Nhưng ngộ lắm, nghệ thuật là vậy đó. Leonardo Da Vinci từng nói một ý mà Johnny Trí Nguyễn rất tâm đắc: Đến một lúc chỉ có thể bỏ nó thôi, chứ nghệ thuật là thứ không bao giờ xong.
* Phim Hộ linh tráng sĩ (dự kiến ra rạp dịp 2-9 năm nay) có bao nhiêu cảnh võ thuật mà làm hậu kỳ xuyên Tết, xuyên lễ 30-4 vẫn chưa xong?
– Khoảng mười mấy cảnh, trong đó có hai đại cảnh lớn. Nhưng hậu kỳ hành động mệt hơn hậu kỳ phim chính kịch nhiều. Mất thời gian lắm. Nhà sản xuất hối ngày hối đêm, có điều không nhanh hơn được. Bao giờ xong hết, chắc tôi phải kiếm đường ở ẩn cho khỏe.
* Trong phim này, Johnny Trí Nguyễn vào vai Hữu tướng quân – người theo Đinh Bộ Lĩnh từ những ngày đầu dựng nghiệp. Anh còn viết cả backstory (bối cảnh nhân vật trước khi cốt truyện chính bắt đầu) cho nhân vật này…
– Tôi nghĩ để nhân vật có chiều sâu tâm lý, sự đậm đà trong từng câu thoại và chân thật trong từng cử chỉ, bản thân diễn viên cần tạo dựng cả cuộc đời của nhân vật cho tới thời điểm phim mở màn.
Hữu tướng không phải không thương vợ con, mà vì ông tin đất nước yên thì nhà mới yên.
Ông chọn trung thành với giang sơn, với hy vọng một ngày về trong yên ổn trọn vẹn. Song đến ngày chiến thắng, khi quay về thì mái nhà xưa không còn. Từ đó ông không còn cười.
Tất cả tình cảm còn lại, ông dồn cho quân lính – những sinh mệnh ông không được phép để mất.
Người Á Đông rất khác người Tây phương: gia đình rất quan trọng nhưng nước nhà còn quan trọng hơn. Chính điều đó khiến phim Á Đông đi vào lòng người hơn.
Người ta hy sinh hạnh phúc cá nhân, hy sinh gia đình cho dân tộc, vì thế sự hy sinh đó mới đau. Trong khi đó ở phương Tây, nhiều khi người ta phải phấn đấu để chống lại hình thức xã hội hóa muốn áp đặt lên mình.
* Ý anh nói có thể khái quát lại thành cụm từ “dòng máu anh hùng”? Người Á Đông ai cũng có dòng máu anh hùng chảy trong người?
– Đúng vậy. Phần lớn các nước Á Đông đều từng bị đô hộ. Sống trong một chế độ đô hộ nào đó, con người thường có “nhục khí”. Khi giải tỏa được nhục chí đó ra, sướng lắm. Ý chí đó được cấy thẳng vào máu và truyền từ thế hệ này tới thế hệ khác.
Teaser phim Hộ linh tráng sĩ, dự kiến ra rạp dịp 2-9 năm nay
* Ninh Bình – bối cảnh phim Hộ linh tráng sĩ – kết nối thế nào với dòng máu anh hùng đang chảy trong anh?
– Ninh Bình là mảnh đất thiêng, từng xảy ra chiến sự thật. Chẳng biết có phải ảo giác không nhưng tôi đã nghĩ hàng nghìn năm trước, nó cũng như bây giờ mà thôi. Mỗi khi tôi bận trang phục tướng quân, rồi cưỡi ngựa…, có cảm giác bản thân mình biến mất. Những người xung quanh mình cũng vậy. Đều đã thành nhân vật. Dòng máu anh hùng ấy bắt đầu hiện diện.
Hay nói cách khác, chúng ta là những chiến binh tồn tại sau bao nhiêu cuộc chiến tranh mà đất nước Việt Nam đã đi qua. Hễ là người Việt, có lẽ chẳng có gia đình nào mà chưa từng có người tham chiến cả. Trong máu chúng ta có sẵn dòng máu chiến binh đó, chỉ cần có dịp sẽ trỗi dậy. Nó ra mùi lắm em!
