Những dòng tiêu đề về Hantavirus không khiến Gilbert Zermeño hoảng loạn nhưng chúng lại khơi dậy trong ông những ký ức đau thương. Ông là một nhiếp ảnh gia kỳ cựu của đài Arizona’s Family, thường được mọi người gọi thân mật là “Z”. “Năm 2002 là địa ngục với tôi”, Zermeño nói.
Tháng 4 của 24 năm trước, Zermeño nhận được cuộc gọi báo tin mẹ ông đang cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. “Tôi bay ngay về nhà, kịp nhìn bà lần cuối tại bệnh viện nhưng khi tôi vừa về đến trang trại của gia đình thì bà đã ra đi”, ông kể. “Năm ngày sau, em gái tôi, khi đó mới ngoài 40 tuổi, cũng qua đời. Em tôi bị liệt và phải ngồi xe lăn sau một tai nạn ôtô. Hai mẹ con sống cùng nhau trong một ngôi nhà”.
Đó cũng chính là ngôi nhà ở vùng nông thôn phía tây Texas mà Zermeño và người vợ lúc đó vừa dọn dẹp trước đó không lâu. “Khi di chuyển đồ đạc, tôi thấy lớp bụi bay lơ lửng trong không trung. Giờ ngẫm lại, đó chính là lúc tôi tiếp xúc với phân chuột”, ông nói.
Hantavirus chủ yếu lây lan qua việc tiếp xúc trực tiếp với loài gặm nhấm hoặc chất thải của chúng. “Khi có kết quả xác nhận em gái tôi nhiễm Hantavirus, điều đó đồng nghĩa với việc mọi người trong ngôi nhà đó đều đã phơi nhiễm”, Zermeño nhớ lại. Gia đình ông bắt đầu tìm hiểu thông tin và chuẩn bị sẵn các số điện thoại khẩn cấp để dự phòng.
Một tháng sau, vào tháng 5, khi đang xem trận đấu của đội Arizona Diamondbacks dưới cái nóng hơn 40°C, Zermeño đột nhiên thấy lạnh run người. Đó chính là dấu hiệu đầu tiên của các triệu chứng nhiễm Hantavirus. “Chuyện đã xảy ra 24 năm rồi mà cảm giác vẫn như vừa mới hôm qua. Tôi nhớ họ rất nhiều”, ông nói. “Đến tận bây giờ, thật khó để tôi không xúc động khi nhắc lại chuyện này”.
Zermeño kể mẹ và em gái ông ban đầu bị chẩn đoán sai. Các bác sĩ lúc đầu cho biết cả hai qua đời vì nhiễm trùng máu nhưng sau đó mới xác định nguyên nhân là Hantavirus. Ông cho hay vì căn bệnh này rất hiếm gặp nên việc chẩn đoán và điều trị cho chính ông cũng gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, nhờ sự giúp đỡ của các thành viên trong gia đình làm việc trong ngành y, ông đã có được chẩn đoán chính xác. “Lúc đó, mặt tôi tái mét”, ông nhớ lại. Zermeño đã phải nằm viện khoảng 20 ngày.
Tháng 7 năm đó, ông trở lại làm việc. Hai tháng sau, vào tháng 9, cha ông cũng qua đời vì tuổi già ở tuổi 83. Nhìn lại năm 2002 kinh hoàng, Zermeño cảm thấy an ủi phần nào khi những người thân khác trong nhà, gồm cả cháu trai ông, đã không bị nhiễm bệnh.
Các cơ quan y tế toàn cầu đang theo dõi chặt chẽ một đợt bùng phát Hantavirus nguy hiểm (có thể gây chết người) xuất phát từ tàu du lịch treo cờ Hà Lan MV Hondius, làm 3 người tử vong và một số ca nhiễm.
Zermeño tin rằng những thông tin sai lệch trên mạng về căn bệnh này đã khiến công chúng hoang mang chỉ vì từ “virus”. Ông khẳng định: “Tôi ở đây để nhắn nhủ mọi người rằng, hãy tìm hiểu kỹ về nó vì nó không đáng sợ như Covid-19”.
