Pháp luật chúng ta quy định thế nào về loại tội phạm này, và thực tiễn xét xử cho thấy những người ra tay với trẻ nhỏ sẽ phải trả giá ra sao?
Những năm gần đây, mức độ các vụ bạo hành ngày càng nghiêm trọng, nhiều vụ để lại thương tích nặng nề hoặc khiến nạn nhân tử vong. Điểm chung của hầu hết các vụ: thủ phạm là người thân trong gia đình, người tình của cha hoặc mẹ, hoặc người được giao trực tiếp trông nom trẻ.
Trẻ em, đặc biệt trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, hoàn toàn không có khả năng tự vệ, không thể cầu cứu, không thể kể lại sự thật với ai.
Đó là lý do pháp luật dành sự bảo vệ đặc biệt và nghiêm khắc đặc biệt cho nhóm nạn nhân này.
Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định chặt chẽ, đủ sức trừng trị mọi hành vi bạo hành trẻ em, tùy theo tính chất, mức độ và mối quan hệ giữa người gây hại với nạn nhân. Cụ thể:
– Người không phải cha mẹ ruột nhưng đang sống chung, trực tiếp chăm sóc trẻ mà có hành vi đối xử tàn ác, đánh đập, bỏ đói, hành hạ bị xử lý về tội “hành hạ người khác” theo Điều 140 Bộ luật Hình sự năm 2015. Khi nạn nhân là trẻ dưới 16 tuổi, phạt tù từ 1-3 năm. Đây là hành vi phổ biến trong các vụ người tình của cha hoặc mẹ bạo hành con riêng.
– Cha, mẹ hoặc người có trách nhiệm nuôi dưỡng mà ngược đãi, hành hạ con cái bị xử lý về tội “ngược đãi hoặc hành hạ con” theo Điều 185 Bộ luật Hình sự năm 2015. Không cần gây thương tích nặng, chỉ cần hành vi thường xuyên gây đau đớn về thể xác hoặc tinh thần là đã cấu thành tội phạm. Mức hình phạt tối đa đến 5 năm tù khi nạn nhân là trẻ dưới 16 tuổi.
– Hành vi nghiêm trọng nhất là cố ý đánh đập gây thương tích thực tế được xử lý về tội “cố ý gây thương tích” theo Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Với nạn nhân dưới 16 tuổi, dù tỉ lệ thương tích chỉ dưới 11% vẫn bị truy cứu hình sự – mức bảo vệ pháp lý cao hơn nhiều so với nạn nhân là người lớn. Hình phạt tăng dần theo mức độ thương tích và hậu quả.
Đặc biệt, nếu nạn nhân tử vong, người phạm tội đối mặt với mức hình phạt cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình, tùy thuộc vào quá trình điều tra, truy tố và xét xử của cơ quan tiến hành tố tụng.
Nhiều vụ án, tòa án áp dụng đồng thời nhiều tội danh đối với cùng một bị cáo. Ví dụ vừa bị xử về tội hành hạ người khác, vừa bị xử về tội cố ý gây thương tích. Các hình phạt được tổng hợp lại theo quy định. Nghĩa là hình phạt thực tế người phạm tội phải chịu có thể rất cao, không phải chỉ tính theo một tội danh.
Từ thực tiễn xét xử có thể rút ra một số nhận xét sau:
Một là, lý do “dạy con” hay “dạy dỗ nghiêm khắc” không được tòa án chấp nhận là tình tiết miễn hoặc giảm nhẹ đáng kể. Ranh giới pháp luật và thực tiễn xét xử xác định rất rõ: đánh đập nhiều lần, bỏ đói, dùng vật cứng gây thương tích, dùng tay không nhưng tác động vào vùng đầu, cổ – đó là hành vi phạm tội, không phải dạy dỗ.
Hai là, tuổi trẻ của bị cáo không phải lá chắn. Nhiều người lầm tưởng rằng bị cáo còn trẻ, lần đầu phạm tội sẽ được giảm nhẹ mạnh.
Trong các vụ bạo hành trẻ nhỏ gây hậu quả nghiêm trọng, hội đồng xét xử luôn ưu tiên bảo vệ nạn nhân và răn đe xã hội.
Không ít bản án trong loại tội phạm này ở mức trên 10 năm tù, thậm chí tù chung thân khi nạn nhân tử vong.
Ba là, người mẹ hoặc cha biết con bị bạo hành mà im lặng, bao che, hoặc tiếp tục giao con cho kẻ bạo hành cũng đối mặt với trách nhiệm hình sự. Nghĩa vụ bảo vệ con là nghĩa vụ pháp lý ghi trong luật, không chỉ là đạo lý. Im lặng trước hành vi bạo hành con mình là vi phạm pháp luật.
Bốn là, thái độ sau khi gây án có ý nghĩa lớn trong quyết định hình phạt. Những bị cáo kịp thời đưa trẻ đi cấp cứu, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải thực sự được tòa án ghi nhận. Ngược lại, bỏ mặc nạn nhân, tạo dựng lý do che giấu, không hợp tác điều tra – những điều này luôn khiến mức án cao hơn đáng kể.
