AP ngày 11.5 đưa tin làn sóng bạo lực ở bang Guerrero của Mexico bùng phát hôm 8.5 khi một băng nhóm tội phạm đầy quyền lực được gọi là Los Ardillos bắt đầu tấn công dữ dội các cộng đồng ở một vùng núi nông thôn bằng chất nổ tự chế được phóng từ máy bay không người lái (UAV) và vũ khí mạnh. Đến ngày 10.5, các nhóm nhân quyền và cộng đồng ước tính làn sóng bạo lực này đã khiến từ 800 – 1.000 gia đình phải rời bỏ nhà cửa.
Chỉ trong vài ngày, hàng ngàn người ở vùng núi nói trên buộc phải chạy trốn, theo AP. Họ nói rằng đã bị tấn công nhiều năm liên tục và giờ không thể chịu đựng được nữa. Một số video cho thấy nhiều gia đình chạy trốn khỏi nhà vào sáng sớm 10.5 (giờ địa phương), với chỉ những chiếc ba lô trên vai. Những hình ảnh khác được chia sẻ với AP cho thấy tiếng súng nổ trên các trang trại và UAV được gắn chất nổ nằm rải rác trong bụi rậm.
“Những ngày qua thật kinh hoàng. Chúng đã ném bom các khu dân cư bằng UAV, và làm sao mọi người có thể tự vệ trước UAV khi bom rơi từ trên trời xuống?”, AP dẫn lời bà Marina Velasco, thành viên của một tổ chức đại diện cho cộng đồng địa phương, Hội đồng nhân dân bản địa Guerrero – Emiliano Zapata (CIPOG-EZ).
Các nhóm cộng đồng và tổ chức tôn giáo địa phương cho rằng Los Ardillos đã tìm cách chiếm đoạt vùng đất này trong nhiều năm để tranh giành lãnh thổ với một số băng nhóm tội phạm khác. CIPOG-EZ đã ghi nhận 76 người trong vùng thiệt mạng và 25 người mất tích do cuộc xung đột với Los Ardillos những năm gần đây.
Bà Velasco nói rằng dù có sự hiện diện nhỏ của lực lượng an ninh, nhưng người dân địa phương phần lớn đã bị bỏ rơi trước những cuộc tấn công từ các băng nhóm tội phạm. Trước tình trạng này, các cộng đồng ngày càng tự trang bị vũ khí để chống lại những băng nhóm như Los Ardillos.
Trong nhiều năm qua, các băng nhóm ma túy ở Mexico đã sử dụng UAV và nhiều loại vũ khí tinh vi để tiến hành cuộc chiến tranh giành địa bàn. Đây là dấu hiệu cho thấy cuộc xung đột đã ăn sâu đến mức nào ở những khu vực như bang Guerrero, nơi các băng nhóm tội phạm chia rẽ thành những phe phái đối đầu, theo AP.
Các phe phái đối đầu của băng nhóm ma túy đầy quyền lực Sinaloa Cartel cũng đang tranh giành quyền kiểm soát ở bang Sinaloa, thuộc tây bắc Mexico. Tình trạng xung đột như thế khiến hơn 3.000 người chết và nhiều người bị buộc phải di dời trong gần 2 năm qua, dù có sự tăng cường hiện diện đáng kể của lực lượng an ninh tại nhiều khu vực ở Sinaloa, theo mạng truyền hình Al Jazeera.
Ngoài ra, Mexico hiện có hơn 130.000 người mất tích, với số vụ mất tích tăng vọt sau năm 2006, khi chính phủ nước này phát động cuộc chiến chống các băng nhóm ma túy, theo Reuters. Nhóm chính sách công Mexico Evalua phát hiện rằng số vụ mất tích đã tăng 200% trong thập niên qua, do quyền lực của các băng nhóm tội phạm có tổ chức ngày càng tăng.
Ngày 10.5, nhân Ngày của mẹ, các bà mẹ của những người mất tích do cuộc xung đột giữa các băng nhóm ma túy đã dẫn đầu hàng ngàn người tuần hành tại thủ đô Mexico City để phản đối tình trạng bạo lực này, theo Reuters. “Mexico, đứng đầu về số người mất tích”, những người biểu tình hô vang khi tuần hành trên đại lộ Paseo de la Reforma ở Mexico City.
Hãng AFP ngày 25.4 đưa tin Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) vừa ký một thỏa thuận nhằm phối hợp cung cấp các khoáng sản thiết yếu cho các ngành công nghiệp trọng điểm, bao gồm cả quốc phòng, nhằm giảm lệ thuộc vào Trung Quốc.
