Những dòng tiêu đề về Hantavirus không khiến Gilbert Zermeño hoảng loạn nhưng chúng lại khơi dậy trong ông những ký ức đau thương. Ông là một nhiếp ảnh gia kỳ cựu của đài Arizona’s Family, thường được mọi người gọi thân mật là “Z”. “Năm 2002 là địa ngục với tôi”, Zermeño nói.
Tháng 4 của 24 năm trước, Zermeño nhận được cuộc gọi báo tin mẹ ông đang cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. “Tôi bay ngay về nhà, kịp nhìn bà lần cuối tại bệnh viện nhưng khi tôi vừa về đến trang trại của gia đình thì bà đã ra đi”, ông kể. “Năm ngày sau, em gái tôi, khi đó mới ngoài 40 tuổi, cũng qua đời. Em tôi bị liệt và phải ngồi xe lăn sau một tai nạn ôtô. Hai mẹ con sống cùng nhau trong một ngôi nhà”.
Đó cũng chính là ngôi nhà ở vùng nông thôn phía tây Texas mà Zermeño và người vợ lúc đó vừa dọn dẹp trước đó không lâu. “Khi di chuyển đồ đạc, tôi thấy lớp bụi bay lơ lửng trong không trung. Giờ ngẫm lại, đó chính là lúc tôi tiếp xúc với phân chuột”, ông nói.
Hantavirus chủ yếu lây lan qua việc tiếp xúc trực tiếp với loài gặm nhấm hoặc chất thải của chúng. “Khi có kết quả xác nhận em gái tôi nhiễm Hantavirus, điều đó đồng nghĩa với việc mọi người trong ngôi nhà đó đều đã phơi nhiễm”, Zermeño nhớ lại. Gia đình ông bắt đầu tìm hiểu thông tin và chuẩn bị sẵn các số điện thoại khẩn cấp để dự phòng.
Một tháng sau, vào tháng 5, khi đang xem trận đấu của đội Arizona Diamondbacks dưới cái nóng hơn 40°C, Zermeño đột nhiên thấy lạnh run người. Đó chính là dấu hiệu đầu tiên của các triệu chứng nhiễm Hantavirus. “Chuyện đã xảy ra 24 năm rồi mà cảm giác vẫn như vừa mới hôm qua. Tôi nhớ họ rất nhiều”, ông nói. “Đến tận bây giờ, thật khó để tôi không xúc động khi nhắc lại chuyện này”.
Zermeño kể mẹ và em gái ông ban đầu bị chẩn đoán sai. Các bác sĩ lúc đầu cho biết cả hai qua đời vì nhiễm trùng máu nhưng sau đó mới xác định nguyên nhân là Hantavirus. Ông cho hay vì căn bệnh này rất hiếm gặp nên việc chẩn đoán và điều trị cho chính ông cũng gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, nhờ sự giúp đỡ của các thành viên trong gia đình làm việc trong ngành y, ông đã có được chẩn đoán chính xác. “Lúc đó, mặt tôi tái mét”, ông nhớ lại. Zermeño đã phải nằm viện khoảng 20 ngày.
Tháng 7 năm đó, ông trở lại làm việc. Hai tháng sau, vào tháng 9, cha ông cũng qua đời vì tuổi già ở tuổi 83. Nhìn lại năm 2002 kinh hoàng, Zermeño cảm thấy an ủi phần nào khi những người thân khác trong nhà, gồm cả cháu trai ông, đã không bị nhiễm bệnh.
Các cơ quan y tế toàn cầu đang theo dõi chặt chẽ một đợt bùng phát Hantavirus nguy hiểm (có thể gây chết người) xuất phát từ tàu du lịch treo cờ Hà Lan MV Hondius, làm 3 người tử vong và một số ca nhiễm.
Zermeño tin rằng những thông tin sai lệch trên mạng về căn bệnh này đã khiến công chúng hoang mang chỉ vì từ “virus”. Ông khẳng định: “Tôi ở đây để nhắn nhủ mọi người rằng, hãy tìm hiểu kỹ về nó vì nó không đáng sợ như Covid-19”.
Zermeño khuyên “hãy lắng nghe các chuyên gia y tế và chuẩn bị sẵn một kế hoạch trong trường hợp cảm thấy mình đã tiếp xúc với Hantavirus hoặc với người mắc bệnh. Khả năng bạn bị lây nhiễm từ người sang người là cực kỳ nhỏ”.
