Có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 (trừ một số khoản của 3 điều luật đã có hiệu lực từ ngày 1/1/2026) và thay thế toàn bộ Luật Xây dựng 2014 (đã được sửa đổi, bổ sung nhiều lần), Luật Xây dựng 2025 có nhiều quy định mới đáng lưu ý.
Khoản 2 Điều 43 luật mới quy định 8 nhóm công trình được miễn giấy phép xây dựng (GPXD).
Công trình xây dựng cấp 4, công trình nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng có tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500m2 và không thuộc một trong các khu vực: khu chức năng, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung thành phố; khu chức năng, khu dân cư nông thôn, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh, thuộc thành phố, quy hoạch chung khu kinh tế, khu du lịch quốc gia; khu vực xây dựng được xác định trong quy hoạch chung xã; khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc.
Công trình sửa chữa, cải tạo bên trong công trình hoặc công trình sửa chữa, cải tạo mặt ngoài không tiếp giáp với đường trong đô thị có yêu cầu về quản lý kiến trúc theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; nội dung sửa chữa, cải tạo không làm thay đổi mục đích và công năng sử dụng, không làm ảnh hưởng đến an toàn kết cấu chịu lực của công trình, bảo đảm yêu cầu về phòng cháy và chữa cháy, bảo vệ môi trường, khả năng kết nối hạ tầng kỹ thuật.
Công trình bí mật Nhà nước; công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách; công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt; công trình thuộc dự án đầu tư theo thủ tục đầu tư đặc biệt; công trình xây dựng tạm theo quy định tại Luật này; công trình xây dựng tại khu vực đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh theo quy định của pháp luật về đất đai;
Công trình thuộc dự án đầu tư công được Thủ tướng Chính phủ, người đứng đầu cơ quan trung ương của tổ chức chính trị, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Kiểm toán nhà nước, Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Quốc hội, Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan trung ương của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và của tổ chức chính trị – xã hội, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp quyết định đầu tư xây dựng;
Công trình xây dựng theo tuyến trên địa bàn từ 2 đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên; công trình xây dựng theo tuyến ngoài khu vực được định hướng phát triển đô thị, được xác định theo quy hoạch đô thị và nông thôn hoặc quy hoạch chi tiết ngành đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt hoặc được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận phương án tuyến;
Công trình trên biển thuộc dự án đầu tư xây dựng ngoài khơi đã được cấp có thẩm quyền giao khu vực biển để thực hiện dự án; cảng hàng không, công trình tại cảng hàng không, công trình bảo đảm hoạt động bay ngoài cảng hàng không;
Công trình quảng cáo không thuộc đối tượng phải cấp giấy phép xây dựng theo quy định của pháp luật về quảng cáo; công trình hạ tầng kỹ thuật viễn thông thụ động;
Công trình xây dựng thuộc dự án đầu tư xây dựng đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi, Báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh và đã được phê duyệt theo quy định;
Trước khi khởi công xây dựng, chủ đầu tư xây dựng công trình được miễn GPXD phải gửi thông báo khởi công xây dựng (trừ công trình bí mật Nhà nước, công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách, công trình xây dựng tạm theo quy định của luật mới, công trình nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân) đến cơ quan quản lý Nhà nước về xây dựng có thẩm quyền tại địa phương, nơi công trình được xây dựng theo phân cấp của UBND cấp tỉnh để quản lý.
Quản lý trật tự xây dựng được thực hiện từ khi tiếp nhận thông báo khởi công.
Tuy nới lỏng thủ tục hành chính nhưng luật mới siết chặt về tiêu chuẩn kỹ thuật. Đơn cử là luật mới có sự tích hợp với Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 để bắt buộc thẩm tra thiết kế xây dựng đối với công trình thuộc diện thẩm định thiết kế về phòng cháy, chữa cháy.
Khoản 5 Điều 26 luật mới quy định công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng phải được thẩm tra thiết kế xây dựng làm cơ sở cho việc thẩm định bao gồm:
– Công trình xây dựng ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng hoặc dự án có công trình có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp phải được thẩm tra thiết kế xây dựng về nội dung an toàn công trình, sự tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng và các nội dung khác theo thỏa thuận hợp đồng xây dựng.