Thực tiễn xét xử tại các tòa án cho thấy: những người bạo hành trẻ em đều phải trả giá rất đắt. Pháp luật chỉ phát huy hiệu quả khi vụ việc được phát hiện kịp thời. Và người phát hiện trước hết không phải cơ quan chức năng mà là hàng xóm, người thân, chủ nhà trọ, giáo viên, nhân viên y tế.
Điều 51 Luật Trẻ em năm 2016 quy định rõ: mọi cá nhân, tổ chức khi phát hiện trẻ bị xâm hại hoặc nghi ngờ bị xâm hại đều phải thông báo ngay cho cơ quan chức năng. Không lên tiếng khi biết cũng là vi phạm.
Nhìn lại các bản án về bạo hành trẻ em đã được xét xử, điều day dứt nhất không phải là mức hình phạt mà là câu hỏi: liệu có ai đó biết sớm hơn, lên tiếng sớm hơn thì kết cục có khác không?
Điều còn thiếu là sự dũng cảm của một người hàng xóm, một tiếng gõ cửa đúng lúc, một cuộc gọi không ngại phiền. Bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của toàn xã hội.
UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành công văn (hôm 6.5) chỉ đạo xử lý vụ việc thiệt hại cây trồng, vật nuôi tại khóm 3 và khóm 4, phường Tân Thành, liên quan quá trình thi công dự án mở rộng Cảng hàng không Cà Mau.
Theo chỉ đạo, UBND phường Tân Thành được giao chủ trì tổ chức họp với các đơn vị liên quan để rà soát, thống nhất phương án, lộ trình và thời gian thực hiện các biện pháp khắc phục môi trường sản xuất bị ảnh hưởng. Đồng thời, địa phương phải tăng cường tuyên truyền, vận động người dân phối hợp xử lý, đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn.
UBND tỉnh cũng yêu cầu Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - CTCP (ACV) khẩn trương phối hợp các ngành chức năng đánh giá mức độ ảnh hưởng, xem xét hỗ trợ các hộ dân và thống nhất giải pháp khôi phục môi trường sản xuất trong thời gian sớm nhất. Cùng với đó là yêu cầu chấn chỉnh ngay quy trình thi công, tuân thủ nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường trong suốt quá trình triển khai dự án.
Ngoài ra, UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu các đơn vị liên quan nghiêm túc rút kinh nghiệm khi để vụ việc kéo dài. Theo báo cáo số 638/BC-SNNMT ngày 30.4.2026 của Sở Nông nghiệp - Môi trường, phản ánh của người dân về tình trạng cá chết đã xuất hiện từ giữa tháng 1.2026 nhưng tiến độ giải quyết chậm, chưa khắc phục được những ảnh hưởng môi trường đang diễn ra.
Thực tế kiểm tra cho thấy trong quá trình thi công, đơn vị thi công đã bơm cát nhưng đắp bờ bao thấp. Tại khu vực kênh Đường Xuồng, bờ bao bị vỡ, khiến nước từ khu vực thi công chảy trực tiếp ra ngoài kênh, tác động đến nguồn nước xung quanh.
Kết quả lấy 5 mẫu nước mặt tại khu vực giáp ranh dự án và các ruộng lúa lân cận cho thấy chất lượng nước đều bị ô nhiễm, nằm ở mức từ trung bình đến rất xấu (mức B, C, D). Đáng chú ý, độ mặn dao động từ 9,84‰ đến 14,36‰, vượt ngưỡng phù hợp cho nuôi trồng thủy sản nước ngọt và canh tác lúa.
Nguyên nhân bước đầu được xác định là quá trình bơm cát phục vụ thi công, sử dụng nguồn nước từ kênh Xáng Cà Mau - Bạc Liêu và kênh Quản lộ Phụng Hiệp, dẫn đến nước bị nhiễm mặn, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất của người dân.
Thống kê từ địa phương cho thấy đã có 92 hộ dân bị ảnh hưởng, với tổng diện tích lên đến 85,381 héc ta, liên quan đến lúa, hoa màu và nuôi trồng thủy sản. UBND phường Tân Thành cũng đã tiếp nhận 15 đơn yêu cầu hỗ trợ, bồi thường thiệt hại từ người dân tại khóm 3 và khóm 4.
Ngày 7.5, ông Nguyễn Trường Giang, Phó chủ tịch UBND phường Tân Thành, cho biết sau 3 ngày triển khai, địa phương đã kiểm kê được 39 trong tổng số 92 hộ bị thiệt hại do bị nhiễm mặn.
Như Thanh Niên đã thông tin, dự án mở rộng Cảng hàng không Cà Mau được triển khai trên địa bàn tiếp giáp khu dân cư và khu sản xuất nông nghiệp tại khóm 3, khóm 4 thuộc phường Tân Thành. Trong quá trình thi công, nhiều hộ dân phản ánh việc bơm cát vào công trình khiến nước mặn xâm nhập khu vực sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến cây trồng và vật nuôi. Nguyên nhân bước đầu được xác định là quá trình thi công, đặc biệt là hoạt động bơm cát phục vụ dự án mở rộng Cảng hàng không Cà Mau, làm nguồn nước bị nhiễm mặn, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất lúa, hoa màu và nuôi cá của người dân.
