Theo Hãng tin AFP, Qatar xác nhận một tàu chở hàng thương mại xuất phát từ Abu Dhabi đã bị thiết bị không người lái (drone) tấn công sáng 10-5 (giờ địa phương) trong vùng lãnh hải của nước này, dẫn tới hỏa hoạn nhỏ trên tàu.
“Tàu sau đó tiếp tục hành trình tới cảng Mesaieed (Qatar) sau khi đám cháy được khống chế” -Bộ Quốc phòng Qatar thông tin, nhưng không cung cấp chi tiết về nguồn gốc của chiếc drone.
Bộ Ngoại giao Qatar lên án vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại, gọi đây là “hành vi vi phạm trắng trợn nguyên tắc tự do hàng hải và các điều khoản của luật pháp quốc tế, là một bước leo thang nguy hiểm và không thể chấp nhận được, đe dọa an ninh và an toàn của các tuyến hàng hải thương mại cũng như nguồn cung thiết yếu trong khu vực”.
Đồng thời kêu gọi điều tra vụ việc để xác định ai là bên chịu trách nhiệm.
Hiện chưa có bên nào nhận trách nhiệm về vụ việc. Tuy nhiên, Hãng tin Fars của Iran dẫn một nguồn tin giấu tên nói rằng “chiếc tàu chở hàng bị tấn công gần bờ biển Qatar đang treo cờ Mỹ và thuộc về Mỹ”.
Vụ việc xảy ra sau khi một chiến đấu cơ Mỹ hôm 8-5 vô hiệu hóa hai tàu chở dầu treo cờ Iran tại vịnh Oman nhằm ngăn các tàu này tiếp tục hành trình tới Iran.
Sau đó vào ngày 9-5, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dọa sẽ nhắm mục tiêu vào các cơ sở của Mỹ ở Trung Đông cũng như “tàu thuyền của địch” nếu các tàu chở dầu của Iran tiếp tục bị tấn công.
Theo báo The National, hôm nay các hệ thống phòng không của Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) đã đánh chặn 2 máy bay không người lái được phóng từ Iran. Không có trường hợp thương vong nào được ghi nhận trong cuộc tấn công mới nhất từ Iran.
“Bộ Quốc phòng UAE thông báo rằng vào ngày 10-5, các hệ thống phòng không của UAE đã đánh chặn thành công 2 drone được phóng từ Iran” – bộ này cho biết trên mạng xã hội.
Kể từ khi xung đột nổ ra ở Trung Đông vào ngày 28-2, UAE đã đối mặt với các cuộc tấn công từ ít nhất 551 tên lửa đạn đạo, 29 tên lửa hành trình và 2.265 máy bay không người lái.
Quân đội Kuwait cho biết đã đẩy lùi một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái xảy ra vào rạng sáng 10-5 theo giờ địa phương.
“Rạng sáng nay, các lực lượng vũ trang đã phát hiện nhiều drone thù địch trong không phận Kuwait và đã xử lý theo các quy trình đã được thiết lập”, họ viết trên X.
Chưa rõ nguồn gốc của những drone này.
Ngày 10-5, Hãng tin IRNA tường thuật ông Ali Abdollahi, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran, đã gặp Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei và trình bày báo cáo về mức độ sẵn sàng chiến đấu của các lực lượng vũ trang Iran.
Trong cuộc gặp, ông Abdollahi khẳng định quân đội Iran đã chuẩn bị đầy đủ để đối phó với các “hành động thù địch” từ Mỹ và Israel, song bản tin không nêu rõ thời điểm diễn ra cuộc gặp.
“Nếu Mỹ và Israel thực hiện bất kỳ hành động gây hấn nào nhằm vào Iran, các lực lượng vũ trang Iran sẽ đáp trả nhanh chóng, mạnh mẽ và quyết liệt” – ông Abdollahi tuyên bố.
Ông Mojtaba Khamenei đã ca ngợi các lực lượng vũ trang Iran là “dũng cảm và hùng mạnh”, đồng thời vạch ra những biện pháp mới nhằm tiếp tục cuộc chiến chống lại kẻ thù.
Kể từ khi lên nắm quyền đến nay, ông Mojtaba Khamenei – được cho là đã bị thương trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel ngay ngày đầu tiên của cuộc chiến – chỉ đưa ra các tuyên bố bằng văn bản.
Ngày 10-5, Bộ Ngoại giao Qatar thuật lại ông Mohammed bin Abdulrahman al-Thani – Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Qatar – đã nói với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi rằng việc sử dụng eo biển Hormuz làm “công cụ gây sức ép” sẽ chỉ khiến cuộc khủng hoảng tại vùng Vịnh thêm trầm trọng.