Zermeño khuyên “hãy lắng nghe các chuyên gia y tế và chuẩn bị sẵn một kế hoạch trong trường hợp cảm thấy mình đã tiếp xúc với Hantavirus hoặc với người mắc bệnh. Khả năng bạn bị lây nhiễm từ người sang người là cực kỳ nhỏ”.
Bà Ann Lindstrand, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Cape Verde, hôm 5/5 cũng chia sẻ với CBS News rằng không có nguy cơ trở thành đại dịch toàn cầu do khả năng lây truyền từ người sang người là rất thấp.
Trong tuyên bố một ngày sau đó, tiến sĩ Jay Bhattacharya, quyền Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), cho biết Hantavirus “không lây lan bởi những người không có triệu chứng; việc lây truyền đòi hỏi phải tiếp xúc gần và nguy cơ đối với công chúng Mỹ là rất thấp”.
Trong những hành khách trở về nhà, có một người sống tại bang Arizona. Giới chức cho biết người này hiện vẫn khỏe mạnh, không có triệu chứng nên không cần xét nghiệm hay cách ly vì khả năng lây từ người sang người là cực kỳ hiếm, chỉ xảy ra khi tiếp xúc rất gần. Các cơ quan y tế vẫn liên lạc hàng ngày để theo dõi tình hình. Nếu các triệu chứng xuất hiện trong thời gian ủ bệnh từ 4 đến 8 tuần, họ sẽ đánh giá lại tình hình.
Đến nay, Hantavirus đã khiến 3 hành khách trên tàu MV Hondius tử vong. Các điều tra viên tin rằng một cặp vợ chồng đã nhiễm bệnh tại Argentina trước khi lên tàu. “Với một đợt bùng phát như thế này, mọi thứ thay đổi rất nhanh chóng”, tiến sĩ Joel Terriquez thuộc Sở Y tế Arizona nhận định.
Đối với trường hợp hành khách tại Arizona, các quan chức y tế khẳng định tính minh bạch là yếu tố then chốt lúc này. Bà Nicole Witt, đại diện Sở Y tế Arizona, nói: “Thông điệp quan trọng nhất của chúng tôi lúc này là đảm bảo rằng công chúng tại Arizona không cần phải lo ngại”.
Trạm Công dân số được xây dựng trên nền tảng định danh và xác thực điện tử quốc gia (VNeID), cho phép người dân tiếp cận nhiều dịch vụ thiết yếu một cách thuận tiện, an toàn, bảo mật mà không cần di chuyển đến cơ quan hành chính.
Tại đây, người dân có thể thực hiện 6 nhóm chức năng cốt lõi gồm: Hành chính công, An ninh an toàn, Y tế số, Tiện ích dân sinh, Tra cứu và đóng phạt nguội, Tài chính - ngân hàng.
Các thủ tục hành chính như nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán, tra cứu tiến độ, phản ánh an ninh trật tự… được thực hiện nhanh gọn chỉ bằng vài thao tác. Bên cạnh đó là các tiện ích thường nhật như thanh toán hóa đơn điện, nước, internet, học phí; đăng ký mua bảo hiểm y tế; sử dụng dịch vụ ngân hàng, viễn thông; tra cứu giao thông công cộng. Trạm còn tích hợp nút SOS kết nối trực tiếp lực lượng an ninh địa phương khi có sự cố.
Điểm nhấn đáng chú ý trong mô hình là hợp phần y tế số. Với sự tham gia vận hành của hệ thống Long Châu - đơn vị đã tích hợp VNeID từ sớm - người dân có thể kiểm tra các chỉ số sức khỏe cơ bản bằng thiết bị thông minh, được tư vấn, mua thuốc và tiếp cận các dịch vụ y tế ngay tại nơi cư trú.
