Theo ông Lực, toàn tỉnh hiện có 1.695 nhân viên tại 64 trạm y tế, vẫn thiếu 407 biên chế so với chỉ tiêu. Đáng chú ý, có 14 trạm chưa có Giám đốc và 14 trạm không có Phó giám đốc.
“Sau hợp nhất, quy mô trạm y tế lớn hơn trước nên công tác tổ chức gặp nhiều khó khăn. Một số nơi phải hợp đồng để lấp chỗ trống, nhưng cơ bản vẫn thiếu nhân lực”, ông Lực nói.
Đơn cử Trạm y tế phường Hòa Thành hiện không có cả Giám đốc lẫn Phó giám đốc, phải cử nhân viên phụ trách điều hành.
Ngoài ra 31 trạm chưa có kế toán, 55 trạm không có nhân sự phụ trách công nghệ thông tin. Một số vị trí còn bỏ trống do cán bộ chưa đủ điều kiện về trình độ trung cấp lý luận chính trị để bổ nhiệm theo quy định.
Không chỉ thiếu nhân sự, nhiều trạm còn thiếu trang thiết bị như máy siêu âm, điện tim, X-quang, xét nghiệm… Phần lớn cơ sở tận dụng từ các trạm y tế cũ nên chưa đáp ứng yêu cầu.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Lâm Thị Linh Như, phụ trách điều hành Trạm y tế phường Hòa Thành, cho biết đơn vị mới thành lập nên nhiều nội dung chưa có hướng dẫn cụ thể, trong đó có đề án vị trí việc làm.
“Trạm không có cả Giám đốc lẫn Phó giám đốc, được giao 28 biên chế nhưng mới có 18 người. Một số vị trí như kế toán, kỹ thuật viên xét nghiệm còn thiếu”, bà Như nói.
Bà Như cho biết thêm đơn vị đang chuyển về trụ sở UBND xã Định Bình cũ để hoạt động tạm thời. Tuy nhiên đây là trụ sở hành chính nên cần sửa chữa, xây dựng thêm một số hạng mục mới đáp ứng tiêu chuẩn cơ sở y tế.
Tại Trạm y tế xã Tân Ân, bác sĩ Trần Thị Trường Thọ cho biết đơn vị được hợp nhất từ hai xã cũ, hiện có 17 viên chức, gồm 3 bác sĩ – nhưng một người đang đi học, nên thực tế chỉ còn 2 bác sĩ phụ trách 2 điểm trạm.
“Mỗi điểm chỉ có một bác sĩ, còn thiếu nhiều trang thiết bị như máy xét nghiệm, máy đo thị lực, X-quang. Hai điểm trạm chỉ có một máy siêu âm và hai máy đo đường huyết, nên bác sĩ phải kiêm nhiều việc, ảnh hưởng chất lượng khám chữa bệnh”, bà Thọ nói.
Theo Sở Y tế Cà Mau, nhiều trạm chưa bảo đảm các phòng chức năng theo quy định như hành chính, dân số, dược, cận lâm sàng…
Hệ thống máy tính phần lớn đã dùng trên 10 năm, thường xuyên hư hỏng, gây khó khăn cho chuyển đổi số.
Nguồn thuốc khám chữa bệnh bảo hiểm y tế tại một số thời điểm cũng chưa bảo đảm, tình trạng thiếu thuốc điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường, kháng sinh, thuốc dạ dày, giảm đau… còn xảy ra ở nhiều nơi.
Sở Y tế Cà Mau cho biết đang rà soát, cử cán bộ đi đào tạo trung cấp lý luận chính trị để đủ điều kiện bổ nhiệm; đồng thời đề xuất sớm ban hành đề án vị trí việc làm thống nhất nhằm kiện toàn tổ chức, tuyển dụng nhân sự.
Ngành y tế cũng kiến nghị bổ sung biên chế, nhất là các vị trí hành chính, kế toán; đầu tư sửa chữa cơ sở vật chất, bổ sung trang thiết bị thiết yếu cho tuyến y tế cơ sở.
Nhiều người trong quá trình giảm cân thường chọn cách cắt bỏ hoàn toàn tinh bột (carb). Tuy nhiên, theo bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện (Đài Loan, Trung Quốc) chia sẻ trên kênh YouTube cá nhân, chúng ta hoàn toàn không cần phải áp dụng phương pháp cực đoan đến vậy. Chỉ cần thay đổi một chút thứ tự ăn uống trong bữa ăn hàng ngày, bạn đã có thể cải thiện rõ rệt cả cân nặng lẫn chỉ số đường huyết.