Bà Ann Lindstrand, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Cape Verde, hôm 5/5 cũng chia sẻ với CBS News rằng không có nguy cơ trở thành đại dịch toàn cầu do khả năng lây truyền từ người sang người là rất thấp.
Trong tuyên bố một ngày sau đó, tiến sĩ Jay Bhattacharya, quyền Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), cho biết Hantavirus “không lây lan bởi những người không có triệu chứng; việc lây truyền đòi hỏi phải tiếp xúc gần và nguy cơ đối với công chúng Mỹ là rất thấp”.
Trong những hành khách trở về nhà, có một người sống tại bang Arizona. Giới chức cho biết người này hiện vẫn khỏe mạnh, không có triệu chứng nên không cần xét nghiệm hay cách ly vì khả năng lây từ người sang người là cực kỳ hiếm, chỉ xảy ra khi tiếp xúc rất gần. Các cơ quan y tế vẫn liên lạc hàng ngày để theo dõi tình hình. Nếu các triệu chứng xuất hiện trong thời gian ủ bệnh từ 4 đến 8 tuần, họ sẽ đánh giá lại tình hình.
Đến nay, Hantavirus đã khiến 3 hành khách trên tàu MV Hondius tử vong. Các điều tra viên tin rằng một cặp vợ chồng đã nhiễm bệnh tại Argentina trước khi lên tàu. “Với một đợt bùng phát như thế này, mọi thứ thay đổi rất nhanh chóng”, tiến sĩ Joel Terriquez thuộc Sở Y tế Arizona nhận định.
Đối với trường hợp hành khách tại Arizona, các quan chức y tế khẳng định tính minh bạch là yếu tố then chốt lúc này. Bà Nicole Witt, đại diện Sở Y tế Arizona, nói: “Thông điệp quan trọng nhất của chúng tôi lúc này là đảm bảo rằng công chúng tại Arizona không cần phải lo ngại”.
Khi thời tiết oi bức, cơ thể phải tăng cường tiết mồ hôi để làm mát, kéo theo nguy cơ mất nước và điện giải. Điều này khiến nhiều người rơi vào trạng thái mệt mỏi, giảm tập trung, thậm chí có thể bị say nắng.
Ngoài các biện pháp như hạn chế rượu bia, giảm caffeine hay giữ không gian sống thông thoáng, chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ cơ thể thích nghi với nhiệt độ cao ngày nắng nóng.
Dưới đây là những thực phẩm quen thuộc, dễ bổ sung vào bữa ăn hằng ngày, có thể giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu hơn trong mùa nóng.
Dưa hấu: Dưa hấu chứa hơn 90% là nước, giúp bù lại lượng nước mất đi khi cơ thể đổ mồ hôi. Ngoài ra, loại quả này còn cung cấp vitamin C, kali và magiê, góp phần cân bằng điện giải và hỗ trợ hoạt động của hệ tim mạch.
Các vitamin nhóm B trong dưa hấu cũng tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng, giúp giảm cảm giác uể oải khi thời tiết nắng nóng kéo dài.
Dưa chuột: Đây là lựa chọn phổ biến trong mùa hè nhờ hàm lượng nước cao và giàu chất xơ. Sự kết hợp này giúp cơ thể vừa được cấp nước vừa hỗ trợ tiêu hóa, hạn chế cảm giác đầy bụng khó chịu.
Dưa chuột còn cung cấp vitamin C, vitamin K và vitamin B6, giúp duy trì sức khỏe tổng thể mà không làm tăng gánh nặng chuyển hóa.
Hành tây đỏ: Bổ sung chất chống oxy hóa. Hành tây đỏ chứa quercetin, một hợp chất chống oxy hóa có thể hỗ trợ cơ thể trước tác động của nhiệt độ cao. Một số nghiên cứu cho thấy quercetin có thể góp phần giảm nguy cơ say nắng, dù vẫn cần thêm bằng chứng khoa học để khẳng định.
Ngoài ra, hành tây còn cung cấp chất xơ và nhiều vi chất có lợi cho hệ miễn dịch và tim mạch.
Nước dừa: Bù nước và điện giải hiệu quả. Nước dừa được xem là thức uống giải nhiệt tự nhiên nhờ chứa các chất điện giải như kali, natri, magiê và canxi.
Những thành phần này giúp cơ thể phục hồi nhanh sau khi mất nước do vận động hoặc thời tiết nóng.