Thỏa thuận này đánh dấu sự ủng hộ hiếm hoi từ chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với vai trò của EU, tổ chức mà Washington thường chỉ trích.
Vào những thời điểm căng thẳng, Bắc Kinh đã hạn chế xuất khẩu các khoáng sản quan trọng cần thiết cho các sản phẩm như chất bán dẫn, pin xe điện và các hệ thống vũ khí.
"Việc tập trung quá mức các nguồn tài nguyên này, thực tế là chúng bị chi phối ở một hoặc hai nơi, là một rủi ro không thể chấp nhận được", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu khi ký biên bản ghi nhớ với quan chức phụ trách thương mại EU Maros Sefcovic.
Trong một cuộc họp báo, ông Sefcovic cho biết thỏa thuận này "chính thức hóa quan hệ đối tác của chúng ta trên toàn bộ chuỗi giá trị, từ thăm dò và khai thác đến chế biến, tinh chế, tái chế và thu hồi".
Trước những lo ngại rằng Trung Quốc có thể trả đũa một thỏa thuận khoáng sản quan trọng tiềm năng liên quan nhiều bên, ông Sefcovic cho rằng đó sẽ là vấn đề an ninh kinh tế, vượt qua sự phụ thuộc.
"Chúng tôi biết sự phụ thuộc có thể tốn kém như thế nào, và chúng tôi phải trả giá rất đắt cho việc phụ thuộc vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch. Chúng tôi chỉ đơn giản muốn học hỏi từ kinh nghiệm đó và có một danh mục nhà cung cấp đa dạng hơn nhiều", ông nói thêm.
Ngoại trưởng Rubio lưu ý rằng Mỹ và EU cộng lại là "những khách hàng và bên sử dụng lớn nhất" các khoáng sản thiết yếu.
"Chúng ta phải đảm bảo rằng nguồn cung có sẵn cho tương lai và theo những cách không bị độc quyền ở một nơi hoặc tập trung quá mức ở một nơi nào đó", ông Rubio nói thêm.
Một kế hoạch hành động nêu rõ rằng EU và Mỹ sẽ xem xét việc thiết lập giá tối thiểu cho các khoáng sản quan trọng, nhằm ngăn chặn Trung Quốc hoặc các cường quốc bên ngoài khác tràn ngập thị trường với hàng xuất khẩu giá rẻ.
Hai bên cũng sẽ xem xét việc phối hợp mọi khoản trợ cấp và dự trữ khoáng sản quan trọng, có thể phối hợp các tiêu chuẩn chung để tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại giữa các nước phương Tây và cùng đầu tư vào nghiên cứu.
"Trong bối cảnh Cuba đối mặt với những hành động leo thang có chủ đích và ác ý, chúng tôi tái khẳng định sự đoàn kết với Chính phủ và người dân Cuba" - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova phát biểu trước báo giới ngày 24-4, theo Hãng tin Reuters.
Bà nhấn mạnh: "Chúng tôi bác bỏ hành động tống tiền và đe dọa trong chính sách đối ngoại. Điều này cũng áp dụng đối với sức ép mang tính phô trương và hung hăng mà Washington đang áp đặt lên Havana".
Thời gian qua căng thẳng leo thang nhanh chóng giữa Mỹ và Cuba, hai quốc gia chỉ cách nhau khoảng 145km qua eo biển Florida.
Hôm 20-4, ông Alejandro Garcia, Phó tổng vụ trưởng phụ trách vấn đề về Mỹ thuộc Bộ Ngoại giao Cuba, xác nhận nước này gần đây đã có cuộc gặp với phái đoàn Mỹ tại thủ đô Havana, trong bối cảnh Cuba đối mặt với chiến dịch gây sức ép từ chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Ông Garcia nhấn mạnh việc chấm dứt lệnh phong tỏa dầu mỏ kéo dài ba tháng của Mỹ đối với Cuba là "ưu tiên hàng đầu" của Chính phủ Cuba trong các cuộc đàm phán. Ông cũng cáo buộc Washington "tống tiền" khi đe dọa áp thuế đối với các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ sang Cuba.
Trong diễn biến liên quan, hôm 23-4, Đại sứ quán Nga tại Cuba đăng lên nền tảng X đoạn video giới thiệu cảnh quay từ trên không về thủ đô Havana của Cuba vào ban đêm, gồm cả đại lộ Malecón, được chiếu sáng rực rỡ.