– Công trình thuộc diện thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ phải được thẩm tra thiết kế xây dựng bảo đảm các yêu cầu về thiết kế phòng cháy và chữa cháy.
Luật mới cũng có hẳn một điều luật về quản lý trật tự xây dựng. Theo Điều 47, việc quản lý trật tự xây dựng phải được thực hiện từ khi tiếp nhận thông báo khởi công, khởi công xây dựng công trình cho đến khi công trình được nghiệm thu, bàn giao đưa vào khai thác, sử dụng nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời khi phát sinh vi phạm.
Việc quản lý trật tự xây dựng phải đúng và đủ nội dung quản lý trật tự tương ứng với đối tượng công trình có yêu cầu cấp giấy phép xây dựng và công trình không yêu cầu cấp GPXD.
Cũng theo điều luật này, UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm toàn diện về quản lý trật tự xây dựng các công trình xây dựng trên địa bàn theo phạm vi quản lý.
UBND cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện về quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn theo phân cấp của UBND cấp tỉnh. Khi phát hiện vi phạm, cơ quan có thẩm quyền quản lý trật tự xây dựng phải thực hiện thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
Cụ thể, Nghị quyết 15 hiệu lực thi hành kể từ ngày ký (6.4.2026) và thay thế Nghị quyết 09 ngày 4.2.2026 của Chính phủ về tạm ngưng hiệu lực áp dụng Nghị định 46 quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật An toàn thực phẩm; Nghị quyết 66.13 quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm của Chính phủ.
Hiệu lực áp dụng cho Nghị quyết 15 này cho đến khi luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và nghị định hướng dẫn luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) có hiệu lực thi hành.
Trong thời gian tạm ngưng hiệu lực 2 văn bản trên, Nghị định số 15/2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của luật An toàn thực phẩm và các văn bản quy định, hướng dẫn thi hành tiếp tục có hiệu lực. Đối với các hồ sơ đã nộp trước ngày Nghị quyết này có hiệu lực được tiếp tục giải quyết theo quy định tại Nghị định số 15/2018 của Chính phủ và các văn bản quy định, hướng dẫn có liên quan.
Nghị quyết giao cho Bộ Y tế, Công thương, Nông nghiệp và Môi trường chủ động hướng dẫn tổ chức triển khai thi hành theo lĩnh vực được phân công quản lý.
Ngoài ra, Bộ Y tế có trách nhiệm kiểm tra, theo dõi, giám sát, xử lý các hành vi vi phạm về đăng ký bản công bố sản phẩm, quảng cáo đối với các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ thuộc lĩnh vực được phân công quản lý; điều kiện sản xuất đối với cơ sở đã được cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu Thực hành sản xuất tốt (GMP) thực phẩm bảo vệ sức khỏe và các cơ sở đáp ứng thực hành tốt sản xuất thuốc dược liệu và thuốc cổ truyền tham gia sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
Bộ Công thương kiểm tra, rà soát, theo dõi, giám sát, xử lý vi phạm trong hoạt động kinh doanh thực phẩm, thực phẩm giả, hàng cấm, hàng nhập lậu và các hành vi gian lận thương mại khác về thực phẩm trên nền tảng thương mại điện tử.
Bộ Khoa học và Công nghệ tăng cường kiểm tra, theo dõi, giám sát hoạt động của các tổ chức đã đăng ký hoạt động công nhận (trong đó có hoạt động công nhận phòng thử nghiệm); phối hợp với các bộ khác rà soát, hoàn thiện, bảo đảm đầy đủ các tiêu chuẩn quốc gia về thực phẩm...
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tăng quản lý hoạt động quảng cáo theo chức năng, nhiệm vụ liên quan đến thực phẩm theo quy định tại điều 24 Nghị định 342/2025.
