Những năm gần đây, thể thao điện tử (Esports) Việt Nam ghi nhận nhiều dấu ấn quan trọng khi liên tục vô địch các giải PUBG Mobile Super League-Southeast Asia Fall 2025, PUBG Nations Cup 2025, giành nhiều huy chương vàng ở SEA Games.
Việt Nam là quốc gia đầu tiên đăng cai SEA Esports Nations Cup. Đội tuyển quốc gia thể thao điện tử Việt Nam sắp tham dự Esports Nations Cup 2026 (ENC 2026) quy mô toàn cầu.
Trong xu hướng đó, Báo Thanh Niên có buổi phỏng vấn ông Hans Jagnow, Giám đốc Quan hệ Câu lạc bộ, Đội tuyển Quốc gia và Tuyển thủ, Esports Foundation, về bản sắc Việt Nam trong ngành công nghiệp Esports cũng như cơ hội và thách thức để thể thao điện tử có thể đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế số.
* Việt Nam đang nổi lên như một thị trường Esports năng động ở Đông Nam Á. Từ góc nhìn của một tổ chức quốc tế như Esports Foundation, ông đánh giá như thế nào về thị trường này?
– Việt Nam đã xây dựng được một nền tảng thực sự ấn tượng cho Esports như: văn hóa thi đấu năng động; cộng đồng người hâm mộ đầy nhiệt huyết ở nhiều tựa game khác nhau; các tuyển thủ đang khẳng định dấu ấn trên đấu trường quốc tế. Điều này có thể thấy rõ qua các tuyển thủ thi đấu ở PUBG Mobile hay Liên Minh Huyền Thoại, những tài năng đã đạt đẳng cấp toàn cầu.
Điểm đáng chú ý của Việt Nam trong những năm gần đây là tốc độ tăng trưởng nhanh chóng. Quy mô của Mobile Esports đã mở rộng đáng kể và Việt Nam là một trong những thị trường thể hiện rõ xu hướng này. Vấn đề đặt ra hiện nay là làm thế nào để chuyển hóa nguồn năng lượng đó thành động lực phát triển bền vững trong dài hạn.
* So với các thị trường đang phát triển khác trong khu vực, đâu là những yếu tố khiến Việt Nam trở nên đặc biệt khi bước ra thị trường toàn cầu?
– Điểm khác biệt của Esports Việt Nam so với các nước trong khu vực là văn hóa thi đấu đã tồn tại sẵn ở cấp độ phong trào, không cần xây dựng từ đầu. Trong khi Indonesia có lợi thế về quy mô, Thái Lan có thế mạnh ở một số tựa game cụ thể, Việt Nam nổi bật nhờ sự kết hợp giữa chiều sâu cạnh tranh và sức mạnh cộng đồng.
* Vậy thì Esports có thể đóng góp gì cho nền kinh tế số Việt Nam?
– Theo báo cáo Global Games Market Report của Newzoo năm 2025, thị trường ngành game toàn cầu đạt gần 189 tỉ USD với 3,6 tỉ người chơi, vượt qua cả ngành điện ảnh và âm nhạc cộng lại. Esports là một phần trong ngành công nghiệp game.
Việt Nam có thể định vị như một quốc gia xuất khẩu tài năng, tương tự Hàn Quốc hay Trung Quốc. Các tuyển thủ và huấn luyện viên không chỉ thi đấu mà còn mang màu cờ sắc áo ra thế giới, thu hút dòng vốn đầu tư vào thị trường trong nước. Việc tham gia các giải đấu quốc tế như Esports Nations Cup sẽ giúp nâng cao vị thế, tăng độ nhận diện và cơ hội tiếp cận nhà tài trợ, đơn vị phát sóng và các nguồn đầu tư vào hạ tầng.
* Việt Nam đang đứng ở đâu trên bản đồ Esports toàn cầu? Theo ông, đâu là những bài học Việt Nam có thể tham khảo để có thể nắm bắt được những cơ hội trên?
– Các quốc gia xây dựng được hệ sinh thái Esports bền vững thường có một số điểm chung, đó là công nhận đây là một ngành công nghiệp chính thức, không chỉ là một sở thích. Họ có dòng vốn đầu tư ổn định vào đội tuyển, cùng lộ trình rõ ràng từ thi đấu phong trào đến chuyên nghiệp. Hàn Quốc là hình mẫu tiêu biểu. Ả Rập Xê Út cũng đang phát triển theo hướng này thông qua chiến lược quốc gia trong khuôn khổ Tầm nhìn 2030.
Việt Nam đã có nền tảng cộng đồng mạnh và nguồn nhân lực dồi dào. Bước tiếp theo là củng cố lớp “hạ tầng thể chế”, bao gồm chuẩn hóa lộ trình phát triển, xây dựng cơ chế phúc lợi và định hướng nghề nghiệp cho tuyển thủ, cũng như thu hút dòng vốn đầu tư ổn định trong dài hạn. Đây sẽ là những yếu tố tạo ra khác biệt cho sự phát triển của hệ sinh thái.