"Đây là hình ảnh Havana trong đêm 19-4. Lần đầu tiên sau thời gian dài, thành phố được thắp sáng hoàn toàn sau quá trình tinh chế lượng dầu thô của Nga. Số dầu này được tàu chở dầu Anatoly Kolodkin đưa đến" - Đại sứ quán Nga viết.
Hồi cuối tháng 3, Hãng thông tấn Tass dẫn thông tin từ Bộ Giao thông vận tải Nga cho biết tàu Anatoly Kolodkin của Nga chở 100.000 tấn dầu viện trợ nhân đạo (khoảng 730.000 thùng dầu thô Urals) từ cảng Primorsk của Nga đã đến Cuba.
Con tàu cập cảng Matanzas vào ngày 31-3 và hoàn tất việc dỡ hàng vào ngày 4-4. Đó là lần đầu tiên trong khoảng ba tháng một tàu chở dầu cập cảng đảo quốc này. Chính quyền ông Trump nói họ cho phép vận chuyển số dầu này vì "lý do nhân đạo".
"Nga và Cuba có mối quan hệ lịch sử mật thiết. Chúng tôi luôn đứng về phía Cuba trong cuộc đấu tranh giành độc lập, quyền được sống theo các luật lệ riêng, phát triển theo con đường riêng và bảo vệ lợi ích của mình" - bà Zakharova nói hôm nay.
Bà khẳng định Nga sẽ "tiếp tục cung cấp viện trợ nhân đạo cho Cuba" trong giai đoạn khó khăn hiện nay.
Chiều 23-4, tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao, Tuổi Trẻ đề nghị cho biết những bước tiến trong việc bảo đảm tàu của Việt Nam được lưu thông qua lại eo biển Hormuz.
Phản hồi vấn đề này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết thời gian qua, các cơ quan chức năng của Việt Nam ở trong và ngoài nước duy trì trao đổi thường xuyên, liên tục với các cơ quan chức năng của Iran về các thủ tục liên quan để các tàu hàng và thuyền viên Việt Nam có thể an toàn qua eo biển Hormuz.
"Trên cơ sở hướng dẫn của các cơ quan chức năng Iran, Bộ Ngoại giao đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng cùng các doanh nghiệp vận tải liên quan cung cấp cho phía Iran thông tin kỹ thuật các tàu hàng của Việt Nam đề nghị qua eo biển Hormuz", bà Hằng cho hay.
Theo thông tin từ các cơ quan đại diện Việt Nam tại khu vực Trung Đông và qua trao đổi với các doanh nghiệp chủ tàu, hiện nay các tàu và thuyền viên Việt Nam vẫn an toàn ở khu vực eo biển Hormuz.
Bộ Ngoại giao đã, đang và sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan và các doanh nghiệp chủ tàu, làm việc với các cơ quan chức năng Iran về các yêu cầu kỹ thuật cần thiết để tàu hàng và thuyền viên Việt Nam sớm được di chuyển an toàn qua biển Hormuz.
Đồng thời tiếp tục theo dõi sát tình hình và có các biện pháp bảo hộ cần thiết trong trường hợp có vấn đề phát sinh.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược, trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới. Sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát vào cuối tháng 2, hoạt động tàu thuyền qua khu vực này bị tê liệt và đối mặt với nguy hiểm.
Hôm 18-4, quân đội Iran tuyên bố nước này tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz chỉ vài giờ sau khi mở cửa trở lại. Phía Iran tuyên bố việc mở lại eo biển Hormuz là "không thể" chừng nào các phong tỏa của Mỹ đối với những cảng của Iran còn tồn tại.
Cũng liên quan đến tình hình Trung Đông, tại họp báo ngày 23-4, người phát ngôn Phạm Thu Hằng cho biết trong bối cảnh tình hình tại đây tiếp tục diễn biến phức tạp, các cơ quan, doanh nghiệp của Việt Nam trong lĩnh vực xuất nhập khẩu nhiên liệu luôn chủ động hợp tác với các đối tác trong và ngoài khu vực nhằm thúc đẩy việc thực hiện các hợp đồng cung ứng dài hạn đã ký.
Việt Nam đồng thời tích cực trao đổi, hợp tác với các đối tác khác nhằm đa dạng hóa nguồn cung, bảo đảm không để thiếu hụt nhiên liệu cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của người dân.
