhiều bún. Nếu ăn hết phần bún nhưng lại ít rau hoặc ít thịt, lượng tinh bột vẫn cao và làm đường huyết tăng mạnh.
Với phở, bánh phở vẫn được làm từ gạo trắng nên vẫn chứa lượng tinh bột đáng kể. Điểm khác là phở thường được ăn cùng thịt bò, thịt gà, rau thơm, hành và giá. Protein từ thịt giúp làm chậm quá trình tiêu hóa, trong khi rau bổ sung thêm chất xơ. Điều này khiến tốc độ tăng đường huyết sau khi ăn phở thấp hơn so với ăn cơm trắng. Tuy nhiên, điểm cần lưu ý là nếu tô phở có quá nhiều bánh phở hoặc người ăn thêm tương ngọt, nước sốt có đường thì lợi ích này có thể giảm đi.
Trong phần lớn trường hợp, cơm trắng thường khiến đường huyết tăng nhanh hơn bún và phở, đặc biệt khi ăn khẩu phần lớn và thiếu rau, protein đi kèm. Bún và phở có thể có lợi thế hơn đôi chút về tốc độ hấp thu nhưng vẫn có thể khiến đường huyết tăng cao nếu ăn quá nhiều.
Nói đơn giản, điều quan trọng không chỉ là chúng ta ăn cơm, bún hay phở mà là ăn bao nhiêu, có ăn cùng rau, thịt, trứng hay món giàu chất xơ, protein hay không, theo Healthline.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online chiều 15-5, ông Nguyễn Văn Chính - Chủ tịch UBND xã Tủa Sín Chải (tỉnh Lai Châu) - cho biết chiều tối qua, nhiều học sinh hai trường phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Làng Mô phải nhập viện điều trị, nghi bị ngộ độc sau khi ăn quả lạ.
Thống kê của hai nhà trường có tổng cộng 206 em có biểu hiện bị ngộ độc như phát ban đỏ ở miệng, đau bụng, buồn nôn... Trong đó nhiều học sinh có biểu hiện ngộ độc nặng phải vào viện cấp cứu, điều trị.
"Sau khi cho các em uống thuốc, truyền nước, đến đêm qua cơ bản các học sinh đã ổn định sức khỏe. Đối với các học sinh phải nhập viện, đến sáng nay sức khỏe của các em ổn định và đã xuất viện", ông Chính thông tin.
Về nguyên nhân, ông Chính cho biết chiều hôm qua, một nhóm học sinh lớp 7 đã đi hái quả lạ màu đỏ ở trên rừng, giống trái cherry mang về trường ăn.
Nhiều học sinh của hai trường tiểu học và THCS đã chia nhau ăn quả lạ này. Những học sinh ăn 1-2 quả thì có biểu hiện nhẹ, còn những em ăn nhiều và có tiền sử bị dị ứng có triệu chứng nặng hơn.
"Sau khi ăn, các học sinh đã vứt hạt ở sân trường và còn lại một số quả. Cơ quan chức năng đã lấy mẫu quả lạ này để xét nghiệm, xác định nguyên nhân", ông Chính nói thêm.
Ông cho biết cơ quan chức năng loại trừ khả năng ngộ độc do bữa ăn trưa tại trường, bởi số học sinh có biểu hiện ngộ độc ít hơn nhiều so với số em ăn bán trú và tất cả các trường hợp nghi ngộ độc đều đã ăn loại quả lạ này.
Tuy nhiên để bảo đảm khách quan, lực lượng chức năng cũng đã lấy mẫu thức ăn tại bếp ăn của hai trường để xét nghiệm.