Trong phim Hộ linh tráng sĩ, có một cảnh tôi rất mê, đó là các chiến sĩ quây quần hát một bài hát rất đặc biệt nói lên tinh thần chiến binh. Khi lời ca bật ra, chúng tôi đã khóc. Mọi thứ xung quanh rất thiêng liêng. Nó lạ lắm, ngọt lắm, ăn khớp lắm và nói theo kiểu tâm linh là nó cũng được phù hộ lắm (cười lớn). Ai tham gia bộ phim này cũng đều sẽ thấy như vậy thôi.
200 nghệ sĩ, nhân sự cộng lại, nhiều cá tính vô cùng, đôi khi chẳng ai chịu ai. Và thông thường, một phim bự như vậy phải trục trặc một đống thứ song mọi thứ đều êm ru. Nó ngọt xớt vậy đó.
* Anh có nhớ cảm giác lần đầu tiên về nước?
– Năm 2000, tôi về nước đóng phim Vật đổi sao dời. Trong khi mọi người bay thẳng từ Mỹ về TP.HCM, tôi lại chọn hạ cánh sân bay Nội Bài (Hà Nội), rồi lang thang từ Bắc vào Nam.
Khi sang Mỹ, tôi còn quá nhỏ, không nhớ gì hết trơn nên tôi muốn “trải nghiệm lại” Việt Nam. Trong suốt hành trình đó, tôi nhận ra mình rất kết nối với lòng đất này. Tôi tự nhủ: phải viết một bộ phim, chính là Dòng máu anh hùng sau đó.
* Dòng máu anh hùng mở đường cho phim hành động thuần Việt nhưng có cái gì mở đường mà dễ dàng đâu? Phim có kinh phí 1,6 triệu USD (khoảng 25,7 tỉ đồng vào năm 2007, trong khi kinh phí trung bình của phim Việt thời đó chỉ vào khoảng 5 tỉ đồng) nhưng doanh thu chỉ đạt 10 tỉ đồng. Nghe nói phải tới năm 2023, gia đình Johnny Trí Nguyễn mới trả hết nợ. Anh có thấy cay đắng?
– Khi về Việt Nam, tôi mới biết đến cụm từ “phim mì ăn liền”. Từ chất lượng đến nội dung không có cái gì thực sự nghiêm túc. Nếu nghiêm túc, có lẽ số phận nó cũng như Dòng máu anh hùng mà thôi. Thị trường điện ảnh ở Việt Nam lúc đó không có.
Nhưng hỏi tôi có thấy cay đắng không thì tôi không nghĩ theo hình thức đó. Bởi cái gì cũng có sự đền bù của nó. Nếu mình làm một tác phẩm đàng hoàng, cống hiến, đem một món ăn tinh thần cho nhiều người, sự đền đáp không nằm ở vấn đề tiền bạc mà ở chỗ khác.
* Dòng máu anh hùng là một trong 17 phim được chiếu trong chương trình Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm Đổi mới thuộc khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ 4 diễn ra từ 28-6 đến ngày 4-7. Anh nghĩ gì?
– Giờ tôi mới biết thông tin này. Không thiếu những bộ phim phát hành được vài tuần, vài tháng thì không còn ai nhắc tới nó nữa. Dòng máu anh hùng 20 năm rồi. Vậy người ta vẫn nhắc, chứng tỏ nó đã thấm đượm trong lịch sử điện ảnh Việt Nam.
Công sức, tiền bạc và tinh thần của những anh em làm nên bộ phim khi đó rất khủng khiếp. Chúng tôi đã làm ra một bộ phim quá mới trong thời điểm đó. Nó đi trước thời. Đúng ra, nó nên ra đời vào hai mươi năm sau. Ha ha (cười lớn). Nhưng tôi nghĩ lúc đó, dù thắng hay thua, bằng cớ gì cũng phải làm Dòng máu anh hùng thôi. Chắc phải vậy thôi. Cái số nó vậy.
Trailer phim Dòng máu anh hùng
* Quan sát thị trường điện ảnh Việt Nam hiện tại, anh thấy sao?
– Phim Việt Nam hơi kiểu theo mùa. Làm phim hài thấy trúng một cái là một đống phim hài ra. Tương tự, làm phim kinh dị trúng một cái, trời đất quỷ thần ơi, hết poster này tới poster kia toàn phim kinh dị không? Giỡn quài à!
Tôi ít nhận lời đóng phim là vì vậy. Xưa giờ cái gì đơn giản quá dễ bị chán. Nếu chúng ta chơi game, level nào qua rồi ta không muốn chơi lại. Tôi chỉ nhận lời khi nó có cái gì đó kích thích mình. Tôi không phải kiểu người cứ ra set đại đại, diễn cho xong rồi cầm cát xê đi về.