Đặc biệt, Chính phủ giao các bộ Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công thương, Tài chính và Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố có trách nhiệm hoàn thiện việc kết nối, chia sẻ dữ liệu với Cổng dịch vụ công quốc gia để giải quyết các thủ tục hành chính và quản lý an toàn thực phẩm, thống nhất dữ liệu quản lý về an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương; đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý sản phẩm thực phẩm.
Trước đó, Văn phòng Chính phủ có Thông báo đồng ý cho lùi thời gian thực hiện Nghị định 46, Nghị quyết 66 về công bố, đăng ký thực phẩm tiếp tục cho đến khi luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và các văn bản hướng dẫn mới có hiệu lực.
Sau giai đoạn tăng nóng, VN-Index bước vào nhịp kiểm định cung cầu với diễn biến phân hóa rõ nét, trong khi các công ty chứng khoán đồng thuận khuyến nghị chiến lược thận trọng và ưu tiên chọn lọc cơ hội ngắn hạn.
Thị trường chứng khoán phiên gần đây ghi nhận trạng thái giằng co, rung lắc khi chỉ số đã có nhịp tăng mạnh trước đó. Theo CTCK Vietcombank (VCBS), diễn biến này là thường thấy trong giai đoạn thị trường kiểm định lại cung - cầu sau chu kỳ tăng nóng. Dòng tiền có xu hướng phân hóa, dịch chuyển sang một số cổ phiếu và nhóm ngành có câu chuyện riêng.
VCBS khuyến nghị nhà đầu tư ưu tiên chiến lược giao dịch ngắn hạn, tập trung vào các cổ phiếu đang củng cố nền giá hoặc vùng hỗ trợ dài hạn vững chắc, đồng thời có tín hiệu tham gia của lực cầu. Việc giải ngân nên thực hiện từng phần trong các nhịp rung lắc, với một số nhóm ngành đáng chú ý gồm đầu tư công, dầu khí và vận tải biển.
Trong khi đó, CTCK Tiên Phong (TPS) cho rằng VN-Index dù tiếp tục tăng nhưng chưa thể duy trì mức cao nhất phiên do áp lực chốt lời khi tiệm cận vùng kháng cự mạnh 1.900-1.920 điểm. Thanh khoản gia tăng nhưng lực cầu tại vùng giá cao có dấu hiệu suy yếu, phản ánh trạng thái lưỡng lự của thị trường.
TPS lưu ý thêm rằng các chỉ báo kỹ thuật đã tiến vào vùng quá mua, qua đó làm gia tăng rủi ro điều chỉnh ngắn hạn. Trong kịch bản điều chỉnh, khoảng trống giá 1.687-1.706 điểm có thể được kiểm định lại. Do đó, chiến lược phù hợp là kiên nhẫn chờ điểm cân bằng thay vì giải ngân ở vùng giá cao.
Ở góc nhìn thận trọng hơn, CTCK SHS cho biết đã duy trì quan điểm thận trọng trong các phiên gần đây, đồng thời khuyến nghị nhà đầu tư giảm tỷ trọng các mã yếu, đặc biệt trong bối cảnh thị trường phân hóa mạnh và chất lượng tăng điểm suy giảm khi VN-Index tiến sát vùng đỉnh cũ.
SHS cũng cho rằng áp lực giảm tỷ trọng đầu cơ gia tăng do yếu tố bất ổn địa chính trị liên quan eo biển Hormuz khiến giá dầu biến động trở lại. Bên cạnh đó, sau mùa công bố kết quả kinh doanh quý I/2026, thị trường bước vào giai đoạn thiếu thông tin hỗ trợ khi kỳ nghỉ lễ kéo dài, khiến tâm lý nhà đầu tư có xu hướng thận trọng hơn.
Dù vậy, SHS nhận định các nhịp điều chỉnh vẫn có thể mở ra cơ hội đầu tư với mức rủi ro được kiểm soát tốt, song cần theo dõi sát diễn biến giao dịch để có hành động phù hợp.
DPG: Nhóm cổ đông lớn do Dragon Capital quản lý tại CTCP Tập đoàn Đạt Phương (DPG) đã bán ra 100.000 cổ phiếu trong ngày 17/4, qua đó giảm sở hữu xuống còn hơn 12,97 triệu cổ phiếu, tương ứng 10,93%.