Bác sĩ Tiêu đã chia sẻ trường hợp một bệnh nhân nữ từng chật vật suốt thời gian dài vì cân nặng không thể giảm, kèm theo đó là chỉ số đường huyết biến động thất thường. Sau khi được hướng dẫn và bắt đầu thực hiện chiến lược "ăn protein trước bữa ăn", chỉ trong vòng nửa năm, cân nặng của cô đã giảm ngoạn mục từ 86 kg xuống còn 62 kg, đồng thời chỉ số đường huyết cũng ổn định hơn thấy rõ.
Bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện giải thích chi tiết, việc nạp các thực phẩm giàu protein như đậu phụ, trứng, thịt nạc hoặc sữa lắc protein (protein shake) trước bữa ăn sẽ tạo ra một "lớp đệm" trong dạ dày. Lớp đệm này giúp làm chậm tốc độ tiêu hóa carbohydrate (tinh bột và đường), từ đó kiểm soát hiệu quả mức tăng đường huyết sau ăn.
Bác sĩ nhấn mạnh rằng người giảm cân không cần phải kiêng hoàn toàn cơm trắng. Việc điều chỉnh thứ tự ăn uống này giúp quá trình tiêu hóa và hấp thụ diễn ra êm dịu hơn. Cách ăn này không chỉ giảm cảm giác mệt mỏi, buồn ngủ sau khi ăn mà còn tăng cảm giác no, giảm cảm giác thèm ăn vặt, giúp duy trì cân nặng ổn định lâu dài.
Theo một nghiên cứu vào năm 2019 của Trường Y khoa Cornell (Mỹ), nếu ưu tiên ăn protein và rau xanh đầu tiên, sau đó mới ăn đến tinh bột, phản ứng đường huyết sau bữa ăn có thể giảm khoảng 40%.
Một nghiên cứu khác thực hiện trên bệnh nhân tiểu đường cũng cho thấy, phương pháp ăn này giúp kiểm soát đường huyết cực kỳ hiệu quả:
Không chỉ tác động tích cực đến đường huyết, protein còn đóng vai trò then chốt trong việc quản lý cân nặng. Bác sĩ Tiêu chỉ ra rằng, protein kích thích đường ruột tiết ra GLP-1 - một loại hormone được ví như "thuốc giảm cân tự nhiên". Hormone này giúp kéo dài thời gian làm rỗng dạ dày, tăng cảm giác no kéo dài và giảm sự thèm ăn vặt.
Bên cạnh đó, hiệu ứng nhiệt của thực phẩm (TEF) từ protein cao hơn nhiều so với tinh bột, nghĩa là cơ thể phải tiêu hao nhiều năng lượng hơn để tiêu hóa chúng. Đồng thời, việc nạp đủ protein giúp bảo toàn khối lượng cơ bắp, tránh tình trạng mất cơ khi giảm cân, từ đó giảm thiểu tối đa nguy cơ tăng cân trở lại (hiệu ứng bumerang/yoyo).
Để duy trì sức khỏe và hệ trao đổi chất hoạt động tốt, bác sĩ khuyến nghị mỗi người nên nạp đủ lượng protein tương thích với trọng lượng cơ thể:
Người bình thường: Áp dụng nguyên tắc 1 g protein trên mỗi kg thể trọng mỗi ngày.
Người có nhu cầu giảm mỡ, giữ cơ: Khuyến nghị tăng lên 1,5 g protein trên mỗi kg thể trọng mỗi ngày.
Lượng protein nên được chia đều vào cả ba bữa ăn trong ngày, thay vì dồn hết vào bữa tối. Cách chia này giúp duy trì cảm giác no và hiệu suất trao đổi chất ổn định suốt cả ngày, hỗ trợ kiểm soát kép cả cân nặng lẫn đường huyết về lâu dài.
Riêng đối với những người mắc bệnh thận, cần tham khảo ý kiến và sự đánh giá của bác sĩ chuyên khoa để có hàm lượng protein nạp vào phù hợp nhất với thể trạng.
Quy định này được nêu tại khoản 4 điều 59 Nghị định 90 năm 2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, có hiệu lực từ ngày 15-5.
Theo đó hành vi bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc sẽ bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng, tăng gấp đôi so với mức phạt trước đây từ 5 - 10 triệu đồng.
Việc nâng mức xử phạt nhằm siết chặt tình trạng bán thuốc kê đơn không theo chỉ định của bác sĩ và tình trạng lạm dụng kháng sinh kéo dài nhiều năm qua.
Ngoài hành vi trên, mức phạt 10 - 20 triệu đồng còn áp dụng với các vi phạm mua bán thuốc thử lâm sàng; mua bán thuốc được sản xuất, bào chế, pha chế theo đơn để sử dụng trong cơ sở khám chữa bệnh ra ngoài cơ sở (trừ trường hợp được phép theo quy định), mua bán thuốc thuộc danh mục thuốc hạn chế bán lẻ khi chưa được phép...