* Vậy lý do anh nhận lời phim Hộ linh tráng sĩ?
– Đó có lẽ là phim lớn nhất được sản xuất ở Việt Nam. Cực kỳ khó làm. Lại nghiêm túc, có giá trị, không phải làm cho có. Làm phim cũng là làm văn hóa, mình không thể lơ là, phiến phiến được. Nếu nhận đại một bộ phim để có cát xê thì tôi thà đi làm cái khác.
* Ngoài Dòng máu anh hùng 2: Nhạn trắng Cà Mau, anh đang có mấy kịch bản chưa dựng?
– Bao gồm cả Nhạn trắng Cà Mau thì ba kịch bản đã hoàn chỉnh. Đều liên quan đến chủ đề dòng máu anh hùng, trong đó có action (hành động), adventure (phiêu lưu) và đất nước.
* Có kịch bản rồi mà không sớm dựng thành phim, anh không khó chịu ư?
– Đó là hai chuyện hoàn toàn khác nhau. Với tôi, viết xong kịch bản là xong rồi, không nhất thiết phải làm phim.
* Anh là cháu nội của cao thủ võ lâm Nguyễn Chánh Minh (biệt danh Nhạn trắng Cà Mau). Có chuyện gì mà trên Google không thấy?
– Tôi không khoái việc đọc lắm vì đọc rất chậm nhưng khi đọc hồi ký của ông nội để lại thì mê ly. Là người sống trong chế độ đô hộ, xuyên qua Thế chiến 1, kinh tế toàn cầu sụp đổ đến Thế chiến 2, ông nội tôi sống một cuộc đời đúng kiểu đầu đội trời chân đạp đất.
Năm 18 tuổi, ông tôi đã làm những chuyện kinh thiên động địa. Khi Thế chiến 2 nổ ra, cần vũ khí để đánh Pháp, ông nói sẽ điều đình với Nhật để Nhật bán vũ khí lại cho ông, nếu họ không bán, ông sẽ tổ chức cướp.
Hồi ký kể thời đó khổ tới nỗi nghe nói cái miếu, cái đền nào linh, ông đều tới đó khấn vái mong bớt khổ. Nhưng mãi hổng hết khổ, bớt khổ, ông quay trở lại đập hết các miếu, đền đó. Ông còn viết: Có ai trừng phạt tui đâu? Ông gan và lì cỡ đó, ai làm lại.
Nhưng thời loạn lạc đó, phải có khí chất mạnh như vậy thì mới thu phục, lãnh đạo được người khác đi làm khởi nghĩa. Dưới trướng ông có 500 quân thiện chiến. Uy danh một vùng. Ông là người không ham kể lể, ông thực hiện. Ông không nói ông yêu nước, ông chỉ đi cướp gạo phát cho dân.
Tương tự, ông nói: “Võ để thực hành, chứ không phải để nói”. Đó cũng là câu slogan của võ đường Liên Phong hiện tại.
* Johnny Trí Nguyễn được mấy phần như ông của mình?
– Nếu ông nội sống ở thời này chắc ông cũng hiền queo như thằng cháu nội Johnny Trí Nguyễn của ông mà thôi.
Gần đây, việc ca sĩ, diễn viên Miu Lê bị bắt quả tang sử dụng ma túy tại Hải Phòng thu hút sự quan tâm lớn của khán giả, với những tranh luận về trách nhiệm xã hội của người nổi tiếng.
Tại họp báo định kỳ chiều 14/5, đại diện Sở Văn hóa và Thể thao (VH&TT) TPHCM phản hồi về ồn ào xoay quanh ca sĩ Miu Lê.
Phía sở nêu quan điểm: "Sở VH&TT thường xuyên tuyên truyền đối với mọi công dân luôn đề cao tinh thần thượng tôn pháp luật trong cuộc sống, trong hoạt động văn hóa việc này cần được đặt lên hàng đầu.
Mọi công dân đều phải tuân thủ quy định và chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi của mình. Các hành vi vi phạm sẽ được cơ quan chức năng xử lý theo đúng quy định".
Liên quan đến trách nhiệm của nghệ sĩ, Sở VH&TT TPHCM cho rằng những người hoạt động nghệ thuật, đặc biệt là người có ảnh hưởng trong xã hội, không chỉ thực hiện hoạt động nghề nghiệp mà còn phải giữ gìn hình ảnh, phẩm chất đạo đức, lối sống và ý thức công dân.