VNS: Tại CTCP Ánh Dương Việt Nam (VNS), cổ đông lớn Công ty TNHH Tư vấn Kim Ngưu đã bán ra 4,09 triệu cổ phiếu trong giai đoạn 14-17/4, giảm tỉ lệ sở hữu xuống còn 5,61%.
L40: Ở CTCP Đầu tư và Xây dựng 40 (L40), ông Đỗ Tấn Cường - Chủ tịch HĐQT - chỉ bán được hơn 151.000 cổ phiếu trong tổng số 600.000 cổ phiếu đăng ký, qua đó còn nắm giữ hơn 2 triệu cổ phiếu, tương đương 18,6%.
CAG: CTCP Tiếp vận Phước Tạo đã mua vào hơn 2,53 triệu cổ phiếu CTCP Cảng An Giang (CAG), nâng tỉ lệ sở hữu lên 18,34% và chính thức trở thành cổ đông lớn.
Chuyến tàu khách liên vận quốc tế Hà Nội - Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Nam Ninh (Trung Quốc) được Tổng công ty Đường sắt VN (VNR) chính thức khôi phục từ tháng 5.2025, sau 5 năm gián đoạn vì đại dịch Covid-19. Sau gần 1 năm vận hành trở lại, tuyến tàu đã phục vụ hơn 25.000 lượt khách, riêng 3 tháng đầu năm nay đạt hơn 4.800 lượt khách.
Sau khi đến Nam Ninh, hành khách có thể tiếp tục hành trình tới các thành phố lớn của Trung Quốc như Bắc Kinh, Quảng Châu hay Thâm Quyến nhờ mạng lưới tàu cao tốc hiện đại của nước này, hoặc nối chuyến sang nước thứ 3. Ngành đường sắt hai nước cũng đã tổ chức chạy thẳng tàu từ ga Gia Lâm đến ga Bắc Kinh và ngược lại, với 2 chuyến tàu mỗi tuần xuất phát từ Hà Nội vào tối thứ ba, thứ sáu hằng tuần và đến ga Bắc Kinh Tây vào thứ năm, chủ nhật hằng tuần.
Với đường biên giới dài, hoạt động giao thương, du lịch qua các khu vực cửa khẩu giữa VN và Trung Quốc rất sôi động. Ngoài du lịch đường bộ, đường sắt trở thành phương tiện lựa chọn cho nhiều hành khách Trung Quốc sang VN sau khi nối lại tuyến liên vận. Trung Quốc hiện là thị trường khách du lịch lớn nhất tới VN với 1,4 triệu lượt khách trong quý 1/2026.
Đặc biệt, với lượng hàng hóa xuất nhập khẩu rất lớn, các tuyến đường sắt liên vận quốc tế vận chuyển hàng hóa đang hoạt động hết công suất, như tuyến liên vận từ ga Kép (Bắc Giang cũ, nay là Bắc Ninh) đến Đồng Đăng (Lạng Sơn) để kết nối qua Trung Quốc. Tuyến liên vận từ ga Cao Xá (Hải Dương cũ, nay là Hải Phòng) đi Đồng Đăng - Bằng Tường (Quảng Tây, Trung Quốc) đi sâu vào nội địa Trung Quốc hoặc quá cảnh sang các nước Trung Á, Nga, EU.
Chia sẻ với Thanh Niên, ông Hoàng Gia Khánh, Tổng giám đốc VNR, cho biết các tuyến liên vận quốc tế từ nội địa VN quá cảnh sang Trung Quốc chỉ theo 2 hướng: từ Hà Nội - Đồng Đăng sang Bằng Tường, hoặc Hà Nội - Lào Cai sang Hà Khẩu. Tuy nhiên, hạ tầng đang là nút thắt lớn nhất do khổ đường sắt không tương thích. Hiện chỉ có tuyến Đồng Đăng - Bằng Tường kết nối thẳng (nhờ chung khổ đường sắt 1.435 mm), trong khi các tuyến kết nối khác phải đổi tàu vận chuyển do đường sắt phía VN là khổ 1.000 mm, phía Trung Quốc là khổ 1.435 mm.