Một số nghiên cứu cũng ghi nhận nước dừa dễ hấp thu hơn và ít gây khó chịu dạ dày so với một số loại đồ uống thể thao.
Trái cây họ cam quýt: Giàu vitamin và hỗ trợ tiêu hóa. Các loại trái cây họ cam quýt như cam, bưởi, chanh chứa nhiều nước và vitamin C, giúp tăng cường khả năng chống oxy hóa của cơ thể. Điều này đặc biệt hữu ích khi cơ thể phải đối mặt với stress nhiệt.
Hàm lượng chất xơ trong nhóm thực phẩm này cũng giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn, từ đó giảm cảm giác nặng nề trong thời tiết nóng.
Quả bơ: Hỗ trợ chuyển hóa và giảm sinh nhiệt. Quả bơ cung cấp chất béo không bão hòa và chất xơ, giúp quá trình tiêu hóa diễn ra ổn định hơn. Khi hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả, cơ thể sẽ ít sinh nhiệt hơn trong quá trình chuyển hóa thức ăn.
Bơ có thể được kết hợp linh hoạt trong nhiều món ăn, từ salad đến các bữa ăn nhẹ giàu dinh dưỡng.
Bạc hà: Tạo cảm giác mát tự nhiên. Bạc hà chứa menthol, hợp chất có khả năng kích hoạt các thụ thể cảm nhận lạnh trong khoang miệng. Nhờ đó, bạc hà mang lại cảm giác mát mẻ nhanh chóng, giúp giảm cảm giác nóng bức trong những ngày hè.
Bạn có thể thêm bạc hà vào nước uống, salad hoặc các món ăn lạnh để tăng hiệu quả làm mát.
Không có thực phẩm nào có thể thay thế hoàn toàn các biện pháp chống nóng, nhưng chế độ ăn giàu nước, dễ tiêu hóa và bổ sung điện giải sẽ giúp cơ thể duy trì trạng thái ổn định hơn.
Kết hợp dinh dưỡng hợp lý với việc ngủ đủ giấc, uống đủ nước và hạn chế tiếp xúc với nhiệt độ cao sẽ giúp bạn vượt qua mùa hè một cách dễ chịu và an toàn.
Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn về thời điểm ăn cá để đạt hiệu quả cao nhất cho sức khỏe.
Thực tế cho thấy lợi ích của omega-3 không đến từ một bữa ăn cụ thể mà phụ thuộc vào thói quen duy trì lâu dài, theo trang sức khỏe Health.
Bà Jillian Kubala, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, cho biết khi cơ thể được bổ sung đều đặn, omega-3 sẽ tích lũy và phát huy tác dụng rõ rệt trong việc bảo vệ tim, ổn định huyết áp và cải thiện tuần hoàn.
Omega-3 tích lũy dần trong cơ thể theo thời gian. Cơ thể giữ mức ổn định khi duy trì ăn cá béo hoặc bổ sung omega-3 thường xuyên. Dưỡng chất này không tạo tác động tức thì như một số chất ảnh hưởng đến giấc ngủ hay tâm trạng.
Việc bổ sung omega-3 lâu dài giúp giảm triglyceride, cải thiện cholesterol và giảm viêm. Hiệu quả này chỉ rõ khi duy trì đều đặn trong chế độ ăn tốt cho tim.
Omega-3 gồm EPA và DHA giúp kiểm soát phản ứng viêm trong cơ thể. Hai hoạt chất này còn hỗ trợ chức năng mạch máu, giúp lưu thông ổn định.
Omega-3 tham gia điều hòa mỡ máu, gồm triglyceride và cholesterol. Nhờ đó, nguy cơ xơ vữa động mạch giảm rõ rệt. Tình trạng tích tụ mảng bám trong động mạch được kiểm soát tốt hơn.
Mức omega-3 cao còn giúp kiểm soát huyết áp tốt hơn. Đây là yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ bệnh tim.
Hiệp hội Tim mạch Mỹ khuyến nghị ăn cá, đặc biệt là cá béo, ít nhất 2 lần mỗi tuần để bảo vệ tim mạch.
Cá hồi chứa nhiều EPA và DHA. Loại cá này giúp giảm mỡ máu, giảm viêm và hỗ trợ tuần hoàn. Cá hồi còn cung cấp protein, kali, vitamin B12 và selen.
Cá mòi giàu omega-3 và ít tích lũy thủy ngân. Loại cá này phù hợp để ăn thường xuyên trong tuần.