"Các hành vi vi phạm pháp luật, nếu được xác định, không chỉ ảnh hưởng đến uy tín cá nhân mà còn gây tác động tiêu cực đến môi trường văn hóa, nghệ thuật và nhận thức xã hội", phía sở nêu.
Cơ quan chức năng cho biết thêm, thời gian qua sở thường xuyên phối hợp với các đơn vị liên quan để đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến đội ngũ văn nghệ sĩ, nghệ sĩ biểu diễn, các đơn vị tổ chức biểu diễn nhằm xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nâng cao trách nhiệm xã hội, trách nhiệm nghề nghiệp của người hoạt động nghệ thuật.
Sở cũng yêu cầu các đơn vị nghệ thuật, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn, đơn vị sản xuất chương trình thực hiện nghiêm các quy định pháp luật về hoạt động nghệ thuật, quy tắc ứng xử của người hoạt động nghệ thuật cùng các quy định pháp luật liên quan.
Đại diện Sở VH&TT TPHCM cho biết, các cơ quan từ Trung ương đến địa phương đã ban hành nhiều văn bản nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trong hoạt động văn hóa nghệ thuật và ứng xử nơi công cộng của người hoạt động nghệ thuật.
Trong đó, Sở VH&TT TPHCM đã ban hành các văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn nghệ thuật, nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và xử lý các hành vi, hoạt động lệch chuẩn, có dấu hiệu vi phạm trong lĩnh vực biểu diễn. Đó là văn bản số 3610/SVHTT và văn bản số 3566/SVHTT-NT liên quan đến việc chấn chỉnh tình trạng biểu diễn không trung thực, đồng thời quy định quy tắc ứng xử văn hóa của cá nhân, tổ chức khi tham gia hoạt động trên môi trường số.
Theo Sở VH&TT TPHCM, việc chấn chỉnh này nhận được sự đồng thuận của xã hội, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cũng như trách nhiệm nghề nghiệp của người hoạt động nghệ thuật.
"Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, ban ngành và giới chuyên môn để đẩy mạnh các biện pháp tuyên truyền, vận động nhằm nâng cao chất lượng hoạt động nghệ thuật trên địa bàn thành phố", đại diện sở cho hay
Miu Lê tên thật là Lê Ánh Nhật, sinh năm 1991 tại TPHCM. Cô hoạt động với vai trò ca sĩ và diễn viên. Cô nổi tiếng qua các bộ phim: Em là bà nội của anh, Bạn gái tôi là sếp, Anh thầy ngôi sao, Cô gái đến từ hôm qua...
Ngoài ra Miu Lê còn theo đuổi con đường âm nhạc và sở hữu nhiều ca khúc được yêu thích như: Giả vờ nhưng em yêu anh, Yêu một người có lẽ, Vì mẹ anh bắt chia tay, Mình yêu từ bao giờ...
Dịp lễ 30/4-1/5, Miu Lê tái xuất màn ảnh với vai chính trong phim Đại tiệc trăng máu 8.
Ngày 10/5, cô bị bắt quả tang sử dụng ma túy tại khu vực bãi tắm Tùng Thu, thuộc thôn 2 Cát Bà, đặc khu Cát Hải, Hải Phòng.
Katy Perry đang tận hưởng khoảng thời gian hạnh phúc bên cựu Thủ tướng Canada
ẢNH: INSTAGRAM NV
Trên Instagram hôm 8.4, Katy Perry đăng tải loạt khoảnh khắc nhẹ nhàng trong cuộc sống đời thường: dành thời gian bên con gái, đạp xe ngoài bãi biển, đi dạo ngoài trời cùng thú cưng… Giọng ca Firework cũng gây chú ý khi khoe khoảnh khắc nép mình bên cạnh cựu Thủ tướng Canada Justin Trudeau, nhìn bạn trai với ánh mắt âu yếm và nụ cười mãn nguyện.
Sau khi hoàn thành chuyến lưu diễn bận rộn, nữ ca sĩ 8X đang thực sự tận hưởng chuỗi ngày vui vẻ, bình yên bên những người thân yêu. Người đẹp không giấu nổi niềm hạnh phúc khi hé lộ cuộc sống của mình dạo gần đây và đính kèm dòng chú thích: "Tôi chưa bao giờ nghĩ rằng nhân quả lại có thể mang lại phần thưởng lớn đến vậy".