* Theo ông, đâu là những “điểm nghẽn” lớn nhất khiến Esports Việt Nam chưa thể bứt phá lên nhóm dẫn đầu?
– Theo tôi, điểm nghẽn chung của nhiều quốc gia, không riêng Việt Nam, đó là việc đầu tư phát triển tuyển thủ vẫn còn hạn chế. Các khung quản trị nhằm tạo niềm tin cho nhà đầu tư và thương hiệu vẫn trong quá trình hoàn thiện. Bên cạnh đó, cầu nối giữa thi đấu phong trào và cơ hội chuyên nghiệp hiện chưa đủ rõ ràng. Những thách thức này không chỉ của riêng Việt Nam, nhưng việc giải quyết hiệu quả sẽ quyết định thị trường nào tiếp tục bứt phá và thị trường nào chững lại.
* Ngoài thi đấu chuyên nghiệp, ông đánh giá Việt Nam còn đang bỏ lỡ những mảnh ghép nào trong chuỗi giá trị Esports?
– Sản xuất nội dung và bản quyền truyền thông là hai lĩnh vực còn nhiều dư địa phát triển nhất. Việt Nam có nhiều cá nhân và tổ chức làm tốt, nhưng hạ tầng để sản xuất nội dung đạt chuẩn phát sóng quy mô lớn, cũng như tạo thành gói sản phẩm và thương mại hóa các nội dung đó thông qua các thỏa thuận bản quyền. Đây vẫn là mảnh đất màu mỡ, chưa được khai thác tương xứng với quy mô và tiềm năng thị trường.
Công nghệ nền tảng và năng lực dữ liệu cũng là những lĩnh vực cần được đầu tư. Việc hiểu rõ khán giả ngày càng quan trọng, đồng thời là yếu tố then chốt để mở rộng ra thị trường toàn cầu.
* Nhìn về 5 – 10 năm tới, ông kỳ vọng Việt Nam có thể đạt được vị trí nào trên bản đồ Esports toàn cầu?
– Việt Nam có cơ hội thực sự để trở thành một trong những cường quốc Esports hàng đầu thế giới với nền tảng tài năng và đam mê đã sẵn có. Để đạt được điều đó, có ba yếu tố then chốt:
Theo đó, dòng sản phẩm iPhone 18 Pro sẽ được bổ sung một phiên bản màu sắc hoàn toàn mới có tên Dark Cherry. Đây sẽ là phiên bản màu sắc kế nhiệm cho Desert Titanium và Cosmic Orange trên những thế hệ máy Pro trước đó.
Đây không phải là lần đầu tiên xuất hiện những thông tin về việc Apple phát triển một chiếc iPhone 18 Pro Max màu đỏ. Phiên bản này được mô tả là màu đỏ rượu vang đậm, không phải màu đỏ tươi kiểu nước ép trái cây.
Theo ETNews, bộ đôi iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max sẽ là những mẫu iPhone đầu tiên được Apple trang bị cụm camera có khả năng thay đổi khẩu độ, mang đến sự linh hoạt cao hơn trong mọi điều kiện ánh sáng.
Tính năng này cho phép người dùng điều chỉnh lượng ánh sáng đi vào cảm biến tùy theo môi trường chụp. Cụ thể, khi chụp trong điều kiện thiếu sáng, khẩu độ sẽ tự động mở rộng để thu được nhiều ánh sáng hơn, giúp hình ảnh sáng rõ và chi tiết hơn.
Trang The Elec cho biết bộ đôi iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max sẽ được trang bị màn hình OLED mới với công nghệ LTPO+. Công nghệ LTPO+ cho phép nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, từ đó kéo dài thời lượng sử dụng pin.
Bên cạnh đó, màn hình cũng sẽ được cải thiện khả năng điều chỉnh độ sáng, đặc biệt là trong môi trường thiếu sáng.
Báo cáo từ chuỗi cung ứng cho biết các tấm nền trên iPhone 18 Pro sẽ được sản xuất bởi đối tác Samsung và LG. Trong khi đó, BOE được cho là đã không vượt qua yêu cầu của Apple.
Theo MacRumors, khu vực Dynamic Island trên iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max sẽ được thu gọn. Cải tiến này đã nằm trong lộ trình phát triển sản phẩm của Apple từ nhiều năm trước.
"Apple muốn thu nhỏ kích thước của Dynamic Island trước khi tiến tới một thiết bị có màn hình tràn viền hoàn toàn. Theo đó, hệ thống nhận diện khuôn mặt Face ID và camera trước đều sẽ được tích hợp bên dưới màn hình", nguồn tin này cho biết.
Mặc dù vậy, để có được những ưu đãi tốt nhất khi mua loa soundbar (hay các sản phẩm rạp chiếu phim gia đình khác), người dùng cần nắm rõ thời điểm lý tưởng trong năm để săn khuyến mãi.