Trong cuộc điện đàm, Thủ tướng Mohammed bin Abdulrahman al-Thani cũng nhấn mạnh rằng tất cả các bên liên quan trong cuộc xung đột cần đáp lại các nỗ lực hòa giải nhằm chấm dứt cuộc chiến.
Lầu Năm Góc ngày 22/4 phát đi thông báo gây bất ngờ về việc Bộ trưởng Hải quân John Phelan sẽ rời nhiệm sở "ngay lập tức". Dù cơ quan này không đưa ra lý do cụ thể, theo các nguồn thạo tin, đây là kết cục tất yếu của một chuỗi mâu thuẫn âm ỉ và những cuộc đối đầu trực diện tại Lầu Năm Góc.
Bộ trưởng Hải quân là quan chức dân sự đứng đầu Bộ Hải quân Mỹ, chịu trách nhiệm về hành chính, nhân sự, ngân sách và mua sắm, không điều hành tác chiến trực tiếp.
Phelan từng được Tổng thống Donald Trump ca ngợi là hiện thân của "tinh thần táo bạo và tài năng kiểu Mỹ", nhưng nhiệm kỳ của ông lại kết thúc trong ồn ào chỉ sau hơn một năm nắm chức vụ.
5 quan chức am hiểu vấn đề từ Lầu Năm Góc tiết lộ ông Phelan đã bị ép từ chức sau những xung đột nảy lửa lặp đi lặp lại với cả Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Thứ trưởng Steve Feinberg. Trọng tâm của mối rạn nứt nằm ở tầm nhìn phát triển chiến hạm mới lớp Trump dành cho hải quân Mỹ. Trong khi Phelan kiên trì với ý tưởng xây dựng những con tàu khổng lồ tốn kém hàng tỷ USD, giới lãnh đạo Lầu Năm Góc lại muốn chuyển hướng sang các tàu mặt nước không người lái nhỏ gọn, có giá thành rẻ và linh hoạt hơn.
Những con tàu khổng lồ như vậy sẽ khiến Bộ Quốc phòng tiêu tốn hàng tỷ USD chỉ riêng cho khâu phát triển, chúng "hoàn toàn không phù hợp với định hướng mà ông Hegseth và Feinberg mong muốn", một nguồn tin cho hay.
Tình trạng lệch pha về chiến lược này nghiêm trọng đến mức Thứ trưởng Feinberg đã trực tiếp tước quyền kiểm soát nhiều chương trình đóng tàu then chốt khỏi tay Bộ trưởng Phelan. Đây là một dấu hiệu bất thường, cho thấy giới lãnh đạo cao nhất của Bộ Quốc phòng đang can thiệp sâu vào các kế hoạch mua sắm vốn thuộc thẩm quyền của quân chủng hải quân.
Ba quan chức Mỹ giấu tên cho hay chính quyền ngày càng thất vọng khi văn phòng của Phelan không thể vực dậy ngành đóng tàu. Một người còn nói thêm rằng nhiều chương trình của hải quân đang bị đình trệ và Phelan đã không tạo ra được chuyển biến hay bước tiến rõ rệt nào kể từ khi nhậm chức.
Hunter Stires, người từng là cố vấn cao cấp của hải quân trong cả chính quyền tổng thống Joe Biden và chính quyền Trump, nhận định Phelan còn mắc sai lầm nghiêm trọng khi tỏ ý sẵn sàng để các chiến hạm Mỹ được đóng tại nước ngoài.
"Những phát biểu Phelan đưa ra đã trực tiếp làm suy yếu chiến lược mà chính quyền Trump đang theo đuổi là thu hút những hãng đóng tàu hàng đầu của các nước đồng minh đầu tư vào hiện đại hóa và mở rộng nhà xưởng ngay tại Mỹ", ông nói.
Căng thẳng không chỉ dừng lại ở các dự án khí tài mà còn lan sang cả vấn đề nhân sự và kỷ luật quân đội. Giữa ông Hegseth và Phelan từng nảy sinh tranh cãi gay gắt khi Bộ trưởng Quốc phòng yêu cầu xem xét hình thức truy cứu trách nhiệm đối với thượng nghị sĩ Mark Kelly, vì Kelly xuất hiện trong một video kêu gọi quân nhân không tuân theo các mệnh lệnh mà ông cho là "phi pháp". Việc Phelan thiếu quyết đoán trong việc xử lý vấn đề này càng khiến ông dần mất đi chỗ đứng.
Phelan cũng mất đi những nhân sự chủ chốt trong những tháng gần đây. Hồi tháng 10 năm ngoái, Bộ trưởng Hegseth đã sa thải Jon Harrison, chánh văn phòng đầy quyền lực của Phelan. Harrison từng là người tìm cách cải tổ sâu rộng các văn phòng chính sách và ngân sách thuộc lực lượng hải quân.