Việc ứng dụng định danh điện tử trong mua thuốc giúp bảo đảm nguyên tắc “đúng người - đúng toa”, tăng tính minh bạch và an toàn. Quy trình được thiết kế đơn giản, giúp rút ngắn thời gian, hạn chế di chuyển, đặc biệt hữu ích với người cao tuổi và người bận rộn.
Theo Đại tá Ngô Xuân Thọ, Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06), Trạm Công dân số thể hiện sự chuyển đổi từ “quản lý hành chính” sang “phục vụ hành chính”, lấy người dân làm trung tâm. Thiết bị số tập trung, đa tiện ích được cung cấp miễn phí tại khu dân cư, không giới hạn đối tượng sử dụng, góp phần xây dựng lực lượng công an cơ sở gần dân, trọng dân, hiểu dân và vì dân.
Theo Đại tá Trần Hồng Phú, Phó cục trưởng Cục Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06, Bộ Công an), Trạm Công dân số là minh chứng cho việc khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, chuyển phương thức phục vụ từ thủ công, phân tán sang tích hợp trên nền tảng dữ liệu. Mục tiêu trong năm 2026 là mở rộng lên 100 trạm, hình thành hệ sinh thái kiosk đa tiện ích gắn với định danh điện tử, bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Các chuyên gia đánh giá giá trị cốt lõi của mô hình không chỉ nằm ở tiện ích trước mắt mà còn ở khả năng kết nối, liên thông dữ liệu. Dữ liệu dân cư, dữ liệu y tế và các thông tin liên quan được xác thực trên nền tảng số, hướng tới hệ dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống”, phục vụ quản lý và chăm sóc người dân trong dài hạn, phù hợp định hướng chuyển đổi số quốc gia.
Hiện Trạm Công dân số đã có mặt tại một số khu đô thị lớn như Celadon City, Vinhomes Ba Son, Đảo Kim Cương và Cityland Park Hills. Trong thời gian tới, mô hình sẽ tiếp tục được mở rộng tại TP.HCM và nhiều địa phương khác.
Ngày 10.5, thông tin từ Bệnh viện Đà Nẵng cho biết các bác sĩ khoa Tai mũi họng vừa phối hợp cùng Khoa Phẫu thuật gây mê hồi sức nội soi cấp cứu thành công cho nam bệnh nhân 46 tuổi quê xã Hiệp Đức (Đà Nẵng) bị lưỡi câu mắc sâu trong thực quản sau khi ăn cá.
Người bệnh cho biết trong bữa ăn có sử dụng cá câu do người quen gửi từ Quảng Ngãi ra. Do không phát hiện trong cá còn mắc lưỡi câu nên dị vật đã theo thức ăn đi vào họng và cắm sâu trong thực quản. Khi nhập viện, phần dây cước vẫn còn lộ ngoài miệng.
Kết quả chụp X-quang và CT scan ghi nhận dị vật nằm ngang thực quản đoạn D1-D2, vị trí sát các mạch máu lớn, tiềm ẩn nguy cơ đe dọa tính mạng nếu xử trí chậm.
Ngay trong đêm, ê kíp Khoa Tai mũi họng phối hợp cùng Khoa Phẫu thuật gây mê hồi sức tiến hành nội soi cấp cứu. Sau khoảng 45 phút, các bác sĩ đã lấy thành công lưỡi câu ra ngoài an toàn. Hiện sức khỏe bệnh nhân ổn định và dự kiến xuất viện trong vài ngày tới.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Hồ Xuân Trung, Phó trưởng Khoa Tai mũi họng, khuyến cáo người dân cần đặc biệt cẩn trọng khi chế biến cá câu, cá biển, nhất là cá do ngư dân câu trực tiếp. Cần kiểm tra kỹ khoang miệng, mang và ruột cá để tránh sót lưỡi câu.