Theo Consumer Reports, một trong những tổ chức hàng đầu trong việc theo dõi các chương trình khuyến mãi, tháng 11, 12 và 1 được coi là ba tháng "vàng" để mua loa soundbar. Trong số này, tháng 11 và 12 là cao điểm của mùa mua sắm lễ hội, với nhiều chương trình khuyến mãi hấp dẫn như Black Friday và Cyber Monday. Trong thời gian này, người dùng có thể tìm thấy nhiều ưu đãi, từ việc mua TV kèm loa soundbar cho đến các gói sản phẩm khác.
Các thương hiệu nổi tiếng như Sonos, Bose và JBL thường tung ra nhiều chương trình khuyến mãi vào dịp Giáng sinh, với những ưu đãi mà họ hiếm khi thực hiện trong suốt cả năm. Theo dữ liệu từ công cụ theo dõi giá của Amazon, các mẫu loa soundbar cao cấp như Sonos Arc Ultra, Bose Smart Ultra Soundbar và JBL Bar 1300XMK2 đã ghi nhận mức giá thấp nhất trong khoảng thời gian từ tháng 11 đến 12.2025, điều đó chỉ ra rằng các thương hiệu này đã chuẩn bị kỹ lưỡng cho mùa mua sắm.
Tháng 1 cũng là thời điểm lý tưởng để tìm kiếm loa soundbar chất lượng với giá cả phải chăng. Sau khi các hoạt động lễ hội kết thúc, Triển lãm Điện tử Tiêu dùng (CES) diễn ra tại Las Vegas (Mỹ) vào đầu tháng thường là cơ hội để các nhà sản xuất giới thiệu sản phẩm mới. Các chương trình khuyến mãi sẽ giúp tạo động lực cho các công ty bán hết hàng tồn kho của năm trước, đồng thời có thể kéo dài chương trình khuyến mãi từ tháng 12 sang đầu năm mới.
Cuối tháng 1, khi các thương hiệu TV lớn như Samsung, LG và Hisense bắt đầu chương trình khuyến mãi do dịp Tết Nguyên đán, người dùng lại có thêm cơ hội sở hữu bộ TV kèm loa soundbar với giá ưu đãi, hoặc thậm chí tặng kèm soundbar khi mua TV.
Đây là nội dung chính của "Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026-2030" (VREF) do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. Chương trình đánh dấu bước chuyển từ hỗ trợ đào tạo sang đầu tư trực tiếp cho hoạt động nghiên cứu, nhằm hình thành lực lượng khoa học trẻ có năng lực tự chủ công nghệ.
Chương trình sẽ tuyển chọn mỗi năm khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc để cấp kinh phí. Nguồn lực được ưu tiên cho nhóm nghiên cứu hướng tới làm chủ công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược; phần còn lại dành cho các nghiên cứu ở lĩnh vực khác.
Kinh phí hỗ trợ tối đa 1 tỷ đồng mỗi năm cho nghiên cứu sinh, trong thời gian không quá 3 năm. Trường hợp cần thiết có thể gia hạn thực hiện nhiệm vụ nhưng không tăng thời gian hỗ trợ. Số tiền này phải được sử dụng cho các hoạt động trực tiếp phục vụ nghiên cứu như phát triển sản phẩm, công bố khoa học, đăng ký sở hữu trí tuệ, thử nghiệm công nghệ và hợp tác quốc tế.
Chương trình có cách tiếp cận "đầu tư theo kết quả". Việc giải ngân gắn với tiến độ và kết quả đầu ra. Các nhiệm vụ không đạt yêu cầu có thể bị điều chỉnh hoặc chấm dứt hỗ trợ.
Các chỉ tiêu đầu ra cũng được quy định cụ thể: tối thiểu 60% kết quả nghiên cứu phải công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín; ít nhất 20% có đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; và tối thiểu 15% kết quả được chuyển giao, thương mại hóa hoặc ứng dụng vào thực tiễn.
Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc triển khai trên phạm vi toàn quốc, với sự tham gia của các nghiên cứu sinh, cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ, đội ngũ chuyên gia trong, ngoài nước và cộng đồng doanh nghiệp.
Chương trình khuyến khích hợp tác giữa Nhà nước, viện trường và doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp có thể tham gia từ khâu đề xuất đề tài đến thương mại hóa kết quả, đồng thời thúc đẩy cơ chế đồng tài trợ và liên kết quốc tế.
Cơ chế đồng hướng dẫn với chuyên gia nước ngoài và trí thức Việt Nam ở nước ngoài cũng được khuyến khích, nhằm tạo điều kiện để nghiên cứu sinh tiếp cận chuẩn mực khoa học toàn cầu.
Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) được giao chủ trì tổ chức thực hiện VREF, từ xây dựng quy chế, tuyển chọn đến cấp kinh phí và theo dõi, đánh giá chương trình.