Cách quản lý của Phelan bị coi là "xa rời thực tế", khiến cả Feinberg và Hegseth đều thất vọng, theo một nguồn tin.
Việc Bộ trưởng Phelan phải rời ghế diễn ra giữa lúc Mỹ đang thực hiện chiến dịch quân sự tại Iran và một tuần trước khi Bộ trưởng Hegseth chuẩn bị điều trần về đề xuất ngân sách 1,5 nghìn tỷ USD do Lầu Năm Góc đưa ra, trong đó có các khoản tăng cường đáng kể cho những chương trình then chốt của hải quân.
Theo báo Washington Post, ông Hegseth gần đây đang dẫn đầu một cuộc thanh lọc đối với các cấp bậc cao nhất trong quân đội. Những vụ bãi nhiệm gây xôn xao thường diễn ra mà không có lời giải thích rõ ràng, nhắm vào các tướng lĩnh và đô đốc đứng đầu mọi quân chủng trừ thủy quân lục chiến, cho đến một số luật sư quân đội và cả người đứng đầu lực lượng tuyên úy của lục quân.
Mâu thuẫn giữa Phelan với Hegseth và Feinberg nằm trong một chuỗi những vụ lục đục nội bộ diễn ra trên diện rộng suốt quãng thời gian kể từ khi Bộ trưởng Hegseth lãnh đạo Lầu Năm Góc. Ông Hegseth cũng từng nhiều lần va chạm với Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll liên quan đến việc Bộ trưởng Quốc phòng sa thải một số tướng lĩnh và chặn đường thăng tiến đối với những người khác.
Trong một tuyên bố hồi đầu tháng, Parnell khẳng định Bộ trưởng Hegseth "vẫn duy trì mối quan hệ làm việc tốt đẹp với bộ trưởng của mọi quân chủng". Tuy nhiên, nhiều quan chức nói rằng thực tế không phải như vậy.
"Họ đã tìm cách loại bỏ ông Driscoll và Phelan từ lâu rồi", Washington Post ngày 22/4 dẫn lời một quan chức Mỹ am hiểu vấn đề cho hay.
Dù căng thẳng nội bộ đã kéo dài nhiều tháng, thời điểm Phelan rời đi vẫn khiến không ít quan chức quốc phòng bất ngờ. Họ nói rằng ông vừa tới Đồi Capitol vào chiều 22/4 để gặp gỡ các nghị sĩ đảng Cộng hòa trong Ủy ban Quân vụ Thượng viện, chỉ vài giờ trước khi thông tin ông từ chức được công bố.
"Đêm qua, lực lượng vũ trang Ukraine đã tấn công mỏ Bilorichenska ở Cộng hòa Lugansk, khiến một trạm biến áp bị hư hại. Do mất điện, 41 công nhân mắc kẹt dưới lòng đất", ông Leonid Pasechnik, lãnh đạo do Nga bổ nhiệm tại Lugansk, hôm nay cho biết.
Giới chức Lugansk đã huy động lực lượng triển khai các biện pháp để giải cứu nhóm thợ mỏ và khôi phục nguồn điện. Ông Pasechnik cho hay đội cứu nạn đã liên lạc được với các thợ mỏ mắc kẹt và biết được họ có sẵn nguồn nước uống dự trữ.
Hơn 99% diện tích Lugansk trên thực tế đang do lực lượng Nga kiểm soát, ngoại trừ một phần nhỏ ở phía tây đang giằng co. Các nhóm theo dõi chiến sự nhận định một số khu vực tại Lugansk vẫn thuộc vùng xám, nơi giao tranh đang diễn ra và không bên nào thực sự nắm quyền kiểm soát.
Ukraine đã tăng cường đáng kể các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng của Nga, bao gồm cả các trung tâm xuất khẩu dầu lớn nhất ở cả biển Baltic và biển Đen, nhằm giảm doanh thu của Moskva từ việc bán dầu, huyết mạch của nền kinh tế nước này.
Ít nhất 8 người bị thương, trong đó có hai trẻ em, và một số nhà dân bị hư hại trong các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào thành phố cảng Novorossiysk trên biển Đen, giới chức Nga ngày 6/4 cho hay. Hiện chưa rõ liệu cảng Novorossiysk, cửa ngõ xuất khẩu lớn nhất của Nga trên biển Đen, có bị nhắm mục tiêu hay không.
Ukraine hiện chưa lên tiếng về những thông tin này.
Quân đội Nga trước đó cho biết các đơn vị phòng không của họ đã bắn hạ 148 máy bay không người lái của Ukraine trong vòng ba giờ.
Tại khu vực do Nga kiểm soát ở tỉnh Donetsk, người đứng đầu chính quyền do Nga bổ nhiệm Andrei Chertkov nói rằng các đội sửa chữa đã khôi phục điện cho hai thành phố lớn là Donetsk và Makiivka, sau các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở hạ tầng năng lượng.