Cá hồi vân cung cấp vitamin D, hỗ trợ kiểm soát huyết áp và chức năng mạch máu. Hàm lượng thủy ngân trong cá ở mức thấp.
Cá trích cung cấp vitamin B12, giúp kiểm soát homocysteine trong cơ thể. Nồng độ chất này cao làm tăng nguy cơ tim mạch.
Ngày 7-5, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội chính thức đưa vào hoạt động Phòng khám Đa khoa cơ sở Vĩnh Hưng tại Trung tâm Y tế phường Vĩnh Hưng, Hà Nội. Hướng tới mục tiêu tăng cường năng lực y tế cơ sở, đưa dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần người dân theo tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị.
Đây cũng là mô hình phối hợp thường xuyên đầu tiên giữa bệnh viện đại học tuyến trung ương với trạm y tế phường tại Hà Nội, hướng tới xây dựng mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu thực chất, hiệu quả và bền vững.
Mô hình phối hợp này giúp phân tầng hợp lý trong khám chữa bệnh, tăng cường khả năng sàng lọc, phát hiện sớm bệnh tật, điều trị kịp thời và chuyển tuyến hiệu quả. Người dân có thể tiếp cận nhiều dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại địa phương mà không phải lên tuyến trên.
Phòng khám được đầu tư đầy đủ các chuyên khoa lâm sàng và cận lâm sàng, có khả năng tiếp nhận khoảng 500 lượt bệnh nhân mỗi ngày.
Cơ sở đã được Bộ Y tế phê duyệt danh mục 1.103 kỹ thuật khám chữa bệnh, cho phép triển khai từ các kỹ thuật cơ bản đến nhiều kỹ thuật chuyên sâu ngay tại tuyến cơ sở.
PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho hay đây là mô hình đầu tiên kết hợp giữa trạm y tế phường và bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Mô hình này giúp phân luồng người bệnh rõ ràng giữa tuyến cơ sở và tuyến chuyên sâu.
Các trường hợp bệnh mạn tính thông thường sẽ được quản lý, theo dõi ngay tại phòng khám và trạm y tế phường.
Những bệnh nhân cần điều trị nội trú khi chuyển lên Bệnh viện Đại học Y Hà Nội vẫn được hưởng chính sách bảo hiểm y tế theo quy định hiện hành.
"Một trong những lợi thế lớn nhất của mô hình là việc hội chẩn giữa tuyến cơ sở và tuyến trên trở nên nhanh chóng, thuận tiện hơn. Nếu trước đây gặp ca khó phải chuyển bệnh nhân lên tuyến trên thì nay các bác sĩ chỉ cách nhau vài mét, có thể trực tiếp hội chẩn ngay", ông Hiếu cho hay.
Đặc biệt, đây cũng sẽ là cơ sở cấp cứu ban đầu của bệnh viện tại khu vực, duy trì trực cấp cứu 24/24 giờ với đầy đủ phương tiện cần thiết phục vụ người dân.
Ngoài ra, phòng khám được trang bị nhiều phương tiện cận lâm sàng hiện đại như X-quang, CT Scanner (máy chụp cắt lớp vi tính), siêu âm, xét nghiệm… vốn rất khó triển khai đầy đủ tại một trạm y tế phường thông thường.
Theo ông Hiếu, một trong những khó khăn lớn hiện nay là thiếu bác sĩ về làm việc tại trạm y tế phường do môi trường làm việc hạn chế, ít cơ hội phát triển chuyên môn. Vì vậy, bệnh viện sẽ hỗ trợ bằng cách ký hợp đồng chuyên gia với các bác sĩ làm việc tại cơ sở, tạo điều kiện để họ vừa tham gia khám chữa bệnh, vừa được đào tạo chuyên môn cùng bệnh viện.
"Chỉ khi có đội ngũ chuyên môn tốt thì y tế cơ sở mới thực hiện được đúng vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu, không chỉ dừng ở công tác phòng bệnh", ông Hiếu nhấn mạnh.
Lãnh đạo Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho rằng mô hình hợp tác thường xuyên giữa bệnh viện và trạm y tế phường nếu vận hành hiệu quả trong 6 tháng đến 1 năm tới có thể được nhân rộng tại nhiều địa phương khác.
Trong ngày khai trương, bệnh viện phối hợp với Trạm Y tế phường Vĩnh Hưng tổ chức khám bệnh thiện nguyện cho 150 người dân.