Sáng 24-4, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã có phát biểu bế mạc kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI sau 12 ngày làm việc.
Chủ tịch Quốc hội đánh giá chỉ trong thời gian rất ngắn, sau ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, kỳ họp đã thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng. Đó là tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.
Đồng thời kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Mặt khác, kỳ họp cũng đã quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách.
Theo Chủ tịch Quốc hội, trước những yêu cầu mới của đất nước, Quốc hội khóa XVI đã chủ động, khẩn trương triển khai công việc ngay từ những ngày đầu với tinh thần quyết tâm cao, làm ngay, làm bài bản.
Chủ tịch Quốc hội cho hay Quốc hội đã hoàn thành nhiệm vụ hệ trọng, xem xét, quyết định cơ cấu tổ chức và bầu, phê chuẩn 39 nhân sự cấp cao của bộ máy Nhà nước. Quốc hội đã bầu Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng với sự tín nhiệm rất cao của các vị đại biểu Quốc hội.
Cùng với đó, Quốc hội đã thông qua 9 luật và 31 nghị quyết, trong đó có nhiều luật, nghị quyết thông qua với tỉ lệ 100% đại biểu Quốc hội có mặt tán thành, góp phần kịp thời thể chế hóa các Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết, kết luận của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
Chủ tịch Quốc hội đánh giá các chính sách ban hành tại kỳ họp vừa mang đậm tinh thần đổi mới và tinh thần hành động quyết liệt để tháo gỡ những điểm nghẽn, vừa đảm bảo tính căn cơ, lâu dài, kịp thời đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.
Đặc biệt, việc kịp thời điều chỉnh linh hoạt các sắc thuế đã khẳng định sự chủ động, quyết liệt trong điều hành chính sách tài khóa và hỗ trợ doanh nghiệp, người dân vượt qua khó khăn.
Chủ tịch Quốc hội cho hay Quốc hội đã dành nhiều thời gian xem xét, thảo luận kỹ lưỡng và quyết định hệ thống các kế hoạch phát triển 5 năm giai đoạn 2026 - 2030 bao gồm: Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; kế hoạch tài chính quốc gia, vay và trả nợ công; kế hoạch đầu tư công trung hạn.
Trên cơ sở đó, Quốc hội đưa ra các giải pháp đồng bộ, khả thi nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế và tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng ngay từ năm đầu của nhiệm kỳ, góp phần quan trọng hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng "2 con số".
Cùng với đó, Quốc hội đã quyết định thành lập thành phố Đồng Nai, Hội đồng Bầu cử quốc gia báo cáo tổng kết cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, xác nhận tư cách đại biểu Quốc hội...
Chủ tịch Quốc hội đề nghị, trên cơ sở các nội dung đã được Quốc hội quyết nghị, Quốc hội đề nghị Chính phủ, các cơ quan của Quốc hội và các cơ quan, tổ chức hữu quan, các địa phương, ngay sau kỳ họp, khẩn trương tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả các luật, nghị quyết đã được thông qua.
Ngày 24-4, Sở Nội vụ tỉnh An Giang cho biết Tiểu ban đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ việc tổ chức các hoạt động phục vụ APEC 2027 và Tổ giúp việc của tiểu ban (gọi tắt là Tiểu ban đào tạo nguồn nhân lực) đã báo cáo và tham mưu UBND tỉnh An Giang xây dựng và ban hành kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực đón APEC ở Phú Quốc.
Theo đó các sở ngành trong tỉnh thực hiện 4 nhóm nội dung đào tạo, bồi dưỡng (với 17 lớp) dự kiến 1.600 đến 2.300 học viên, có tổng số kinh phí đào tạo dự kiến hơn 5,1 tỉ đồng.
Trong đó Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh An Giang chủ trì đào tạo kiến thức về APEC và hội nhập quốc tế với 3 lớp, dự kiến 300-450 học viên.
Sở Du lịch tỉnh An Giang sẽ đào tạo về nội dung lễ tân, nghi thức ngoại giao với 7 lớp, dự kiến 600-800 học viên; riêng 2 lớp bồi dưỡng kỹ năng ngoại ngữ và giao tiếp trong du lịch và lễ tân quốc tế (khoảng 50 học viên/lớp).
Công an tỉnh An Giang phối hợp Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và Sở Y tế đào tạo về nội dung an ninh, y tế và ứng phó khẩn cấp, tổng số 2 lớp, dự kiến 200-300 học viên.
Còn Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang đào tạo nội dung quản lý môi trường và văn minh đô thị, với 5 lớp, dự kiến 500-700 học viên.
Sở Nội vụ tỉnh An Giang đã làm việc với Đại học Kinh tế TP.HCM xây dựng dự thảo chương trình chi tiết và dự toán kinh phí để thực hiện đối với từng lĩnh vực đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực, phục vụ thành công APEC 2027 ở Phú Quốc.