Trước đó, ông Chertkov thông báo gần nửa triệu hộ gia đình đã bị mất điện. Công tác khắc phục sự cố vẫn tiếp tục ở những khu vực chưa có điện.
Nga gần đây cũng liên tục tấn công Ukraine bằng máy bay không người lái vào ban đêm. Một cuộc tập kích vào thành phố cảng Odesa ở miền nam Ukraine đêm qua đã khiến ba người thiệt mạng, trong đó có một trẻ em, một quan chức quân đội Ukraine ngày 6/4 cho hay.
Điện Kremlin thời gian qua giữ nguyên yêu cầu Ukraine rút toàn bộ lực lượng khỏi phần còn lại của vùng Donbass, bao gồm Donetsk và Lugansk, để chấm dứt "giai đoạn nóng" của xung đột. Phía Nga cho rằng triển vọng giải quyết các vấn đề ngoại giao, bao gồm chấm dứt chiến sự, sẽ rộng mở hơn nếu Kiev đưa ra quyết định rút quân.
Kiev nhiều lần bác bỏ yêu cầu này, coi đây là điều không thể nhượng bộ.
CBS News dẫn các nguồn tin từ quan chức Mỹ cho biết, trong khi Pakistan tự định vị mình như một kênh trung gian ngoại giao giữa Tehran và Washington, nước này được cho cũng âm thầm để máy bay quân sự Iran đỗ tại các căn cứ không quân của mình. Điều đó dường như giúp các máy bay của Iran tránh các cuộc không kích của Mỹ, theo các quan chức nắm rõ vấn đề.
Iran được cho cũng đã điều máy bay dân sự tới đỗ tại nước láng giềng Afghanistan, nguồn tin cho hay, nhưng không nêu rõ trong đó liệu có máy bay quân sự hay không.
Theo CBS News, những động thái này nếu là sự thật thì cho thấy nỗ lực của Iran nhằm bảo vệ một phần tài sản quân sự và hàng không còn lại khỏi cuộc xung đột ngày càng nóng lên.
Các quan chức Mỹ, tất cả đều yêu cầu giấu tên vì liên quan tới vấn đề an ninh quốc gia, nói với CBS News rằng vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố lệnh ngừng bắn với Iran hồi đầu tháng 4, Tehran được cho đã điều nhiều máy bay tới căn cứ Không quân Nur Khan của Pakistan, một cơ sở quân sự có tầm quan trọng chiến lược nằm ngay bên ngoài thành phố đồn trú Rawalpindi của Pakistan.
Trong số các khí tài quân sự có một chiếc RC-130 của Không quân Iran, biến thể trinh sát và thu thập tình báo của máy bay vận tải chiến thuật Lockheed C-130 Hercules.
Tuy nhiên, một quan chức cấp cao Pakistan bác bỏ thông tin liên quan tới căn cứ Không quân Nur Khan, nói với CBS News rằng: “Căn cứ Nur Khan nằm ngay giữa trung tâm thành phố, một số lượng lớn máy bay đỗ ở đó không thể che giấu khỏi tầm mắt công chúng".
Trong khi đó, người phát ngôn của Taliban, bên đang nắm quyền điều hành Afghanistan, Zabihullah Mujahid, đã phủ nhận việc Iran triển khai máy bay tới Afghanistan.
Iran và Mỹ chưa bình luận về những thông tin này.
Trong những ngày qua, Pakistan đã cố gắng duy trì vị thế trung lập và cân bằng giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh 2 bên đều đưa ra những điều kiện khác nhau để khép lại xung đột.
Đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt xung đột bao gồm yêu cầu Mỹ bồi thường, công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ, theo đài truyền hình nhà nước Iran.
Tổng thống Trump công khai bác bỏ đề xuất này, gọi đó là "hoàn toàn không thể chấp nhận được". Tổng thống Mỹ không nêu rõ yếu tố nào trong đề xuất của Iran dẫn tới sự bác bỏ này.
Diễn biến mới nhất làm gia tăng căng thẳng đối với một lệnh ngừng bắn mong manh giữa 2 bên. Trong khi đó, các cuộc đụng độ quy mô nhỏ tiếp tục diễn ra quanh eo biển Hormuz vào tuần qua, cho thấy lệnh ngừng bắn giữa Iran và Mỹ vẫn có nguy cơ đối mặt với thách thức.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf tuyên bố rằng các lực lượng vũ trang của nước này đã sẵn sàng chiến đấu để tung ra đòn đáp trả thích đáng đối với bất kỳ hành động khiêu khích nào, đồng thời cảnh báo các đối thủ rằng những chiến lược sai lầm sẽ chỉ mang lại hậu quả cho chính họ.