So với lúc bị bắt gặp hẹn hò ở Montréal (Canada) hồi tháng 7.2025, mối quan hệ giữa Katy Perry và ông Justin Trudeau ngày càng khắng khít. Những tháng gần đây, cặp đôi thoải mái hơn trong việc chia sẻ những hình ảnh hạnh phúc bên nhau hay sánh đôi ở một số sự kiện. Theo People, họ vẫn duy trì mối quan hệ yêu xa vì lịch trình bận rộn nhưng luôn cố gắng sắp xếp để dành thời gian bên nhau nhiều nhất có thể. Một nguồn tin của tạp chí này tiết lộ rằng hiện mối ưu tiên hàng đầu của cả hai là sự ổn định dành cho các con riêng. Người này nói thêm: "Họ đã phải linh hoạt để duy trì mối quan hệ. Cả hai thường xuyên đi lại để dành thời gian bên nhau. Chuyện yêu xa chưa bao giờ là điều bất ngờ với họ".
Chủ nhân hit Dark Horse và cựu Thủ tướng Canada ngay từ đầu đã hiểu rõ rằng cuộc sống của họ rất phức tạp và việc duy trì mối quan hệ này sẽ chẳng dễ dàng nhưng cả hai thực sự muốn xem mọi chuyện có thể đi đến đâu và nỗ lực làm điều tốt nhất. Nguồn tin của People cũng cho biết Katy Perry phải lòng ông Justin Trudeau ngay từ đầu vì vị này luôn thể hiện sự quan tâm dành cho cô. "Họ đã giải quyết rất nhiều vấn đề cùng nhau. Việc cả hai sẵn sàng làm điều đó cho thấy họ nghiêm túc với nhau đến mức nào", nguồn tin nói thêm.
Không chỉ ngày càng gắn bó với bạn trai, Katy Perry cũng nhận được sự yêu mến từ con trai riêng của chính trị gia này. Theo People, trong một podcast mới đây, Xav Trudeau (con trai ông Trudeau và vợ cũ) đã chia sẻ rằng Perry thường xuyên góp ý và đưa ra lời khuyên về mặt âm nhạc để cậu cải thiện các bài hát riêng. "Khi tôi thực sự hài lòng với một ca khúc, tôi sẽ gửi nó cho cô ấy. Cô ấy luôn sẵn sàng cho tôi lời khuyên hay nói cho tôi biết tôi cần thay đổi điều gì", chàng trai 18 tuổi cho hay.
Xav Trudeau cũng dành nhiều lời khen ngợi khi nhắc đến bạn gái của bố. Cậu chia sẻ: "Cô ấy tốt bụng, giản dị và rất tuyệt vời. Tôi nghĩ bố tôi đang rất hạnh phúc, điều đó thực sự quan trọng". Xav cũng thoải mái khi nhìn thấy những bức ảnh ông Justin Trudeau chụp cùng Katy Perry.
Hiện nữ ca sĩ Mỹ đang dành thời gian nghỉ ngơi sau khi kết thúc chuyến lưu diễn Lifetimes Tour hồi tháng 12.2025. Tuy nhiên, cô thông báo sớm trở lại sân khấu. Trên tài khoản Instagram, ngôi sao 41 tuổi đã cập nhật hơn chục buổi biểu diễn ở châu Âu vào tháng 6 và tháng 7 tới.
Bộ tranh được Thủ tướng ký công nhận là bảo vật quốc gia đầu tháng 2. Các bức khắc có kích thước không đồng đều, cao nhất là 93 cm, ngắn nhất là 67 cm. Loạt tranh mô tả hình ảnh 18 vị La Hán với dáng vẻ, tư thế, cử chỉ nét mặt, đặt trong bối cảnh không gian, cảnh vật khác nhau. Có vị được tạo hình ngồi kiết già trên phiến đá, vị tay cầm gậy hoặc nâng tràng hạt, kết ấn.
Mỗi bức đều có dòng chữ Hán, nội dung ghi danh tính hoặc trụ xứ của vị La Hán khắc trong đó. Trải qua nhiều thế kỷ, chịu những tác động của yếu tố tự nhiên, con người, bề mặt một số tranh có hiện tượng bị bào mòn, xước, mờ nét. Dòng chữ Hán trong nhiều bức đã mờ, mất, khó hoặc không thể đọc được nội dung cụ thể. Hiện có ba tranh khắc còn tương đối rõ, có thể khôi phục, đọc được các chữ mờ, mất nét, nằm tại vị trí thứ sáu, bảy, tám ở vách bên phải Phật điện.