Tuy nhiên, hạn chế kết nối do hạ tầng sẽ được khắc phục trong tương lai gần. Tín hiệu vui là cuối tháng 12.2025, dự án đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đã chính thức khởi công thành phần đầu tiên sau nhiều năm chờ đợi, đánh dấu bước khởi động của dự án đường sắt được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho hành lang kinh tế phía bắc kết nối Trung Quốc. Theo quy hoạch được Quốc hội phê duyệt, tuyến đường sắt này dài gần 391 km, nối từ Lào Cai đến ga Lạch Huyện (Hải Phòng), được đầu tư theo tiêu chuẩn điện khí hóa, khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế tối đa 160 km/giờ.
Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã cùng chứng kiến lễ ký kết hai văn kiện trong lĩnh vực hợp tác đường sắt, gồm giấy chứng nhận bàn giao kết quả dự án viện trợ lập Báo cáo nghiên cứu khả thi tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và bản ghi nhớ về hợp tác đào tạo nhằm nâng cao năng lực nguồn nhân lực đường sắt VN.
Thông tin với báo chí sau chuyến đi, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc tiếp nhận báo cáo nghiên cứu khả thi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo cơ sở để hai bên triển khai đàm phán, ký kết các hiệp định như Hiệp định xây dựng công trình cầu đường sắt qua biên giới giữa ga Lào Cai và ga Hà Khẩu Bắc, Hiệp định vay vốn cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Phía VN cũng sẽ tiến hành thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư theo quy định, làm cơ sở lựa chọn nhà thầu, phấn đấu khởi công tuyến vào cuối năm 2026.
Bộ Xây dựng cũng đang thúc đẩy triển khai các tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Đồng Đăng - Hà Nội, Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng kết nối với phía Trung Quốc. Trong đó, ưu tiên hoàn thành sớm quy hoạch tuyến đường sắt Đồng Đăng - Hà Nội, làm cơ sở lập và hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư dự án giai đoạn 2026 - 2027 để sớm khởi công xây dựng.
Theo Cục Đường sắt VN, việc đầu tư 3 tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lạng Sơn và Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái sẽ tạo kết nối liền mạch giữa hệ thống đường sắt hai nước. Đặc biệt, cả 3 tuyến đều có thể mở rộng kết nối tới châu Âu, thúc đẩy các đoàn tàu liên vận Việt - Trung - châu Âu. Với tốc độ trung bình
160 km/giờ và hệ thống đường ray khổ đôi được đầu tư mới, không chỉ hiện đại hóa mạng lưới đường sắt VN mà còn thúc đẩy kết nối với mạng lưới giao thông đường sắt ASEAN.
Còn theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, hợp tác đường sắt với Trung Quốc sẽ mở ra không gian phát triển mới, tạo thuận lợi cho thương mại, đầu tư, thúc đẩy liên kết kinh tế và giao lưu nhân dân giữa hai nước; đặc biệt là phát triển hoạt động vận tải hàng hóa liên vận quốc tế bằng đường sắt qua Trung Quốc và quá cảnh Trung Quốc sang các nước thứ 3 như các nước EU, Nga, Mông Cổ, các nước Trung Á…
Chiến lược phát triển đường sắt VN đến năm 2030, tầm nhìn 2050 tập trung hiện đại hóa mạng lưới, ưu tiên đường sắt tốc độ cao và các tuyến kết nối liên vùng, quốc tế, đồng thời đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp đường sắt trong nước nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Với tốc độ phát triển đường sắt hàng đầu thế giới cả về quy mô và công nghệ, Trung Quốc sẽ hỗ trợ VN tăng cường đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực quản lý, vận hành và từng bước tiếp nhận, làm chủ công nghệ hiện đại trong lĩnh vực đường sắt.
"Đây là yếu tố nền tảng, tạo tiền đề quan trọng để phát triển ngành công nghiệp đường sắt trong nước, bao gồm lắp ráp, bảo trì thiết bị, từng bước sản xuất linh kiện, thiết bị, tiến tới tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu", Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho biết.