Kinh doanh thuốc qua các phương tiện không phải sàn giao dịch thương mại điện tử, ứng dụng thương mại điện tử hoặc website có chức năng đặt hàng trực tuyến theo quy định cũng bị phạt 10 - 20 triệu đồng.
Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), từ năm 2020 - 2023 Việt Nam có gần 270.000 ca tử vong do đề kháng kháng sinh. Tức là bình quân mỗi năm có gần 70.000 ca tử vong liên quan đến kháng kháng sinh.
Theo đánh giá của các chuyên gia, tình trạng kháng kháng sinh (AMR) tại Việt Nam gây ra nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng, khiến các bệnh truyền nhiễm trở nên khó điều trị hơn, tăng tỉ lệ tử vong và chi phí y tế tăng cao.
Kháng kháng sinh cũng gây nguy hiểm cho nhiều tiến bộ y học như phẫu thuật và điều trị ung thư. Thêm vào đó, ô nhiễm môi trường do dư lượng kháng sinh trong nguồn nước làm tình trạng AMR xấu hơn, ảnh hưởng đến cả hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng trên khắp Việt Nam.
Bộ Y tế cũng đã ban hành Thông tư 26 quy định nhiều nội dung mới về việc kê đơn thuốc trong điều trị ngoại trú, hướng đến mục tiêu quản lý minh bạch, hiệu quả và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người bệnh.
Mới đây, bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia ung thư tại Bệnh viện Đa khoa Tam Quân (Đài Loan), chia sẻ quá trình tìm ra căn bệnh ác tính cho nữ quản lý.
Theo đó, người bệnh đến phòng khám trong tình trạng thừa cân, phù nề chi dưới, mệt mỏi và ho kéo dài. Trước đó, cô thăm khám nhiều nơi nhưng các y bác sĩ chỉ chẩn đoán bệnh trào ngược dạ dày, do ảnh chụp X-quang phổi hoàn toàn bình thường.
Khai thác bệnh sử, bác sĩ Hung nhận thấy anh trai nữ quản lý từng mắc ung thư biểu mô tuyến phổi khi còn trẻ. Ông lập tức chỉ định cô chụp cắt lớp vi tính liều thấp (LDCT). Kỹ thuật chụp chuyên sâu này giúp ông nhìn thấy rõ một tổn thương kích thước 1,5 cm ở ngay phổi phải của bệnh nhân.
Bác sĩ đánh giá người bệnh mang nhiều yếu tố nguy cơ khởi phát ung thư. Căng thẳng công việc kéo dài cùng tình trạng mất ngủ bào mòn sức khỏe nữ quản lý. Cô cũng ăn đồ ngọt và thực phẩm chế biến sẵn hàng ngày để giải tỏa áp lực tâm lý. Ê kíp y tế lập tức phẫu thuật cắt bỏ khối u cho người phụ nữ kịp thời.
Nhằm ngăn chặn tế bào ác tính tái phát sau ca mổ, bác sĩ yêu cầu cô thay đổi triệt để nếp sinh hoạt. Người bệnh phải chuyển sang dùng thực phẩm tự nhiên, loại bỏ đồ ngọt và ngừng thức khuya. Bệnh nhân tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định y khoa suốt hai năm qua, duy trì thể trạng ổn định và không xuất hiện dấu hiệu khối u quay lại.
Ung thư phổi chia làm hai dạng chính là ung thư phổi tế bào nhỏ, chiếm 15% và ung thư phổi không tế bào nhỏ, 85%. Trong đó, ung thư phổi không tế bào nhỏ là một trong những bệnh ung thư thường gặp tại châu Á.
Loại không tế bào nhỏ ở giai đoạn sớm có tỷ lệ khỏi bệnh cao, 92% sống 5 năm nếu khối u kích thước dưới một cm, 1% sống sau 5 năm nếu di căn xa. Tuy nhiên, đa số bệnh nhân thường vào viện khi bệnh ở giai đoạn muộn (giai đoạn III, IV).
Chẩn đoán và điều trị sớm ung thư phổi vẫn là thách thức lớn đối y bác sĩ. Nhóm nguy cơ cao như tuổi trên 50, hút thuốc lá nhiều năm; người làm việc trong môi trường tiếp xúc với hóa chất độc hại, các chất phóng xạ hoặc trong gia đình có nhiều người mắc ung thư..., cần khám sức khỏe định kỳ để phòng ngừa bệnh.
Hiện, điều trị nhắm trúng đích là một trong những phương pháp điều trị mới trong điều trị nội khoa trên bệnh nhân ung thư phổi. Phương pháp này có thể dùng đơn độc hoặc phối hợp với các hóa trị, xạ trị và phẫu thuật để thời gian sống, giảm bớt các tác dụng phụ cho người bệnh.