Dựa trên các đặc điểm về phong cách mỹ thuật, chi tiết trang trí, hoa văn, căn cứ, đối chiếu với ghi chép ở các tư liệu hiện còn, các nhà nghiên cứu xác định bảo vật có niên đại đầu thời Trần. Bộ tranh được tạo tác trong bối cảnh vùng đất Ninh Bình dưới triều Trần là trung tâm của các hoạt động tôn giáo. Đây cũng là thời kỳ Phật giáo Đại Việt vào giai đoạn hưng thịnh. Sử chép năm Kiến Trung thứ 7 (1231), để chấn hưng, mở rộng ảnh hưởng của Phật giáo, ''Thượng hoàng (Trần Thái Tông) xuống chiếu rằng trong nước hễ chỗ nào có đình trạm đều phải đắp tượng Phật để thờ''.
Hồ sơ của Cục Di sản Văn hóa nhận định bảo vật có tính độc bản, hình thức độc đáo, mang giá trị lịch sử, văn hóa đậm nét.
Đây là bộ tranh khắc 18 vị La Hán trên vách núi đá (ma nhai) duy nhất. Bộ tranh được chia làm hai khối ở hai vách đá, mỗi vách chín bức, thể hiện tính chất đối xứng, hài hòa. Các tranh đặt trong không gian động Liên Hoa với Phật điện, tượng thờ Trấn Vũ Thiên Tôn, chín pho tượng tòa Địa Tạng, tạo sự linh thiêng, huyền bí.
Ngoài tranh số chín ở bên phải Phật điện có bốn cạnh khung viền làm thẳng, tạo thành hình chữ nhật, 17 bức còn lại đều có cạnh trên của khung viền nhô lên hình vòng cung. Cạnh dưới của 17 tranh được tạo hình đài sen với nhiều cánh tỏa đều từ giữa sang hai bên, dưới đài sen là phần bệ đế. Khung viền của 18 bức được chạm khắc hoa văn hình dây cuốn.
Theo tài liệu của Cục Di sản Văn hóa, bảo vật là minh chứng sớm nhất cho tín ngưỡng thờ La Hán được tiếp nhận, ảnh hưởng tới Phật giáo Việt Nam. Tại Trung Quốc, hình tượng 16 vị La Hán đầu tiên được thiền sư Quán Hưu vẽ trong Thập lục La Hán đồ, năm 891. Loạt tác phẩm này mô tả các vị La Hán với đặc điểm như lông mày rậm, đôi mắt lớn, má gồ và mũi cao, nền tranh là những cây thông và đá, mang đậm phong cách nghệ thuật Trung Hoa cổ đại. Hình tượng những vị La Hán do Quán Hưu tạo nên trở thành hình mẫu cho các họa sư và nghệ nhân đời sau, dù mỗi thời kỳ đều có chút khác biệt.
Tuy nhiên, nghiên cứu các chi tiết chạm khắc, từ nét mặt, dáng vẻ đến thể hiện bối cảnh không gian ở từng bức tranh 18 vị La Hán động Liên Hoa cho thấy nhiều khác biệt trong tư duy, quan niệm thẩm mỹ Phật giáo đương thời.
Ngoài ra, dòng chữ Hán ghi danh tính của vị La Hán ở tranh khắc ma nhai động Liên Hoa có sự khác biệt với Trung Quốc. Chẳng hạn, bức tranh của tôn giả thứ 14 chùa Thánh Nhân, Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc viết: ''Đệ thập tứ Phạt Na Bà Tư tôn giả'' (Tôn giả thứ 14 Phạt Na Bà Tư), thì ở bức số bảy bên phải Phật điện của động Liên Hoa khắc tại chùa Phong Phú, Ninh Bình ghi: ''Khả Trụ Sơn Trung Phạt Na Bà Tư''. Dòng chữ được khắc đề cập trụ xứ trước rồi mới đến danh tính các vị La Hán.
Cục Di sản Văn hóa nhận định bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán động Liên Hoa là tư liệu quý hiếm cho việc nghiên cứu nghệ thuật Phật giáo thời Trần, nghệ thuật và lịch sử Phật giáo Việt Nam nói chung.