Bác sĩ cũng lưu ý không nên chủ quan với cá còn nguyên ruột hoặc chế biến sơ sài. Nếu sau ăn xuất hiện các dấu hiệu như đau họng, nuốt vướng, nuốt đau, chảy nước dãi hoặc nghi ngờ nuốt dị vật, cần đến cơ sở y tế ngay. Tuyệt đối không tự móc họng, kéo dị vật hoặc cố nuốt thêm thức ăn để “đẩy dị vật xuống”, vì có thể khiến dị vật đâm sâu hơn, gây thủng thực quản hoặc tổn thương mạch máu nguy hiểm.
Đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Tuy vậy, những thói quen nhỏ vào buổi sáng, nếu duy trì đều đặn, có thể góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch và hỗ trợ giảm nguy cơ đột quỵ.
Uống thuốc tim mạch đúng chỉ định
Một trong những cách tương đối đơn giản để góp phần giảm nguy cơ đột quỵ là tuân thủ việc dùng thuốc, đặc biệt là thuốc huyết áp và cholesterol khi có chỉ định. Người mắc bệnh tim mạch có thể đặt thuốc ở vị trí dễ thấy để hạn chế quên liều.
Kiểm soát huyết áp đóng vai trò quan trọng. Tăng huyết áp thường được xác định khi chỉ số đo tại phòng khám từ 140/90 mmHg trở lên. Những người có nguy cơ cao nên duy trì huyết áp ở mức thấp hơn, chẳng hạn khoảng 120/80 mmHg hoặc theo mục tiêu bác sĩ khuyến nghị, có thể mang lại lợi ích.
Thiền hoặc kết nối cảm xúc
Giảm căng thẳng ngay từ đầu ngày có thể giúp bảo vệ tim mạch. Thiền, cầu nguyện hoặc đọc những nội dung tích cực đều có thể hỗ trợ hạ huyết áp.
Một cách đơn giản khác trò chuyện với người thân hoặc chơi cùng thú cưng. Tiếp xúc cơ thể giúp giảm hormone căng thẳng (cortisol). Nếu không quen thể hiện bằng hành động, bạn có thể gọi điện hoặc nhắn tin cho bạn bè để duy trì kết nối xã hội.
Tránh chất tạo ngọt nhân tạo trong cà phê
Uống cà phê buổi sáng không gây hại nếu tổng lượng caffeine mỗi ngày dưới 400 mg, tương đương khoảng 4 tách. Tuy nhiên, nên ưu tiên cà phê nguyên chất, hạn chế các chất tạo ngọt nhân tạo như sorbitol hoặc xylitol.
Các chất tạo ngọt nhân tạo có thể liên quan đến tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và các biến cố tim mạch, bao gồm đột quỵ.
Tăng cường vận động
Tập thể dục buổi sáng là một lựa chọn tốt. Tuy vậy, nếu bận rộn, bạn vẫn có thể tăng vận động bằng những thay đổi nhỏ như đi bộ, đạp xe đi làm, đỗ xe xa hơn hoặc đi cầu thang.
Các thiết bị theo dõi vận động như đồng hồ thông minh có thể giúp duy trì thói quen này. Ngồi lâu một chỗ trong thời gian dài có thể làm giảm lưu thông máu, khiến huyết áp tăng cao và tăng nguy cơ đột quỵ.
Bỏ thuốc lá, bao gồm cả thuốc lá điện tử
Hút thuốc là một trong những yếu tố nguy cơ lớn nhất của đột quỵ. Ngay cả thuốc lá điện tử cũng không phải lựa chọn an toàn. Các chất trong thuốc lá điện tử đi trực tiếp vào máu, có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tim mạch. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa hút thuốc và nguy cơ đột quỵ.
Ăn sáng cân bằng
Bữa sáng góp phần quan trọng vào việc duy trì sức khỏe trong ngày. Một lựa chọn đơn giản là phô mai tươi kết hợp trái cây và hạt lanh - nguồn cung cấp omega-3 thực vật và chất xơ, tốt cho mạch máu.
Nên hạn chế thực phẩm nhiều đường bổ sung, vì chúng làm tăng nguy cơ tiểu đường - yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ.
